ความมหัศจรรย์ของชีวิต เจตสิกปรมัตถ์(๔๙)

---

ความมหัศจรรย์ของชีวิต เจตสิกปรมัตถ์ (๔๙) โดย อาจารย์บุญมี เมธางกูร ตอนที่ผ่านมา ป. ผมขอขอบพระคุณ ตามที่คุณลุงได้แสดงมา แต่ผมก็ยังมีปัญหาที่จะต้องถามคุณลุงอีกเล็กน้อย คนทั้งหลายชอบพูดกันโดยทั่วไปว่า สติปัญญา มักจะใช้คำทั้ง ๒ นี้คู่กันไปอยู่เสมอ ผมเข้าใจว่า สตินั้นเป็นตัวหนึ่ง และปัญญาก็เป็นอีกตัวหนึ่ง ผมจึงขอทราบว่าเป็นจริงดังที่ผมเข้าใจนี้หรือเปล่า ก. เป็นเจตสิกคนละตัวดังที่หลานเข้าใจ คือ สติเจตสิกตัวหนึ่ง และปัญญาเจตสิกอีกตัวหนึ่ง แต่ เอ๊ะ หลานจะเข้าใจปัญญาเจตสิกได้อย่างไร ปัญญาเจตสิกเป็นตัวสุดท้ายของเจตสิกทั้งหมดในเจตสิก ๕๒ ลุงยังไม่ได้ให้เรียนเลย ป. ถึงแม้ผมจะยังไม่ได้เรียนเรื่องปัญญาเจตสิกก็ตาม ผมก็จำจะต้องขอความกระจ่างจากคุณลุงถึงตัวปัญญานี้บ้าง ถึงแม้ว่าเล็กน้อยก็ยังดี เพราะว่า สติกับปัญญานั้นอยู่ติดชิดกันเหมือนพี่กับน้อง เรียนเรื่องของพี่แล้วก็ขอทราบเรื่องของน้องสักนิดหน่อย ก. หลานว่ามาดังนี้ก็ดีเหมือนกัน ถ้าเช่นนั้นลุงก็จะสรุปความสำคัญ ตลอดจนการงานของปัญญาให้หลานฟังเสียก่อน

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [12 ก.ย. 2550 , 09:10:02 น.] ( IP = 203.113.67.46 : : )

สลักธรรม 1 ปัญญานั้น หาใช่ปัญญาดังที่เข้าใจกันในทางโลกไม่ เพราะปัญญาในทางโลกนั้นมีปัญญาอะไรก็ได้ ไม่ว่าบาปหรือบุญ ศึกษาวิทยาการต่าง เช่น วิชาแพทย์ วิชากฎหมาย วิชาวิทยาศาสตร์ ก็ว่าปัญญา แม้รู้วิธีฆ่าสัตว์ที่แยบคาย รู้วิธีคดโกงคนอื่นจนตำรวจไม่มีความสามารถจับได้ ก็ว่ามีปัญญา ในพระพุทธศาสนา ปัญญานั้นว่าโดยตรงก็ได้แก่มีความรู้ความเข้าใจในปัญหาของชีวิต และจะเอาปัญญานี้เป็นหนทางนำชีวิตของตนเองไปสู่ความพ้นทุกข์ได้ ผู้มีปัญญาจะต้องเข้าใจเรื่องของกรรมว่าคืออะไร เกิดขึ้นได้อย่างไร เก็บงำเอาไว้ที่ไหน และแสดงผลของกรรมขึ้นมาได้หรือไม่ เมื่อใด ผู้มีปัญญาจะต้องเรียนรู้เรื่องของชีวิตว่า เวียนว่ายตายเกิดอย่างไร มีที่เกิดอยู่ที่ไหนบ้าง ภพภูมิที่ได้รับความสุขอย่างสุดยอด ได้รับความทุกข์อย่างแสนสาหัสมีจริงหรือไม่ เหตุใดจึงต้องเกิดอยู่ในที่นั้น ๆ ผู้มีปัญญาจะต้องมีความรู้ มีความเข้าใจในหนทางที่จะไปสู่ความพ้นทุกข์ คือพ้นจากการเวียนว่ายตายเกิด โดยรู้จักหนทางนี้อย่างน้อยก็จากการศึกษาเล่าเรียนตั้งแต่ต้นเป็นลำดับไปจนถึงที่สุด ป. ผมฟังเรื่องปัญญาตามที่คุณลุงอธิบายมา ผมก็พอที่จะเข้าใจ แต่ผมก็ใคร่จะขอถามคุณลุงว่า สติเจตสิกนั้น เกิดร่วมกับปัญญาเจตสิกหรือเปล่า หรือขณะใดปัญญาเกิดขึ้นมาแล้ว จะมีสติเจตสิกเกิดร่วมด้วยหรือหาไม่

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [12 ก.ย. 2550 , 09:11:33 น.] ( IP = 203.113.67.46 : : )

สลักธรรม 2 ก. หลานถามมาดังนี้นับว่าดีจริง ๆ ลุงจึงขอตอบว่า สติเจตสิกเกิดนั้นปัญญาเจตสิกอาจไม่เกิดก็ได้ แต่ถ้าปัญญาเจตสิกเกิดขึ้นมาแล้ว สติเจตสิกจะไม่เกิดขึ้นมาก็ไม่มีเลย หลานก็ควรทราบต่อไปสักหน่อยถึงสติกับปัญญานั้น เกิดอยู่ในจิตประเภทไหนบ้าง สติเจตสิกเกิดอยู่ในจิต ๕๙ ประเภท ตัวอย่างเช่น ทำบุญให้ทาน รักษาศีล แต่ไม่ทราบเลยว่า กรรมนั้นจะมีจริงหรือไม่ ตายแล้วจะต้องเกิดอีกหรือเปล่า ทำเผื่อ ๆ เอาไว้กระนั้นเอง เผื่อว่าชาติหน้าอาจจะมีบ้างกระมัง ผู้ทำบุญชนิดนี้ได้กุศลน้อยด้วย แล้วก็ไม่มีปัญญาเจตสิกเข้าประกอบด้วย แต่จิตนี้เป็นกุศลถึงจะได้กุศลน้อยก็ตาม ก็ประกอบด้วยสติเจตสิก

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [12 ก.ย. 2550 , 09:13:06 น.] ( IP = 203.113.67.46 : : )

สลักธรรม 3 หรือบางท่านทำบุญให้ทานโดยมิได้พิจารณาความจริงของชีวิตประการใดเลย เขาว่าได้บุญก็ทำตาม ๆ เขาไปกระนั้นเอง เช่นเขามาเรี่ยไร หรือบอกบุญ ความจริงไม่อยากจะทำ แต่เกรงใจผู้มาขอเรี่ยไร จึงให้ไปเพราะด้วยความเสียไม่ได้ เช่นนี้ปัญญาก็ย่อมจะเข้าประกอบไม่ได้ จิตบางประเภททำสมาธิจนได้ฌานต่าง ๆ แต่ก็ไม่มีปัญญาเข้าประกอบ เช่น พวกฤๅษีชีไพรที่เกิดก่อนพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เป็นต้น นอกจากนั้นก็เป็นจิตที่เรียกว่า โลกุตระ คือ ปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐานจนได้มรรค ได้ผล แล้วเป็นพระอริยบุคคล จิตประเภทเหล่านี้ที่สติจะต้องเกิดร่วมด้วยเสมอทุกครั้ง

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [12 ก.ย. 2550 , 09:13:38 น.] ( IP = 203.113.67.46 : : )

สลักธรรม 4 สติเจตสิกเกิดในจิต มหากุศลญาณสัมปยุตตจิต ๔ มหากุศลญาณวิปปยุตตจิต ๔ มหาวิบากญาณสัมปยุตตจิต ๔ มหาวิบากญาณวิปปยุตตจิต ๔ มหากิริยาญาณสัมปยุตตจิต ๔ มหากิริยาญาณวิปปยุตตจิต ๔ มหัคตกุศลจิต ๙ มหัคตวิบากจิต ๙ มหัคตกิริยาจิต ๙ โลกุตรจิต ๘ สำหรับปัญญาเจตสิกนั้นเกิดได้ในจิต ๔๗ ดวงเท่านั้น ไม่ครบ ๕๙ เหมือนสติเจตสิก ลุงจึงได้พูดว่า สติเจตสิกนั้นเกิดได้ในกุศลจิตทั้งหมด (๕๙) ส่วนปัญญาเจตสิกนั้นเกิดได้ในกุศลจิตไม่ทั้งหมด (๔๗) สติเจตสิกเกิดได้ในจิตที่มีปัญญาทั้งหมด แต่ ปัญญาเจตสิกหาได้เกิดอยู่ในสติทั้งหมดได้ไม่

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [12 ก.ย. 2550 , 09:14:21 น.] ( IP = 203.113.67.46 : : )

สลักธรรม 5 ลุงก็เห็นว่า วันนี้เรียนเรื่องสติเจตสิกมาก็พอสมควรแล้ว หลานก็ได้ทราบเรื่องราวของเจตสิกหลายอย่าง พอจะได้เอาไปเป็นพื้นฐานเล่าเรียนต่อไปข้างหน้าได้แล้ว ลุงจึงจะขอยุติการบรรยาย แต่ก็จะให้ลักขณาทิจตุกะของสติเจตสิกแก่หลานเสียก่อน คือ ๑. อปิลาปนลกฺขณา มีความระลึกได้ในอารมณ์เนือง ๆ เป็นลักษณะ ๒. อสมฺโมหรสา มีการไม่หลงลืม เป็นกิจ ๓. อารกฺขปจฺจุปฏฺฐานา มีการรักษาอารมณ์ เป็นผล ๔. ถิรสญฺญาปทฏฺฐานา มีการได้แม่นยำ เป็นเหตุใกล้ โปรดติดตามตอนต่อไป

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [12 ก.ย. 2550 , 09:15:07 น.] ( IP = 203.113.67.46 : : )

สลักธรรม 6 มาศึกษาต่อค่ะ วันนี้ได้เรียนรู้และเข้าใจถึงคำว่า "สติ" มากขึ้นค่ะ ทำให้ทราบว่า การที่ตนเองมักลืมโน่นลืมนี่บ่อยๆ ก็มาจากขาดสตินี่เอง เพราะสตินั้น มีการหลงลืมเป็นกิจ กราบขอบพระคุณท่านอาจารย์เป็นอย่างสูงค่ะ ที่อธิบายให้เห็นชัดถึงความมหัศจรรย์ของชีวิต กราบอนุโมทนาและขอบพระคุณพี่เณรเป็นอย่างยิ่งค่ะที่นำสิ่งประเสริฐมาฝาก

โดย พี่ดา (พี่ดา) [12 ก.ย. 2550 , 10:02:07 น.] ( IP = 124.121.173.76 : : )

สลักธรรม 7 กราบขอบพระคุณท่านอาจารย์อย่างสูงยิ่ง เพราะให้กระผมแจ่มแจ้งยิ่งขึ้นมากครับ ที่อาจารญืสอนไว้ว่า..บางท่านทำบุญให้ทานโดยมิได้พิจารณาความจริงของชีวิตประการใดเลย เขาว่าได้บุญก็ทำตาม ๆ เขาไปกระนั้นเอง...นั้นก็คือมีแค่สติเจตสิกเท่านั้นหามีปัญญาเข้าร่วมในงานนั้นๆไม่ ตรงนี้นะครับผมพบเจอกับตัวเองบ่อยมากเลยครับ และก็มีผู้ตั้งคำถามเสมอว่าเขาใจบุญนะ แต่บางครั้งเขาเหมือนไม่กลัวบาปกรรมเลย มีการฆ่าสัตว์บ้างในบางโอกาส มีพูดปดบ้างครับ แต่เขาก็ชอบทำทาน ชอบแจกของคนอื่นๆ ไปไหนก็ซื้อของไปให้ทานกัน และบุญแบบนี้เป็นเพราะอะไร? วันนี้ผมจึงได้คำตอบมากเลยครับท่านอาจารย์ กราบขอบพระคุณท่านอาจารย์มา ณ.ที่นี้อีกครั้งครับ และสำนึกในพระคุณเหนือเกล้าเสมอครับผม

โดย เทพธรรม (เทพธรรม) [12 ก.ย. 2550 , 12:30:36 น.] ( IP = 58.9.141.59 : : )

สลักธรรม 8 มาทำความเข้าใจในเรื่องที่ควรศึกษาต่อค่ะ กราบขอบพระคุณคำอธิบายของท่านอาจารย์ กราบขอบพระคุณและอนุโมทนาที่เปิดลานธรรมให้พวกเราได้มีโอกาสเข้ามาสร้างความรู้ถูกด้วยค่ะ

โดย น้องกิ๊ฟ (น้องกิ๊ฟ) [12 ก.ย. 2550 , 13:24:07 น.] ( IP = 203.113.67.37 : : )

สลักธรรม 9 ยิ่งอ่านความมหัศจรรย์ของชีวิต ...ยิ่งได้เห็นความละเอียดอ่อนของจิตที่มีเจตสิกเข้าปรุงแต่งต่างๆกัน โดยเฉพาะครั้งนี้ในเรื่องสติ และปัญญา สะท้อนให้เห็นพฤติกรรมของเราเอง เห็นได้ชัดว่าบางครั้ง และส่วนมาก การทำบุญของเราก็ยังไม่มีปัญญา แม้นว่าจะมาเรียนธรรมะ และรู้ว่าบุญที่ประกอบด้วยปัญญาดีกว่า แล้วก็ตาม แต่รู้สึกดีมากๆ ทุกครั้งที่อ่าน เพราะได้สำรวจชีวิตตนเองไปด้วย กราบบูชาคุณ ท่านอาจารย์บุญมี ที่นำความสว่างไสวมาสู่จิตใจ และกราบขอบพระคุณ พี่เณร ที่นำสิ่งที่มีค่ามาฝากค่ะ

โดย วยุรี (วยุรี) [12 ก.ย. 2550 , 14:07:51 น.] ( IP = 58.9.141.59 : : )

สลักธรรม 10 กราบขอบพระคุณท่านอาจารย์ในคำอธิบายค่ะ การศึกษาเรื่องความจริงของชีวิต จะทำให้รู้จักการทำบุญที่ประกอบด้วยปัญญา ขอบพระคุณพี่เณรและอนุโมทนาค่ะ ที่นำความรู้มาฝาก

โดย เซิ่น (เซิ่น) [13 ก.ย. 2550 , 17:55:46 น.] ( IP = 203.146.147.13 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด