สสารและพลังงานในพระพุทธศาสนา เล่ม ๒ (๖๕)

---

สสารและพลังงานในพระพุทธศาสนา เล่ม ๒ (๖๕) โดย ท่านอาจารย์บุญมี เมธางกูร ตอนที่ผ่านมา นิพพานเป็นปรมัตถธรรม คือ ธรรมที่มีเนื้อความอันไม่วิปริตผันแปรอย่างหนึ่งในปรมัตถธรรม ๔ ประการ อันได้แก่ จิต เจตสิก รูป และนิพพาน จิต เจตสิก และรูป ได้แสดงมาแล้ว บัดนี้จะได้แสดงถึงพระนิพพานต่อไปในคาถาสังคหะแสดงว่า ปทมจฺจุตมจฺจนฺตํ อสงฺขตมนุตฺตรํ นิพฺพานมิติ ภาสนฺติ วานมุตฺตา มเหสโย แปลความว่า พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทั้งหลายผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ผู้พ้นแล้วจากตัณหาเครื่องร้อยรัด ย่อมกล่าวสภาวธรรมชนิดหนึ่งที่เข้าถึงได้ มีอยู่โดยเฉพาะไม่เกี่ยวด้วยสังขตธรรม ไม่มีความตาย และก้าวล่วงจากขันธ์ ๕ เสียได้ ไม่ถูกปรุงแต่งด้วยปัจจัย ๔ อย่างใดอย่างหนึ่ง เป็นธรรมที่ประเสริฐสุดนั้นว่า นิพพาน

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [3 ม.ค. 2550 , 08:41:20 น.] ( IP = 203.113.67.39 : : )

สลักธรรม 1 คาถานี้พระอนุรุทธาจารย์พรรณนาคุณของพระนิพพานไว้ ๕ บท คือ ๑. ปทํ แปลว่า ส่วนหนึ่ง หมายความว่า เป็นปรมัตถธรรมชนิดหนึ่งที่เข้าถึงได้ และมีอยู่โดยเฉพาะ ในปรมัตถทีปนีฎีกาขยายความหมายออกไปว่า วิสุง อสํมิสฺโส เกวโล อุปลพฺกมาโน เอโกปรมตฺถมฺโมติ ปทํ นามฯ แปลความว่า สภาวธรรมอันเป็นส่วนหนึ่งของปรมัตถธรรม ไม่คลุกเคล้าด้วยโลกียธรรมนั้น ชื่อว่า ปทะ ได้แก่ นิพพาน หมายความว่า นิพพานนั้นเป็นสภาวธรรมชนิดหนึ่งซึ่งเข้าถึงได้ มีอยู่โดยเฉพาะไม่เกี่ยวกับสังขตธรรม

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [3 ม.ค. 2550 , 08:42:43 น.] ( IP = 203.113.67.39 : : )

สลักธรรม 2 ๒. อจฺจุตํ แปลว่า ธรรมที่ไม่ตาย หมายความว่า ไม่มีความเกิดและไม่มีความตาย เพราะความตายจะมีได้ต้องอาศัยมีความเกิด เมื่อไม่มีความเกิดแล้วความตายก็มีไม่ได้ ในปรมัตถทีปนีฎีกาขยายความว่า จวนา ภาเวน อจฺจุตํ สภาวธรรมที่ไม่แตกดับนั้นชื่อว่า อัจจุตะ ได้แก่นิพพาน

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [3 ม.ค. 2550 , 08:43:50 น.] ( IP = 203.113.67.39 : : )

สลักธรรม 3 ๓. อจฺจนฺตํ แปลว่า ธรรมที่เที่ยง คือก้าวล่วงขันธ์ ๕ ที่เป็นอดีตและอนาคต หมายความว่า พระนิพพานนั้นก้าวล่วงจากขันธ์ ๕ ที่ดับไปแล้วเป็นอดีต เรียกว่า ปุพพันตขันธ์ และก้าวล่วงขันธ์ ๕ ที่จะเกิดขึ้นข้างหน้าในอนาคต เป็น อปรันตขันธ์ ในปรมัตถทีปนีฎีกาขยายความว่า ปพฺพนฺตา ปรนฺตา อติกฺกม ปวตฺตตา อจฺจนฺตํฯ แปลความว่า สภาวธรรมที่เกิดขึ้นโดยล่วงพ้นจากอดีต และอนาคต ชื่อว่า อัจจันตะ ได้แก่พระนิพพาน แม้จะมิได้แสดงการก้าวล่วงขันธ์ ๕ ที่เป็นปัจจุบันก็จริง แต่เมื่อแสดงถึงการก้าวล่วงขันธ์ ๕ ที่เป็นอดีตและอนาคตแล้ว การก้าวล่วงจากขันธ์ ๕ ที่เป็นปัจจุบันก็เป็นอันสำเร็จไปด้วย กล่าวคือ ขันธ์ ๕ ที่เกิดไปแล้ว และที่จะเกิดอีกต่อไปข้างหน้าไม่มี ขันธ์ ๕ ที่กำลังเกิดอยู่ก็ย่อมไม่มีเช่นเดียวกัน เพราะขันธ์ ๕ ที่เป็นปัจจุบันนี้แหละ ย่อมเป็นอนาคตขันธ์ของขันธ์ ๕ ที่ล่วงไปแล้ว และเป็นอดีตขันธ์ของขันธ์ ๕ ที่จะเกิดต่อไปในอนาคต ฉะนั้น จึงไม่จำเป็นต้องแสดงถึงการก้าวล่วงขันธ์ ๕ ที่เป็นปัจจุบันโดยเฉพาะอีก นั่นก็คือ พระนิพพานเป็นธรรมที่พ้นจากกาลทั้ง ๓ เรียกว่าเป็น กาลวิมุติ และเป็นธรรมที่พ้นจากความเป็นขันธ์ เรียกว่า ขันธวิมุต

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [3 ม.ค. 2550 , 08:44:13 น.] ( IP = 203.113.67.39 : : )

สลักธรรม 4 ๔. อสงฺขตํ แปลว่า ธรรมที่มิได้ถูกปรุงแต่งด้วยปัจจัย ๔ หมายความว่า พระนิพพานไม่ใช่จิต เจตสิก รูป ที่เกิดขึ้นได้โดยมีปัจจัย ๔ คือ กรรม จิต อุตุ อาหาร ปรุงแต่ง ในปรมัตถทีปนีฎีกา ขยายความว่า "สงฺขรณกิจฺจรหิตตฺตา อสงฺขตํฯ" แปลความว่า สภาวธรรมที่ปราศจากการปรุงแต่งนั้น ชื่อว่า อสังขตะ ได้แก่ พระนิพพาน เมื่อกล่าวโดยทั่วไปแล้ว อสังขตธรรมย่อมได้แก่ นิพพาน และบัญญัติ เพราะเป็นธรรมที่ปราศจากการปรุงแต่งใดๆ ในที่นี้มุ่งหมายเอาเฉพาะปรมัตถธรรมเท่านั้น อสังขตธรรม จึงได้แก่ พระนิพพาน ประการเดียว

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [3 ม.ค. 2550 , 08:44:39 น.] ( IP = 203.113.67.39 : : )

สลักธรรม 5 ๕. อนุตฺตรํ แปลว่า เป็นธรรมที่ประเสริฐ ได้แก่ พระนิพพาน หมายความว่า ธรรมอื่นๆ ที่จะประเสริฐกว่าพระนิพพานนั้นไม่มี ในปรมัตถทีปนีฎีกาแสดงว่า อตฺตโน อุตฺตริตสฺส กสฺสจิ ธมฺมสฺส อภาวโต อนุตฺตร ฯ แปลความว่า สภาวธรรมที่เลิศล้ำกว่าธรรมอื่นทั้งหมดนี้ ชื่อว่า อนุตตระ ได้แก่ พระนิพพาน เมื่อกล่าวโดยส่วนรวมแล้ว อนุตตรธรรมก็คือ โลกุตรธรรม ได้แก่ โลกุตตรจิต ๘ เจตสิก ๓๖ นิพพาน ในที่นี้มุ่งหมายเอาพระนิพพานอย่างเดียว โปรดติดตามตอนต่อไป

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [3 ม.ค. 2550 , 08:45:03 น.] ( IP = 203.113.67.39 : : )

สลักธรรม 6 ตามมาศึกษาคุณลักษณะของพระนิพพานต่อค่ะ กราบขอบพระคุณท่านอาจารย์ค่ะ

โดย เซิ่น (เซิ่น) [3 ม.ค. 2550 , 13:46:26 น.] ( IP = 203.146.147.13 : : )

สลักธรรม 7 กราบขอบพระคุณท่านอาจารย์มากค่ะ

โดย น้องอุ๊ (asomsopon) [3 ม.ค. 2550 , 18:04:36 น.] ( IP = 125.24.44.238 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด