มูลนิธิอภิธรรมมูลนิธิ

Moonlanithi Vipassana
Meditation
OnlineStudy
thai    english
Article สำนักวิปัสสนา
อ้อมน้อย
กิจกรรม About Us

[ Home ] [ ลานถาม-ตอบปัญหาธรรมะ ] [ ลานกวีธรรม ] [ ลานคิด เล่า เขียน ] [ ลานกลิ่นดอกแก้ว ] [ ค้นหากระทู้ ] [ สมัครสมาชิก ] [ login เข้าระบบ ]


ความกตัญญูกตเวทิตา (๒)






พระพุทธองค์ตรัสภาษิตไว้ว่า เอสา ภิกฺขเว สปฺปุริสภูมิ ยทิทํ กตญฺญุตากตเวทิตา แปลว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ข้อธรรมคือกตัญุตาและกตเวทิตาเป็นสัปปุริสภูมิ

ฉะนั้น สัปปุริสภูมิ หมายถึง ระดับชั้นของคนดี สัปปุริสธรรม คือ การรู้จักเหตุ รู้จักผล รู้จักตน รู้จักกาล รู้จักประมาณ รู้จักชุมชน รู้จักเลือกคบคน เป็นธรรมครองโลกของคนดี

พระพุทธเจ้าจึงตรัสเสมอว่า ข้อธรรมอันได้แก่ กตัญญุตาและกตเวทิตานี้เป็นสัปปุริสภูมิ เป็นคุณธรรมของคนดีที่เขาประพฤติและปฏิบัติกันโดยสามัญ แต่สิ่งที่เป็นวิสามัญคือความชั่วนั้นคนดี ๆ เขาไม่ปฏิบัติกัน ฉะนั้น คนที่ติดตะราง ขายยาบ้า ไม่ใช่คนดี เพราะฉะนั้นคนดี ๆ ก็จะทำมาหากินไปตามอาชีพสุจริต ได้มากบ้างน้อยบ้าง เขาก็อดทนต่อสู้กัดฟันต่อไป ไม่ถึงขนาดต้องมาปล้นหรือคอรัปชั่น ต้องตอบแทนผู้มีพระคุณด้วยการฆ่าอีกคนเพื่อล้างแค้น ซึ่งดูแล้วโลกนี้วิบัติแล้ว กำลังอยู่ในกาลวิบัติ

เพราะอะไร? เพราะทิฏฐิวิบัติ ฉะนั้นทิฏฐิวิบัติเป็นความหายนะที่สุด ทิฏฐิโดยตรงแปลว่า ความเห็น สัมมาทิฏฐิคือความเห็นถูก ถ้าพูดถึงทิฏฐิคือความเห็นหรือจะพูดว่าคนนี้มีทิฏฐิกล้าคือความเห็นผิดนั่นเอง เพราะฉะนั้นความเห็นถูกคือสัมมาทิฏฐิ ซึ่งตรงกันข้ามกับมิจฉาทิฏฐิ แต่ใช้คำสั้น ๆ ว่า คนนี้มีทิฏฐิจังเลย ไม่ใช่มีความเห็นถูกนั่นเอง

ดังนั้น คุณธรรมที่คนดีเขาประพฤติปฏิบัติกันก็คือ มีศีล สมาธิ ปัญญา หรือเรียกว่า พรหมจรรย์นั่นเอง คนไม่ดีเขาไม่ปฏิบัติสัปปุริสธรรมเพราะไม่รู้จักเหตุ

โดย เทพธรรม...นำมาฝาก [2 ก.ย. 2559 , 11:20:59 น.] ( IP = 58.11.42.72 : : ) เก็บกระทู้นี้ไว้ใน Bookmarkส่งกระทู้นี้ให้เพื่อนของคุณ


  สลักธรรม 1

สัปปุริสธรรมนั้นก็คือ ต้องรู้จักเหตุว่าทำไปแล้วได้ผลอย่างไร เช่น การฆ่าสัตว์มีผล ๙ ประการคือ เป็นคนทุพพลภาพ รูปร่างหน้าตาไม่งาม มีกำลังกายอ่อนแอ กำลังกายเฉื่อยชา กำลังปัญญาไม่ว่องไว เป็นคนขลาดหวาดกลัวง่าย มีความกล้าฆ่าตนเองหรือถูกฆ่าได้ มีโรคภัยไข้เจ็บเบียดเบียนอยู่เสมอ พินาศในบริวาร อายุสั้น ก็ทำให้เกิดความกลัว เช่น เพียงแค่ตบยุงก็ให้ผล ๙ ประการ จึงเกิดหิริโอตตัปปะขึ้นมา และมีสติแรงขึ้น ทำให้เรายับยั้งชั่งใจหยุดสร้างเหตุที่ไม่ดี ก็ทำให้ผล ๙ ประการเกิดไม่ได้

และนอกจากนี้แล้วสัปปุริสธรรมข้อที่ ๒ คือต้องรู้จักผล เมื่อเรารู้จักเหตุแล้ว และรู้จักผล ๙ ประการตามตัวอย่างข้างต้น เมื่อผลบังเกิดขึ้นกับเรา ก็ทำให้ร้องอ๋อว่าเราทำมาเอง ไปโทษใครไม่ได้เลย จึงหยุดดูผู้อื่น ดูตนเองตลอดเวลา

พระพุทธเจ้าทรงสอนเป็นหลักชัยที่จะคุ้มครองตนเอง รู้จักตนนั้นคือรู้จักตัวเองว่า การเกิดมาสมควรทำอย่างนี้ไหม เมื่อเกิดมาเป็นมนุษย์คือผู้ฝึกได้ ทำไมเราจะไม่ฝึกใจของเราให้ดีขึ้น สัปปุริสธรรมข้อต่อไปคือ รู้จักตน รู้จักกาล รู้จักประมาณ รู้จักชุมชน และรู้จักเลือกคบคน ๗ อย่างนี้เป็นระดับชั้นของคนดี เป็นธรรมที่ตรงกันข้ามกับคนชั่ว

ฉะนั้น พระพุทธเจ้าตรัสว่า กตัญญูและกตเวทิตาเป็นสัปปุริสภูมิ หมายถึง เป็นระดับชั้นของคนดี

โดย เทพธรรม...นำมาฝาก [2 ก.ย. 2559 , 11:24:23 น.] ( IP = 58.11.42.72 : : )


  สลักธรรม 2


คำว่า กตัญญู หมายถึง การสำนึกบุญคุณของผู้อื่นที่เคยให้ไว้แก่ตนเอง

ส่วนคำว่า กตเวทิตา หมายถึง การยอมรับบุญคุณของผู้อื่น จิตน้อมยอมรับบุญคุณของผู้อื่น

เช่น พ่อ-แม่นี้มีบุญคุณอันใหญ่หลวง สำนึกได้ จะทำอะไรให้นึกถึงพ่อ นึกถึงแม่ นึกถึงครูบาอาจารย์ นึกถึงความดีที่เขาทำให้กับเรานี่เรียกว่า กตัญญู

แต่กตเวทิตา ก็คือ การยอมรับบุญคุณของผู้อื่น และพร้อมจะตอบแทนบุญคุณของผู้อื่นเรียกว่า กตเวทิตา

คุณธรรม ๒ อย่างนี้เอามารวมกันจึงเรียกว่า ความกตัญญูกตเวที หมายถึง การรู้คุณคนและตอบแทนคุณคน เฉพาะคำว่า ความกตัญญูมีความหมายละเอียดลึกซึ้งมากมาย ไม่ได้เพียงรู้คุณตามที่เราได้ยินได้ฟังข่าวว่า พระท่านเทศน์สั่งสอน แต่ต้องเกิดขึ้นจากจิตสำนึก ละเอียดลึกซึ้งมาก เอามาพิจารณาว่าจริงไหม

เช่น เมื่อเกิดมาแล้ว พยาบาลห่อตัวเป็นลูกหนู ถ้าเขาเอาผ้าวางไว้เฉย ๆ ไม่ให้นม ก็ต้องตาย เราก็ต้องคิดว่าใช่...ตาย และหากเขาจับเรานอนคว่ำ เด็กเล็ก ๆ ไม่มีแรงพลิกเอง หายใจไม่ออก็ต้องตาย เพราะฉะนั้นต้องเกิดขึ้นจากความรู้สึกว่าพ่อแม่นี้มีบุญคุณ เมื่อโตขึ้นมาปีกกล้าขาแข็ง ก็เพราะแรงของความรักและน้ำใจจากเศษสตางค์ที่ทำให้เรามีกิน ก.ไก่ตัวแรกก็ได้จากพ่อแม่ ไม่ใช่ครู จึงต้องเกิดขึ้นจากความสำนึกจึงจะเรียกว่า กตัญญู แต่ที่แค่สอน ๆ นั้นคือซาบซึ้ง ยอมรับในที่ลับ ๆ แต่เวลาต่อหน้าพ่อแม่ก็เถียงคำไม่ตกฟาก

โดย เทพธรรม...นำมาฝาก [2 ก.ย. 2559 , 11:30:31 น.] ( IP = 58.11.42.72 : : )


  สลักธรรม 3

การที่ชีวิตของคนเราจะทำทุกอย่าง จะเป็นคนมีความกตัญญูได้ต้องมีลักษณะ ๓ ประการคือ

๑.รู้ว่าใครบ้างมีบุญคุณต่อตนเอง รู้ว่าเขาได้เคยทำอะไรให้ ให้อะไรกับตนเองบ้าง มีความสามารถจำได้ มีความสำนึกเกิดขึ้น เช่น พ่อจำได้ว่า แม่สำเรียมเคยตัดดอกบัวที่บ้านมาดอกหนึ่งพร้อม ๑๐ นิ้วประณมยื่นดอกบัวให้พ่อ และบอกว่านับตั้งแต่วินาทีนี้จะถือศีล ๘ ตลอดชีวิต จะไม่คิดอะไร นอกจากหนทางมรรคผลนิพพาน

ถามว่า เพราะอะไร ตอบว่า เพราะรู้สึกสำนึกในบุญคุณของหลวงพ่อสอนมาเยอะแล้ว ถ้าไม่ทำก็เป็นคนอกตัญญู เวลาผ่านไปนาน ๑๕-๑๖ ปี เมื่อมาก็สำนึกได้ว่าเขาตั้งใจทำดีให้กับเรา อุทิศส่วนกุศลให้ทุกครั้งทุกคืน เมื่อเขามาก็นึกได้ นี่คือการสำนึกในพระคุณ หรือครูบาอาจารย์ชั้นประถม-มัธยม แม้ท่านตายไปแล้ว เราก็นึกแผ่เมตตาไปให้ เราสามารถจำได้มีความสำนึก ยอมรับในบุญคุณของเขาอยู่ในใจตลอดเวลา

เมื่อจิตอันนี้หรือการขัดเกลาอยู่ในใจตลอดเวลา การลบหลู่บุญคุณท่านก็แทบน้อยลง จนไม่มีเลยก็ได้

โดย เทพธรรม...นำมาฝาก [2 ก.ย. 2559 , 11:33:42 น.] ( IP = 58.11.42.72 : : )


  สลักธรรม 4

๒.ต้องนึกรู้ว่าคนที่อุปการะแก่ตนมา ให้นึกถึงความอุปการะที่เขาให้กับเรา คือรู้ถึงจิตใจของเขาว่า เขาต้องการอะไรตอบแทนจากเรา เช่น พ่อแม่ต้องการอะไรตอบแทนจากเรา ไม่ได้ต้องการเงิน แต่ต้องการให้เราเป็นคนดี เอาตัวรอด เป็นต้น

พ่อแม่ให้อภัยลูกทุกอย่าง และดูลูกดีไปหมด ดังนั้น ต้องมีจิตสำนึกรู้ว่าพ่อแม่ต้องการอะไร ไม่ใช่เงินอย่างเดียว แต่พ่อแม่ต้องการให้เราได้ดีมีสุข พ่อแม่ก็นอนตายตาหลับ ให้เรารวยล้นฟ้าเป็นมหาเศรษฐี แต่โกงเขามา พ่อแม่ก็นอนตาถ่าง เป็นห่วงลูกกลัวถูกจับ

ครูก็เหมือนกัน เมื่อสอนแล้วลูกศิษย์สอบเอ็นทร๊านซ์ติดที่ไหน ก็ดีใจ ดูบางท่านสมัครเป็นครูสอนวิชาหลีก ละ ลด และเลิกจากกิเลส แต่ลูกศิษย์กิเลสก็ยังหนา แต่ไม่ฆ่าสัตว์ก็ชื่นใจแล้ว เลิกตบยุงได้สักอย่างก็ยังดี ครูก็ให้ได้ทั้งชีวิต สอน ๑๐๘ อย่าง ศิษย์ทำได้ ๑ อย่าง ครูก็มอง ๑ อย่างนั่นแหละ ไม่ได้ตีราคา ๑๐๗ ลูกศิษย์ว่าชั่ว แต่ก็ดีใจว่าเราไม่เสียเวลาเลยที่ลูกศิษย์ของเราไม่ฆ่าสัตว์ได้แล้ว

ต้องรู้ใจด้วยว่า ผู้มีอุปการคุณต่าง ๆ เขาต้องการอะไร และต้องสามารถรู้ด้วยจิตของตนเองด้วยนะ ไม่ใช่รู้จากคนอื่น ต้องรู้คอยสังเกตว่าพ่อแม่ ครูขาดอะไร เช่น พ่อมีครูอยู่คนหนึ่งใส่แว่น ขาแว่นตาท่านหัก ท่านก็เอาเชือกปอมาผูก อ่านใบลานให้ฟัง สอนเรื่องโหราศาสตร์ต่าง ๆ ให้ แต่หลวงพ่อไม่มีอัฏ เพราะไม่รับเงิน กินอยู่ด้วยการออกบิณฑบาตซึ่งก็พอแล้ว เมื่อกลับมาแซยิด ก็ได้อัฏมาทำบุญกับวัดไป แต่ประชุมสงฆ์ว่าอาตมาเป็นเจ้าอาวาส เงินทุกบาทเป็นของวัด ประชุมสงฆ์ขออนุญาตให้สงฆ์ทั้งหมดร่วมกันทำกุศลซื้อแว่น จะอนุญาตไหม เมื่ออนุญาตก็เอาเงินส่วนหนึ่งไปซื้อแว่น แล้วเดินทางไปอุบลราชธานี

เอาไปให้ท่าน รู้ว่าท่านขาด ไม่ใช่มีคนมาบอก แต่ต้องนึกได้อย่างนี้เรียกว่า กตัญญู ฉะนั้น ธรรมะของพระพุทธเจ้าละเอียดลึกซึ้ง ตรงนี้คือฐานที่ทำให้ยืนมั่นคงไปสู่วิปัสสนา

โดย เทพธรรม...นำมาฝาก [2 ก.ย. 2559 , 11:38:03 น.] ( IP = 58.11.42.72 : : )


  สลักธรรม 5

๓. รู้ว่าตนเองควรจะปฏิบัติอย่างไรต่อผู้ที่เคยมีอุปการะ เคยทำอะไรให้แก่ตนเองมา

หมายถึงว่า ต้องรู้ว่าตนเองควรตอบแทนผู้มีพระคุณเหล่านั้นแค่ไหน ถึงจะเหมาะสมกับคำว่า อุปการะที่เขาเคยให้ไว้กับเรา พ่อแม่ปูที่นอน ทำผ้าอ้อมให้เราตั้งแต่เด็กและสอนไหว้พระ เด็ก ๆ ก็พูดดี แต่พอโตขึ้นมาหมดความน่ารัก หาเวลาลองดู ทำเถอะ พ่อเป็นพระยังทำเลย แม่ปูที่หลับปัดที่นอนให้ ซักผ้าอ้อมตั้งแต่ ๗ ขวบ ปีหนึ่งวันเกิดแม่พ่อก็กลับบ้าน กราบตักท่าน ซื้อของให้ท่าน นั่งทานกับท่าน แล้วขออนุญาตเข้าห้องท่าน ซื้อผ้าปูที่นอนไปเปลี่ยนปูให้ท่าน ปลอกหมอน แล้วพูดกับท่านไปว่า

> “แม่ครับ พ่อครับ ลูกจำไม่ได้แล้วว่าพ่อแม่ปูที่นอนให้กี่ครั้ง แต่เพราะความสำนึกในพระคุณให้ลูกมีโอกาสปูที่นอนให้พ่อให้แม่นอนบ้างนะครับ” กราบตักท่านเสีย

ความดีต่าง ๆ ที่ทำไม่ไปไหนหรอก และเป็นเหตุปัจจัยให้เราถึงพระนิพพานได้

โปรดติดตามอ่านตอนต่อไปครับ

โดย เทพธรรม...นำมาฝาก [2 ก.ย. 2559 , 11:48:21 น.] ( IP = 58.11.42.72 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น
จาก : *
Code :
กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน *
อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง
รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB
รายละเอียด :
Icon Toy
Special command

* *
กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว.... 

คำเตือน
  • การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้
  • การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้
  • หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด

ผู้ช่วยเหลือ-แหล่งข้อมูล

[ คีตธรรม ] [ ตารางสี ] [ ค้นหาเพลง ]

ลานภาพ

อบรมวิปัสสนา

ค้นหา

ค้นหา-GooGle

สร้างสรรค์โดย a2.gif (164 bytes) http://www.abhidhamonline.org