ความมหัศจรรย์ของชีวิต ตอน เจตสิกปรมัตถ์ (๑)

---

ความมหัศจรรย์ของชีวิต ตอน เจตสิกปรมัตถ์ (๑) โดย อาจารย์บุญมี เมธางกูร ปรีชา (ป.) คุณลุงขอรับ ผมได้อ่านปาฐกถาเรื่องการปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐาน ที่คุณลุงได้แสดงที่พุทธสมาคมแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ รวมหลายครั้งแล้ว ก็พอมีความเข้าใจ และได้อาศัยเป็นหลักในการออกไปปฏิบัติต่อๆ มาจนบัดนี้ ผมก็ได้นำหลักการตลอดจนเหตุผลจากหนังสือเล่มนี้ออกไปปฏิบัติจริงๆ อยู่เสมอ แม้ก่อนจะนอนผมก็ได้ปฏิบัติเสียพักหนึ่งเพื่อให้เป็นนิสัยปัจจัย เพื่อเสริมสร้างปัญญาบารมีให้มากขึ้น แล้วปัญญานี้ก็จะได้ติดตัวไปในชาติหน้าด้วย ผมก็ได้ศึกษามาตั้งแต่เริ่มต้นจนถึงบัดนี้ พอได้เห็นรูปร่างหน้าตาของพระอภิธรรมบ้างแล้ว ผมก็พอมีความเข้าใจแล้วว่า ชีวิตนี้เป็นทุกข์จริงๆ อย่างไร ทั้งเห็นด้วยว่า ทุกชีวิตต่างก็ดิ้นรนแสวงหาความพ้นทุกข์อยู่ตลอดเวลา แล้วช่องทางที่จะหลุดรอดไปจากทุกข์นั้นก็มากมายเหลือเกิน แต่ถึงอย่างไรก็ไม่อาจที่จะพ้นไปได้แน่นอน แท้จริง เด็ดขาด นอกไปเสียจาก ทำให้เกิดปัญญาพาให้การหมุนเวียนเกิดแล้วเกิดอีก ต้องสะดุดหยุดลงเท่านั้น เพราะลงเกิดมีชีวิตขึ้นมาแล้วไม่ว่าจะเป็นชีวิตของอะไร ก็จะหนีจากทุกข์ไปไม่พ้น แต่การหยุดหมุนเวียนเกิดแล้วเกิดอีกนั้นมีอยู่ทางเดียว ซึ่งเป็นทางอันเอกไม่มีทางไหนอีกแล้ว นั่นก็คือ การปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐาน ดังที่ผมได้เรียนคุณลุงมาแล้วนั่นเอง

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [5 ก.ค. 2550 , 11:20:14 น.] ( IP = 203.113.67.39 : : )

สลักธรรม 1 ด้วยเหตุนี้ ผมจึงมีความเห็นว่า เมื่อผมศึกษาเล่าเรียนการปฏิบัติพอเป็นหนทางช่วยตัวเองเช่นนี้แล้ว ผมก็จะพยายามปฏิบัติต่อไป จนกว่าจะเกิดผลเท่าที่โอกาสจะอำนวยให้ การศึกษาอันเป็นทฤษฎีที่เริ่มาแต่ต้น ปริจเฉทที่ ๑ ก็พอจะเป็นหนทางให้ได้ก้าวเดินไปสู่ทิศทางที่ถูกต้องได้แล้ว ผมก็คิดว่า ไม่จำเป็นจะต้องศึกษาปริจเฉท ๒ และ ๓ ต่อๆ ไปอีกก็ได้ อนึ่ง ผมก็เคยได้ยินผู้หลักผู้ใหญ่บางคนพูด แล้วก็พูดกันต่อๆไป ว่า โตแล้วควรเรียนลัดดีกว่า ศึกษาหาความรู้เรื่องของการปฏิบัติวิปัสสนาแล้วออกปฏิบัติเลย จะได้พ้นทุกข์เร็วๆ จะมัวศึกษาเล่าเรียนอยู่นานๆ ให้เสียเวลาไปทำไม เขาแนะนำว่าเรียนพอให้รู้ ให้ได้หนทางเข้าปฏิบัติให้ถูกต้องเท่านั้นก็พอแล้ว เราไม่ได้เป็นครูจะได้ต้องเรียนมากๆ นอกจากนั้นเรียนไปมากๆ แล้วก็สับสนจำไม่ได้ เวลาก็หมดไปโดยเปล่าประโยชน์ ผมคิดดูแล้วก็เห็นว่าเป็นความจริงเหมือนกัน

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [5 ก.ค. 2550 , 11:25:02 น.] ( IP = 203.113.67.39 : : )

สลักธรรม 2 โกศล (ก.) ฟังคำของหลานแล้ว ทำให้รู้สึกไม่สบายใจ เพราะคนที่คิดอย่างหลานนี่ก็มีหลายคน นักศึกษาผู้ใหญ่เป็นอันมากก็คิดอย่างหลานว่านี่แหละ ด้วยเหตุนี้เอง เราจึงเห็นผู้ศึกษามาศึกษาอยู่ไม่นานเท่าใด พอมีความเข้าใจก็มักจะหายหน้าไป ได้ข่าวว่าออกไปปฏิบัติแล้วต่อจากนั้นก็ไม่กลับมาเรียนอีก หรือนานๆ ก็มาดูสักครั้ง หรือจะมาเฉพาะปาฐกถา หรือมีคนมาพูดเรื่องวิปัสสนาที่ตนชอบเท่านั้น ก่อนอื่นเรามาทำความเข้าใจในบทเรียนที่หลานว่าเป็นทฤษฎีนั้นเสียก่อน ว่าเป็นทฤษฎีอย่างไร ขอให้หลานจงได้พิจารณาด้วยดี เพราะเป็นประโยชน์ได้เสียอันสำคัญของหลานเอง หาไม่แล้วความเข้าใจเผินๆ ดังที่หลานว่ามาก็จะเท่ากับเป็นการฆ่าตัวเองโดยไม่รู้สึกตัว หรือเป็นการฆ่าประโยชน์อันมหาศาลที่ควรจะได้รับไปอย่างน่าเสียดายที่สุด ถ้าหลานจะไปขุดทรัพย์สมบัติต่างๆ ที่เขาฝังไว้ใต้ดิน หลานก็จำเป็นที่จะต้องมีแผนที่สำหรับนำทางไปยังตำบลนั้น ทั้งเมื่อจะเดินทางไปขุดหลานก็จำเป็นที่จะต้องศึกษาแผนที่นั้นเสียให้ดีที่สุดเท่าที่จะดีได้ มิฉะนั้นหลานอาจจะต้องเสียเวลาเดินทาง เสียเงินเสียทองและเบื่อหน่ายเสียกำลังใจ โดยไม่ได้ประโยชน์อะไรให้คุ้มค่าเลย

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [5 ก.ค. 2550 , 11:25:27 น.] ( IP = 203.113.67.39 : : )

สลักธรรม 3 พระอภิธรรมนั้นเป็นปิฎกหนึ่งในปิฎก ๓ ปิฎก มีเนื้อความที่ลึกซึ้งสุขุมคัมภีรภาพยิ่งนัก เป็นเรื่องที่เกี่ยวด้วยชีวิตทั้งสิ้น อันไม่มีวิทยาการใดในโลกที่จะมาเปรียบเทียบได้เลย รวมทั้งหมดมีอยู่ ๗ คัมภีร์ด้วยกัน คือ ธัมมสังคณี วิภังค์ ธาตุกถา ปุคคลบัญญัติ กถาวัตถุ ยมก และมหาปัฏฐาน พระอภิธรรมทั้ง ๗ คัมภีร์เหล่านี้มีความยุ่งยากสลับซับซ้อนมากเหลือเกิน ยากจนอาจกล่าวได้ว่า ไม่มีผู้ใดที่มิได้มีพื้นฐานมารองรับให้ดีเสียก่อนแล้ว จะศึกษาให้เข้าใจดีได้ ด้วยเหตุดังนี้เอง จึงจำเป็นต้องศึกษาพอให้ได้พื้นฐานเสียก่อนเหมือนเรียนชั้นประถมแล้วจึงก้าวไปถึงชั้นมัธยม พระอนุรุทธาจารย์ผู้มีความเชี่ยวชาญในพระอภิธรรม จึงได้แยกและรวบรวมพระอภิธรรมทั้ง ๗ คัมภีร์นี้ออกโดยย่อ จัดหมวดหมู่เสียใหม่ เริ่มตั้งแต่ง่ายๆ เป็นต้นไป เพื่อให้ผู้ศึกษาเป็นชั้นประถมเสียก่อน เรียกชื่อคัมภีร์นี้ว่า "อภิธรรมมัตถสังคหะ" มีตั้งแต่ปริจเฉทที่ ๑ ถึง ปริจเฉทที่ ๙ ดังที่หลานได้ศึกษาปริจเฉทที่ ๑ ไปแล้วนั่นเอง

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [5 ก.ค. 2550 , 11:25:50 น.] ( IP = 203.113.67.39 : : )

สลักธรรม 4 พระอภิธรรมมัตถสังคหะทั้ง ๙ ปริจเฉทนั้น ถ้าหลานจะศึกษาก็จะได้เรื่องย่อๆ เป็นหัวข้อดังต่อไปนี้ ปริจเฉทที่ ๑ ว่าด้วยเรื่อง จิต ปริจเฉทที่ ๒ ว่าด้วยเรื่อง เจตสิก ปริจเฉทที่ ๓ ว่าด้วยเรื่อง รวบรวมธรรมทั้งจิตและเจตสิก ปริจเฉทที่ ๔ ว่าด้วยเรื่อง การงานของจิต ปริจเฉทที่ ๕ ว่าด้วยเรื่อง การตายการเกิด ปริจเฉทที่ ๖ ว่าด้วยเรื่อง รูปและนิพพาน ปริจเฉทที่ ๗ ว่าด้วยเรื่อง สงเคราะห์ธรรมเข้าเป็นหมวดหมู่ ปริจเฉทที่ ๘ ว่าด้วยเรื่อง ธรรมที่อาศัยซึ่งกันและกันเกิด ปริจเฉทที่ ๙ ว่าด้วยเรื่อง การปฏิบัติสมถะและวิปัสสนา

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [5 ก.ค. 2550 , 11:26:19 น.] ( IP = 203.113.67.39 : : )

สลักธรรม 5 เมื่อหลานได้ศึกษาพระอภิธรรมมัตถสังคหะทั้ง ๙ ปริจเฉทนี้จนมีความเข้าใจบ้างพอสมควรแล้ว ก็ได้ชื่อว่าจบชั้นประถามหรือมัธยมต้น ต่อไปก็จะได้ศึกษาคัมภีร์พระอภิธรรมปิฎกทั้ง ๗ คัมภีร์ อันเป็นมัธยทปลายและอุดมศึกษา เมื่อพิจารณาถึงเนื้อหาสาระจากคัมภีร์พระอภิธรรมทั้งหมดแล้วก็จะเห็นได้ว่า เป็นวิทยาการที่เต็มได้ด้วยเรื่องราวของชีวิตอันลึกซึ้งทั้งสิ้น ซึ่งจะทำให้ผู้ศึกษามีความเฉลียวฉลาด สามารถเข้าใจเรื่องแม้จะเร้นลับที่วิชาการสมัยใหม่มิอาจจะให้ได้ ผู้ศึกษาดีจะมีความสุขความเยือกเย็นใจ ไม่ว่าจะไปตกอยู่ในสารทิศใด ทั้งจะเอาไปใช้ในชีวิตประจำวันได้เสมอ แม้เวลาที่ถือกันว่าสำคัญที่สุด คือใกล้จะถึงแก่ความตายก็รวมอยู่ด้วย

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [5 ก.ค. 2550 , 11:26:42 น.] ( IP = 203.113.67.39 : : )

สลักธรรม 6 ประการสำคัญอีกประการหนึ่งก็คือ การศึกษาพระอภิธรรมทั้งหมดนั้น ผู้ศึกษาจะได้รับประโยชน์ที่เกิดจากการปฏิบัติวิปัสสนาด้วย เพราะว่าพระอภิธรรมทุกปริจเฉทและทุกคัมภีร์ เมื่อศึกษาแล้วก็จะเห็นว่า ความรู้ที่ได้รับแต่ละขั้นแต่ละตอน ล้วนแต่เป็นการนำทางสู่เหตุผลมากมาย และนำไปสุ่จุดหมายปลายทางคือความพ้นทุกข์ทั้งนั้น เป็นการนำให้เข้าถึงความลึกซึ้งของการปฏิบัติวิปัสสนาอย่างสำคัญทีเดียว ผู้ที่ศึกษาพระอภิธรรมมากเท่าใดก็ยิ่งจะได้เหตุผลจากการปฏิบัติลึกซึ้งมากเท่านั้น จะปฏิบัติผิดหรือถูกได้เหตุผลหรือไม่ก็จะเข้าใจ นอกจากนั้น ในเรื่องราวของพระอภิธรรมที่แสดงเป็นอันมาก เมื่อฟังแล้วพิจารณาตามไปด้วยดี ก็ชื่อว่าเป็นการปฏิบัติด้วยเหมือนกัน โปรดติดตามตอนต่อไป

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [5 ก.ค. 2550 , 11:27:05 น.] ( IP = 203.113.67.39 : : )

สลักธรรม 7 การเรียนการสอนในรูปแบบถาม-ตอบ ลุงกับหลาน ทำให้เรียนได้อย่างสบายๆ คะ เรื่องที่ยากก็จะไม่ยากจนเกินไปนัก กราบขอบพระคุณพี่เณรมากค่ะ

โดย พี่ดา (พี่ดา) [5 ก.ค. 2550 , 15:20:01 น.] ( IP = 124.121.174.180 : : )

สลักธรรม 8 ขอบพระคุณค่ะ...การศึกษาพระอภิธรรมจะทำให้รู้วิธีการปฏิบัติที่ถูกต้อง

โดย เซิ่น [5 ก.ค. 2550 , 17:06:46 น.] ( IP = 203.146.147.13 : : )

สลักธรรม 9 ได้อ่านในคำสอนของท่านอาจารย์มาหลายเรื่องครับ แต่ก็รู้ตัวเองว่ายังไม่แตกฉานเลยครับ และเมื่อนึกถึงคำแผ่เมตตาที่ท่านอาจารย์เขียนไว้และได้มีการแผ่เมตตาทุกครั้งหลังจากที่ท่านอาจารย์สอนจบลงทุกครั้ง ตอนหนึ่งมีใจความว่า... ขอให้แตกฉายในพระไตรปิฏก และถึงซึ่งสันติสุขคือพระนิพพานโดยเร็วเทอญ. จึงทำให้ผมเห็นชัดว่า การเรียนรู้พระอภิธรรมนั้นสำคัญยิ่ง ด้วยเหตุนี้ผมจึงขอตั้งใจที่จะเรียน และติดตามอ่าน ความมหัศจรรย์ของชีวิต ตอน เจตสิกปรมัตถ์นี้ทุกตอนด้วยความเคารพในธรรมยิ่งครับ กราบระลึกถึงในพระคุณของท่านอาจารย์อย่างสูง และรำลึกในความเมตตาอารีย์ของท่านอาจารย์เสมอมาครับ

โดย เทพธรรม [6 ก.ค. 2550 , 08:08:39 น.] ( IP = 58.9.136.238 : : )

สลักธรรม 10 บทสนทนาลุงหลานเป็นการถามตอบที่น่าสนใจศึกษา ให้ความรู้ความเข้าใจได้โดยง่าย เหมาะแก่ผู้ที่เพิ่งเริ่มต้นเข้ามาศึกษา ทำให้เห็นว่าพระอภิธรรมไม่ใช่เรื่องยากเกินไป และเป็นเรื่องใกล้ตัวที่เกี่ยวกับตัวเองทั้งสิ้น กราบขอบพระคุณและอนุโมทนาพี่เณรค่ะ

โดย ธัญธร [6 ก.ค. 2550 , 20:51:33 น.] ( IP = 58.9.152.131 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด