ความสัมพันธ์ระหว่างทิฏฐิ สัญญา ญาณ

---

ความสัมพันธ์ระหว่างทิฏฐิ สัญญา ญาณ ในขั้นพื้นฐาน สัญญาอันเป็นความจำได้หมายรู้เป็นวัตถุดิบของความรู้ และความคิดต่าง ๆ ดังนั้น ความรู้สึกหรือความเห็นมี ๒ ประเภท คือ ทิฏฐิ มิจฉา กับ ญาณ สัมมาทิฏฐิ ต้องอาศัยสัญญา ทิฏฐิ เกิดจากสัญญาอย่างไร มองเห็นไม่ยาก เมื่อกำหนดหมาย หรือหมายรู้สิ่งต่าง ๆ อย่างไร ก็ชวนให้ลงความเห็นสรุปเอาไว้เป็นอย่าง ๆ นั้น และสัญญาก็กำหนดหมายต่อสิ่งใดสิ่งหนึ่งไปอย่างใดอย่างหนึ่งแล้ว แม้ใช้ได้สำเร็จประโยชน์บางอย่างในการดำเนินชีวิต แต่ก็มักกลาย เป็นเครื่องกำบังปิดกั้นไม่ให้เห็นความจริงด้านอื่น ๆ ของสิ่งนั้น ดังนั้น เมื่อไม่ใคร่ควรญวิเคราะห์ให้ดี คนที่ถูกสัญญาหลอกเอาหรือปิดบังปัญญาเอาได้ และชีวิตของมนุษย์ที่เป็นอยู่ ก็ตกอยู่ในสภาพเช่นนี้มิใช่น้อย ทิฏฐิที่ผิดเกิดขึ้นเพราะสัญญาผิดบ้าง ใช้สัญญาไม่ถูกบ้าง ทิฏฐิ แม้เพียงเล็กน้อย ซึ่งเกิดจากสัญญา ถูกสัญญา จัดแต่งเกี่ยวกับสิ่งที่เห็นก็ดี สิ่งที่ได้ยินก็ดีสิ่งที่ได้ทราบก็ดี ในโลกนี้ย่อมไม่มีแก่พระอรหันต์นั้น อธิบายว่าทิฏฐิซึ่งสัญญาก่อให้เกิดขึ้น กำหนดขึ้น ปรุงแต่งจัดแจงไว้ เพราะเหตุที่ทิฏฐิมีสัญญาเป็นหัวหน้ามีสัญญาเป็นเจ้าการใหญ่ และถือต่างกันด้วยสัญญานั้นเกี่ยวกับสิ่งที่เห็นก็ดี ย่อมไม่มีแก่พระอรหันต์นั้น อธิบายว่า ทิฏฐิซึ่งสัญญาก่อให้เกิดขึ้น กำหนดขึ้น ปรุงแต่งจัดแจงไว้ เพราะเหตุที่ทิฏฐิมีสัญญาเป็นหัวหน้ามีสัญญาเป็นเจ้าการใหญ่ และถือต่างกันด้วยสัญญานั้นเกี่ยวกับสิ่งที่เห็นก็ดี ย่อมไม่มีแก่พระอรหันต์ขีณาสพ

โดย ธีรวัส [1 ส.ค. 2550 , 05:35:12 น.] ( IP = 58.9.108.174 : : )

สลักธรรม 1 สัจจะที่แน่แท้ในโลก มิใช่จะมีต่าง ๆ มากมายเลยนอกจากสัญญาญาณก็ต้องอาศัยสัญญาจึงจะเกิดขึ้นได้ ดังบาลีที่ว่า สัญญาย่อมเกิดก่อน ญาณ ย่อมเกิดทีหลัง และเพราะสัญญาเกิดขึ้น ญาณจึงเกิดขึ้น ท่านไม่ได้สัญญาแม้สักหน่อย จากนี้ท่านไม่ได้สัญญาในสิ่งที่เคยประกอบ หรือสัญญาในสิ่งที่เคยถึง หรือสัญญาในลักษณะสัญญา ในเหตุสัญญาในฐานะ จากนี้ คือจากความสงบภายในหรือจากการปฏิบัติหรือจากธรรมเทศนาท่านจะได้ญาณจากที่ไหน ส่วนทิฏฐิก็เป็นเครื่องหนุนช่วยให้เกิดญาณได้เหมือนกัน ดังจะเห็นได้ว่าทิฏฐิไม่น้อยเป็นผล ความคิดและเป็นข้อยึดถือของปราชญ์ผู้มีปัญญามาก และเป็นทิฏฐิที่มีเหตุผลมาก ดังนั้น ถ้าไม่มีความยึดติดในทิฏฐินั้นเหนี่ยวแน่นจนเกินไปและรู้จักสดับ รู้จักมอง รู้จักใช้ปัญญา พินิจพิจารณาก็ย่อมมีโอกาสมากที่จะเกิด ญาณ ซึ่งช่วยให้ก้าวหน้าต่อไป และสามารถทำลายจุดที่ยังติดตันผ่านไปได้เมื่อทิฏฐิก็ดี ญาณก็ดี เกิดขึ้นแล้ว ก็ย่อมมีการกำหนดหมาย หรือหมายรู้ตามทิฏฐิหรือตามญาณนั้นเกิดเป็นสัญญาใหม่ขึ้นอีกทิฏฐิและญาณจึงทำให้เกิดสัญญาซึ่งเป็นตัววัตถุดิบของความรู้ และความคิดอื่นสืบต่อไป ข้อแตกต่างกัน คือ ทิฏฐิมักพลอยทำให้เกิดสัญญาใหม่ที่ผิดพลาด ส่วนญาณจะช่วยให้เกิดสัญญาที่ถูกต้อง และแก้สัญญาที่ผิดพลาด

โดย ธีรวัส (tvb) [1 ส.ค. 2550 , 05:36:59 น.] ( IP = 58.9.108.174 : : )

สลักธรรม 2 ขอบคุณมากครับที่นำธรรมแนววิชาการมาให้อ่านทำความเข้าใจนะครับคุณธีรวัส

โดย เทพธรรม [1 ส.ค. 2550 , 09:51:30 น.] ( IP = 58.9.140.3 : : )

สลักธรรม 3 อนุโมทนาและขอบคุณมากค่ะ

โดย พี่ดา (พี่ดา) [1 ส.ค. 2550 , 10:08:27 น.] ( IP = 124.121.173.54 : : )

สลักธรรม 4

โดย น้องกิ๊ฟ (น้องกิ๊ฟ) [1 ส.ค. 2550 , 11:20:54 น.] ( IP = 203.113.67.39 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด