ความมหัศจรรย์ของชีวิต เจตสิกปรมัตถ์ (๔๕)

---

ความมหัศจรรย์ของชีวิต เจตสิกปรมัตถ์(๔๕) โดย อาจารย์บุญมี เมธางกูร ตอนที่ผ่านมา ป. ผมก็หายข้องใจแล้วขอรับ แต่ผมอยากจะทราบว่า ปฏิจจสมุปบาทที่แสดงถึงเหตุผลอย่างลึกซึ้งจนทำให้ผู้ศึกษาคลายสงสัยเรื่องการเวียนว่ายตายเกิดนั้น อีกสักเมื่อใดผมจึงจะได้ศึกษาบ้าง ก. เอ..หลานเห็นจะต้องคอยไปนานสักหน่อย เพราะว่าในขณะนี้เรากำลังศึกษากันอยู่ในปริจเฉทที่ ๒ ของพระอภิธรรมัตถสังคหะ ส่วนปฏิจจสมุปบาทนั้นอายู่ถึงปริเฉทที่ ๘ แต่อย่างไรก็ดี การที่หลานค่อย ๆ ศึกษาสร้างพื้นฐานไปเรื่อย ๆ ให้มากพอแล้ว หลานก็จะได้ความละเอียดลึกซึ้งยิ่งขึ้น เรื่องของการเวียนว่ายตายเกิดนั้น นอกจากปฏิจจสมุปบาทแล้ว ก็ยังเรียนกันได้อีกหลายวิธี หลายแบบ ขอให้ใจเย็น ๆ เอาไว้ แม้จะยังไม่ได้ศึกษาปฏิจจสมุปบาท แต่หลานก็จะบังเกิดปัญญา ในปัญหาของชีวิตในเง่มุมต่างๆ อีกเพิ่มขึ้นไปเป็นลำดับ จนคลายความสงสัยเรื่องการเวียนว่ายตายเกิดเหมือนกัน ป. คุณลุงขอรับ ผมจะขอถามเพิ่มเติมอีกสักเล็กน้อย เมื่อคุณลุงแสดงว่าวิจิกิจฉาอันได้แก่ความลังเลไม่แน่นอนใจนั้น เป็นความสงสัยในธรรม ๘ ประการดังกล่าวมากแล้ว ผมก็พอเข้าใจ แต่ผมก็ใคร่จะทราบเพิ่มเติมต่อไปอีกสักข้อหนึ่งว่า ความสงสัยในเรื่องอื่น ๆ ที่นอกจากธรรมทั้ง ๘ ประการนั้น จะเรียกว่า วิจิกิจฉาหรือไม่ และวิจิกิจฉาที่ว่านั้นก่อให้เกิดอกุศลจิตได้อย่างไรกัน

โดย พี่เณร....นำมาฝาก [6 ก.ย. 2550 , 07:58:31 น.] ( IP = 58.9.141.27 : : )

สลักธรรม 1 ก. หลานถามมาครั้งนี้ แยกออกได้เป็น ๒ หัวข้อด้วยกัน คือ ความสงสัยอื่นที่นอกจากธรรมทั้ง ๘ ประการที่ได้กล่าวมาแล้ว เป็นวิจิกิจฉาหรือไม่ กับ วิจิกิจฉานั้นเป็นอกุศลได้อย่างไร ซึ่งนับว่าเป็นคำถามที่ดี ความสงสัยต่างๆ ที่ไม่เกี่ยวข้องกับธรรมทั้ง ๘ ประการนั้น ก็ได้แก่เรื่องที่สมมุติหรือบัญญัติขึ้นมา เช่น สงสัยในเรื่องถนนหนทาง เรื่องบ้านเมือง ชื่อคนหรือชื่อสัตว์ ตลอดจนวิทยาการต่างๆ ที่ได้ศึกษามา ความสงสัยลังเลใจดังกล่าวนี้เรียกว่า ปฏิรูปกวิจิกิจฉา ซึ่งไม่เป็นกิเลส และไม่ก่อให้เกิดอกุศลโดยตรง สำหรับความสงสัยในธรรมทั้ง ๘ ประการนั้น ปะปนความไม่เชื่อถือในเรื่องของชีวิต เป็นกิเลส เป็นความเห็นผิด เมื่อจิตเกิดความลังเลสงสัยแล้วก็เป็นตัวการชักนำให้ถอยหลังไปจากความดีหรือในบุพพกุศลทันที หลานลองคิดพิจารณาดู.. เมื่อผู้หนึ่งผู้ใดคิดจะทำบุญหรือให้ทาน เกิดความสงสัยว่า ผลของการทำบุญหรือให้ทานนี้ คงจะตามไปให้ผลในอนาคตไม่ได้ ในขณะจิตเหล่านี้ก็เป็นอกุศล กระทำให้การทำบุญหรือให้ทานที่กำลังเกิดกุศลอยู่นั้นลดลงทันที ทำให้กำลังเจตนาหรือกำลังของกุศลที่ควรจะได้ลดลงไป เพราะจิตที่มีวิจิกิจฉาเข้ามาประกอบ กุศลจิตนี้กำลังเกิดอยู่เป็นแถวเป็นแนว บังเกิดความหวั่นไหว เพราะได้ถูกอกุศลวิจิกิจฉาเข้ามาบั่นรอน

โดย พี่เณร....นำมาฝาก [6 ก.ย. 2550 , 07:59:15 น.] ( IP = 58.9.141.27 : : )

สลักธรรม 2 ป. แต่คุณลุงก็คงจะได้พบเห็นคนบางคนทำบุญให้ทาน หรือกระทำความดีโดยคิดช่วยเหลือผู้ตกทุกข์ได้ยากด้วยน้ำใจอันบริสุทธิ์ เขาไม่ได้คิดในเรื่องกรรม ผลของกรรม หรือเรื่องการตายการเกิดอะไรเลย เมื่อถูกคนถามในเรื่องนี้ เขาก็จะตอบว่า "มนุษย์เรามีหน้าที่ช่วยเหลือซึ่งกันและกันจึงจะได้ชื่อว่าเป็นมนุษย์ หรือว่าคนเราต้องเสียสละทำลายความเห็นแก่ตัวลงเสียบ้างถึงจะดี ผมกระทำความดีทุกอย่างลงไปก็มิได้คิดจะไปเอาผลในชาติหน้า เพราะผมไม่เคยเชื่อในเรื่องเช่นนั้นมาก่อนเลย" คุณลุงไม่คิดบ้างหรือขอรับว่า เขาได้กระทำความดีจิตก็ย่อมจะเป็นกุศลเหมือนกัน แล้วคนที่คิดแบบนี้ก็มีไม่น้อยเลย ก. ลุงก็ไม่ได้เถียงหลานว่า ผู้กระทำความดีดังกล่าวแล้วนั้นจะไม่มีกุศลจิต แต่หลานพิจารณาลงไปให้ลึกสักหน่อย ก็จะเห็นได้ว่า แม้ในขณะนั้นเขาจะไม่มีจิตที่เจือด้วยวิจิกิจฉาอันเป็นอกุศลเข้ามาขัดขวางเลยก็ตาม แต่ภายในก้นบึ้งของหัวใจนั้น เขามีความเห็นอันไม่ถูกต้องแอบแฝงอยู่

โดย พี่เณร....นำมาฝาก [6 ก.ย. 2550 , 07:59:40 น.] ( IP = 58.9.141.27 : : )

สลักธรรม 3 หลานก็คงจะไม่เถียงว่า การกระทำทั้งหลายของบุคคลทั่วไปอันเป็นการแสดงออกทางกายบ้าง ทางวาจาบ้างนั้น ย่อมจะหนีไปจากอำนาจที่ซ่อนเร้นอยู่ภายในจิตใจหนุนเนื่องไม่ได้ ในเรื่องนี้ ถ้าไม่ดูให้ดีจริงๆ ก็จะมองเห็นได้ยากอยู่สักหน่อย ฉะนั้น เมื่อบุคคลอีกบุคคลหนึ่งทำบุญให้ทาน หรือช่วยเหลือเจือจานผู้อื่นพร้อมด้วยความมีน้ำใจ แต่ในส่วนลึกนั้นมีความเข้าใจดีถึงเรื่องกรรม ถึงเรื่องผลของกรรม ตลอดจนมีความเห็นอันถูกต้องในเรื่องชีวิต รู้ผลอย่างแน่นอนในการกระทำของตน รู้ดีถึงอานิสงส์ที่ตนจะได้รับ เพราะเคยได้ศึกษาเล่าเรียนมา อำนาจที่ซ่อนเร้นอยู่ในส่วนลึกของใจนั้นก็จะสนับสนุนให้การกุศลต่างๆ ให้การแสดงออกทางกาย ทางวาจา มีกำลังหนักแน่นขึ้นมาได้ แม้ว่าในขณะนั้นเขาจะไม่ได้คิดถึงเรื่องกรรม ผลของกรรม หรือเรื่องการเวียนว่ายตายเกิดก็ตาม ในเรื่องนี้ ลุงหวังว่าหลานคงจะมีความเข้าใจแล้วเห็นตามที่ลุงได้อธิบายมาว่า บุคคลที่กล่าวทีหลังนี้มีกำลังของกุศลมากกว่าคนแรก ยิ่งตัวเขาได้มีการพิจารณาก่อนทำกุศลนั้นให้ดีให้ถูกต้องด้วยแล้ว กำลังของกุศลนั้นก็จะมากยิ่งขึ้นไปอีก เพราะจะเป็นมหากุศลญาณสัมปยุต อันเป็นกุศลที่ประกอบไปด้วยปัญญาบารมี อันเป็นกุศลที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสสรรเสริญผู้กระทำเป็นอย่างยิ่ง ป. ผมพอจะเข้าใจแล้วขอรับ

โดย พี่เณร....นำมาฝาก [6 ก.ย. 2550 , 08:00:10 น.] ( IP = 58.9.141.27 : : )

สลักธรรม 4 ก. ผลที่เกิดขึ้นของผู้ที่มีความเห็นผิดดังกล่าวแล้วที่พูดกันมาเป็นฝ่ายกุศล แต่หลานจะไม่ถามถึงเรื่องอกุศลบ้างเลยหรือ ว่าคนที่มีความเห็นผิดหรือมีวิจิกิจฉาเข้าประกอบเช่นนี้ เวลากระทำอะไรลงไปที่เป็นอกุศล เช่นไปฆ่าสัตว์ ลักทรัพย์ หรือคดโกงผู้อื่นแล้ว ผลมันจะเป็นอย่างไร ป. ผมก็มีความเชื่อแน่ว่า ถ้าทำบาปแล้ว ผลคงจะได้รับมากกว่า เพราะกำลังแรงของเจตนาเช่นนั้นย่อมจะเข้ามาสนับสนุนค้ำจุน ซึ่งจะแตกต่างกับคนที่มีความเห็นอันถูกต้องแล้วทำบาปอย่างเดียวกัน ก. เมื่อหลานมีความเข้าใจก็ดีแล้ว แต่หลานก็ควรจะได้เติมความสำคัญเข้าไปอีกสักนิดหน่อย แต่นิดหน่อยที่ว่านี้ ถ้าคิดพิจารณาให้ดีก็จะเห็นว่า เป็นประโยชน์แก่ชีวิตในอนาคตอย่างเหลือหลายทีเดียว เมื่อบุคคลได้ศึกษาเล่าเรียนเรื่องของชีวิตให้ดีแล้ว การไปเกิดในชาติข้างหน้าซึ่งเราทุกคนไม่ทราบแน่ว่าจะไปเกิดเป็นอะไรอีกสักกี่ครั้งหรือกี่หน แต่ละครั้งแต่ละหนที่เกิดขึ้นมา จะได้ใช้ความเห็นอันถูกต้องของตนนำพาให้ไปสู่ทิศทางที่ถูกต้องและปลอดภัย หนทางที่จะไปสู่ความพ้นทุกข์ก็จะได้ย่างใกล้เข้ามาทุกที แต่บุคคลผู้ซึ่งเต็มไปด้วยวิจิกิจฉา แล้วก็ไม่รู้จักเพียรพยายามที่จะให้วิจิกิจฉาของตนเสื่อมคลาย ทั้งๆ ที่ช่องทางเช่นนั้นก็มีอยู่เป็นอันมาก จึงตกเป็นผู้ที่น่าสงสารเป็นอย่างยิ่ง เพราะอนาคตชาติข้างหน้าของตนออกจะมืดมน แล้วจะสักกี่ชาติก็ทราบไม่ได้ ในเรื่องนี้ ลุงจะขอยกคำบอกเล่าของท่านสุภาพสตรีผู้หนึ่ง ผู้ซึ่งเป็นผู้ศึกษาเรื่องชีวิตจากพระอภิธรรมปิฎกมานานปีจากอภิธรรมมูลนิธิ

โดย พี่เณร....นำมาฝาก [6 ก.ย. 2550 , 08:00:37 น.] ( IP = 58.9.141.27 : : )

สลักธรรม 5 ท่านได้เล่าว่า ท่านเป็นคนทำราชการ เป็นหัวหน้าเล็กๆ คนหนึ่งในกรมกองหนึ่ง ครั้งหนึ่งได้มีการประชุมใหญ่ บรรดาผู้ที่รับเชิญเข้าร่วมประชุมมีมากมาย แต่ละท่านล้วนเป็นผู้ทรงคุณวุฒิในสาขาวิชาต่างๆ ทั้งนั้น บางท่านก็มีดีกรียาวหลายตัว บางท่านก็ไปนอกไปนามาหลายครั้งหลายหน ต่างคนต่างก็แสดงวาทศิลป์ของตนไปในแง่มุมแปลกๆ ต่างคนต่างก็แสดงความรู้ความสามารถของตนในด้านต่างๆ เป็นอันมาก และต่างคนต่างก็ถกเถียงคัดค้านหรือสนับสนุนซึ่งกันและกันอย่างเต็มที่ ท่านสุภาพสตรีท่านนี้ได้เล่าต่อไปว่า ตัวของท่านเองในเวลานั้น ตกเป็นผู้ที่ด้อยกว่าเขาทั้งนั้น ไม่ว่าในฐานะ ในความรู้ ในเกียรติภูมิ หรือในความสามารถ แต่ท่านก็ได้ยืนหยัดอยู่ในท่ามกลางได้อย่างไม่หวั่นไหว เต็มไปด้วยความภาคภูมิใจ ไม่มีความรู้สึกด้อยอยู่ภายในหัวใจเลยแม้แต่น้อย กลับมีความคิดเห็นว่า ตนนั้นสูงส่งกว่าคนทั้งหลาย (ไม่ใช่มานะ) เพราะท่านได้สังเกตเห็นว่า บรรดาท่านนักวิชาการอันมีชื่อเสียงระบือไปทั่วทิศเหล่านั้นมิได้มีทีท่าหรือถ้อยคำอันใดเลยที่แสดงว่า จะมีความเข้าใจในเรื่องของชีวิตอันเป็นวิทยาการที่สำคัญที่สุด ประเสริฐที่สุดที่ชีวิตควรจะแสวงหาแม้แต่น้อย ส่วนท่านนั้นมีความรู้มีความเข้าใจในเรื่องของตัวเองมากกว่าอย่างเปรียบเทียบกันไม่ได้เลย แล้วท่านก็ยังได้แถมว่า กลับนึกสงสารเขาเสียด้วยซ้ำไป ว่ามัวแต่หลงใหลเพลิดเพลินใจไปกับวิทยาการอันจะเอาเป็นที่พึ่งจริงๆ ไม่ได้ มัวแต่หลงใหลเห่อเหิมยกตนว่า เป็นผู้มีความรู้จนใครๆ ก็สู้ไม่ได้จนเกินไป และแม้ว่าเฉลียวฉลาดมีความรู้ความสามารถสารพัดอย่าง แต่ก็ตกเป็นผู้ที่โง่เขลาเบาปัญญาในเรื่องที่สำคัญที่สุด คือ ชีวิตของตนเอง

โดย พี่เณร....นำมาฝาก [6 ก.ย. 2550 , 08:01:04 น.] ( IP = 58.9.141.27 : : )

สลักธรรม 6 เรื่อง วิจิกิจฉาเจตสิก ลุงอธิบายพร้อมทั้งยกตัวอย่างขึ้นมาเปรียบเทียบพอที่หลานจะทำความเข้าใจได้แล้ว ขอวางลักขณาทิจตุกะให้หลานเอาไว้เป็นหลัก ดังนี้ ๑. สํสย ลกฺขณา มีความสงสัย เป็นลักษณะ ๒. กมฺปน รสา มีการหวั่นไหวในอารมณ์ เป็นกิจ ๓. อนิจฺฉย ปจฺจุปฏฺฐานา มีการไม่สามารถตัดสินใจได้ เป็นผล ๔. อโยนิโสมนสิการ ปทฏฺฐานา มีการทำใจไม่แยบคายต่ออารมณ์ เป็นเหตุใกล้ ลุงขอยุติการบรรยายเพียงเท่านี้ ป. สวัสดีขอรับ คุณลุง ก. สวัสดี หลาน โปรดติดตามตอนต่อไป

โดย พี่เณร....นำมาฝาก [6 ก.ย. 2550 , 08:01:33 น.] ( IP = 58.9.141.27 : : )

สลักธรรม 7 อ่านวันนี้แล้วก็ได้ข้อสรุปที่ตนเองมากมายครับ เช่นการกระทำความดีที่ไม่มีปัญญาเข้าร่วมเลยนั้นเป็นเช่นใด และการที่ได้ศึกษาเรื่องของพระอภิธรรมนี้แล้ว การกระทำความดีที่ได้ทำไปนั้น มีเจตนาในการกระทำที่เพิกถอนความต้องการที่ไร้สาระได้มากขึ้น และยังมีปัญญาหนุนเนื่องในการกระทำ จิตใจก็ประกอบด้วยเมตตาธรรมด้วยครับ ซึ่งทำให้ผมเห็นว่า การอธิฐานในการทำบุญแต่ละครั้งที่ผ่านมานั้น ได้มั่นคงไปในเส้นทางแห่งความพ้นทุกข์มากขึ้นตามลำดับของปัญญาครับ กราบขอบพระคุณท่านอาจารย์อย่างสูงยิ่ง ในความกรุณาถ่ายทอดความเห็นที่ถูกให้แก่ผมเสมอมาขอรับ

โดย เทพธรรม [6 ก.ย. 2550 , 08:12:14 น.] ( IP = 58.9.141.27 : : )

สลักธรรม 8 ก่อนที่จะมาศึกษาเล่าเรียนพระอภิธรรมนั้น มีความสงสัย ในหลายๆเรื่อง เช่นสวรรค์ นรก แม้กระทั่งพระพุทธเจ้าฯลฯ แต่ก็ทราบดีว่ามิใช่ไม่เชื่อ แต่ไม่ทราบข้อเท็จจริง กอปร์กับเป็นคนเชื่ออะไรได้ยากหากไม่มีเหตุผลเพียงพอ และก็ไม่ทราบว่าจะไปหาข้อเท็จจริงได้จากไหน เมื่อ กุศลอุดหนุนส่งเสริมให้ได้มาศึกษาเล่าเรียนพระอภิธรรม จนทราบถึงวิจิกิจฉาเจตสิกแล้ว ก็โล่งใจที่มิได้มีความสงสัยแกมไม่เชื่อเป็นมูลฐาน และอยากจะบอกว่าการศึกษาเล่าเรียนพระอภิธรรมนั้นมีประโยชน์มากจริงๆ สามารถตอบคำถามต่างๆที่มีมากมายในใจได้ โดยที่เราไม่ต้องไปถามใครให้เสียเวลาทั้งเขาและเราเอง ศึกษาไปเถอะค่ะ ศึกษาให้เข้าใจ แล้วความสงสัยต่างๆ ก็จะค่อยๆสลายไปเอง ความศรัทธาต่างๆก็จะกิดขึ้น และการกระทำกุศลต่างๆ ก็จะมีพลังมากด้วยเพราะไม่ต้องมาคิดนึกขณะนั้น เพราะเราเข้าใจดีอยู่แล้ว เรื่องความมหัศจรรย์ของชีวิตนี้ ท่านอาจารย์บุญมี กรุณาอธิบายด้วยถ้อยคำที่แสนง่ายและธรรมดายิ่ง ง่ายต่อการทำความเข้าใจมาก ขอน้อมนอบกราบสักการะบูชา พระคุณครูบาอาจารย์ ด้วยกุศลทีเพียรกระทำมา และที่จะกระทำต่อไปด้วยค่ะ

โดย พี่ดา (พี่ดา) [6 ก.ย. 2550 , 09:36:41 น.] ( IP = 124.121.172.15 : : )

สลักธรรม 9 ตามมาศึกษาต่อค่ะ ..อกุศลเจตสิกตัวสุดท้าย แต่มีความน่ากลัวไม่น้อยเลยเพราะสนับสนุนอกุศลเจตสิกให้มีอำนาจกล้าขึ้นได้ โดยเฉพาการดูถูกดูหมิ่นในพระธรรมคำสั่งสอน กราบขอบพระคุณคำอธิบายของท่านอาจารย์ กราบขอบพระคุณและอนุโมทนาที่นำมาให้ศึกษาค่ะ

โดย น้องกิ๊ฟ (น้องกิ๊ฟ) [6 ก.ย. 2550 , 11:27:26 น.] ( IP = 203.113.67.37 : : )

สลักธรรม 10 กราบขอบพระคุณท่านอาจารย์ค่ะ ที่ได้อธิบายขยายความให้เข้าใจค่ะ ความสงสัยในธรรมทั้ง ๘ เป็นความน่าลัว เมื่อทำบุญก็ได้ผลน้อยเพราะกำลังบุญลดลง แต่เมื่อทำบาปได้ผลมากเพราะทำบาปอย่างเต็มที่ กราบขอบพระคุณและอนุโมทนากับพี่เณรค่ะ ที่นำความรู้มาฝาก

โดย เซิ่น (เซิ่น) [6 ก.ย. 2550 , 13:40:56 น.] ( IP = 203.146.147.13 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด