พุทธวิทยาน่ารู้(๓๕)

---

พุทธวิทยาน่ารู้(๓๕) โดย พระครูศรีโชติญาณ (พระมหาแสวง โชติปาโล) ปุจฉา วิสัชชนา เรื่อง เหตุปัจจัย (ต่อ) ตอนที่ผ่านมา ถาม ธรรมที่สามารถเป็นปัจจยุบันของเหตุปัจจัยได้มีกี่อย่าง คืออะไรบ้าง? มี ๔ อย่าง คือ สเหตุกจิต คือจิตที่มีเหตุประกอบ ๗๑ เจตสิก ๕๒ (เว้นโมหเจตสิกที่ในโมหมูลจิต ๒) สเหตุกจิตสมุฏฐานรูป ๑๗ คือรูปที่มีเหตุธรรมเป็นสมุฏฐาน และสเหตุปฏิสนธิกัมมัชรูปคือรูปที่มีกรรมในสเหตุกปฏิสนธิเป็นสมุฏฐานนั่นเอง

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [2 มี.ค. 2550 , 09:00:36 น.] ( IP = 203.113.67.37 : : )

สลักธรรม 1 ถามเพราะเหตุใดในปวัตติกาล เหตุ ๖ จึงไม่สามารถจะเป็นเหตุปัจจัยให้แก่กัมมัชรูปได้ แต่ในปฏิสนธิกาลทำไมจึงสามารถเป็นเหตุปัจจัยให้ได้ ขอฟังคำอธิบาย? สำหรับในปฏิสนธิกาลนั้น ทั้งรูปทั้งนามเป็นผลธรรมที่เกิดมาจากอดีตกรรมโดยตรง มิใช่เป็นผลของจิต และปฏิสนธิจิตในขณะนั้นก็ยังไม่สามารถที่จะบันดาลให้เกิดรูปได้เลยแม้แต่น้อย เพราะยังมีกำลังอ่อนอยู่มาก เพราะฉะนั้นในปฏิจจสมุปบาทบาลีจึงตรัสไว้ว่า วิญฺญาณปจฺจยา นามรูปํ ซึ่งก็แปลว่า เพราะปัจญโวการปฏิสนธิวิญญาณเป็นปัจจัยจึงเกิดนามเจตสิก ๓ ขันธ์ และกัมมัชรูป ๓ มัด แม้วิญญาณจะสามารถเป็นปัจจัยให้แก่นามรูปในขณะนั้นก็ตาม แต่แล้วทั้งปัจจัยและปัจจยุบันนั้นแหละ ก็ยังตกอยู่ในฐานะที่เกิดมาจากอดีตกรรม คือตัวสังขารผู้ร่วมกับอวิชชา เป็นปัจจัยให้เกิดวิญญาณ และนามรูปเป็นต้นจึงสามารถเกิดขึ้นได้

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [2 มี.ค. 2550 , 09:02:07 น.] ( IP = 203.113.67.37 : : )

สลักธรรม 2 ถามในอรรถกถาปัฏฐาน พระอรรถกถาจารย์ท่านเปรียบกัมมัชรูปในปฏิสนธิกาลไว้ว่าเหมือนกับอะไร ขอฟังคำอธิบาย? ท่านเปรียบกัมมัชรูปในปฏิสนธิกาลไว้ว่า เหมือนกับจิตตัชรูปในปวัตติกาล รูปที่เกิดจากจิต ๗๕ ดวงที่เกิดขึ้นในปัญจโวการภพปวัตติกาลก็มีอำนาจให้เกิดรูปที่เกิดจากตนได้ ก็เป็นเหมือนว่า จิตคิดจะยืน เดิน นั่ง หรือนอนประการใด จิตตัชรูปก้จะต้องคล้อยไปตามจิตทุกอย่างฉันใด แม้กัมมัชรูปในปฏิสนธิกาลก็เป็นฉันนั้นเหมือนกัน

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [2 มี.ค. 2550 , 09:02:35 น.] ( IP = 203.113.67.37 : : )

สลักธรรม 3 ถาม ในจำนวนเจตสิกที่มีเหตุเดียว ๓ ตัว คือ โลภ โทสะ และวิจิกิจฉา อยากทราบว่าเจตสิกตัวที่ไม่สามารถจะเป็นเหตุปัจจัยได้ คืออะไร เพราะเหตุไร? ในเจตสิกที่มีเหตุเดียว ๓ ตัวนั้นตัวที่ไม่สามารถจะเป็นเหตุปัจจัยก็มีตัวเดียว คือ วิจิกิจฉา เพราะวิจิกิจฉาไม่ใช่ตัวเหตุจึงไม่สามารถเป็นเหตุปัจจัยได้

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [2 มี.ค. 2550 , 09:03:06 น.] ( IP = 203.113.67.37 : : )

สลักธรรม 4 ถาม อุทธัจจเจตสิกเป็นเจตสิกมีเหตุเท่าไร อะไรบ้าง และตนเกิดในที่เช่นไร จึงจะสามารถเป็นปัจจยุบันธรรมของเหตุ ๑ และเหตุ ๒ ได้ ขอให้แสดงมา? อุทธัจจเจตสิกเป็นเจตสิกที่มี ๓ เหตุ คือ โลภเหตุ โทสเหตุ โมหเหตุ ขณะที่ตนเองเกิดร่วมกับวิจิกิจฉาสัมปยุต อุทธัจจสัมปยุต จึงจะสามารถเป็นปัจจยุบันของเหตุเดียว และถ้าเกิดร่วมกับโลภะหรือโทสมูลจิตตุปบาท จึงจะสามารถเป็นปัจจยุบันของเหตุ ๒ ได้

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [2 มี.ค. 2550 , 09:03:44 น.] ( IP = 203.113.67.37 : : )

สลักธรรม 5 ถาม คำว่า "เหตุปจฺจโย" คำนี้แปลว่าอะไร ? คำว่า "เหตุปจฺจโย" คำนี้แปลว่า "ปัจจยุบันธรรมที่มีเหตุ ๖ เป็นปัจจัย คือมีเหตุ ๖ เป็นผู้อุปการะ ถาม คำว่า "อารมฺมณปจฺจโย" แปลว่าอะไร มีวิเคราะห์ว่าอย่างไร? คำว่า "อารมฺมณปจฺจโย" แปลว่า ปัจจยุบันธรรมที่มีอารมณ์เป้นปัจจัย มีวิเคราะห์ว่า อารมฺมณํ ปจฺจโย ยสฺส โส อารมฺมณปจฺจโย แปลว่า อารมณ์เป็นปัจจัยของธรรมใด ธรรมนั้นชื่อว่ามีอารมณ์เป็นปัจจัย องค์ธรรมของอารมณ์ได้แก่ จิต ๘๙ เจตสิก ๕๒ รูป ๒๘ นิพพาน ๑ และบัญญัติ โปรดติดตามตอนต่อไป

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [2 มี.ค. 2550 , 09:04:19 น.] ( IP = 203.113.67.37 : : )

สลักธรรม 6 กราบขอบพระคุณหลวงพ่ออย่างสูงครับ ผมกำลังเรียนถึงเรื่อง เหตุปัจจโย และอารัมมณปัจจโย อยู่พอดีเลยครับ ได้มาอ่านแบบถามตอบของหลวงพ่อแล้ว เพิ่มความเข้าใจมากขึ้นครับ ว่าทำไมจึงต้องเป็นเช่นนั้นๆ ไม่เพียงแต่การเรียนโดยฟังเท่านั้นครับ ได้เหตุได้ผลประกอบในความเข้าใจด้วยครับผม

โดย ทับตะวัน [2 มี.ค. 2550 , 09:43:20 น.] ( IP = 58.9.140.103 : : )

สลักธรรม 7 กราบขอบพระคุณค่ะ.. การถาม-ตอบ ช่วยทำให้ได้รับความรู้เพิ่มมากขึ้นค่ะ

โดย เซิ่น (เซิ่น) [2 มี.ค. 2550 , 23:05:27 น.] ( IP = 58.8.47.8 : : )

สลักธรรม 8 ขออนุญาตเพิ่มเติมรายละเอียดให้เล็กน้อยนะคะ เพื่อความเข้าใจยิ่งขึ้น โลภเจตสิก มีเหตุ ๑ คือ โมหเหตุ (เพราะโลภเจตสิกประกอบได้เฉพาะในโลภมูลจิต) โทสเจตสิก มีเหตุ ๑ คือ โมหเหตุ (เพราะโทสเจตสิกประกอบได้เฉพาะในโทสมูลจิต) โมหเจตสิก มีเหตุ ๒ คือ โลภเหตุ และโทสเหตุ (เพราะโมหเจตสิกประกอบได้ทั้งในโลภมูลจิตและโทสมูลจิต) อหิริกเจตสิก อโนตตัปปเจตสิก อุทธัจจเจตสิก มีเหตุ ๓ คือ โลภเหตุ โทสเหตุ และโมหเหตุ (เพราะเจตสิกทั้ง ๓ ประกอบได้ทั้งในโลภมูลจิตและโทสมูลจิต) ทิฏฐิเจตสิก มานเจตสิก มีเหตุ ๒ คือ โลภเหตุ และโมหเหตุ (เพราะเจตสิกทั้ง ๒ประกอบได้ในโลภมูลจิต ซึ่งประกอบด้วยเหตุ ๒) อิสสาเจตสิก มัจฉริยเจตสิก กุกกุจจเจตสิก มีเหตุ ๒ คือ โทสเหตุ และโมหเหตุ (เพราะเจตสิกทั้ง ๓ ประกอบได้ในโทสมูลจิต ซึ่งประกอบด้วยเหตุ ๒) ถีนเจตสิก มิทธเจตสิก มีเหตุ ๓ คือ โลภเหตุ โทสเหตุ และโมหเหตุ (เพราะเจตสิกทั้ง ๒ ประกอบได้ทั้งในโลภมูลจิตและโทสมูลจิตที่เป็นสสังขาริก) วิจิกิจฉาเจตสิก มีเหตุ ๑ คือโมหเหตุ (เพราะประกอบได้เฉพาะในโมหมูลจิตดวงที่ ๑ เท่านั้น)

โดย พี่ดา [7 มี.ค. 2550 , 19:57:56 น.] ( IP = 124.121.176.76 : : )

สลักธรรม 9 กราบขอบพระคุณหลวงพ่อเป็นอย่างสูงค่ะ ได้มาอ่านปุจฉา วิสัชชนา เรื่องเหตุปัจจัยของหลวงพ่อแล้ว ทำให้ได้ความรู้ความเข้าใจเพิ่มขึ้นค่ะ ประกอบกับเพิ่งได้เรียนเรื่องเหตุปัจจัยจากอาจารย์เล็กมาไม่นานนี้เอง จึงช่วยให้อ่านได้เข้าใจมากขึ้น กราบขอบพระคุณพี่เณรค่ะ ที่กรุณานำสิ่งดีๆมีประโยชน์มาให้ตลอดเลยค่ะ ขอบพระคุณพี่ดามากค่ะ ที่ช่วยเสริมความเข้าใจให้ง่ายขึ้น จากที่ตอนแรกก็งงๆเหมือนกันค่ะ พี่ดาทำเรื่องยากให้เป็นเรื่องง่ายเสมอ ขอบพระคุณและอนุโมทนาทุกท่านค่ะ

โดย ธัญธร (ธัญธร) [10 มี.ค. 2550 , 17:34:12 น.] ( IP = 203.114.105.196 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด