ความมหัศจรรย์ของชีวิต เจตสิกปรมัตถ์.. ๑๐

---

ความมหัศจรรย์ของชีวิต เจตสิกปรมัตถ์ (๑๐) โดย อาจารย์บุญมี เมธางกูร ตอนที่ผ่านมา เอกัคคตาเจตสิก เอกัคคตาเจตสิก เป็นเจตสิกที่ทำให้เกิดความตั้งมั่นในอารมณ์ เป็นตัวทำให้สหชาตธรรมที่เกิดร่วมกันกับตนมีความสงบเกิดขึ้นภายในอารมณ์นั้น สภาพของวิจิกิจฉานั้นมีความสงสัยลังเลใจในอารมณ์ต่างๆ รับอารมณ์อะไรแล้วก็ไม่มีความมั่นคงอยู่ในอารมณ์นั้น มิได้มีความแน่นอนใจ จิตที่เกิดขึ้นมีวิจิกิจฉาเจตสิกเข้าประกอบจึงเป็นจิตที่อยู่ในสภาพที่ไม่มีความสงบ สำหรับอุทธัจจเจตสิกก็เช่นเดียวกัน มิได้จับมั่นอยู่ในอารมณ์อะไรแน่แม้แต่สักอย่างหนึ่ง มีสภาพที่กระจัดกระจายมิได้ตั้งมั่น ดังนั้น จึงไม่แตกต่างกับวิจิกิจฉาเท่าใด เมื่อว่าในแง่ของความสงบที่เกิดขึ้นในจิตใจ ส่วนเอกัคคตานั้น เป็นสภาพที่ไม่เกิดการกระจัดกระจาย สามารถตั้งอยู่ในอารมณ์อันเดียว ความไม่ฟุ้งซ่านซัดซ่ายนั้นเป็นลักษณะของเอกัคคตา ด้วยเหตุดังกล่าวนี้ เมื่อจิตใดมีเอกัคคตาเจตสิกปรากฏขึ้นมาก็จะเป็นสาเหตุให้เจตสิกอื่นๆ คือสหชาตธรรมที่เกิดพร้อมกับตนนั้นตั้งรวมกันเป็นปึกแผ่น แล้วมีความสงบตามไปด้วย

โดย พี่เณร..นำมาฝาก [18 ก.ค. 2550 , 07:06:50 น.] ( IP = 58.9.135.159 : : )

สลักธรรม 1 ป. คุณลุงมีตัวอย่างประกอบบ้างไหม ก. มีซีหลาน เชื่อว่าหลานคงจะได้เคย กวาดบ้านมาบ้าง บางครั้งบ้านของเราเต็มไปด้วยฝุ่นละออง ในขณะที่กวาดบ้านอยู่นั้น ถ้ามีลมพัดมาสักเล็กน้อยมันก็ปลิว หรือฟุ้งไปมากวาดลำบาก รวมกันไม่ติด กวาดให้สะอาดได้ยาก ถ้าเช่นนั้น หลานจะทำอย่างไร ป. ข้อนี้ไม่ยากอะไรเลย ผมก็จะเอาน้ำพรมมันเสียก่อน แล้วจึงกวาด ก. เอกัคคตาเจตสิก ก็เหมือนกับน้ำที่พรมลงไปบนฝุ่นละอองไม่ให้ฟุ้งนั่นเอง น้ำจะรวบรวมเอาฝุ่นละอองให้ติดกันเป็นหมู่ไม่ให้กระจัดกระจาย จิตใจของผู้ที่มีเอกัคคตาเจตสิกก็จะสงบนิ่งอยู่ในอารมณ์นั้นๆ

โดย พี่เณร..นำมาฝาก [18 ก.ค. 2550 , 07:09:24 น.] ( IP = 58.9.135.159 : : )

สลักธรรม 2 อีกข้อหนึ่งที่หลานต้องจำก็คือ เอกัคคตาเจตสิกนั้น เกิดอยู่ในจิตทุกๆ ประเภท ไม่ว่าจะเป็นจิตบาป จิตบุญ หรือไม่บาปไม่บุญ ลงจิตเกิดขึ้นมาแล้ว เอกัคคตาเจตสิกก็ย่อมเกิดขึ้นร่วมด้วยเสมอ ป. เอ๊ะ อย่างไรกันขอรับ จิตใจที่ฟุ้งซ่านจับอารมณ์ไม่ได้ ซัดส่ายไปมา เช่นในเวลาที่ต้องการจะนอนให้หลับก็ไม่ค่อยจะหลับเป็นต้น ก็มีเอกัคคตาประกอบด้วยแล้ว เราจะเรียกว่าเอกัคคตาเป็นตัวการทำให้สหชาตธรรมที่เกิดพร้อมเกิดร่วมกันกับตนบังเกิดความสงบได้อย่างไร ก. หลานถามมาเช่นนี้ก็ดีเหมือนกัน ลุงจะได้พยายามแก้สงสัยให้ แล้วก็จะได้เข้าใจกว้างขวางขึ้น เอกัคคตาเจตสิกนั้น เกิดกับจิตทุกๆ ดวงก็จริง แต่ก็มีอยู่บ่อยทีเดียวที่สักแต่ว่าเกิดเท่านั้น ไม่มีกำลังรวบรวมให้จิตเกิดขึ้นติดต่อเหมือนๆ กัน คือมีอารมณ์อย่างเดียวกันได้เป็นแถวยาวๆ หากแต่เกิดเป็นขณะๆ ไป ทั้งนี้ก็ด้วยเหตุว่ามีกำลังอ่อน

โดย พี่เณร..นำมาฝาก [18 ก.ค. 2550 , 07:11:02 น.] ( IP = 58.9.135.159 : : )

สลักธรรม 3 ป. แล้วก็ทำไมจึงมีกำลังอ่อนเล่าขอรับ ผมต้องขอคำอธิบายด้วย ก. ถ้าว่าตามหลักแล้ว จิตใดที่มีกำลังอ่อนจับอารมณ์อะไรไม่ค่อยได้มั่นคงยาวนานนั้น ก็เพราะว่าจิตนั้นเอกัคคตามิได้เกิดขึ้นมาในฐานะเป็นประธาน ป. มีเหตุอะไรหรือขอรับ ที่ทำให้เอกัคคตาเป็นประธานไม่ได้ ก. โอ มีเหตุมากมายทีเดียวหลาน เช่นมิได้มีความสนใจต่ออารมณ์นั้น หรือเป็นอารมณ์ที่ตนมิได้เกิดความสุข หรือเกิดความโสมนัส หรือไม่เคยได้ฝึกหัดจิตดให้มีสมาธิเสียเลย จิตจึงจับอารมณ์ไม่มั่นคง จึงได้นอนให้หลับได้ยากเย็น หรือมีอารมณ์อื่นที่มีกำลังมากกว่ามาแทรกแซงอยู่เสมอ เช่น วิตกกังวลเรื่องฐานะการเงินการทอง เรื่องที่ขัดแย้งกัน และเรื่องการป่วยเจ็บทางร่างกายมากระตุ้นเตือนให้เกิดอารมณ์บ่อยๆ เหล่านี้เป็นต้น ถ้าเอกัคคตาเกิดขึ้นในจิตเป็นประธานแล้ว มันก็จะมีกำลังมาก อารมณ์นั้นสามารถตั้งได้นาน เช่น ถ้าหลานถูกลอตเตอรี่รางวัลใหญ่สักหมื่นสองหมื่น หลานก็คงจะเกิดโสมนัสนั่งยิ้มอยู่คนเดียว โดยนึกถึงแต่เงิน เงิน เงิน จนใครเห็นเป็นที่ผิดสังเกต มีผู้ร้องเรียก็ทำหูทวนลมเพราะไม่ได้ยิน ถ้าหลานเรียนพระอภิธรรมเกิดถูกใจ หลานก็จะไม่มีจิตซัดส่ายไปไหนมากนัก และความง่วงก็จะไม่มาเยี่ยมกรายเข้ามา แล้วก็ไม่นั่งสัปหงกให้ได้เห็น และถ้าหลานเป็นนักล้วงกระเป๋า ในขณะที่กำลังตามคนที่กระเป๋าตุงไปด้วยของมีค่า ไม่ว่าในรถเมล์หรือรถไฟ ใจก็จะตั้งมั่นแล้วจับตาอยู่ที่กระเป๋าของเขาไม่ให้คลาดสายตาไปได้เหล่านี้เป็นต้น

โดย พี่เณร..นำมาฝาก [18 ก.ค. 2550 , 07:12:42 น.] ( IP = 58.9.135.159 : : )

สลักธรรม 4 ป. แล้วเอกัคคตากับสมาธิที่คุณลุงพูดเมื่อกี้เล่าขอรับ มันต่างกันอย่างไร ก. สมาธิ ก็ได้แก่ เอกัคคตา นั่นเอง หากแต่ว่า หมายถึงจิตที่ตั้งมั่น เช่นที่หลานฝึกสมาธิอยู่ทุกๆ คืน และหลานคงไม่พูดว่า "ผมฝึกเอกัคคตาทุกๆ คืน" อีกข้อหนึ่งที่หลานควรจะจำก็คือ เอกัคคตาจะปรากฏเกิดขึ้นได้นั้น อาศัยสุขเวทนาเป็นเหตุใกล้ให้เกิดขึ้น เพราะธรรมดาของผู้ที่มีความสุขกายสุขใจนั้น จิตย่อมจะมีความสงบระงับได้ง่ายเป็นส่วนมาก ด้วยเหตุนี้ ความสงบระงับจะเกิดขึ้นจึงต้องอาศัยความสุขกาย สุขใจ เป็นเหตุใกล้ โดยมุ่งหมายเอาเอกัคคตาที่เป็นสัมมาสมาธิ หรือมิจฉาสมาธิก็ได้ทั้งสองอย่าง หรือแม้ว่าความสุขกายสุขใจนั้นจะเกิดขึ้นเพียงชั่วขณะก็ตาม

โดย พี่เณร..นำมาฝาก [18 ก.ค. 2550 , 07:14:15 น.] ( IP = 58.9.135.159 : : )

สลักธรรม 5 เอกัคคตาเจตสิกนั้นมีลักขณะทิจตุกะ ดังนี้ ๑. อวิกฺเขป ลกฺขณา มีการไม่ฟุ้ง เป็นลักษณะ ๒. สหชาตานํ สมฺปิณฺเฑน รสา มีการรวบรบมสหชาตธรรม เป็นกิจ ๓. อุปสม ปจฺจุปฎฺฐานา มีความสงบ เป็นผล ๔. สุข ปทฏฺฐานา มีสุขเวทนา เป็นเหตุใกล้ ลุงได้อธิบายเจตสิกตัวที่ ๕ คือเอกัคคตามาก็เห็นว่า หลานพอจะเข้าใจได้แล้ว ดังนั้นจึงขอยุติแต่เพียงเท่านี้ก่อน แล้วหลานจะได้ศึกษาเจตสิกดวงที่ ๖,๗,๘ ต่อไป ป. สวัสดีขอรับคุณลุง ก. สวัสดี หลาน โปรดติดตามตอนต่อไป

โดย พี่เณร..นำมาฝาก [18 ก.ค. 2550 , 07:15:55 น.] ( IP = 58.9.135.159 : : )

สลักธรรม 6 มาศึกษาต่อค่ะ กราบขอบพระคุณท่านอาจารย์อย่างสูงค่ะ

โดย พี่ดา [18 ก.ค. 2550 , 08:18:20 น.] ( IP = 58.9.137.153 : : )

สลักธรรม 7 กราบขอบพระคุณที่ให้ความรู้ค่ะท่านอาจารย์ และกราบอนุโมทนาพี่เณรที่นำมาให้อ่านค่ะ

โดย น้องกิ๊ฟ [18 ก.ค. 2550 , 12:56:32 น.] ( IP = 203.113.67.37 : : )

สลักธรรม 8 มาศึกษาเพื่อเพิ่มความรู้ถูกให้กับชีวิตค่ะ... กราบขอบพระคุณท่านอาจารย์ค่ะ

โดย เซิ่น [18 ก.ค. 2550 , 13:06:06 น.] ( IP = 203.146.147.13 : : )

สลักธรรม 9 กราบขอบพระคุณในธรรมทานของท่านอาจารย์ ที่ทำให้ได้ความเข้าใจปรมัตถธรรมได้กว้างขวางมากขึ้นค่ะ กราบอนุโมทนาและขอบพระคุณพี่เณรที่นำสิ่งดีๆมาให้ค่ะ

โดย ธัญธร [18 ก.ค. 2550 , 17:12:30 น.] ( IP = 125.27.190.214 : : )

สลักธรรม 10 กราบขอบพระคุณท่านอาจารย์ และพี่เณรเป็นอย่างสูงค่ะ เมื่อศึกษาแล้ว ทำให้เข้าใจไปสู่การปฏิบัติได้ดียิ่งขึ้น เพราะเมื่อพิจารณาแล้ว ทำให้เข้าใจสภาพธรรมที่เกิดขึ้นในขณะการปฏิบัติได้มากขึ้น แต่นึกไม่ถึงว่า สุขเวทนาเป็นเหตุใกล้แก่เอกัคคตา นึกไปแล้ว ช่วงเวลาระหว่างนั้น จิตใจก็ปราศจากความกังวลใจใดๆ จิตใจก็ดูจะเบิกบาน ทำให้เกิดความตั้งมั่นได้ง่าย

โดย น้องอุ๊ (asomsopon) [18 ก.ค. 2550 , 18:28:45 น.] ( IP = 125.24.62.222 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด