สสารและพลังงานในพระพุทธศาสนา เล่ม ๒ (๖๖)

---

สสารและพลังงานในพระพุทธศาสนา เล่ม ๒ (๖๖) โดย ท่านอาจารย์บุญมี เมธางกูร ตอนที่ผ่านมา วจนัตถะของพระนิพพาน คำว่า "นิพพาน" นั้น มีความหมายได้หลายนัย ผู้ศึกษาก็ควรที่จะพิจารณานัยต่างๆ เหล่านั้นบ้างพอสมควร แล้วจะมีความเข้าใจได้กว้างขวางขึ้น สัตว์ทั้งหลายต้องแก้ปัญหาอยู่มิได้เว้นวาย ตลอดเวลาของการเวียนว่ายตายเกิดอยู่ในภพภูมิต่างๆ ด้วยเหตุดังนี้เอง พระสัมมาสัมพุทธเจ้าจึงได้แสดงว่า "ความเกิด" เป็นทุกข์ เพราะถ้าไม่มีความเกิดเสียด้วย ความทุกข์ก็เกิดขึ้นมาไม่ได้ เพราะความทุกข์ไม่มีที่อาศัย โลภะ โทสะ โมหะ ที่หลบซ่อนอยู่ในส่วนลึกของใจยังมีอยู่ตราบใด ความเกิดใหม่ก็ยังมีอยู่ตราบนั้น ด้วยเหตุดังนี้เอง พระสัมมาสัมพุทธเจ้าจึงได้สอนวิธีการที่ทำให้ถึงซึ่งความพ้นทุกข์ พ้นจากการเวียนว่ายตายเกิด โดยการปฏิบัติวิปัสสนากัมมัฏฐาน ซึ่งเป็นหนทางอันประเสริฐสูงสุด ซึ่งมีอยู่สายเดียวเท่านั้น ผู้ปฏิบัติวิปัสสนากัมมัฏฐานจนเกิดโลกุตตรปัญญาเข้าทำลายกิเลสทั้งหลาย เฉพาะอย่างยิ่งตัวหัวหน้าที่นำให้เวียนว่ายตายเกิด คือ ตัณหา ให้หมดอำนาจที่จะอุดหนุนการเกิดใหม่ได้อีกต่อไป

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [4 ม.ค. 2550 , 11:02:58 น.] ( IP = 203.113.67.37 : : )

สลักธรรม 1 ผู้ปฏิบัติวิปัสสนากัมมัฏฐานจนได้ญานปัญญาเป็นลำดับขึ้นไปจากโลกียะปัญญาแล้ว ผู้ปฏิบัติก็จะก้าวขึ้นไปสู่โลกุตตรปัญญาต่อไป และโลกุตตรปัญญานี้เอง จะเกิดปัญญาประหาณนี้จะทำลายออกไปเด็ดขาดอย่างแท้จริง และกิเลสไม่อาจจะเกิดขึ้นมาใหม่ได้อีกต่อไป การเวียนว่ายตายเกิดก็จะสะดุดหยุดลงได้ คนโดยมากชอบพูด กันถึงคำว่า "มรรค" และเพียรพยายามยกมรรคจิตซึ่งมีองค์ ๘ ขึ้นมาตั้ง โดยเริ่มตั้งแต่มรรคต้น คือ สัมมาทิฏฐิ ไปจนถึงมรรคตัวสุดท้าย คือ สัมมาสมาธิ แต่ถ้ามิได้ศึกษาพระอภิธรรมให้เข้าใจดีแล้ว ก็จะไม่อาจที่จะให้รายละเอียดได้ โลกุตตรวิถีซึ่งเป็นการทำงานของจิตในขณะที่มัคคจิตเกิดนั้น ก็มีแสดงอยู่แล้วในอภิธรรมมัตถสังคหะปริจเฉทที่ ๔ และที่ ๙ ในขณะมรรคจิตเกิดขึ้น เจตสิกเข้าประกอบพร้อมกัน ๓๖ ดวง และในเจตสิกทั้ง ๓๖ ดวงนั้น มีมรรคจิตทั้ง ๘ คือ สัมมาทิฏฐิองค์ธรรม ก็ได้แก่ปัญญาเจตสิก เป็นต้น เป็นหัวหน้า พระนิพพานจะเริ่มต้นปรากฏเป็นอารมณ์ และจะปรากฏขึ้นทางมโนทวาร ตั้งแต่โคตรภูญาณ อันเป็นจิตที่อยู่หน้ามัคคจิต และเมื่อมัคคจิตเกิดขึ้นแล้ว ในขณะนี้ก็มีพระนิพพานเป็นอารมณ์ จิตที่มีเจตสิกทั้ง ๓๖ ดวงที่เกิดขึ้นพร้อมกันก็ทำการประหาณกิเลส และประหาณกิเลาอย่างละเอียดที่อยู่ในจิตใจให้เด็ดขาดเป็นสมุจเฉท

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [4 ม.ค. 2550 , 11:04:03 น.] ( IP = 203.113.67.37 : : )

สลักธรรม 2 วจนัตถะของพระนิพพาน ถ้าจะกล่าวอย่างธรรมดาสามัญก็ว่า เป็นที่ดับสนิทของตัณหา อันหมายถึงดับตัวการทำให้เกิดทุกข์ คือ ทำให้เวียนว่ายตายเกิด ในธัมมสังคณี นิพพาน มาจากคำว่า นิ แปลว่า พ้นจาก, วานะ แปลว่า ตัณหา ด้วยเหตุดังนี้เอง นิพพาน จึงแปลว่า ธรรมที่พ้นจากตัณหา ในอภิธรรมมัตถสังคหบาลี แสดงว่า วาน สงฺขตาย ตณฺหาย นิกฺขนฺตตฺตา นิพฺพานํ แปลว่า ธรรมชาติที่พ้นจากตัณหาเครื่องร้อยรัดนั้น เรียกว่า นิพพาน ในวิสุทธิมรรคแสดงว่า นตฺถิ วานํ ตยิทํ สนฺติ ลกฺขณํ นิพพาน เป็นความสุขที่พ้นจากกิเลสเป็นลักษณะ

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [4 ม.ค. 2550 , 11:04:28 น.] ( IP = 203.113.67.37 : : )

สลักธรรม 3 ในเรื่องของความสุขนี้ ประชาชนทั้งหลายต่างก็พากันเข้าใจในความสุขเหมือนๆ กัน คือความสุขที่เกิดจากการได้เสวยอารมณ์ที่ดี เช่นเห็นรูปที่ดี ได้ยินเสียงไพเราะ ได้คิดนึกเรื่องราวที่สนุกสนานประทับใจ สุขดังกล่าวนี้ เป็นสุขอันเกิดจาการเสวยอารมณ์ ในทางธรรมะเรียกว่า เวทยิตสุข แต่เวทยิตสุขนั้นเป็นทุกขสัจจะ คือความยินดีชอบใจในอารมณ์ต่าง ๆ นั้นเป็นความทุกข์ หาใช่สุขไม่ ทั้งนี้เมื่อว่าโดยปรมัตถะคือ ความจริงที่จริงแท้แน่นอน เป็นเรื่องที่ตรงกันข้ามกับสามัญสำนึกของคนทั่วไป ทั้งนี้ก็เพราะว่า สิ่งใดที่ไม่เที่ยงก็ย่อมจะเป็นทุกข์ จะว่าเป็นความสุขก็ย่อมจะเป็นไปไม่ได้ เมื่อว่าโดยสภาวธรรมแล้ว การเสวยอารมณ์ที่ดรมันเกิดดับต่อ ๆ กันไปไม่ขาดสายโดยรวดเร็ว และจะบังคับมันก็ไม่ได้ แล้วจะให้มีความสุขได้อย่างไร

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [4 ม.ค. 2550 , 11:04:48 น.] ( IP = 203.113.67.37 : : )

สลักธรรม 4 เวทยิตสุข เป็นสุขที่เกิดจากการเสวยอารมณ์นั้นเป็นทุกข์สัจจะ ความสุขที่พ้นจากการเสวยอารมณ์ เป็นนิโรจสัจจะเรียกว่า สันติสุข สันติสุข เป็นสุขจากการที่มิได้เสวยอารมณ์ เป็นสุขที่เกิดขึ้นโดยพ้นจากเวทนา สุขที่มิได้เกิดจาการเสวยอารมณ์ คือพระนิพพาน เป็นความเข้าใจที่ไม่ง่ายนักที่ใคร ๆ จะพากันมีความเข้าใจดีจริง ๆ เพราะต่างก็มีความเข้าใจกันว่า ความสุขจะเกิดขึ้นมาได้จากการที่เสวยอารมณ์ที่น่ายินดี น่าพอใจเท่านั้น ในเรื่องนี้ ถ้าจะได้ยกตัวอย่างขึ้นมา ก็จะทำให้เข้าใจได้ง่ายขึ้น แต่ตัวอย่างที่จะยกขึ้นมานี้เพียงแต่เป็นการเปรียบเทียบเพื่อให้บังเกิดความเข้าใจได้ง่ายเท่านั้น เพราะสันติสุขเป็นสุขที่เกิดขึ้นจากการที่มิได้เสวยอารมณ์ คือพระนิพพาน ยกตัวอย่างให้เป็นจริงไม่ได้ แต่ละคนมีความดิ้นรนขวนขวายที่จะนอนหลับให้สบายด้วยกันทั้งนั้น ถ้านอนไม่หลับก็จะเสียใจ กลุ้มใจมาก ด้วยเหตุนี้จึงได้หาวิธีการที่จะนอนให้หลับต่าง ๆ นา ๆ เท่าที่ผู้ใดจะหาได้อย่างไร ในเมืองที่เจริญมีผู้คนหนาแน่น เต็มไปด้วยการแข่งขันช่วงชิงผลประโยชน์ซึ่งกันและกัน ยาช่วยให้นอนหลับจึงขายดี

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [4 ม.ค. 2550 , 11:05:11 น.] ( IP = 203.113.67.37 : : )

สลักธรรม 5 เมื่อได้ตั้งคำถามว่า นอนหลับนั้นได้เสวยอารมณ์ที่น่ายินดีอะไรบ้างหรือ คำตอบก็จะมีว่านอนหลับมิได้มีอารมร์ที่น่ายินดีอะไรเลย การนอนหลับนั้น แม้จิตใจจะทำงานอยู่ก็จริง แต่เป็นทวารวิมุติ จึงหาได้ทำให้ผู้หลับมีความรู้สึกสำนึกตัวแม้แต่สักน้อยหนึ่งไม่ ไม่มีความรู้สึกสำนึกตัวเลยแม้แต่น้อย แต่ใคร ๆ ก็ชอบใจ สันติสุข คือพระนิพพานนั้นเป็นสุขอย่างยิ่ง คือ นิพฺพานํ ปรมํ สุขํ เมื่อกิเลสถูกทำลายหมดสิ้น ก็ไม่มีตัวการที่จะทำให้ต้องเกิดใหม่ เมื่อไม่ต้องเกิดใหม่ ชีวิตไม่มีเสียแล้ว ก็ไม่ต้องแก้ปัญหาอะไรให้แก่ชีวิตอีกต่อไป จึงเป็นความสุขอันสถาพรตลอดกาลนิรันดร ดังนั้น ท่านจึงได้จัดสุขเวทนาเป็น วิปริณามทุกข์ คือ ความสุขที่ต้อง วิปริตผันแปรไม่แน่นอน สำหรับสุขในพระนิพพาน หาใช่สุขเวทนาไม่ หากแต่เป็นสันติสุข มีแต่ความสงบมิได้มีความผันแปรแต่ประการใด โปรดติดตามตอนต่อไป

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [4 ม.ค. 2550 , 11:05:33 น.] ( IP = 203.113.67.37 : : )

สลักธรรม 6 กราบขอบพระคุณท่านอาจารย์ค่ะ ความสุขที่ได้รับนั้นยังวิปริตผันแปรไม่แน่นอน จึงต้องกระทำชีวิตให้ดีด้วยการศึกษาและปฏิบัติ เพื่อสุขอันสถาพรเป็นสันติสุข

โดย เซิ่น [4 ม.ค. 2550 , 23:38:34 น.] ( IP = 58.8.47.122 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด