พุทธวิทยาน่ารู้(๒๙)

---

พุทธวิทยาน่ารู้(๒๙) โดย พระครูศรีโชติญาณ (พระมหาแสวง โชติปาโล) ปุจฉา วิสัชชนา เรื่อง การสงเคราะห์อวิชชาศัพท์เป็นต้น ตอนที่ผ่านมา ถาม เพราะเหตุไร อวิชชาในวิภาวนีฎีกาไทยหน้า ๒๓๘ ท่านจึงตรัสศัพท์ว่า อวิชชา ตัณหา และอุปาทานร่วมกันไว้ สังขารและกัมมภพท่านก็จัดไว้ร่วมกัน? เท่าที่ท่านจัดเอาอวิชชา ตัณหา อุปาทานร่วมกันไว้ ก็เพราะธรรม ๓ อย่างนี้โดยสภาพแล้วเป็นกิเลสเหมือนกัน ต่างแต่ว่าอวิชชาเป็นกิเลสที่ล่วงแล้ว ส่วนตัณหาและอุปาทานเป็นกิเลสที่เป็นเหตุในปัจจุบันเท่านั้น และจัดกัมมภพกับสังขารไว้ด้วยกันก็เพราะธรรม ๒ อย่างนี้เป็นตัวกรรม คือโลกียเจตนาอุศล-อกุศล ๒๙ ต่างแต่ว่าที่เป็นสังขารเป็นส่วนอดีตในภพที่ล่วงแล้ว ส่วนที่เป็นกัมมภพเป็นกรรมในชาติปัจจุบันเท่านั้น

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [22 ก.พ. 2550 , 11:14:42 น.] ( IP = 203.113.67.39 : : )

สลักธรรม 1 ถาม การที่ท่านจัดอวิชชา สังขารไว้ด้วยศัพท์ว่า ตัณหา อุปาทาน กัมมภพนั้นหมายความว่าอย่างไร ขอจงอธิบาย? การที่ท่านจัดไว้เช่นนั้น ก็เพราะในอกุศลจิตตุปบาทดวงหนึ่งๆ ขณะทำกรรม ในจิตตุปบาทดวงนั้น ก็มีโลภะเป็นตัวตัณหาและอุปาทาน และตัวโมหะที่เป็นอวิชชาตลอดถึงสังขารซึ่งเนตัวกรรมปนอยู่ด้วย แม้ในปัจจุบันขณะทำกรรมก็มีปนอยู่ ๕ ประการเช่นเดียวกัน อีกประการหนึ่ง แต่การร่วมกันของธรรมะ ๕ ประการนี้ สำหรับในอกุศลสามารถเกิดได้ด้วยอำนาจของสัมปยุตปัจจัยเป็นต้นได้ แต่ถ้ากระทำกุศลจะเป็นกามาวจรกุศล หรือมหัคตกุศลก็ตาม ธรรมะ ๕ ประการนี้จะสามารถเป็นปัจจัยให้ได้เฉพาะอารัมมณปัจจัยและปกตูปนิสสยปัจจัยเท่านั้น เพราะธรรม ๕ ประการนี้ไม่สามารถจะสัมปยุตกับกุศลได้ ยกเว้นแต่ที่เป็นอนุสัยเท่านั้น เพราะอนุสัยสามารถเกิดขึ้นในโลกียกุศล-อกุศลจิตทุกดวง

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [22 ก.พ. 2550 , 11:16:32 น.] ( IP = 203.113.67.39 : : )

สลักธรรม 2 ถาม คำว่า อดีตเหตุ ๕ ประการ ก็หมายความว่าธรรมะที่เป็นกิเลสและเป็นกรรม ท่านจัดเป็นเหตุได้อย่างไร และธรรมะที่เป็นผลของตนท่านหมายถึงอะไร คืออะไรบ้าง และเกิดในเวลาไหน? เป็นเหตุได้อย่างนี้ คือ อวิชชาเป็นตัวกิเลส และตัณหา อุปาทานที่เกิดร่วมก็เป็นตัวกิเลส แต่เวลาเป็นเหตุให้เกิดผลในปัจจุบัน ท่านกลับเน้นเอาอวิชชาเท่านั้นเป็นตัวเหตุในอดีต เพราะอวิชชาเป็นเหมือนบิดา ส่วนตัณหากับอุปาทานที่ท่านไม่จัดเป็นอดีตเหตุนั้น เพราะตนเป็นเพียงเหตุในปัจจุบันโดยตรงอยู่แล้ว ส่วนกัมมภพเป็นตัวเหตุเหมือนกับสังขาร แต่ท่านเน้นจัดเอาเป็นตัวเหตุในปัจจุบัน ซึ่งมีฐานะเหมือนกับลูก จึงเป็นปัจจัยให้เกิดวิญญาณเป็นต้นในอนาคต ธรรมะที่เป็นผลของตนได้แก่ วิญญาณ นามรูป สฬายตนะ ผัสสะ และเวทนา ที่เกิดในปัจจุบันกาลคือเวลานี้ หมายความว่านับเกิดเข้ามา นับจากตายเข้ามา ระหว่างกลางเป็นปัจจุบัน ซึ่งเป็นเวลาที่ปรากฏของวิญญาณ นามรูป สฬายตนะ ผัสสะ และเวทนา

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [22 ก.พ. 2550 , 11:17:56 น.] ( IP = 203.113.67.39 : : )

สลักธรรม 3 ถาม ปัจจุบันผล ๕ มีวิญญาณเป็นต้น คำว่า "เป็นต้น" นั้นหมายถึงอะไรบ้าง และคำว่าวิญญาณนั้น ท่านหมายถึงวิญญาณอะไร มีจำนวนเท่าไร อะไรบ้าง? คำว่า "เป็นต้น" หมายถึง นามรูป สฬายตนะ ผัสสะ และเวทนา และคำว่าวิญญาณนั้นหมายถึง ปฏิสนธิวิญญาณ ๑๙ และปวัตติวิญญาณ ๓๒ กล่าวคือ อุเบกขาสันตีรณจิต ๒ มหาวิบากจิต ๘ มหัคคตวิบากจิต ๙ จัดเป็นปฏิสนธิวิญญาณ ส่วนอเหตุกวิบากจิต ๑๕ โลกียสเหตุกวิบาก ๑๗ รวม ๓๒ ซึ่งทำกิจเห็น ได้ยิน ดมกลิ่น ลิ้มรส ถูกต้องสัมผัส รับอารมณ์ พิจารณาอารมณ์ เกิด อยู่ ตา และรับอารมณ์ต่อจากชวนะ อันนี้เรียกว่า ปวัตติวิญญาณ

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [22 ก.พ. 2550 , 11:19:09 น.] ( IP = 203.113.67.39 : : )

สลักธรรม 4 ถาม ปัจจุบันเหตุ ๕ ท่านหมายถึงอะไรบ้าง? คำว่าปัจจุบันเหตุ ๕ นั้นท่านหมายถึง ตัณหา อุปาทาน กัมมภพ อวิชชา และสังขาร ถาม เพราะเหตุไร ท่านจึงจัดเอาอดีตเหตุเข้ามารวมไว้ในปัจจุบันเหตุด้วย อันที่จริงตัณหา อุปาทาน และกัมมภพ ก็เป็นปัจจุบันเหตุโดยตรงอยู่แล้ว เพราะอะไรท่านจึงจัดเอาอวิชชาและสังขารมารวมไว้ด้วย? เท่าที่จัดร่วมกันเข้าไว้ เพราะในจิตตุปบาทที่เป็นอกุศล ย่อมมีธรรมะเหล่านี้เกิดร่วมด้วย นอกนั้นยังมีโมหะและเจตนา ซึ่งเป็นตัวอวิชชาและสังขารรวมอยู่ด้วย ต่างแต่ว่ากัมมภพซึ่งเป็นเจตนานั้นเกิดขึ้นในปัจจุบัน ท่านจึงไม่เรียกสังขารเท่านั้น เพราะคำว่าสังขารในที่นี้ ท่านหมายเฉพาะเจตนาที่เป็นอดีตอย่างเดียว ถาม คำว่า อนาคตผล ๕ ได้แก่ธรรมะอะไร คืออะไรบ้าง ขอฟังอธิบาย? คำว่า อนาคตผล ๕ ได้แก่วิญญาณเป็นต้น ที่บังเกิดในอนาคตกาล เพราะมีปัจจุบันเหตุเป็นปัจจัย แต่ที่น่าจะทำความเข้าใจอีกก็คือเรื่องของชาติ ชรามรณะ เพราะธรรมเหล่านี้เป็นลักษณะของวิญญาณ นามรูป สฬายตนะ ผัสสะ และเวทานานั่นเอง

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [22 ก.พ. 2550 , 11:20:29 น.] ( IP = 203.113.67.39 : : )

สลักธรรม 5 ถาม คำว่า สังเขป ๔ ท่านตั้งวิเคราะห์และจัดไว้อย่างไร? ท่านตั้งวิเคราะห์ไว้ว่า สงฺขิปิยนฺติ เอตฺถ อวิชฺชาทโย วิญฺญาณาทโย จาติ สงฺเขปาฯ ท่านย่ออวิชชาเป้นต้น และวิญญาณเป็นต้น ไว้ในหมวด ๕ นี้ เหตุนั้นจึงชื่อว่า สังเขป สำหรับการนับที่เป็นวิเสสนนั้น ท่านเขียนสังเขปไว้ดังนี้ อดีตเหตุ จัดเป็นสังเขป ๑ ปัจจุบันผล จัดเป็นสังเขป ๒ ปัจจุบันเหตุ จัดเป็นสังเขป ๓ อนาคตผล จัดเป็นสังเขป ๔ จึงรวมเรียกว่า สังเขป ๔ มีรูปเป็น จตุสงฺเขปา แปลว่า สังเขป ๔ โปรดติดตามตอนต่อไป

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [22 ก.พ. 2550 , 11:21:36 น.] ( IP = 203.113.67.39 : : )

สลักธรรม 6 กราบขอบพระคุณค่ะ ที่ได้ให้ความกระจ่างในสิ่งที่สงสัยค่ะ

โดย เซิ่น (เซิ่น) [22 ก.พ. 2550 , 23:37:55 น.] ( IP = 58.8.49.79 : : )

สลักธรรม 7 กราบขอบพระคุณหลวงพ่ออย่างสูงครับ ที่อธิบายถึงวัฏฏะที่เป็นทั้งอดีตและปัจจุบันของกิเลสไว้ได้อย่างเข้าใจแจ่มแจ้งเลยขอรับ

โดย ทับตะวัน [23 ก.พ. 2550 , 08:16:10 น.] ( IP = 58.9.135.11 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด