หลักการพัฒนาตน (๕)

---

หลักการพัฒนาตน (๕) โดย พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเดโช) ตอนที่ผ่านมา ๓.หลักทมะ ทมะ แปลว่า ความฝึก หมายถึง ความฝึกฝนจิตใจมิให้ฟุ้งซ่าน วู่วาม หวั่นไหวง่าย เป็นหลัก สํ าหรับฝึกให้บุคคลมีใจหนักแน่นมั่นคง ในธรรมบางหมวด เช่น ในฆราวาสธรรม ท่านให้ความหมายทมะไว้ว่า “รู้จักข่มจิตของตนเอง” หมายถึง ความรู้จักระงับใจ ยับยั้งใจได้เมื่อประสบเหตุอันไม่น่าปรารถนา ในทางปฏิบัติ ทมะ นี้ก็คือ การบําเพ็ญสมาธิจิตอันเป็นหลักควบคุมใจนั่นเอง บุคคลใดฝึกฝนจิตให้หนักแน่น เยือกเย็น ระงับใจ ระงับอารมณ์ ตามหลักทมะด้วยการฝึกสมาธิได้ จะเป็นผู้สามารถควบคุมอารมณ์ ควบคุมตัวเองได้ดี จะเป็นผู้ไม่วู่วาม ผลีผลาม ไม่เอาแต่ใจ ไม่เอาแต่อารมณ์ มีสติสัมปชัญญะอยู่เสมอ และบุคคลผู้ฝึกจิตดีแล้ว จัดว่าเป็นผู้ที่ประเสริฐที่สุดในหมู่ชน (สังคม) เพราะจิตที่ได้รับการฝึกดีแล้ว ควบคุมดีแล้วนําประโยชน์มาให้ เช่น ทําให้มีความสามารถในการทํางาน ไม่เป็นที่รังเกียจของบุคคลอื่น ยั้งตัวไว้ได้ เมื่อจะถลําลึกในความผิด

โดย ทวีพร [4 ม.ค. 2550 , 10:59:56 น.] ( IP = 203.113.67.37 : : )

สลักธรรม 1 เพราะเหตุนั้น หลักทมะนี้จึงเป็นหลักพัฒนาบุคลิกภาพของบุคคลที่สําคัญประการหนึ่งในด้านให้รู้จักควบคุมตัวเอง รู้จักข่มใจตัวเอง มิให้กําเริบเสิบสานจนเกินไป เพราะปกติคนเราหากปล่อยจิตปล่อยใจไปตามอารมณ์ตามอําเภอใจ จิตย่อมฟุ้งซ่านหวั่นไหว ไม่ยั้งคิด มักปรารถนาเกินฐานะเกินกําลังของตัว ทั้งในการกินอยู่และการเที่ยวเตร่ ต้องดิ้นรนขวนขวายมาปรนเปรอใจตนอยู่รํ่าไป หนักเข้าแม้ตัวเองก็ไปไม่รอด ต้องหาผู้อุปการะให้เป็นที่พึ่ง นานเข้าผู้อุปการะก็เอือมระอาหรือคิดรังเกียจ ต้องพากันเดือดร้อนใจไปหมด เพราะขาดความข่มใจในเบื้องต้นเพียงอย่างเดียวหรือหากขาดความยับยั้งใจ เพราะข่มไว้ไม่ได้ เมื่อถลําไปลองสิ่งใดอันเป็นความชั่วความผิดเข้า ก็มักถลําลึกจนถอนตัวลําบาก กลายเป็นคนติดเหล้า ติดการพนัน ติดเที่ยว ติดผู้หญิงเป็นไปได้ทั้งนั้นสําหรับคนขาดความยั้งคิดหลักทมะนี้เป็นหลักพัฒนาบุคคล ให้มีคุณภาพเพื่อพัฒนาสังคมให้เจริญอีกทางหนึ่งด้วยประการฉะนี้

โดย ทวีพร [4 ม.ค. 2550 , 11:00:38 น.] ( IP = 203.113.67.37 : : )

สลักธรรม 2 ๔. หลักสติสัมปชัญญะ สติสัมปชัญญะ มิใช่จะพัฒนาบุคลิกภาพของบุคคลในด้านความมีเหตุผลเพียงอย่างเดียว ยังสามารถพัฒนาบุคคลในด้านการควบคุมตัวเองได้ด้วย เพราะผู้มีสติสัมปชัญญะ ย่อมมีความสํานึกรู้สึกตัวอยู่ตลอดเวลาว่าตัวเองเป็นใคร มีหน้าที่อย่างไร เมื่อปฏิบัติหน้าที่อยู่ก็รู้ตัวอยู่เสมอว่าตัวเองกําลังทําอะไรอย่างไร ดีหรือชั่ว เป็นคุณหรือเป็นโทษ เป็นต้น เท่ากับว่าได้ควบคุมตัวเองอยู่ตลอดเวลาบุคคลผู้ขาดสติสัมปชัญญะ มักจะขาดความรู้สึกตัวเอง ปล่อยใจไปตามยถากรรม ทํางานมักผิดพลาดพลั้งเผลอเป็นประจํา ในที่สุดก็บกพร่องในหน้าที่นั้น ๆ ทําให้กลายเป็นคนเสียบุคลิกในการทํางานไปในที่สุด

โดย ทวีพร [4 ม.ค. 2550 , 11:01:00 น.] ( IP = 203.113.67.37 : : )

สลักธรรม 3 สรุปแล้ว หลักธรรมสําหรับพัฒนาบุคคลให้มีการควบคุมตัวเองนั้นมีหลายประการ ได้เสนอแนะในที่นี้ ๔ หลัก คือ หลักศีลหรือวินัย หลักขันติ หลักทมะ และหลักสติสัมปชัญญะ ทั้ง ๔ หลักนี้ต่างต้องสัมพันธ์กันอย่างแน่นแฟ้น เพราะการที่จะปฏิบัติข้อหนึ่งจะต้องมีอีกข้อหนึ่ง หรือหลายข้อสนับสนุนด้วย เพราะเป็นหลักธรรมมีประโยชน์ร่วมกัน เช่นจะปฏิบัติหลักศีลไม่ดี จะต้องรู้จักข่มใจข่มอารมณ์ มีความอดทนต่ออารมณ์ยั่วยุให้ละเมิดศีลด้วยความมีสติสัมปชัญญะดังนี้ หรือจะปฏิบัติหลักทมะจะต้องมีสติสัมปชัญญะกํากับด้วยจึงจะทนอยู่ได้นาน หรือหากมีศีลมีวินัยเป็นเกราะชั้นนอกอยู่ด้วย สติสัมปชัญญะนั้นก็จะกระตุ้นให้สํานึกตัวอยู่เสมอว่าตัวเองเป็นใคร มีหน้าที่อย่างไร แล้วทําให้อดทนได้ ทำให้ข่มใจข่มอารมณ์ได้ ทั้งหมดนี้เป็นหลักธรรมสัมพันธ์กันดังนี้ และผลที่ออกมาก็คือ ทําให้บุคคลสามารถควบคุมตัวเองได้ในทุกรูปแบบ โปรดติดตามตอนต่อไป

โดย ทวีพร [4 ม.ค. 2550 , 11:01:32 น.] ( IP = 203.113.67.37 : : )

สลักธรรม 4 มาติดตามอ่านต่อค่ะ...ขอบพระคุณค่ะ

โดย เซิ่น [4 ม.ค. 2550 , 23:28:49 น.] ( IP = 58.8.47.122 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด