ความมหัศจรรย์ของชีวิต เจตสิกปรมัตถ์ (๑๗))

---

ความมหัศจรรย์ของชีวิต เจตสิกปรมัตถ์ (๑๗) โดย อาจารย์บุญมี เมธางกูร ตอนที่ผ่านมา ก. เมื่อหลานได้ศึกษาวิจารเจตสิกไปตัวหนึ่งแล้ว ลุงก็เห็นว่าเวลายังมีอยู่มาก ควรที่จะได้ศึกษาเจตสิกตัวต่อไปอีกสักตัวหนึ่ง ได้แก่ อธิโมกขเจตสิก อธิโมกขเจตสิก ธรรมดาของบุคคลทั้งหลายที่จะทำกิจการใดๆ ลงไป จะมีการตัดสินใจเด็ดขาดมั่นคงจริงๆ นั้นมีน้อย มักจะมีความลังเลไม่แน่นอนใจอยู่เสมอ ทั้งนี้แม้ในการทำบาปหรือในการทำบุญก็เหมือนกัน เช่นเป็นต้นว่า จะขโมยดีหรือไม่ดี จะฆ่าดีหรือไม่ดี จะบริจาคดีหรือไม่ดี และจะได้บุญจริงๆ หรือไม่ได้ จิตที่เกิดขึ้นพร้อมกับความรวนเรสองฝักสองฝ่ายนั้นมีกำลังน้อย ความรวนเรไม่แน่นอนใจนั้นมาเป็นตัวการทำให้เกิดกำลังอ่อน เมื่อมีกำลังอ่อนแล้ว ความสำเร็จสมความปรารถนาก็เป็นไปได้ยาก เช่น เอาปืนจ้องจะยิงนกแล้วก็มีความลังเลว่าจะยิงไม่ถูก จะลงมือทำบุญอยู่แล้วกลับไม่แน่ในว่าจะได้บุญจริงหรือเปล่า จะทำสมาธิอยู่แล้วแต่สงสัยว่าอาจจะทำให้สติไม่ดี เพราะมีผู้พูดกันอยู่เสมอว่า ทำสมาธิแล้วกลายเป็นบ้าไป ผู้มีความไม่แน่นอนใจ จะทำอะไรก็ไม่ได้รับผลดี ทำบุญก็จะได้บุญน้อย แม้ทำบาปก็ได้บาปไม่มากนัก ทั้งนี้ถ้าจะเปรียบก็เหมือนคนอ่านหนังสือ หรือดูบทเรียนต่างๆ เพื่อจะให้จำได้ อ่านหนังสือไปพลางคิดเรื่องอะไรต่างๆ ไปพลาง ก็จะเป็นเหตุให้จำบทเรียนที่ตั้งใจจำนั้นไม่ได้ เพราะจิตขาดสมาธิที่ควรจะเกิดขึ้นเป็นแถวเป็นแนว แต่กลับมีเรื่องอื่นๆ เข้ามาคั่นกลางเสียเสมอ จึงทำให้เสียกำลังในการที่จะจดจำไป ซึ่งแตกต่างกับคนที่มีใจมั่นคงมีสมาธิมาก อารมณ์เกิดขึ้นเป็นแถวเป็นแนว จิตไม่ค่อยได้ไถลออกไปนอกเรื่องราว กำลังของความจดจำ หรือแม้ในการกระทำกิจการใดก็ย่อมจะบรรลุถึงเป้าหมาย

โดย พี่เณร..นำมาฝาก [27 ก.ค. 2550 , 07:02:45 น.] ( IP = 58.9.139.48 : : )

[ 1 ] [ 2 ]

สลักธรรม 1 ธรรมชาติทั้งหลายในโลกนี้ก็ย่อมจะมีคู่ปรับกัน มีร้อนก็จะต้องมีเย็น มีมืดก็จะต้องมีสว่าง มีดีก็จะต้องมีชั่ว มีสุขก็จะต้องมีทุกข์ มันจะไม่มีแต่เพียงอย่างเดียวโดดเดี่ยวโดยไม่มีอะไรเป็นศัตรูเป็นคู่ปรับเลย แล้วปล่อยให้สิ่งนั้นเป็นเจ้าโลก เช่นมีแต่ชั่วแล้วไม่มีดีเสียเลย มีแต่สุขโดยที่หาทุกข์ไม่ได้ เป็นต้น ป. ผมเห็นด้วยกับคุณลุงขอรับ ถ้าขืนให้มันมีแต่อย่างเดียว ไม่มีศัตรูคู่อาฆาตแล้ว โลกนี้ก็คงแตก อยู่กันมาไม่ได้จนถึงเดี๋ยวนี้เป็นแน่ ก. ด้วยเหตุดังนี้เอง จึงได้เกิดธรรมชาติอย่างหนึ่ง เรียกว่า อธิโมกขเจตสิก เป็นตัวการที่เป็นคู่ปรับกับความรวนเรสองฝักสองฝ่าย ไม่มีความแน่นอนใจในอารมณ์ เพราะอธิโมกขเจตสิกตัวนี้มีหน้าที่ทำงานคือ กาตัดสินใจเด็ดขาด ฉะนั้น จิตประเภทใดเกิดขึ้นมีอธิโมกข์เข้าประกอบแล้ว จิตประเภทนั้นจะเกิดความสงสัยไม่แน่นอนใจไม่ได้เลย ป. จิตประเภทใดบ้างขอรับ ที่อธิโมกขเจตสิกตัวนี้เข้าประกอบ ก. ไม่เลือกประเภทเลย มันมีโอกาสเข้าประอบได้ มันก็เข้าประกอบทั้งนั้น จิตทั้งหมดมันเกิดขึ้นได้ จะเว้นก็นิดหน่อย คือ ทวิปัญจวิญญาณจิต ๑๐ กับวิจิกิจฉา ๑ เท่านั้น

โดย พี่เณร..นำมาฝาก [27 ก.ค. 2550 , 07:03:35 น.] ( IP = 58.9.139.48 : : )

สลักธรรม 2 อธิโมกขเจตสิกเป็นเจตสิกจำพวกอัญญสมานา จึงเข้าประกอบได้ทั้งนั้น ไม่ว่าจะเป็นความดีหรือเป็นความชั่ว ไม่ว่าจะเป็นสุจริตหรือทุจริตก็ตาม ทั้งไม่เลือกว่าจะเป็นการตัดสินใจถูกหรือผิดก็ได้ จะมีประโยชน์หรือบังเกิดเป็นโทษขึ้นมาก็ตาม ยกตัวอย่างเช่น ตัดสินใจขโมยแน่ ตัดสินใจฆ่าแน่ ตัดสินใจว่าบริจาคทรัพย์ทำกุศลแน่ ตัดสินใจเข้าปฏิบัติวิปัสสนาแน่ ผู้ที่มีความแน่นอนใจ กระทำอะไรลงไปก็ย่อมจะมีกำลังมาก ทำบาปก็ได้บาปมาก ทำบุญก็ได้บุญมาก ทำกิจการใดก็ย่อมจะบรรลุผลสมความมุ่งหมายในกิจการที่ไม่พ้นวิสัย ป. ถ้าเช่นนั้น ผมก็ขอตัดสินใจว่าจะเป็นคนร่ำรวย เป็นเศรษฐีมีเงินทองล้นหลาม ใช้จ่ายไม่รู้จักหมดสิ้น ผมก็หวังเอาว่า การตัดสินใจเด็ดขาดเช่นนี้ คงจะได้ผลสมความประสงค์ ก. แน่นอนทีเดียว หลานจะต้องได้อย่างไม่ต้องสงสัยเลย แต่อย่ารีบร้อนนักนะ จะร่ำรวยเป็นเศรษฐีตามเวลาที่หลานกำหนดเอาไว้ไม่ได้ นอกจากนั้น หลานก็จะต้องทำเหตุที่จะร่ำรวยเป็นเศรษฐีด้วยการตั้งใจจริง ตัดสินใจเด็ดขาดในการบริจาคทานอยู่สม่ำเสมอ ทั้งต้องไม่เป็นทาสทานบ่อยๆ หากแต่เป็นสามีทานหรืออย่างน้อยก็ต้องเป็นสายทาน คือทำบุญให้ทานด้วยวัตถุสิ่งของนั้นเหมือนๆ กันกับที่ตัวกินตัวใช้อยู่เป็นประจำอย่าให้ขาด

โดย พี่เณร..นำมาฝาก [27 ก.ค. 2550 , 07:04:09 น.] ( IP = 58.9.139.48 : : )

สลักธรรม 3 ป. แล้วก็จะได้เป็นเศรษฐีหรือขอรับ ก. อย่าใจร้อนนักซีหลาน ขืนใจร้อนมากไปก็จะชวดได้ของดี ลุงได้ขอเวลาเอาไว้ก่อนแล้ว เราต้องให้เวลาแก่ธรรมชาติให้เพียงพอด้วย กุศลที่ทำแล้วในชาตินี้ เป็นทิฏฐธรรมเวทนียกรรม ดังนั้น ผลจึงได้ไม่มากเลย บางทีก็มองไม่เห็นเสียด้วยซ้ำ ด้วยเหตุนี้เอง จึงหวังเอาผลในปัจจุบันเห็นจะไม่ได้ หลานจะต้องคอยเอาชาติหน้า หลานก็มีหวังจะร่ำรวย แต่ถ้าหลานอยากจะเป็นให้ถึงเศรษฐี มหาเศรษฐีจริงๆ หลานก็จะต้องก้มหน้าก้มตาอุตส่าห์คิด อุตส่าห์ทำกิจการงานทั้งหลายอย่าได้เกียจคร้านเสีย แล้วหมั่นบริจาคทานในชาติหน้าให้ถึงขนาดอีก ชาติโน้นๆ ลุงขอให้สัญญาว่าหลานได้เป็นเศรษฐีมหาเศรษฐีตามี่ปรารถนาแน่นอนทีเดียว

โดย พี่เณร..นำมาฝาก (พี่เณร) [27 ก.ค. 2550 , 07:04:50 น.] ( IP = 58.9.139.48 : : )

สลักธรรม 4 ป. คอยให้ถึงชาติหน้าชาติโน้น มันช่างนานเหลือเกิน นานจนผมหมดกำลังใจ ก. ก็แล้วแต่หลาน ไม่มีใครเขาบังคับ อธิโมกขเจตสิกนี้ เมื่อเวลาที่เกิดขึ้นมาแล้วกับจิตดวงใด จิตดวงนั้นก็มีความมั่นคง จิตดวงนั้นก็ย่อมจะจับมั่นอยู่ในอารมณ์นั้น และเพราะเหตุที่อธิโมกข์นี้เป็นปฏิปักษ์หรือเป็นคู่ปรับกับวิจิกิจฉา อันได้แก่ความลังเลสงสัยไม่แน่นอนใจ ดังนั้น อธิโมกขเจตสิกเกิดขึ้นมาเมื่อใด วิจิกิจฉาก็ไม่อาจโผล่หน้าเข้ามาใกล้ได้ ป. คุณลุงขอรับ ใครๆ ก็ทราบว่าอธิโมกข์นั้น เกิดได้ก็จะดีด้วยมีกำลังมาก แต่คุณลุงจะให้อาศัยอะไรมาเป็นตัวการสนับสนุนให้อธิโมกข์เกิดขึ้นมาได้ง่ายๆ ผมหมายความว่า เราจะทำอย่างไร อธิโมกข์จึงจะเกิดขึ้นได้เสมอๆ โดยไม่มีความลังเลใจ จะได้ทำอะไรได้ผลสมความมุ่งหมายดูหนังสือก็จดจำได้ง่าย ก. สำหรับคำตอบในข้อนี้ก็ไม่ยากอะไร แต่การกระทำนั้นออกจะลำบากอยู่บ้างเพราะจะต้องอาศัยการศึกษาเล่าเรียนและการฝึกฝน ลุงจะขอถามหลานสักหน่อย หลานเห็นไหม ที่ถืออยู่ในมือของลุงนั้นสีอะไร? ป. สีแดงขอรับ

โดย พี่เณร..นำมาฝาก (พี่เณร) [27 ก.ค. 2550 , 07:05:31 น.] ( IP = 58.9.139.48 : : )

สลักธรรม 5 ก. เลี้ยงสัตว์เอาไว้ฆ่าขายเป็นอาชีพเป็นสัมมาทิฏฐิไหม และจะดีไหม? ป. ไม่ได้เป็นสัมมาทิฏฐิและไม่ดีขอรับ ก. หลานว่าสัตว์เดรัจฉานที่เราเห็นอยู่ดาษดื่นนั้น ตายลงไปแล้วจะเกิดเป็นเทวดาได้หรือไม่? ป. ผมตอบไม่ได้ดอกขอรับ ก. ทำไมหลานจึงรู้ว่าเป็นสีแดง ป. ผมแน่ใจ ก. ทำไมหลานจึงว่าเลี้ยงสัตว์เอาไว้ฆ่าไม่เป็นสัมมาทิฏฐิ และไม่ดี? ป. เพราะเป็นอกุศลจิต อกุศลก็ย่อมไม่ดี ก. ทำไมจึงไม่ตอบคำถามว่า สัตว์เดรัจฉานตายแล้วไปเกิดเป็นเทวดาได้? ป. เพราะผมไม่แน่ใจ ไม่มีเหตุผลในใจเพียงพอ

โดย พี่เณร..นำมาฝาก (พี่เณร) [27 ก.ค. 2550 , 07:06:08 น.] ( IP = 58.9.139.48 : : )

สลักธรรม 6 ก. ตามตัวอย่างที่หลานตอบมาแล้ว หลานก็จะตัดสินใจได้เองว่า ข้อไหนหลานแน่ใจไม่สงสัย ข้อไหนหลานลังเลใจให้คำตัดสินใจแน่นอนไม่ได้ ป. ผมก็พอเข้าใจ คุณลุงคงหมายความว่า สิ่งใดที่มีความรู้ความเข้าใจดีก็ย่อมจะมีความตัดสินใจได้เด็ดขาด ก. ก็ใช่ดังที่หลานเข้าใจนั่นแหละ เพราะอารมณ์ที่ตนมีความรู้ มีความสันทัดจัดเจนนั้นย่อมเป็นตัวการสำคัญที่จะมาสนับสนุนให้การตัดสินใจเด็ดขาด มีอธิโมกขเจตสิกเข้าประกอบ เหมือนความดีกับความชั่ว เด็กเล็กๆ อาจจะตัดสินใจเด็ดขาดไม่ได้ว่าควรทำหรือไม่ แต่สำหรับคนที่โตๆ มีการศึกษาแล้ว ก็ย่อมจะไม่มีความลังเลสงสัยประการใด ว่าความดีควรกระทำ ควรประพฤติหรือไม่ ป. แต่เราก็จะเห็นพวกผู้ใหญ่ที่ประพฤติชั่ว ผู้ใหญ่ที่ขี้โกง คอรัปชั่นกันอยู่ทั่วไป

โดย พี่เณร..นำมาฝาก (พี่เณร) [27 ก.ค. 2550 , 07:06:41 น.] ( IP = 58.9.139.48 : : )

สลักธรรม 7 ก. ลุงก็ไม่เถียงว่าผู้ใหญ่จะไม่ประพฤติชั่ว จะไม่โกง จะไม่คอรัปชั่น แต่หลานก็คงจะทราบอยู่ข้อหนึ่งว่า พวกผู้ใหญ่เหล่านี้มิได้มีความลังเลใจ มิได้มีความสงสัยแต่ประการใดเลยว่า ความประพฤติของตนนั้นเป็นสิ่งที่ไม่ดี เป็นความประพฤติที่โลกเขาตำหนิติเตียน แต่ที่ประพฤติลงไปก็เพราะทนต่ออำนาจเงินยั่วเย้าไม่ไหว อดทนต่อโลภะที่คอยหนุนเนื่องอยู่ภายในใจไม่ได้ จึงได้กระทำลงไป แล้วก็แอบซ่อนกลบเกลื่อนความไม่ดีของตนเสียอย่างมิดชิด ด้วยกลัวว่าจะรู้กันทั่วไปแล้วตนจะเสียชื่อเสียง จะได้รับการดูหมิ่นจากคนทั้งปวง ใครๆ ที่ดีๆ ทั้งหลายเขาจะไม่คบค้าสมาคม อย่างไรก็ดี ก็เป็นที่แน่นอนประการหนึ่งว่า พวกประพฤติขี้โกงทั้งหลาย ยังมีความลังเลไม่แน่นอนใจว่า กรรมคดโกงที่ตัวได้ก่อขึ้นนั้นจะให้ผลได้จริงๆ หรือ เห็นใครๆ เขาโกงกัน ก็เห็นพากันร่ำรวยกินอยู่หลับนอนสบาย ทำไมเราจะโกงบ้างไม่ได้ จะได้มีความสุข มีความสบายเหมือนเขาทั้งหลายเสียที ทั้งตัวบาปก็ไม่เห็นว่าจะเป็นไปได้อย่างไร ถ้ามีจริงๆ ก็คงจะมาตอบสนองให้ตายๆ กันไปหมดแล้ว ตามที่ลุงได้แสดงมา หลานก็จะเห็นได้แล้วว่า ผู้คดโกงทั้งหลายยังไม่มีความแน่นอนใจในเรื่องผลของกรรม ถ้าเขาไม่มีความลังเลใจแล้ว การตัดสินใจเด็ดขาด คือ อธิโมกขเจตสิกก็จะเกิดขึ้น เขาก็จะไม่กล้าคดโกงอีกต่อไป

โดย พี่เณร..นำมาฝาก (พี่เณร) [27 ก.ค. 2550 , 07:07:21 น.] ( IP = 58.9.139.48 : : )

สลักธรรม 8 อธิโมกขเจตสิกตามที่ลุงได้อธิบายมา หลานก็จะเห็นว่า เป็นเจตสิกที่มีการตัดสินใจเด็ดขาด มีความมั่นคงใจไม่ลังเล ไม่มีความสงสัยเป็นวิจิกิจฉา ทั้งการตัดสินใจนั้นก็มีความขลาดทั้งที่เป็นความดีหรือความชั่ว มีประโยชน์หรือไม่มีประโยชน์ก็ตาม และมีอารมณ์ที่ตนรู้ตนเข้าใจนั้นแหละเป็นเหตุใกล้ให้เกิดอธิโมกข์ขึ้นมา ลักขณาทิจตุกะของอธิโมกขเจตสิก มีดังนี้ ๑. สนฺนิฏฐาน ลกฺขโณ มีการตัดสินเด็ดขาด เป็นลักษณะ ๒. อสฺสปฺปน รโส มีการตั้งมั่นในอารมณ์ไม่สงสัย เป็นกิจ ๓. นิจฺฉย ปจฺจุปฎฺฐาโน มีความเป็นผู้ตัดสินในอารมณ์ เป็นอาการปรากฏ ๔. สนฺนิฏฺเฐยฺยธมฺม ปทฏฺฐาโน มีอารมณ์ที่พึงตัดสิน เป็นเหตุใกล้ วันนี้เราได้พูดกันไปถึงวิจารกับอธิโมกขเจตสิก ลุงก็คิดว่าเป็นเวลาพอสมควรแล้ว หยุดพักกันเสียทีไม่ดีหรือ ป. ก็ดีขอรับ ผมขอบคุณที่คุณลุงได้ให้ความรู้ อันนับได้ว่ามีคุณค่าเหลือหลาย สวัสดีขอรับ ก. สวัสดี หลาน โปรดติดตามตอนต่อไป

โดย พี่เณร..นำมาฝาก [27 ก.ค. 2550 , 07:07:49 น.] ( IP = 58.9.139.48 : : )

สลักธรรม 9 ได้ตามอ่านมาถึงบทนี้ยิ่งมั่นใจในการกระทำที่ต่างคนต่างทำไปได้อย่างแน่ชัดเลยครับว่า..ทำไมความรู้สึกนึกคิดของคนเราจึงไม่เหมือนกัน และความกล้าหาญชาญชัยทำไม่มีไม่เท่ากัน ยิ่งท่านอาจารย์ยกตัวอย่างทั้ง ๓ คำถามเป็นี่ตั้งแห่งการอธิบาย.. อธิโมกขเจตสิก..ตัวนี้จะรู้ได้แน่ชัดถึงการกระทำกรรมที่มีความแตกต่างกันไปได้ดีเลยครับ และยังเป็นการดึงใจให้เกิดความรูที่จะนำไปประกอบกับการตัดสินใจในการกระทำครั้งต่อๆไปได้เป็นอย่างดีเลยครับท่านอาจารย์โดยเฉพาะเรื่องการทำบุญนะครับ กราบขอบพระคุณในความเมตตาจิตของท่านอาจารย์ ที่กรุณาอธิบายธรรมให้เกิดความเข้าใจอย่างชัดเจนและมากด้วยประโยชน์ต่อชีวิตครับผม.

โดย เทพธรรม [27 ก.ค. 2550 , 07:23:02 น.] ( IP = 58.9.139.48 : : )

สลักธรรม 10 มาศึกษาต่อค่ะ จะเห็นได้ว่าการศึกษาเป็นส่วนหนึ่งที่ช่วยให้อธิโมกข์เจตสิกเกิดขึ้นได้ง่ายขึ้น กราบขอบพระคุณท่านอาจารย์เป็นอย่างสูงค่ะ ที่อธิบายให้เห็นชัดถึงความมหัศจรรย์ของชีวิต อนุโมทนาและและกราบขอบพระคุณพี่เณรเป็นอย่างยิ่งค่ะที่นำสิ่งประเสริฐมาฝาก

โดย พี่ดา (พี่ดา) [27 ก.ค. 2550 , 14:23:43 น.] ( IP = 124.121.174.81 : : )

[ 1 ] [ 2 ]

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด