รอยยิ้มพระอรหันต์ และหสิตุปบาท

---

จากการศึกษาในอัฏฐสาลินี อรรถกถาธรรมสังคณี ได้กล่าวถึง รอยยิ้มแห่งพระอรหันต์อีกมุมหนึ่งซึ่งได้กล่าวใน วิถีแห่ง ปัญจทวารวิถี ไว้ว่า ในทางจักขุทวารนั้น ได้ยกตัวอย่างเช่น ในขณะที่พระขีณาสพได้เห็นที่อันสมควรแก่การทำความเพียร ก็ย่อมทำให้จิตนั้นเกิดความโสมนัส ในโสตทวาร ได้ยกตัวอย่างว่า เมื่อขณะที่พระขีณาสพซึ่งควรแก่การจำแนกแจกภัณฑะ(สิ่งของ) ในขณะนั้นก็ได้ยินบุคคลผู้ที่ละโมบทำเสียงดัง ดังนั้นก็ทำให้จิตถึงโสมนัส ด้วยเห็นว่าตัณหาอันเป็นเหตุให้หวั่นไหวซึ่งเห็นปานนี้ เราละได้แล้ว

โดย อัญชลี [26 ก.พ. 2550 , 22:24:07 น.] ( IP = 125.24.44.126 : : )

สลักธรรม 1 ในฆานทวาร กล่าวยกตัวอย่างไว้ว่า เมื่อพระขีณาสพบูชาพระเจดีย์ด้วยของหอม หรือดอกไม้ ก็ทำให้ถึงซึ่งโสมนัสจิต ได้เช่นกัน สำหรับในชิวหาทวาร กล่าวว่า ในขณะที่พระขีณาสพแบ่งอาหารที่บิณฑบาตที่ถึงพร้อมด้วยรสเหล่านนั้น เมื่อนำมาฉันอยู่ก็ถึงโสมนัสจิต ด้วยระลึกถึงว่า ธรรมที่ควรระลึกถึง เรานั้นบำเพ็ญแล้วหนอ และในกายทวาร ยกตัวอย่างว่า ในขณะที่พระขีณาสพบำเพ็ญอภิสมาจาริกวัตรอยู่ ก็ทำให้ถึงพร้อมด้วยจิตแห่งโสมนัส ด้วยเห็นว่าการบำเพ็ญวัตรนั้น เต็มรอบแล้ว

โดย อัญชลี [26 ก.พ. 2550 , 22:26:28 น.] ( IP = 125.24.44.126 : : )

สลักธรรม 2 ส่วนในทางมโนทวาร หรือวิถีทางใจนั้น จิตของพระขีณาสพย่อมเกิดขึ้นเพื่อปรารภได้ทั้งอดีต และอนาคต โดยในการปรารถถึงอดีต แสดงตัวอย่างให้เห็นว่า พระตถาคตทรงระลึกถึงเหตุที่ทรงกระทำแล้ว ในครั้งที่เสวยพระชาติเป็นโชติปาละ เป็นท้าวมฆเทวราช และกัณหดาบส เป็นต้น จึงทรงกระทำการแย้ม การระลึกนี้ เกิดจากกิจของ บุพเพนิวาสญาณ และสัพพัญญุตญาณ เมื่อสิ้นสุดของญาณทั้งสอง จิตดวงนี้ย่อมร่าเริง ส่วนในอนาคตนั้น พระองค์ก็ได้ทรงทำการแย้มให้ปรากฏว่าจักมีพระปัจจเจกพุทธะ มีเสียงดังจากพิณ มีเสียงดังตะโพน เป็นต้น เหล่านี้เกิดจาก อนาคตังสญาณ และสัพพัญญุตญาณ เมื่อสิ้นสุดญาณทั้งสอง จิตนี้ก็ย่อมร่าเริง

โดย อัญชลี [26 ก.พ. 2550 , 22:28:56 น.] ( IP = 125.24.44.126 : : )

สลักธรรม 3 แม้ว่า จะไม่กล่าวในรายละเอียดแห่งสภาพธรรมของหสิตุปบาท อันประกอบด้วยสมาธิพละ และวิริยะพละก็ตาม เนื่องจากเป็นสภาพของอเหตุกจิต แต่ก็กล่าวว่ามีสภาพกำลังที่เหนือกว่า อเหตุกจิตที่เหลือ และยังมีสภาพการประกอบด้วยโสมนัส อย่างไรก็ดี ถ้าเป็นพระอรหันต์แล้ว การยิ้มแย้มเกิดขึ้นได้ก็จริง ก็จะยิ้มแย้มเล็กน้อยเท่านั้น จะไม่มีการหัวเราะเหมือนปุถุชนทั้งหลาย เพราะท่านเห็นตามความเป็นจริงเสียแล้ว ทั้งไม่มีกิเลสอะไรจะมาหนุนหลังให้ท่านหัวเราะได้

โดย อัญชลี (asomsopon) [26 ก.พ. 2550 , 22:31:10 น.] ( IP = 125.24.44.126 : : )

สลักธรรม 4 ขอบคุณมากครับคุณอัญชลี ที่นำเรื่องการยิ้มของพระอรหันต์ และราบละเอียดเรื่องหสิตุปบาทมาอธิบายให้อ่านครับ เป็นความละเอียดลึกซึ้งมากครับสำหรับเรื่องนี้ เพราะถ้าไม่เข้าใจในหลักของพระอภิธรรมแล้ว ก็ยากที่จะตีความออกได้ ด้วยเหตุที่จิตแต่ละดวงๆนั้นต่างมีกิจต่างๆกันออกไป และที่สำคัญคือเหตุที่ทำให้ผลนั้นๆเกิด ก็มีความวิจิตรมากมายจริงๆครับ แต่ถึงกระนั้นก็ต้องขอขอบคุณมากๆเลยครับผม และถ้าอย่างไรก็นำความรู้มาฝากกันบ่อยๆนะครับ จะรออ่านครับ

โดย พี่เณร [27 ก.พ. 2550 , 08:03:21 น.] ( IP = 58.9.138.30 : : )

สลักธรรม 5 ขอบคุณมากนะคะที่นำยิ้มงามๆ มาฝาก

โดย น้องกิ๊ฟ (น้องกิ๊ฟ) [27 ก.พ. 2550 , 11:51:35 น.] ( IP = 203.113.67.39 : : )

สลักธรรม 6 ขอบคุณมากค่ะคุณอัญชลี ที่นำเรื่องของหสิตุปปาทจิต ซึ่งเป็นจิตยิ้มของพระอรหันต์มาอธิบายให้เข้าใจพร้อมตัวอย่างประกอบ อนุโมทนาค่ะ

โดย พี่ดา (พี่ดา) [27 ก.พ. 2550 , 18:25:36 น.] ( IP = 124.121.175.108 : : )

สลักธรรม 7 ขอบคุณมากค่ะ...การยกตัวอย่างการยิ้มของพระอรหันต์ในแต่ละทวาร ทำให้เข้าใจมากค่ะ

โดย เซิ่น (เซิ่น) [27 ก.พ. 2550 , 21:02:04 น.] ( IP = 58.8.46.237 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด