ปกิณกสังคหะวิภาค (๙)

---

ปริจเฉทที่ ๓ ปกิณกสังคหะวิภาค (๙) โดย อาจารย์บุญมี เมธางกูร ตอนที่ผ่านมา ป. สวัสดี ขอรับคุณลุง ก.สวัสดี หลาน เป็นอย่างไรบ้าง บทเรียนเมื่อคราวที่แล้วค่อนข้างจะยุ่งยากสลับซับซ้อน และเต็มไปด้วยตัวเลขมากมาย ทำให้หลานปวดศีรษะบ้างหรือเปล่า ป.ยุ่งยากพอใช้ที่เดียวขอรับ ผมค่อยๆอ่านดูตามที่ได้บันทึกเอาไว้ ก็ไม่ค่อยจะเข้าใจเลย ถ้าผมจะเอาคำถามที่ผมไม่เข้าใจเหล่านั้นมาถามคุณลุงแล้ว คงจะได้คำถามเป็นร้อยทีเดียว ต่อไปถ้าเป็นเช่นนี้มากๆผมคงจะเล่าเรียนไม่ไหว คงจะเป็นว่าผมมีปัญญาน้อยกระมัง ก.หลานมิได้มีปัญญาน้อยเลย ลุงหวังว่าต่อไปหลานคงจะได้มีความรู้เรื่องของชีวิตละเอียดลออลึกซึ้งอย่างแน่นอน การที่หลานมีความหนักใจกับบทเรียนที่แล้วๆมานั้น อย่าว่าแต่หลานเลย ไม่ว่าใครๆเขาก็หนักใจกันทั้งนั้น ขอให้อดทนเรียนต่อๆไปเรื่อยๆก่อน อีกไม่นานหนักหลานก็จะมีความเข้าใจมากขึ้น เวลานี้ต้องทิ้งเอาไว้บ้าง สำหรับตรงไหนที่สงสัยยังไม่ต้องดิ้นรนที่จะเข้าใจไปทั้งหมดก็ได้ เมื่อหลานศึกษารุดหน้าต่อไปแล้วหวนกลับมาดูก็จะเห็นว่าไม่ได้ยุ่งยากจริงๆตามที่หลานเข้าใจ พระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นสัพพัญญู จะเอาเรื่องง่ายๆคาดๆมาให้เราศึกษากันได้หรือ แล้วจะเป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้าและมีสัพพัญญูได้อย่างไร ท่านได้วางหลักเกณฑ์เอาไว้ พร้อมกับมีตัวเลขควบคุมอยู่มากมาย ไม่ให้ใครพูดธรรมมะเอาแต่ได้ แต่เพราะผู้ศึกษาท้อถอยไม่มีความเพียร ดูๆแล้วไม่มีความรู้ความเข้าใจ เข้าถึงความลึกซึ้งไม่ได้ ก็เลยโมเมกล่าวหาว่าพระอภิธรรมนั้นมิใช่เป็นพุทธพจน์ เป็นธรรมสำหรับเทวดาเขาจะเล่าเรียนกัน ซึ่งก่อความเสียหายให้แก่พระพุทธศาสนาและประชาชนอย่างมากมายทีเดียว ในวันนี้หลานจะได้พบอีก ขอให้หลานดูๆไปบ้างเท่านั้น ยังไม่ต้องเร่งรัดทำความเข้าใจอะไรให้มากนัก วันหน้าหลานจะเห็นประโยชน์ว่ามีเหลือหลาย เพราะนี่เป็นหลักการที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้วางเอาไว้ ในวันข้างหน้าเมื่อหลานสงสัยอะไรจะได้กลับมาค้น หวังว่าหลานคงอดทนค่อยๆศึกษาไป ตรงไหนยุ่งยากมากนักก็ทิ้งเอาไว้ก่อน ในคราวหน้าจะได้ขึ้นบทเรียนใหม่ ชื่อ “กิจสังคหะ” และบทเรียนนี้คงไม่ยุ่งยากสลับซับซ้อนดังที่แล้วมา

โดย พี่เณร....นำมาฝาก [6 พ.ย. 2550 , 08:08:51 น.] ( IP = 58.9.143.45 : : )

สลักธรรม 1 แสดงการจำแนกเจตสิกที่ประกอบกับเหตุโดยคหิตัคคหนนัย เจตสิกที่นับแล้วนับอีก ตามที่ประกอบกับจิต มีการแสดง ๔ นัย คือ ๑. อเหตุกเจตสิก เป็นเจตสิกที่ไม่มีเหตุประกอบ มี ๑๓ ดวง คือ อัญญสมานาเจตสิก ๑๒ (เว้นฉันทะ) ที่ประกอบกับอเหตุจิต ๑๘ โมหเจตสิก ๑ ที่ประกอบกับโมหมูลจิต ๒ ๒. เอกเหตุกเจตสิก คือเจตสิกที่มีเหตุประกอบ ๑ เหตุ มีจำนวน ๒๐ ดวง คือ อัญญสมานาเจตสิก ๑๑ (เว้นปีติ, ฉันทะ) อหิริกะ ๑, อโนตตัปปะ ๑ ที่ประกอบกับโมหมูลจิต ๒ อุทธัจจะ ๑, วิจิกิจฉา ๑ โลภเจตสิก ๑ ที่ประกอบกับโลภมูลจิต ๘ โทสเจตสิก ๑ ที่ประกอบกับโทสมูลจิต ๒ มีเหตุ ๑ เหตุ คือ โมหเหตุ โมหเจตสิก ๑ ที่ประกอบกับโลภมูลจิต ๘ มีเหตุ ๑ เหตุ คือ โลภเหตุ และที่ประกอบกับโทสมูลจิต ๒ มีเหตุ ๑ เหตุ คือ โทสเหตุ อโลภเจตสิก ๑ ที่ประกอบกับญาณวิปปยุตตจิต ๑๒ มีเหตุ ๑ เหตุ คือ อโทสเหตุ อโทสเจตสิก ๑ ที่ประกอบกับญาณวิปปยุตตจิต ๑๒ มีเหตุ ๑ เหตุ คือ อโลภเหตุ

โดย พี่เณร....นำมาฝาก [6 พ.ย. 2550 , 08:09:26 น.] ( IP = 58.9.143.45 : : )

สลักธรรม 2 ๓. ทวิเหตุกเจตสิก คือเจตสิกที่มีเหตุประกอบ ๒ เหตุ มีจำนวน ๔๘ ดวง คือ ก. เจตสิก ๔๕ (เว้นเหตุเจตสิก ๖ วิจิ. ๑) ประกอบกับทวิเหตุกจิต ๒๒ อัญญสมานาเจตสิก ๑๓ (หรือ ๑๒) ที่ประกอบกับโลภมูลจิต ๘ มี ๒ เหตุ คือ โลภเหตุ, โมหเหตุ ที่ประกอบกับโทสมูลจิต ๒ มี ๒ เหตุ คือ โทสเหตุ, โมหเหตุ ที่ประกอบกับญาณวิปปยุตตจิต ๑๒ มี ๒ เหตุ คือ อโลภเหตุ, อโทสเหตุ อหิริกะ ๑, อโนตตัปปะ ๑ อุทธัจจะ ๑ ที่ประกอบกับโลภมูลจิต ๘ มี ๒ เหตุ คือ โลภเหตุ, โมหเหตุ ที่ประกอบกับโทสมูลจิต ๒ มี ๒ เหตุ คือ โทสเหตุ, โมหเหตุ ทิฏฐิ ๑ ที่ประกอบกับทิฏฐิคตสัมปยุตตจิต ๔ มี ๒ เหตุ คือ โลภเหตุ, โมหเหตุ มานะ ๑ ที่ประกอบกับทิฏฐิคตวิปปยุตตจิต ๔ มี ๒ เหตุ คือ โลภเหตุ, โมหเหตุ อิสสา ๑, มัจฉริยะ ๑, กุกกุจจะ ๑ ที่ประกอบกับโทสมูลจิต ๒ มี ๒ เหตุ คือ โทสเหตุ, โมหเหตุ ถีนะ ๑ มิทธะ ๑ ที่ประกอบกับโลภมูลสสังขาริกจิต มี ๒ เหตุ คือ โลภเหตุ, โมหเหตุ ที่ประกอบกับโลภมูลสสังขาริกจิต มี ๒ เหตุ คือ โลภเหตุ, โมหเหตุ โสภณเจตสิก ๒๒ ที่ประกอบกับญาณวิปปยุตตจิต ๑๒ มี ๒ เหตุ คือ อโลภเหตุ, อโทสเหตุ (เว้นอโลภะ, อโทสะ, ปัญญา) ข. เจตสิก ๒ ดวง คือ อโลภะ, อโทสะ และปัญญา ที่ประกอบกับติเหตุกจติ ๔๗ หรือ ๗๙ อโลภเจตสิก ๑ ที่ประกอบกับญาณสัมปยุตตจิต ๔๗ หรือ ๗๙ มี ๒ เหตุ คือ อโทสเหตุ, อโมหเหตุ อโทสเจตสิก ๑ ที่ประกอบกับญาณสัมปยุตตจิต ๔๗ หรือ ๗๙ มี ๒ เหตุ คือ อโลภเหตุ, อโมหเหตุ ปัญญาเจตสิก ๑ ที่ประกอบกับญาณสัมปยุตตจิต ๔๗ หรือ ๗๙ มี ๒ เหตุ คือ อโลภเหตุ, อโทสเหตุ

โดย พี่เณร....นำมาฝาก [6 พ.ย. 2550 , 08:09:52 น.] ( IP = 58.9.143.45 : : )

สลักธรรม 3 ๔. ติเหตุกเจตสิก คือเจตสิกที่มีเหตุประกอบ ๓ เหตุ มีจำนวน ๓๕ ดวง คือ อัญญสมานาเจตสิก ๑๓ ที่ประกอบกับติเหตุกจิต ๔๗ หรือ ๗๙ มี ๓ เหตุ คือ อโลภะ, อโทสะ, อโมหะ โสภณเจตสิก ๒๒ ที่ประกอบกับติเหตุกจิต ๔๗ หรือ ๗๙ มี ๓ เหตุ คือ อโลภเหตุ, อโทสเหตุ, อโมหเหตุ (เว้นอโลภะ อโทสะ อโมหะ) การนับจำนวนเหตุโดยพิสดาร ๑. อกุศลเหตุ มีจำนวน ๒๒ คือ โลภเหตุ มี ๘ โทสเหตุ มี ๒ โมหเหตุ มี ๑๒ ๒. กุศลเหตุ มีจำนวน ๑๐๗ คือ อโลภเหตุ มี ๓๗ อโทสเหตุ มี ๓๗ อโมหเหตุ มี ๓๓ ๓. วิปากเหตุ มีจำนวน ๑๐๗ คือ อโลภเหตุ มี ๓๗ อโทสเหตุ มี ๓๗ อโมหเหตุ มี ๓๓ ๔. กิริยาเหตุ มีจำนวน ๔๗ คือ อโลภเหตุ มี ๑๗ อโทสเหตุ มี ๑๗ อโมหเหตุ มี ๑๓ จบเหตุสังคหะ โปรดติดตามตอนต่อไป

โดย พี่เณร....นำมาฝาก [6 พ.ย. 2550 , 08:10:46 น.] ( IP = 58.9.143.45 : : )

สลักธรรม 4 มาศึกษาต่อค่ะ ตัวเลขมากมายจริงๆ นับแล้วนับอีก คงต้องกลับไปอ่านแล้วอ่านอีก อ่านอีกเป็นแน่แท้ กราบขอบพระคุณท่านอาจารย์มากค่ะที่แจกแจงเรื่องเหตุได้อย่างละเอียดลออ กราบขอบพระคุณพี่เณรค่ะ...อนุโมทนา

โดย พี่ดา (พี่ดา) [6 พ.ย. 2550 , 10:11:40 น.] ( IP = 124.121.171.192 : : )

สลักธรรม 5 ตัวเลขมากมายแต่ก็เป็นหมวดหมู่ชัดเจนดีจังเลยค่ะ กราบขอบพระคุณและอนุโมทนาด้วยค่ะที่นำคำอธิบายของท่านอาจารย์มาให้ศึกษาอยู่เสมอ

โดย น้องกิ๊ฟ [7 พ.ย. 2550 , 15:18:51 น.] ( IP = 125.26.41.167 : : )

สลักธรรม 6 ตามมาศึกษาทำความเข้าใจในตัวเลขแต่ละบรรทัดค่ะ กราบขอบพระคุณท่านอาจารย์ค่ะ กราบขอบพระคุณพี่เณรและอนุโมทนาค่ะ ที่นำความรู้มาฝากค่ะ

โดย เซิ่น (เซิ่น) [7 พ.ย. 2550 , 19:29:56 น.] ( IP = 58.8.51.166 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด