ประโยชน์ในการเข้าใจเรื่องของทุกข์

---

ประโยชน์ในการเข้าใจเรื่องของทุกข์ คัมภีร์ปฏิสัมภิทามรรค แสดงอรรถของทุกขตาไว้อย่างเดียวว่า ชื่อว่าเป็นทุกข์ โดยความหมายว่าเป็นของมีภัย(ภยฎฺเฐน) ที่ว่า มีภัยนั้น จะแปลว่า เป็นภัยหรือน่ากลัวก็ได้ ทั้งนี้โดยเหตุผลว่าสังขารทั้งปวง เป็นสภาพที่ผุพังแตกสลายได้ จะต้องย่อยยับมลายสิ้นไป จึงไม่มีความปลอดภัย ไม่ให้ความปลอดโปร่งใจ หรือความเบาใจอย่างเต็มที่แท้จริง หมายความว่า ตัวมันเองก็มีภัยที่จะต้องเสื่อมโทรมสิ้นสลายไป มันจึงก่อให้เกิดภัย คือ ความกลัวและความน่ากลัวแก่ใครก็ตามที่เข้าไปยึดถือเกี่ยวข้อง ส่วนคัมภีร์ขั้นอรรถกถาขยายความหมายออกไปโดยนัยต่าง ๆ คำอธิบายที่ท่านใช้บ่อยมีอยู่ ๒ นัย คือ ชื่อว่าเป็นทุกข์โดยความหมายว่า มีความบีบคั้นอยู่ตลอดเวลา ด้วยความเกิดขึ้น และความเสื่อมสลาย (อุปฺปาทวยปฏิปีฬนฏฺเฐน หรือ อุปฺปาทวยปฏิปีฬนตาย) ทั้งบีบคั้นขัดแย้งต่อประดาสิ่งที่ประกอบอยู่กับมัน และทั้งมันเองก็ถูกสิ่งที่ประกอบอยู่ด้วยนั้นบีบคั้นขัดแย้ง และ(ชื่อว่าเป็นทุกข์) เพราะเป็นที่ตั้งแห่งทุกข์ (ทุกฺขวตฺถุตายหรือทุกฺขวตฺถุโต) คือ เป็นที่รองรับของความทุกข์ หรือทำให้เกิดทุกข์ เช่น ก่อให้เกิดความรู้สึกทุกข์ พูดให้ง่ายเข้าว่า ที่เรียกว่าเป็นทุกข์ก็เพราะทำให้เกิดความรู้สึกทุกข์ เป็นต้น หรือที่เรียกว่าบีบคั้น ก็เพราะทำให้เกิดความรู้สึกบีบคั้น เป็นต้น ความหมายที่ท่านประมวลไว้ครบถ้วนที่สุดมี ๔ นัยคือ เป็นทุกข์ด้วยอรรถ ๔ อย่างดังนี้ ทุกขลักษณะ คือเครื่องกำหนดว่าเป็นทุกข์ ลักษณะที่จัดว่าเป็นทุกข์ ลักษณะที่แสดงให้เห็นว่าเป็นทุกข์ คือ ๑. ถูกการเกิดขึ้นและการดับสลาย บีบคั้นอยู่ตลอดเวลา ๒. ทนได้อยาก หรือคงอยู่ในสภาพเดิมไม่ได้ ๓. เป็นที่ตั้งแห่งความทุกข์ ๔. แย้งต่อสุขหรือสภาวะที่ปฏิเสธความสุข ท่านจำแนกทุกข์ออกเป็นหลายประเภทตามอาการที่ปรากฏภายนอกเช่น ทุกข์ ๓ ทุกข์ ๑๐ ทุกข์ ๑๒ ในที่นี้จะยกทุกข์พอเป็นตัวอย่าง ทุกข์ ๓ ประเภทคือ ๑. สภาวทุกข์ คือทุกข์ประจำสังขาร คือชาติ ชรา มรณะ ๒. ปกิณณกทุกข์ คือทุกข์จร คือ โสกะ ปริเทวะ ทุกขโทมนัส อุปายาส ๓. นิพัทธทุกข์ คือทุกข์เนืองนิตย์ เช่น หนาว ร้อน หิว กระหาย ปวดอุจจาระ ปวดปัสสาวะ เป็นต้น

โดย ธีรวัส [17 ส.ค. 2550 , 14:39:41 น.] ( IP = 58.9.110.178 : : )

สลักธรรม 1 ประโยชน์ในการเข้าใจเรื่องของทุกข์ ทุกขลักษณะ ๒๕ ประการ คือ ๑.โดยอาการชื่อว่าเป็นทุกข์ เพราะภาวะคือความถูก ความเกิดขึ้น ความเสื่อมไปบีบคั้น และเพราะความเป็นพื้นที่สำหรับทุกข์ ๒.โดยอาการชื่อว่าเป็นอุบาทว์ เพราะเป็นพื้นที่สำหรับอุบาทว์ทั้งปวง เหตุนำมาซึ่งอนัตถผลใหญ่ ๆ ที่ไม่รู้ (คือไม่ได้คาดคิดไว้) เลย ๓.โดยอาการชื่อว่าเป็นภัย เพราะเป็นบ่อเกิดแห่งภัยทั้งปวง และเพราะเป็นฝ่ายตรงข้ามต่อบรมอัสสาสะคือความโล่งใจอย่างยอดเยี่ยม ที่ได้แก่ความสงบสุข ๔.โดยอาการชื่อว่า อุปสรรค เพราะถูกอนัตถหลายอย่างพัวพัน เพราะถูกสิ่งที่เป็นโทษขัดขวางและเพราะควรแก่อันไม่พึงรับเอาดังอุปสรรค ๕.โดยอาการชื่อว่าไม่มีที่ต้านทาน เพราะไม่มีที่คุ้มครอง และเพราะหาความปลอดภัยมิได้ ๖.โดยอาการชื่อว่าไม่มีที่กำบัง เพราะไม่มีที่ลับพอจะหลบซ่อนได้ และเพราะไม่ทำหน้าที่กำบังให้แม้แก่สัตว์ทั้งหลายผู้ซ่อนตัวอยู่ ๗.โดยอาการชื่อว่าไม่มีที่พึ่ง เพราะไม่มีความจำเป็นที่กำจัดภัยให้แก่ผู้อาศัยทั้งหลายได้ ๘.โดยอาการชื่อว่าเป็นจัญไร เพราะนำความโชคร้ายมาเป็นเอนก ๙.โดยอาการชื่อว่ามีชาติเป็นธรรมดา เพราะมีความแก่ ความเจ็บและความตาย เป็นปกติ ๑๐.โดยอาการมีชราเป็นธรรมดา เพราะมีความเกิด ความเจ็บ เป็นปกติ ๑๑.โดยอาการมีพยาธิเป็นธรรมดา เพราะมีความเกิด ความแก่ ความเจ็บ และความตายเป็นปกติ ๑๒.โดยอาการมีเศร้าหมองใจเป็นธรรมดา เพราะมีความเกิด ความแก่ ความเจ็บ และความตายเป็นปกติ ๑๓.โดยอาการชื่อว่าเป็นอาทีนพ คือเป็นผลร้าย เพราะเป็นปวัติทุกข์ คือ ทุกข์โดยยังเป็นไปและเพราะความที่ทุกข์เป็นตัวโทษ ๑๔.โดยอาการชื่อว่าเป็นมูลแห่งความลำบาก เพราะเป็นเหตุแห่งความทุกข์ยาก ๑๕.โดยอาการชื่อว่าเป็นผู้ฆ่า เพราะมักทำลายความไว้วางใจเสียดุจศัตรูผู้มีหน้าเป็นมิตร ๑๖.โดยอาการชื่อว่าเป็นโรค เพราะพึงประทังอยู่ได้ด้วยปัจจัยและเป็นมูลของโรค ๑๗.โดยอาการชื่อว่าเป็นฝี เพราะความเป็นสิ่งอันประกอบด้วยความปวด คือความเป็นทุกข์ เพราะเป็นที่ไหลออกแห่งหนอง คือกิเลสและเพราะบวมขึ้น แก่เข้า และแตก ด้วยความเกิดขึ้น ความแก่ และความสลายไป ๑๘.โดยอาการชื่อว่าเป็นลูกศร เพราะเป็นสิ่งยังความเจ็บให้เกิด เพราะทิ่มแทงอยู่ภายในและ เพราะพึงชักออกได้ยาก ๑๙.โดยอาการชื่อว่าเป็นของชั่ว เพราะเป็นที่ตั้งแห่งความติเตียนแห่งอริยชน เพราะนำความไม่ งอกงามมาให้ และเพราะเป็นพื้นที่สำหรับของชั่ว ๒๐.โดยอาการชื่อว่า อาพาธ เพราะเป็นสิ่งยังความไม่เป็นเสรีให้เกิด และเพราะเป็นปทัสถานแห่งความเจ็บไข้ ๒๑.เพราะอาการมีความคร่ำครวญเป็นธรรมดา เพราะมีชาติชรา พยาธิ มรณะ ความเศร้าใจเป็นปกติ ๒๒.โดยอาการมีความคับแค้นใจ เป็นธรรมดา เพราะมีความเกิด ความแก่ ความเจ็บ ความตาย และความคร่ำครวญเป็นปกติ ๒๓.โดยอาการชื่อว่าเป็นไปกับอาสวะ เพราะเป็นปทัสถานแห่งอาสวะ ๒๔.โดยอาการชื่อว่าเป็นเหยื่อมาร เพราะเป็นเหยื่อของมัจจุราชและกิเลส ๒๕.โดยอาการชื่อว่าเป็นสิ่งมีความเศร้าหมองเป็นธรรมดา เพราะมีความเป็นวิสัย แห่งสังกิเลส คือ ตัณหา ทิฏฐิ และทุจริตเป็นธรรมดา

โดย ธีรวัส บำเพ็ญบุญบารมี (tvb) [17 ส.ค. 2550 , 14:40:56 น.] ( IP = 58.9.110.178 : : )

สลักธรรม 2 ขอบพรคุณมากครับ สำหรับเรื่องที่นำมาลงให้อ่านครับ เรื่องทุกข์นี้สำคัญมากจริงๆต้องศึกษาถึงลักษณะเช่นนี้ละครับ จึงจะพอสังเกตได้กันว่า ..ชีวิตเป็นทุกข์ ครับผม.

โดย เทพธรรม (เทพธรรม) [17 ส.ค. 2550 , 16:13:49 น.] ( IP = 58.9.145.19 : : )

สลักธรรม 3

โดย น้องกิ๊ฟ (น้องกิ๊ฟ) [17 ส.ค. 2550 , 17:44:08 น.] ( IP = 58.9.105.181 : : )

สลักธรรม 4 ขอบพระคุณมากค่ะ

โดย น้องอุ๊ (asomsopon) [17 ส.ค. 2550 , 22:39:15 น.] ( IP = 125.24.52.198 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด