สิ่งแรกในพระพุทธศาสนา ๖.

---

สิ่งแรกในพระพุทธศาสนา โดย เสฐียรพงษ์ วรรณปก ตอนที่ (๕) อ่านที่นี่ 8. พระไตรปิฎกเกิดขึ้นครั้งแรก ตั้งหัวเรื่องอย่างนี้ คล้ายจะบอกว่า พระไตรปิฎกเกิดขึ้นหลายครั้ง มีครั้งแรก ครั้งที่สองด้วย อะไรประมาณนั้น ความจริง ก็เกิดครั้งแรกครั้งเดียวเท่านั้น เดิมทีเดียวพระไตรปิฎก ปรากฏอยู่ในรูปเป็น "พระธรรม-วินัย" (ธมฺมวินย) หรือ "พรหมจรรย์" (พฺรหฺมจริย) สองคำนี้ใช้เรียกสิ่งเดียวกัน คือพระพุทธศาสนาทั้งหมด พระพุทธเจ้าหลังตรัสรู้แล้ว ก็เสด็จไปประกาศเผยแผ่ให้ประชาชนได้รับทราบ สำนวนภาษาบาลีจึงกล่าวว่า "ทรงประกาศพระธรรมวินัย" บ้าง "ทรงประกาศพรหมจรรย์" บ้าง "ทรงประกาศพระพุทธศาสนา" บ้าง (ทานโทษเพื่อให้ชัด เดี๋ยวท่านผู้รู้จะทักท้วง ท่านใช้ "ศาสนา" เฉยๆ ต่อมาได้เติมคำว่า "พุทธ" นำหน้าเพื่อให้ชัดเจนว่า ศาสนาในที่นี้คือพระพุทธศาสนา) ธรรมวินัย อันเป็นหลักคำสอนของพระพุทธเจ้านั้น ในชั้นต้นๆ ก็มิได้รวบรวมเป็นหมวดเป็นหมู่แน่นอน จะมีบ้างที่ถูกเอ่ยถึงบ่อยๆ ก็คือแบ่งเป็น 9 หมวด เรียก "นวังคสัตุสาสน์" คือ (1) คำสอนประเภทร้อยแก้วล้วน (2) ประเภทร้อยกรองล้วน (3) ประเภทร้อยแก้วผสมร้อยกรอง (4) ประเภทอรรถาธิบาย (5) ประเภทคำอุทาน (6) ประเภทคำอ้างอิง (7) ประเภทเรื่องคุณวิเศษเฉพาะตนของพระพุทธเจ้าและพระสาวก ( ประเภทนิทานชาดก เล่าถึงอดีตชาติของพระพุทธเจ้าขณะบำเพ็ญบารมีต่างๆ (9) ประเภทคำสนทนาถาม-ตอบเพื่อความรู้ยิ่งๆ ขึ้น มีบ้างที่เอ่ยถึงการแบ่งเป็น "วรรค" เช่นตอนเล่าเรื่องพระโสณกุฏิกัณณะ สวดธรรมที่อยู่ใน "อัฏฐกวรรค" และ "ปรายนวรรค" ให้พระพุทธเจ้าทรงสดับ มีบ้างที่เล่าถึงพระสารีบุตรอัครสวาสวก ได้รจนาพุทธวจนะเป็นหมวดหมู่เรียกว่า "สังคีติสูตร" และ "ทสุตตรสูตร" และเล่าไปถึงว่าเมื่อท่านพระสารีบุตรรจนาเสร็จแล้ว มีโอกาส present ให้ที่ประชุมสงฆ์ฟัง โดยพระพุทธานุญาต ณ สัณฐาคาร (รัฐสภา) ที่สร้างขึ้นใหม่ ของเหล่ามัลลกษัตริย์

โดย เทพธรรม..นำมาฝาก [14 มี.ค. 2550 , 10:59:36 น.] ( IP = 58.9.148.54 : : )

สลักธรรม 1 ทั้งหมดนี้ ยังไม่พบการเรียกคำสอนของพระพุทธเจ้าว่า "พระไตรปิฎก" ในสมัยพุทธกาล แม้หลังพุทธปรินิพพานได้ 3 เดือน เมื่อพระมหากัสสปะเรียกประชุมพระสงฆ์ 500 รูปร้อยกรอง (สังคายนา) พระพุทธวจนะเป็นหมวดเป็นหมู่ ก็ไม่เอยคำว่า "พระไตรปิฎก" ยังคงใช้คำว่า "สังคายนาพระธรรมวินัย" อยู่ แม้พระพุทธศาสนาล่วงเลยมา 100 ปี หลังพุทธปรินิพพาน มีการสังคายนาครั้งที่สอง เพื่อวินิจฉัย "วัตถุ 10 ประการ" ที่กลุ่มภิกษุวัชชีบุตรนำเสนอ ก็ยังเรียกว่า "ธมฺมวินย วิสชฺชนา" (การวิสัชนาพระธรรมวินัย) พระธรรมวินัยได้กลายมาเป็นพระไตรปิฎกเมื่อใด ไม่มีหลักฐานที่ไหนชัดแจ๋วแหววพอที่จะชี้ลงไปได้แน่นอน คงต้องสันนิษฐานเอาตามหลักฐานเท่าที่มีนำมาปะติดปะต่อกัน เข้าใจกันว่า ในช่วงพุทธศตวรรษที่ 2-3 คือหลังสังคายนาครั้งที่ 2 ถึงสังคายนาครั้งที่ 3 สมัยพระเจ้าอโศกมหาราชนั้นเอง ได้เกิดคำว่า "ปิฎก" ขึ้นสำหรับเรียกพระธรรมวินัย โดย "ธรรม" ได้แตกออกเป็น พระสุตตันตปิฎก และ พระอภิธรรมปิฎก ส่วน "วินัย" เป็น พระวินัยปิฎก หลักฐานที่สนับสนุนข้อสันนิษฐานนี้ก็คือ ใน "จารึกสาญจิสถูป" มีกล่าวถึงพระเถระพระเถรี ว่ามีความเชี่ยวชาญปิฎกต่างๆ หรือบางส่วนของปิฎก เช่น เปฏกินฺ = พระเถระผู้ทรงจำปิฎกทั้งหลาย สุตฺนฺตินี = พระเถรีผู้ทรงจำพระสูตร ทีฆภาณิกา = พระเถระ/พระเถรีผู้สวดทีฆนิกาย ปญฺจเนกายิกา = พระเถระ/พระเถรี ผู้ทรงจำนิกายทั้ง 5 นอกจากนี้ เล่าถึงพระเจ้าอโศก ทรงแนะให้พระสงฆ์ศึกษาเนื้อหาของพระไตรปิฎกให้เข้าใจแจ่มแจ้ง เพื่อนำไปสอนประชาชน มีระบุถึง อริยวสานิ (ตรวจสอบแล้ว ปรากฏอยู่ใน ทีฆนิกาย สังคีติสูตร) อนาคตภยานิ (ปรากฏอยู่ใน อังคุตตรนิกาย ปัญจกนิบาต) มุนิคาถา (ปรากฏอยู่ใน ขุททกนิกาย สุตตนิบาต) โมเนยฺยสุตฺต (ปรากฏอยู่ใน อังคุตตรนิกาย และขุททกนิกาย อิติวุตตกะ) เป็นต้น มีหลักฐานชิ้นหนึ่งว่า คัมภีร์ กถาวัตถุ ได้แต่งขึ้นในสมัยสังคายนาครั้งที่ 3 โดยพระโมคคัลลีบุตร ติสสเถระ และคัมภีร์นี้ได้ถูกผนวกเข้าเป็น 1 ในพระอภิธรรม 7 คัมภีร์ ทำให้เนื้อหาพระอภิธรรมปิฎกสมบูรณ์ จากหลักฐานเหล่านี้ ชี้ว่า พระธรรมวินัยได้แตกออกเป็นพระไตรปิฎกแล้วในช่วงนี้ จึงพอจะกล่าวได้อย่างกว้างๆ ว่า พระไตรปิฎกเกิดขึ้นครั้งแรก หลังพุทธปรินิพพาน ระหว่างพุทธศตวรรษที่ 2 ถึงที่ 3 และไม่หลังสมัยพระเจ้าอโศกแน่นอน โปรดติดตามตอนต่อไป

โดย เทพธรรม..นำมาฝาก [14 มี.ค. 2550 , 11:05:00 น.] ( IP = 58.9.148.54 : : )

สลักธรรม 2 ขอบพระคุณมากค่ะที่นำเรื่องนี้มาให้อ่าน เพราะทำให้ความรู้ที่เว้าแหว่งในแต่ละเรื่องนั้นมีความสมบูรณ์ยิ่งขึ้น

โดย น้องกิ๊ฟ [14 มี.ค. 2550 , 11:34:44 น.] ( IP = 203.113.67.39 : : )

สลักธรรม 3 ขอบพระคุณค่ะ ที่นำความรู้มาฝากค่ะ

โดย เซิ่น (เซิ่น) [14 มี.ค. 2550 , 22:37:23 น.] ( IP = 58.8.51.197 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด