ความมหัศจรรย์ของชีวิต เจตสิกปรมัตถ (๒๓)

---

ความมหัศจรรย์ของชีวิต เจตสิกปรมัตถ์ (๒๓) โดย อาจารย์บุญมี เมธางกูร ตอนที่ผ่านมา ป. สวัสดีขอรับ คุณลุง ก. สวัสดี หลาน ป. เมื่อคราวก่อน คุณลุงได้อธิบายถึงเรื่องโมจตุกะ ๔ ซึ่งได้แก่ โมหะ อหิริกะ อโนตตัปปะ อุทธัจจะ อันเป็นสัพพากุศลสาธารณเจตสิก เป็นเจตสิกที่เกิดขึ้นสาธารณะคือประกอบกับอกุศลทั้ง ๑๒ ประเภท คุณลุงได้อธิบายถึงโมหเจตสิกไปแล้วตัวหนึ่ง ในวันนี้สัญญาว่าจะบรรยายถึงโมจตุกะที่เหลือ ฉะนั้น ถ้าคุณลุงไม่มีธุระอะไรแล้ว ผมก็พร้อมที่จะฟังการบรรยายต่อไป ก. อหิริกะ และอโนตตัปปะ คืออะไร อหิริกะนั้นเป็นเจตสิกตัวหนึ่งที่เกิดขึ้นมากับจิตใดแล้ว ทำให้ไม่มีความอับอายต่อการทำบาปอกุศลต่างๆ ส่วนอโนตตัปปะนั้นเป็นเจตสิกที่เมื่อประกอบกับจิตใดแล้วก็ทำให้จิตนั้นไม่มีความสะดุ้งกลัวต่อบาปอกุศล ถ้าพูดกันโดยย่อพอได้ความก็พูดกันว่า อหิริกะ ได้แก่ความไม่ละอายต่อบาป อโนตตัปปะ ได้แก่ความไม่กลัวบาป ตามธรรมดาบุคคลทั้งหลาย ก็ย่อมจะมีธรรมชาติที่ละเอียดอย่างหนึ่งที่มองเห็นไม่ได้ แอบแฝงหลบซ่อนอยู่ภายในใจ นั่นก็คือความปรารถนาที่จะได้อะไรต่างๆ ที่ชอบใจเอามาไว้ในครอบครองให้มากที่สุดเท่าที่จะมากได้ ไม่ว่าจะเป็นเครื่องอุปโภคหรือบริโภคก็ตาม ไม่ว่าจะเป็นรูปธรรมหรือนามธรรมก็ตาม และเมื่อได้มาสนองความต้องการสมปรารถนาแล้ว ก็จะสร้างความปรารถนาขึ้นมาใหม่อีกเรื่อยๆ ไป มิได้หยุดหย่อนลงเลยจนกว่าชีวิตจะหาไม่

โดย พี่เณร..นำมาฝาก [6 ส.ค. 2550 , 06:36:24 น.] ( IP = 58.9.136.94 : : )

สลักธรรม 1 กำลังอำนาจของความปรารถนา ความติดใจในอารมณ์ต่างๆ นั้น ย่อมจะมากระตุ้นเตือนใจอยู่เสมอวันละมากมาย เพื่อจะให้ได้สิ่งนั้นๆ มาให้สมกับความตั้งใจ จึงได้ทุ่มเททั้งความคิด ทุ่มเททั้งความพยายามตลอดจนความสามารถทุกอย่างเท่าที่จะทำได้เพื่อจะให้สมความปรารถนานั้นให้จงได้ แม้จะลำบากยากเข็ญ หรือมีอุปสรรคอย่างไรก็สู้อุตส่าห์อดทน ถ้ากำลังอำนาจของความปรารถนาดังกล่าวนั้น ได้เกิดขึ้นพร้อมกับการอบรมมาน้อย หรือการอบรมบ่มนิสัยไปในทางดีนั้นไม่มีกำลังอำนาจเพียงพอที่จะมาเหนี่ยวรั้งทัดทาน เพราะการอบรมที่สืบต่อกันมายาวนานทั้งในชาติอดีต และในชาติปัจจุบันเข้ามาหนุนหลังร่วมด้วย อำนาจของความเห็นแก่ตัวก็จะเกิดขึ้นอย่างรุนแรงจนกลายเป็นความกล้าที่จะกระทำอกุศลขั้นทุจริตขึ้นมาได้ อหิริกะความไม่ละอายต่อการทำบาปและอโนตตัปปะความไม่เกรงกลัวต่อบาปก็จะปรากฏขึ้นแก่จิตของบุคคลดังกล่าวนี้ได้โดยง่าย ด้วยได้เคยใช้มันมาบ่อยๆ ได้อยู่ร่วมหัวจมท้ายกับสิ่งที่ไม่ดีมาเสียจนเคยชิน ด้วยเหตุนี้เอง ในบุคคลบางคนจึงได้กระทำการทุจริตอย่างร้ายแรงอย่างไม่น่าจะเป็นไปได้ เช่น การปล้น การจี้ การฆ่าคนตายเพื่อหวังให้ได้มาซึ่งทรัพย์สินเงินทอง หรือความปรารถนาในทางเพศก็กล้าจะกระทำทุกอย่างโดยไม่คำนึงถึงผิดชอบชั่วดีอย่างใดเลยมีภรรยาเท่าใดก็ได้ มีสามีกี่คนก็ไม่เคยหวั่นไหว แม้จะผิดกามในบุตรภรรยาของท่านผู้ใดก็กล้ากระทำลงไป หรือคิดผูกพยาบาทอาฆาตจองเวรไม่รู้แล้วรู้รอด หวังจะให้ฝ่ายตรงกันข้ามได้รับการตอบสนองได้มากเท่าใดก็กล้าที่จะกระทำได้ทุกๆ อย่าง เพียงเพื่อให้บังเกิดความพอใจของตนเท่านั้น

โดย พี่เณร..นำมาฝาก [6 ส.ค. 2550 , 06:36:54 น.] ( IP = 58.9.136.94 : : )

สลักธรรม 2 ความไม่ละอาย ความไม่กลัวต่อบาปเช่นนี้ ในอดีตเคยฝึกฝนมาก็ย่อมจะมีความแคล่วคล่องว่องไวในการตัดสินใจ หรือในการแสดงออก คือกระทำบาปอกุศลได้โดยง่ายแล้ว ก็ทำอยู่อย่างสม่ำเสมอด้วย อหิริกะ อโนตตัปปะที่ได้เคยเกิดขึ้นมาแล้วในอดีตย่อมจะมาหนุนเนื่องให้อหิริกะ อโนตตัปปะที่เกิดขึ้นในปัจจุบัน และอหิริกะ อโนตตัปปะในปัจจุบันก็จะทำการเปิดช่องโอกาสให้อหิริกะอโนตตัปปะเกิดขึ้นได้ง่ายในอนาคตต่อไป ป. เจตสิกทั้ง ๒ ตัวนี้จะเกิดมาดูคล้ายกับว่าไม่สู้จะแตกต่างกันเท่าใดนัก ดังนั้น ผมจึงขอให้คุณลุงช่วยอธิบายความแตกต่างกันที่พอจะมองเห็นได้อย่างชัดเจนว่าคืออะไร และเมื่อเข้าประกอบกับจิตนั้น ประกอบกับจิตต่างกันอย่างไร ก. การที่หลานถามมาดังนี้ก็นับว่าดีควรจะถามอย่างยิ่ง ลุงจะขออธิบายขยายความให้เข้าใจได้ออกไปอีก อหิริกเจตสิกนั้น เป็นเจตสิกที่ไม่มีความละอายต่อบาปอกุศล หรือทุจริตต่างๆ เมื่อเกิดบาปขึ้นมาแล้วก็ได้ชื่อว่า เป็นผู้ที่ยับยั้งชั่งใจไม่ได้ เป็นผู้ที่ไม่ละอายต่อตนเอง หรือเป็นผู้ที่ไม่มีความเคารพตนเอง ส่วนอโนตตัปปเจตสิกนั้น ได้แก่ความไม่สะดุ้งหวาดกลัวต่ออกุศลหรือต่อทุจริตที่เกิดขึ้นมา เป็นผู้ที่ไม่เคารพบุคคลอื่น มีความกล้าหาญไม่สะดุ้งกลัวผู้ใดผู้หนึ่งจะรู้เห็นในการกระทำของตน

โดย พี่เณร..นำมาฝาก [6 ส.ค. 2550 , 06:37:55 น.] ( IP = 58.9.136.94 : : )

สลักธรรม 3 ป. คุณลุงขอรับ ถ้าเช่นนั้นก็ย่อมจะแสดงว่า อหิริกะ อโนตตัปปะนั้น มีสภาพไม่เหมือนกัน ฉะนั้น เวลาจิตเกิดขึ้นมาอาจจะเกิดอหิริกเจตสิก ไม่อายต่อการกระทำบาป แล้วจากนั้นจึงเกิดอโนตตัปปเจตสิก ความไม่กลัวบาปขึ้นมาอีกในภายหลังจะเป็นไปได้หรือไม่ขอรับ ก. หลานก็ได้ทราบมาแล้วว่า เจตสิกทั้ง ๒ ประเภทนี้ เป็นอกุศลสาธารณเจตสิก จึงจำเป็นต้องประกอบร่วมกันเสมอแยกจากกันไม่ได้เลย เมื่อผู้ใดทำบาปลงไปแล้วไม่ว่าบาปนั้นจะน้อยที่สุด หรือมากที่สุดประกาดใดก็ตาม ก็ย่อมจะได้ชื่อว่าไม่อายและไม่กลัวต่อบาปอกุศลที่ได้กระทำเสมอไป กล้ากระทำบาปลงไปแล้ว จะได้ชื่อว่า ไม่อายหรือไม่กลัวบาปแต่อย่างเดียวจะเป็นไปเช่นนี้กระไรได้ ฉะนั้น หลานจะต้องจำเอาไว้ว่า จะเว้นดวงใดดวงหนึ่งเสียมิได้ อหิริกะเกิดขึ้นมา อโนตตัปปะก็จะต้องเกิดพร้อม อโนตตัปปะเกิดขึ้นมาแล้ว จะไม่มีอหิริกะร่วมด้วยไม่ได้เป็นอันขาด ขอให้หลานลองยกตัวอย่างขึ้นมาว่า อารมณ์ที่เป็นบาปชนิดไหนที่จะเกิดเจตสิกทั้ง ๒ นี้เพียงอย่างเดียว หรือหลานจะซักอะไรอีกก็ว่ามา ป. ผมพอเข้าใจแล้วขอรับ ขอเชิญคุณลุงบรรยายต่อไปเถิด

โดย พี่เณร..นำมาฝาก [6 ส.ค. 2550 , 06:38:28 น.] ( IP = 58.9.136.94 : : )

สลักธรรม 4 ก. อหิริกเจตสิกนั้น ได้แก่ความไม่ละอายต่อการกระทำบาปอกุศล มีลักขณาทิจตุกะดังนี้ ๑. กายทุจฺจริตาทีหิ อชิคุจฺฉน ลกฺขณํ มีการไม่เกลียดต่อกายทุจริตเป็นต้น เป็นลักษณะ ๒. ปาปานํกรณ รสํ มีการกระทำบาป เป็นกิจ ๓. อสงฺโกจน ปจฺจุปฏฺฐานํ มีความไม่เกลียดต่อบาปธรรม เป็นผล ๔. อตฺตอคารว ปทฏฺฐานํ มีการไม่เคารพตน เป็นเหตุใกล้ ที่ไม่เคารพตนนั้น ก็เพราะว่า ไม่มีความละอายต่อวัย ไม่มีความละอายต่อเพศ ไม่มีความละอายต่อตระกูล ไม่มีความละอายต่ออกุศล

โดย พี่เณร..นำมาฝาก [6 ส.ค. 2550 , 06:39:36 น.] ( IP = 58.9.136.94 : : )

สลักธรรม 5 อโนตตัปปเจตสิกนั้น ได้แก่ความไม่สะดุ้งกลัวต่อการกระทำบาปอกุศล มีลักขณาทิจตุกะดังนี้ ๑. อนุตฺตาส ลกฺขณํ มีการไม่สะดุ้งกลัวต่อบาป เป็นลักษณะ ๒. ปาปานํกรณ รสํ มีการกระทำบาป เป็นกิจ ๓. อสงฺโกจน ปจฺจุปฏฺฐานํ มีความไม่เกลียดต่อบาปธรรม เป็นผล ๔. ปรอคารว ปทฏฺฐานํ มีการไม่เคารพผู้อื่น เป็นเหตุใกล้ เจตสิกทั้ง ๒ ตัวนั้นลุงขอธิบายเพียงเท่านี้ หวังว่าคงจะพอทำให้หลานเข้าใจแล้ว จากนี้ลุงจะขออธิบายเจตสิกตัวต่อไปซึ่งได้แก่อุทธัจจเจตสิก โปรดติดตามตอนต่อไป

โดย พี่เณร..นำมาฝาก [6 ส.ค. 2550 , 06:40:36 น.] ( IP = 58.9.136.94 : : )

สลักธรรม 6 เมื่อไม่มีความเคารพตนเองและผู้อื่น ก็เป็นเหตุให้กระทำบาปได้อย่างง่ายๆ กราบขอบพระคุณและอนุโมทนาค่ะ

โดย พี่ดา (พี่ดา) [6 ส.ค. 2550 , 13:21:07 น.] ( IP = 124.121.173.62 : : )

สลักธรรม 7 เข้ามาศึกษาคำอธิบายในเรื่องของเจตสิกที่ให้ความเห็นถูกเกิดขึ้นในชีวิต และมีการประพฤติปฏิบัติที่อยู่ในกุศลได้มากยิ่งขึ้นต่อไป กราบอนุโมทนาและขอบพระคุณมากค่ะที่นำมาให้อ่าน

โดย น้องกิ๊ฟ (น้องกิ๊ฟ) [6 ส.ค. 2550 , 13:57:02 น.] ( IP = 203.113.67.37 : : )

สลักธรรม 8 อ่านแล้วนึกถึงนำเสียงของท่านอาจารย์บุญมีที่เจือด้วยความเมตตา โดยเฉพาะเมื่ออ่านถึงตอนที่กล่าวว่า ...อหิริกะ อโนตตัปปะที่ได้เคยเกิดขึ้นมาแล้วในอดีตย่อมจะมาหนุนเนื่องให้อหิริกะ อโนตตัปปะที่เกิดขึ้นในปัจจุบัน และอหิริกะ อโนตตัปปะในปัจจุบันก็จะทำการเปิดช่องโอกาสให้อหิริกะอโนตตัปปะเกิดขึ้นได้ง่ายในอนาคตต่อไป ... มีความรู้สึกว่าทุกครั้งที่ท่านสอน สิ่งที่ท่านยกขึ้นมานั้น ก็เพื่อเตือนนักศึกษาให้ได้คิด เพื่อจะเกิดความกลัว โดยเฉพาะความสันทัดในบาปทั้งหลาย กราบระลึกถึงพระคุณท่านอาจารย์บุญมี และกราบขอบพระคุณพี่เณรมากค่ะ

โดย วยุรี (วยุรี) [7 ส.ค. 2550 , 12:46:38 น.] ( IP = 203.113.38.11 : : )

สลักธรรม 9 วันนี้ตามเข้ามาอ่านต่อหลังจากติดธุระหลายเรื่องจึงไม่ได้เข้ามาครับ และพอได้อ่านก็เกิดความรู้สึกหวาดเสียวอย่างมากในการกระทำชีวิตไปโดยไม่มีความยับยั้งชั่งใจของคนเรานั้นดังที่อาจารย์กล่าวนะครับ ความไม่เกรงกลัวบาปและไม่มีความสะดุ้งกลัวนี้อันตรายมากเลยนะครับผม กราบขอบพระคุณท่านอาจารย์อย่างสูงครับ จะตามไปอ่านต่อในกระทู้ที่มีครับผม

โดย เทพธรรม [8 ส.ค. 2550 , 09:16:57 น.] ( IP = 58.9.138.26 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด