| Moonlanithi |
Vipassana Meditation |
OnlineStudy thai english |
Article |
สำนักวิปัสสนา อ้อมน้อย |
กิจกรรม | About Us |
ความมหัศจรรย์ของชีวิต เจตสิกปรมัตถ์(๓๗)
![]()
![]()
ความมหัศจรรย์ของชีวิต เจตสิกปรมัตถ์ (๓๗)
โดย อาจารย์บุญมี เมธางกูร
ตอนที่ผ่านมา
ป. คุณลุงขอรับ เหตุใดพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจึงได้จัด อิสสาเจตสิก เอาไว้ในกลุ่มของโทสะ
คุณลุงเคยกล่าวว่าโทสะนั้น คือความไม่พอใจ เพราะได้รับกระทบอารมณ์ที่ไม่ดี แต่สำหรับอิสสานี้ตรงกันข้าม เพราะได้รับอารมณ์ที่ดีๆ ทั้งนั้น เช่นคนที่รวย คนที่มีความรู้ คนที่มีเกียรติ มียศถาบรรดาศักดิ์ เล่านี้มาเป็นอารมณ์
ก. หลานนี่สำคัญ ซักถามซอกแซกดีเหลือเกิน ลุงไม่ได้เถียงว่า คนร่ำรวย คนมีความรู้ คนมีเกียรติ คนมียศถาบรรดาศักดิ์นั้น จะเป็นอารมณ์ที่ไม่ดี แต่จะต้องตั้งคำถามต่อไปอีกสักหน่อย ลุงจะขอถามหลานว่า บุคคลที่ดีๆ ที่เด่นๆ ที่กล่าวมาย่อมจะเป็นอารมณืที่ดีนั้นจริงแล้ว แต่หลานว่าเป็นอารมณ์ที่ดีของใคร
ป. ก็เป็นอารมณ์ที่ดีของผู้ได้พบเห็นหรือได้ทราบข่าว
ก. ถ้าคนที่เรารัก คนที่เราเคารพ เช่น สามี ภรรยา ญาติพี่น้องที่สนิทกันไปได้ดีมีชื่อเสียง หรือร่ำรวยดังกล่าวนั้น ก็มาเป็นอารมณ์ที่ดีของเรา
ถ้าคนที่เราไม่ชอบ หรือคนที่เป็นศัตรูของเราเกิดไปได้ดีมีชื่อเสียง หรือเกิดร่ำรวยขึ้นมา ความดีมีชื่อเสียง และความร่ำรวยนั้นจะมาเป็นอารมณ์ที่ดีของเราเห็นจะลำบาก เปรียบเหมือนพระพุทธรูปนั้นเป็นอารมณ์ที่ดีของชาวพุทธทั้งหลาย เพราะต่างก็พากันกราบไหว้ระลึกถึงคุณความดีของท่าน แต่คนที่นับถือศาสนาอื่นบางคน เห็นพระพุทธรูปแล้วก็ไม่มีความชอบใจเลย ลุงอธิบายพร้อมทั้งยกตัวอย่างขึ้นมาเช่นนี้ หลานพอจะเข้าใจหรือยัง โดย พี่เณร....นำมาฝาก [27 ส.ค. 2550 , 08:47:41 น.] ( IP = 58.9.143.74 : : ) [ 1 ] [ 2 ]
สลักธรรม 1
ป. ก็เข้าใจดีแล้วขอรับ ในเรื่องนี้เราต้องตั้งคำถามลงไปด้วยว่า เป็นอารมณ์ที่ดีของใคร เช่น มนุษย์เกลียดของโสโครก ของโสโครกก็เป็นอารมณ์ที่ไม่ดีของมนุษย์ แต่ของโสโครกนั้นมันเป็นอารมณ์ที่ดีของสุนัข ดังนี้ถูกหรือไม่ขอรับ
ก. ถูกแล้วหลาน การที่จัดอิสสาเจตสิกเข้าอยู่ในหมวดของโทสะนั้น ก็เพราะบังเกิดความไม่พอใจ ความเร่าร้อนใจในความดีความเด่นของคนอื่น ครั้นจิตใจถูกกระทบกระเทือนจนเกิดความวุ่นวายแล้ว ก็จะสนับสนุนให้แสดงออกมางทางกิริยา วาจา และกิริยาวาจาที่แสดงออกมานั้นก็เกิดขึ้นมาจากอำนาจจิต ซึ่งในทางธรรมะเรียกว่า จิตตชรูป อันหมายถึง กิริยาวาจานั้นมีจิตใจของผู้นั้นเป็นผู้ผลิตสร้างรูปกิริยาวาจาขึ้นมา บางทีก็ปรากฏแก่สายตาหรือหูของใครๆ
แน่นอนทีเดียว เมื่อความไม่พอใจเกิดขึ้นเช่นนี้แล้ว จิตใจก็จะเก็บพฤติกรรมเหล่านั้นเอาไว้ภายในจิตใจมิได้สูญหายไปไหน สั่งสมเพิ่มเติมขึ้นเรื่อยๆ ไปจนมากขึ้นทุกที จนมีกำลังมากขึ้นๆ แล้วก็แสดงออกมาได้โดยง่าย ดังนั้น เมื่อเหตุการณ์ดังกล่าวเกิดขึ้นบ่อยๆ แล้ว เขาก็ย่อมถูกความเร่าร้อนเข้าครอบงำ อันก่อให้เกิดความสุขใจน้อยลงไปทุกที
ผู้ที่ไม่เคยศึกษาเล่าเรียนในเรื่องของชีวิต คิดแต่ว่าผลของการกระทำจะต้องได้ในชาตินี้เท่านั้น ไม่เคยได้คิดว่า อำนาจของกรรมที่ได้กระทำมาแล้วในอดีตนั้นมีความสามารถให้ผลได้ สามารถทำให้คนที่ไม่เคยคิดว่า จะรวยกลับร่ำรวยขึ้นมาโดยรวดเร็ว ทำให้คนที่ไม่ได้คิดว่าจะมีเกียรติยศชื่อเสียงเกิดมีเกียรติยศชื่อเสียงขึ้นมาได้อย่างน่าอัศจรรย์ใจ และทำให้คนที่ไม่เคยคิดว่าจะได้รับคำสรรเสริญเยินยอได้รับคำสรรเสริญเยินยอมากมาย
เมื่อได้ทราบดังนี้ ก็จะอดทนอยู่ไม่ไหวจิตใจก็จะร้อนรนกระวนกระวาย อกุศลที่เกิดขึ้นเพราะมีอิสสาเจตสิกเข้าประกอบก็เกิดขึ้นมากมาย แม้ในชาตินี้ก็ย่อมจะมองเห็นได้เพราะจิตใจขาดความผ่องใส แม้บุคคลทั้งหลายที่แวดล้อมอยู่จะเป็นผู้ที่มีอิสสาประจำใจก็ย่อมจะไม่มีใครชอบ เว้นบางคนเท่านั้นที่มีจิตใจร่วมการอิสสานั้นด้วย
ด้วยเหตุดังกล่าว จึงมองเห็นได้ว่า เป็นการหาไฟนรกให้มาเผารนใจของตนเอง หาเรื่องให้ใครๆ เขาพากันไม่ชอบคบค้าสมาคมด้วย หรือเข้ากับใครเขาไม่ค่อยได้ แล้วตนเองก็หาสาหตุไม่พบว่า ว้าเหว่ เข้ากับใครไม่ได้สนิท ญาติมิตรก็ถอยห่าง คบกับใครเขาไม่นานเท่าใดก็ห่างเหินกันไป โทษคนโน้น โทษคนนี้ หรือโทษดวง โทษชะตาราศีของตนเองว่า ช่างร้ายเหลือ และหาว่าโลกนี้ไม่มีความยุติธรรม
โดย พี่เณร....นำมาฝาก [27 ส.ค. 2550 , 08:48:24 น.] ( IP = 58.9.143.74 : : )
สลักธรรม 2
นอกจากนั้น ความเร่าร้อนอันเกิดจากอิสสานี้ อาจก่อตัวขึ้นจนมีกำลังมาก เช่นผู้ที่ทำงานร่วมสำนักงานเดียวกัน ต่างก็ช่วงชิงความเป็นใหญ่ซึ่งกันและกัน จึงคิดหักล้างด้วยวิธีต่างๆ ในเรื่องเช่นนี้ถ้ามิได้ยับยั้งด้วยเหตุผลที่ดีพอ สำหรับในบางคนก็อาจจะก่อการอันใดอันหนึ่งให้เกิดการร้าวฉาน แต่สามัคคีทะเลาะเบาะแว้งรู้สึกกินใจหรือไม้ไว้วางใจ หรือเหตุการณืใดๆ ขยายตัวออกไป
ยิ่งกว่านี้โทสะดังกล่าวก็จะมีกำลังให้เกิดผลเมื่อตอนสิ้นชีวิต คือ อปายคมนิยะ นั่นก็คือ อำนาจของกรรมจะผลักส่งให้ไปเกิดได้ในอบายภูมิ เกิดเป็นสัตว์นรก หรือเปรต อสุรกาย และสัตว์เดรัจฉาน ตามกำลังความโน้มเอียงในขณะใกล้จะสิ้นชีวิต เพราะโทสะจากอิจฉาริษยานี้ อาจเป็นปัจจัยสนับสนุนให้เกิดโลภะหรือโมหะก็ได้ แล้วแต่การประพฤติปฏิบัติอันเป็นความสันทัดจัดเจนตั้งแต่เมื่อตอนมีชีวิตอยู่
ผู้ขาดการศึกษาความจริงในเรื่องของชีวิต ผู้ที่มิได้คิดใคร่ครวญในความเป็นไปจากจิตใจของตนเองให้ละเอียดถี่ถ้วน ก็เป็นผู้ที่ตกอยู่ในความประมาท เพราะจะบังเกิดความเร่าร้อนขุ่นหมองใจขึ้นในชาติปัจจุบันอยู่เสมอเป็นนิจ ทำให้ชีวิตของตนเองอยู่ไม่เป็นสุข เพราะอดคิดไม่พอใจในการได้ลาภยศของคนอื่นเขาไม่ได้ ด้วยทนต่ออำนาจของอิสสาไม่ไหว
ผู้ขาดการศึกษาความจริงในเรื่องของชีวิต ผู้ที่มิได้คิดใคร่ครวญในความเป็นจริงจากจิตใจของตนเองให้ละเอียดถี่ถ้วน ก็เป็นผู้ที่ตกอยู่ในความประมาท เพราะไม่ทราบว่ากรรมที่ตนได้กระทำลงไปนั้นมิได้สูญหายไปไหน ทั้งไม่ทราบว่า อำนาจกรรมนั้นมีอยู่ภายในจิตใจ ถ้ามีโอกาสเมื่อใด ก็ย่อมจะแสดงผลให้ปรากฏขึ้นมาได้ กลับไปเข้าใจเสียว่า กรรมนั้นมองไม่เห็นตัว สัมผัสถูกต้องไม่ได้ เกิดหนเดียวตายหนเดียว
ดังนั้น ชีวิตจึงถูกชักพาให้ไปบังเกิดในอบายภูมิ ได้รับความทุกข์ยากลำบากอย่างแสนสาหัสสิ้นกาลนาน โดย พี่เณร....นำมาฝาก [27 ส.ค. 2550 , 08:48:58 น.] ( IP = 58.9.143.74 : : )
สลักธรรม 3
ผู้ขาดการศึกษาความจริงในเรื่องของชีวิต ผู้ที่ไม่ได้คิดใคร่ครวญในความเป็นจริงจากจิตใจของตนเองให้ละเอียดถี่ถ้วน ก็เป็นผู้ที่ตกอยู่ในความประมาท เพราะไม่ทราบว่ากรรมที่ตนได้กระทำลงไปแล้วนั้นจะตามไปให้ผลได้ เมื่อได้ฝึกฝนความเป็นคนขี้อิจฉาริษยาจนบังเกิดความคล่องแคล่วชำนาญแล้ว ความอิจฉาริษยานี้ก็จะมีความเจริญวัยใหญ่กล้าขึ้น แล้วก็จะติดตามตัวไปอีกยาวนาน
ครั้นไปเสวยผลของกรรมนี้ในอบายภูมิแล้ว กลับมาเกิดเป็นมนุษย์ ความสันทัดจัดเจนที่เคยได้ปฏิบัติมาก็จะครอบงำดวงจิตของตนสนับสนุนให้แสดงออกซึ่งความเป็นคนขี้อิจฉาริษยาต่อไปอีก ทั้งนี้อาจจะหลายครั้งหลายหน จนกว่าสิ่งแวดล้อมที่ดีที่ถูกต้องจะได้ชักพาให้ตนหันออกไปนอกทิศทาง
ผู้ขาดการศึกษาความจริงในเรื่องของชีวิต ผู้ที่ไม่ได้คิดใคร่ครวญในความเป็นจริงจากจิตใจของตนเองให้ละเอียดถี่ถ้วน ก็จะได้รับทุกข์ความทรมานใจ แล้วก็ไม่ทราบด้วยว่า ผลอันนี้เกิดขึ้นมาจากเหตุอันใด
เพราะความปรารถนาอันเป็นกรรมของตนอันเกิดขึ้นมาแล้วในอดีตที่ไม่พอใจ ครุ่นคิดโกรธแค้น หรือเสียใจในการได้ลาภ ยศ สรรเสริญ สุข ของผู้อื่นมาให้ผลแก่ตน ทำให้ตนต้องลำบากยากจน ไม่ได้รับความสุขเท่าที่ควรจะได้รับ ก็บังเกิดความเสียใจทุกข์ร้อน แล้วก็ไปโทษโน่นโทษนี่ โทษสิ่งนั้นสิ่งนี้ แต่หาทราบไม่ว่า ผลอันนี้เกิดขึ้นมาจากอดีตกรรมของตนเองร่วมด้วยเป็นอันมาก
โดย พี่เณร....นำมาฝาก [27 ส.ค. 2550 , 08:49:25 น.] ( IP = 58.9.143.74 : : )
สลักธรรม 4
ป. คุณลุงขอรับ ผมได้ฟังคุณลุงแสดงถึงผลที่เกิดขึ้นมาจากอิสสาเจตสิกแล้ว รู้สึกว่าน่ากลัวเหลือเกิน แต่คุณลุงยังมิได้แสดงเรื่องสำคัญที่สุดอีกเรื่องหนึ่งคือ ทำอย่างไรจึงจะไม่ให้อิสสาเจตสิก ตัวนี้เกิดขึ้นมาได้ ผมว่าใครๆ ก็คงจะไม่อยากจะมี เพราะเปฌนสิ่งที่ไม่ดี แต่ความอดคิดไม่ได้ หรือยับยั้งชั่งใจไม่ไหวเช่นนี้ คุณลุงจะให้แก้ไขอย่างไร
ก. วิธีการแก้ไขนั้นมีอยู่หลายวิธี แต่ลุงก็จะขอให้หลานได้ทราบวิธีเดียวเท่านั้น เพราะเป็นวิธีที่ให้ผลมากและยาวนาน ไม่ต้องยุ่งยากลำบากในการที่จะต้องข่มใจ ทั้งไม่ต้องเสียเวลามากสักเท่าใดด้วย นอกจากนั้นยังมีผลพลอยได้อันยิ่งใหญ่แก่ชีวิต ทั้งในชาตินี้และชาติข้างหน้ามากมายจริงๆ หลานต้องการอย่างนี้หรือมิใช่
ป. อย่างนี้ก็ดีซิขอรับ ผมว่าใครๆ ก็ต้องการ ใครๆ ก็กลัวผลเสียหายที่ตนจะได้รับ คงจะไม่มีใครปฏิเสธ คุณลุงจะให้ทำจิตอย่างไร
ก. ลุงได้เคยบอกหลานแล้วว่า ผู้ไม่เข้าใจชีวิต ก็ย่อมไม่ทราบว่า จะพาตัวเองเดินทางไปทางไหน จะทำอย่างไรจึงจะแก้ไขปัญหาให้แก่ชีวิตของตนเองได้ ด้วยเหตุนี้ จึงจำเป็นต้องศึกษาชีวิตเสียให้เข้าใจ แต่ศึกษาที่ไหนจะเข้าถึงความจริงได้เล่า นอกจากศึกษาจากพระอภิธรรมปิฎกแล้ว เห็นว่าไม่มีทางอื่นใดเลย ต้องอาศัยสัพพัญญูของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าดังที่หลานศึกษาอยู่นี้เอง
โดย พี่เณร....นำมาฝาก [27 ส.ค. 2550 , 08:50:06 น.] ( IP = 58.9.143.74 : : )
สลักธรรม 5
ผู้ศึกษาทั้งหลายเมื่อเข้าใจชีวิตมากขึ้น อิสสาเจตสิกก็จะค่อยๆ ลดน้อยถอยลงไปโดยไม่จำเป็นต้องเคี่ยวเข็ญ แม้อกุศลจิตตัวอื่นๆ ก็จะพลอยหมดกำลังลงไปทีละน้อยๆ ด้วยเหมือนกัน ทั้งมหากุศลอันเป็นปัญญาบารมี ก็เกิดร่วมด้วยเป็นอันมาก
ผู้ศึกษาจะมีจิตใจแจ่มใสเบิกบาน มีความเยือกเย็นเป็นสุข หนทางเดินของชีวิตก็จะค่อยๆ ราบเรียบขึ้นทั้งในชาตินี้และชาติข้างหน้า ความสุขอันสถาพรก็มีหวังจะได้ไปถึงโดยมิชักช้า แล้วก็ไม่ต้องแก้ปัญหาให้แก่ชีวิตอีกต่อไป เป็นการยิงนกทีเดียวได้หลายตัว
หลานก็ได้ศึกษาเรื่องของชีวิตมาตั้งแต่ต้นจนบัดนี้ หลานมิได้รู้สึกบ้างเลยทีเดียวหรือว่า นิสัยใจคอที่ไม่ค่อยดีหลายประการนั้น ได้เปลี่ยนแปลงไปในทางที่ดีขึ้นมาเป็นอันมาก จิตใจที่มีความครุ่นคิดขมขื่น เศร้าหมอง ก็รู้สึกว่าแจ่มใสขึ้นมามิใช่น้อย
หลานมิได้มองเห็นบ้างเลยทีเดียวหรือว่า ขบวนการงานของชีวิตเปลี่ยนแปลงจากอดีตไปมิใช่เล็กน้อย และหลานมิได้มีจุดหมายปลายทาง คือที่สุดของทุกข์เอาไว้ในใจแล้วดอกหรือ แม้เวลานี้เรายังมิได้ถึงจุดหมายปลายทางก็จริง หลานก็ได้ตั้งต้นเดินมาแล้ว ซึ่งยังดีกว่าผู้ที่ยังมิได้ลงมือเดินทาง หรือผู้เดินทางที่หันหลังกลับไปยังทิศตรงกันข้าม หลานมิได้เป็นไปดังนี้ดอกหรือ
ป. ผมก็รู้สึกและเป็นดังที่คุณลุงกล่าวมาทุกอย่าง แล้วก็พยายามที่จะให้ญาติมิตรได้ทราบเรื่องนี้อยู่เสมอมา นับว่าผมเป็นหนี้คุณลุงอยู่มากจริงๆ ที่นำวิทยาการอันประเสริฐนี้มาให้ ซึ่งมากยิ่งกว่าวิทยาการใดๆ ทั้งสิ้น
โดย พี่เณร....นำมาฝาก [27 ส.ค. 2550 , 08:50:32 น.] ( IP = 58.9.143.74 : : )
สลักธรรม 6
ก. ลุงขอแสดงลักขณาทิจตุกะของอิสสาเจตสิกให้หลานได้ทราบดังนี้
๑. ปรสมฺปตฺตีนํ อุสฺศุยน ลกฺขณา มีความริษยาต่อสมบัติของผู้อื่น เป็นลักษณะ ๒. ตตฺเถว อนภิรติ รสา มีความไม่พอใจในสมบัติของผู้อื่น เป็นกิจ ๓. ตโต วิมุขภาว ปจฺจุปฏฺฐานา มีการเบือนหน้าหนีจากสมบัติของผู้อื่น เป็นผล ๔. ปรสมฺปตฺติ ปทฏฺฐานา มีสมบัติของผู้อื่น เป็นเหตุใกล้
ลุงก็มีความยินดีที่หลานมีความเห็นอันถูกต้อง แล้วกำลังแผ้วถางทางเดินไปสู่ความปลอดภัย วันนี้ลุงก็เห็นว่าเป็นเวลาพอสมควรแล้ว จึงขอยุติแต่เพียงเท่านี้
ป. สวัสดีขอรับ คุณลุง
ก. สวัสดี หลาน
โปรดติดตามตอนต่อไป ![]()
โดย พี่เณร....นำมาฝาก [27 ส.ค. 2550 , 08:50:59 น.] ( IP = 58.9.143.74 : : )
สลักธรรม 7ได้อ่านเรียนในวันนี้อาจารย์ได้เน้นย้ำให้เห็นถึงความเป็นมาของชีวิต (อดีตชาติ) ที่เราต่างได้สะสมกรรมกันมาอย่างมากมาย จนเกิดความสันทัดจัดเจน (อดีตกรรม) ซึ่งมีผลอย่างยิ่งกับชีวิตในปัจจุบันชาติเลยครับ
ใช่เลยครับผม ยิ่งได้เรียนมากขึ้นๆ ก็จะสามารถลดอำนาจความเห็นผิดไปได้มาก และยิ่งไปกว่านั้นทำให้มีความยับยั้งชั่งใจมากขึ้น ในการที่จะคิด จะพูด จะทำอะไรไปนั้นมีความไตร่ตรองมากขึ้นครับ โดยเฉพาะความกลัวบาปครับผม
![]()
กราบขอบพระคุณท่านอาจารย์อย่างสูงยิ่ง ในความเมตตากรุณาที่มอบแสงสว่างทางเดินให้แก่ชีวิตผมครับ.โดย เทพธรรม [27 ส.ค. 2550 , 09:04:11 น.] ( IP = 58.9.143.74 : : )
[ 1 ] [ 2 ]
ขอเชิญแสดงความคิดเห็น คำเตือน
- การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้
- การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้
- หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด
ผู้ช่วยเหลือ-แหล่งข้อมูล |
[ คีตธรรม ] [ ตารางสี ] [ ค้นหาเพลง ] |
ลานภาพ |
ค้นหา |
สร้างสรรค์โดย |