ปกิณกสังคหะวิภาค (๑๐)

---

ปริจเฉทที่ ๓ ปกิณกสังคหะวิภาค (๑๐) โดย อาจารย์บุญมี เมธางกูร ตอนที่ผ่านมา ป.สวัสดีขอรับ คุณลุง ก.สวัสดี หลาน ในวันนี้ลุงขอต่อให้จบปริจเฉทที่ ๓ ที่หลงเหลืออยู่อีกเล็กน้อย ตามที่ลุงได้เขียนไว้ตั้งแต่เริ่มต้น หวังว่าหลานคงจะได้อ่านผ่านมาแล้ว ถ้ายุ่งยากใจก็เว้นเอาไว้ก่อน ยังไม่ต้องสนใจ เพียงลุงจะวางหลักการเอาไว้เพื่อหลานศึกษาไปมากๆแล้วจะได้เอาไว้ค้นเมื่อต้องการความละเอียด ในวันนี้เราจะเริ่มเรียนในปริจเฉทที่ ๓ โดยหัวข้อที่ชื่อว่า “กิจสังคหะ” คาถาสังคหะ ๗. ปฏิสนฺธาทโย นาม กิจฺจเภเทน จุทฺทส ทสธา ฐานเภเทน จิตฺตุปฺปาทา ปกาสิตา ฯ แปลความว่า บรรดาจิตทั้งหลายที่ปรากฏขึ้น ปฏิสนธิจิตเป็นต้น ว่า โดยประเภทแห่งกิจ มี ๑๔ กิจ ว่าโดยประเภทแห่งฐาน มี ๑๐ ฐาน ก่อนที่หลานจะได้ศึกษาเรื่อง “กิจสังคหะ” หลานก็ควรจะได้ทำความเข้าใจตามหัวข้อนี้สักเล็กน้อยก่อน ว่าเราจะศึกษาในเรื่องอะไร ทำอย่างไรจึงจะเข้าถึงความจริง จริงๆนั้นให้ได้ โดยจะค้นเข้าไปให้ถึงทางไหนบ้าง แล้วจะได้ประโยชน์อย่างไร ในเรื่องนี้เราก็หนีไม่พ้นที่จะต้องรู้ว่า การงานที่ทำนั้นเป็นการงานอะไร และทำอยู่ที่ไหน เราใช้ร่างกายของเราทุกวันทุกคืนไม่ได้มีหยุดเลย จะให้มันเห็น ได้ยิน หรือคิดนึก (ร่างกายมีส่วนประกอบด้วยเสมอ) เราใช้ร่างกายของเราไปหนเหนือ หนใต้ ให้มันทำอะไรมันก็ทำ ให้มันบุกป่าฝ่าดง ขึ้นเขา ลงห้วย ให้มันตักน้ำ ผ่าฟืน มันก็ทำให้ด้วยความเต็มใจ ด้วยเหตุนี้เองจึงเป็นเหตุให้เราหลงใหลเข้าใจผิด แล้วคิดว่า ร่างกายนี้ช่างดีแสนดียอมรับใช้ให้เราทุกอย่าง เหมือนสุนัขที่มันซื่อสัตย์ ไม่กลัวความเหนื่อยยาก ยอมกรากกรำลำบาก ทำงานทุกอย่าง ดังเช่นทาสในเรือนเบี้ย เมื่อเป็นไปอยู่เช่นนี้เสมอมาตั้งแต่ชาติในอดีตที่นับถอยหลังเข้าไปไม่ไหว และตั้งแต่เราเกิดขึ้นมาจนเติบใหญ่ จนเป็นเหตุทำให้เราหลงใหลรักใคร่ร่างกายนี้ ว่ามันช่างแสนดี เพราะเอาใจเราสารพัด ทำให้เราได้ในสิ่งต่างๆที่ต้องการราวกับเนรมิต เราจึงตกอยู่ในความเข้าใจผิดอย่างฉกรรจ์ โดยคิดว่าร่างกายมันเที่ยงแท้แน่นอน เป็นที่พึ่งแก่เราได้อย่างแท้จริง

โดย พี่เณร....นำมาฝาก [7 พ.ย. 2550 , 07:47:12 น.] ( IP = 58.9.142.163 : : )

สลักธรรม 1 ครั้นเราได้มาศึกษาคำสอนของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เฉพาะอย่างยิ่งพระอภิธรรมปิฎก ซึ่งเป็นแก่นแท้ของเรื่องชีวิตเข้าแล้ว เราจึงได้พบความจริงว่า เราได้หลงละเมอเพ้อฝันมาเสียนาน หลงยึดเอาร่างกายว่าเป็นทาสรับใช้ผู้ซื่อสัตย์ หลงยึดว่ามันเที่ยงแท้ถาวร ความโง่เขลาเบาปัญญาในปัญหาของชีวิตที่เกิดขึ้นมาแก่เราทุกๆวันนั้น เราไม่อาจที่จะค้นคว้าหาเอาได้จากวิทยาการสมัยใหม่ ไม่ว่าสาขาวิทยาการใด ทั้งๆที่ใครๆพากันอวด พากันสรรเสริญเป็นการใหญ่ ทั้งนี้ก็เพราะพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้พาเราเข้าไปถึงก้นบึ้งแห่งชีวิต ซึ่งใครๆก็ค้นคว้าเข้ามาให้ถึงไม่ได้ เมื่อได้เข้าไปถึงเหตุผลข้อเท็จจริงที่พระองค์ได้แสดงแล้ว ความยึดมั่นถือมั่นว่าร่างกายนั้นเที่ยงแท้ถาวรก็ค่อยๆคลายลงไป เพราะตามความเป็นจริงแล้ว ไม่ว่าจะเป็นพระราชาหรือเป็นกระยาจกไม่ว่าใครทั้งนั้น ร่างกายมันจะเป็นไปตามใจใครๆไม่ได้ หากจะต้องอาศัยเหตุปัจจัยทั้งสิ้น ป.คุณลุง ขอรับ ในข้อนี้ผมขอติงสักหน่อย เพราะบุคคลเป็นอันมากที่เขาศึกษา หรือมิได้ศึกษาพระพุทธศาสนา เขาก็คิดพิจารณาเป็นเหมือนกัน เขามิได้หลงใหลร่างกายตามที่คุณลุงว่าเสมอไป เขาก็คิดกันอยู่บ่อยๆเหมือนกันว่าร่างกายนี้มันไม่เที่ยง ต้องแก่เฒ่า และต้องตายไปในที่สุด ก.ที่หลานติงมาก็ดี นับว่าหลานเป็นผู้มีความคิดพิจารณา แต่ความเข้าใจดังหลานว่ามานั้น แม้ว่าจะเป็นความจริง ก็เป็นความจริงที่เกิดขึ้นเพราะคิดเอาหยาบๆจากที่ได้ประสบการณ์ ซึ่งนานหนักหนาจึงจะคิดสักหนหนึ่ง ทั้งมิได้เปิดเผยข้อเท็จจริงที่ละเอียดลึกซึ้งที่แอบแฝงซ่อนเร้นอยู่อย่างมิดชิด ถ้าหากว่าไม่มีพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นผู้แสดงแล้ว ก็ไม่มีใครจะเข้าถึงได้เลย ลุงจะขออธิบายโดยย่อๆเท่านั้น

โดย พี่เณร....นำมาฝาก [7 พ.ย. 2550 , 07:47:46 น.] ( IP = 58.9.142.163 : : )

สลักธรรม 2 การที่เรายืน เดิน นั่ง นอน หรือเคลื่อนไหวอิริยาบถได้นั้น ร่างกายหาได้เป็นไปตามที่เราปรารถนาอย่างเดียวได้ไม่ หากแต่จะต้องอาศัยเหตุมาประชุมกัน เช่น เราจะนั่ง ตัวการที่จะมาสนับสนุนนั้นมีถึง ๖ คือ ๑. กรรมชรูป ดี หมายถึงระบบประสาทของร่างกายไม่เสียหาย เช่น ไม่ได้เป็นอัมพาต ๒. มีจิตคิดจะนั่ง จะนั่งท่าไหนก็ต้องคิดเสียก่อน แต่เป็นไปโดยรวดเร็วมาก เพราะความชำนาญ จนมิได้รู้สึกว่าคิด ๓. มีจิตสั่งให้นั่ง หมายถึงมีเจตนาจะนั่ง และนั่งในท่าไหน รูปของท่านั่งมีหลายอย่างด้วยกัน หมายถึงเจตนา ๔. มีจิตตชวาโยธาตุ มีอำนาจของจิต เข้ามามีบทบาทให้กำลังอำนาจ จึงทำให้นั่งในท่าต่างๆได้ ๕. มีอุตุชวาโยธาตุ หมายถึงอำนาจของความร้อน เพราะความร้อนมาให้พลังงานหาไม่แล้วก็นั่งไม่ได้ ๖. มีอาหารชวาโยธาตุ หมายถึงอำนาจของอาหารมาก่อให้เกิดพลังทำให้การนั่งเป็นไปได้

โดย พี่เณร....นำมาฝาก [7 พ.ย. 2550 , 07:48:16 น.] ( IP = 58.9.142.163 : : )

สลักธรรม 3 ท่าทางที่นั่ง หรือรูปนั่งนั้น เมื่อนั่งลงแล้ว จิตใจที่สั่งให้นั่งก็หมดหน้าที่ไป ตลอดเวลาที่ยังมิได้เปลี่ยนท่านั่งใหม่ แท้จริงหาได้เป็นเช่นนั้นไม่ เพราะเหตุจะต้องมาประชุม และจิตใจก็ต้องมาบงการอยู่ตลอดเวลาและโดยรวดเร็ว แต่ผู้นั่งหาได้รู้สึกตัวไม่ เปรียบเหมือนเราเดิน เมื่อก้าวเท้าไปก้าวหนึ่ง เหตุทั้ง ๖ ก็มาประชุมกัน จึงทำให้เดินได้ แต่หาได้ประชุมกันครั้งเดียวแล้วก็เดินไปได้ก้าวหนึ่งไม่ ใน ๑ ก้าวนั้น เหตุมาประชุมกันมากมายนับไม่ไหว เพราะเท้าที่เคลื่อนไปแต่ละกระเบียดของนิ้ว ถ้าไม่มีเหตุเหล่านี้มาประชุมกันแล้ว จะเคลื่อนเท้าไปได้อย่างไร เหตุทั้ง ๖ นี้ก็มีรูปกับมีนาม รูปกับนามก็เกิดดับจนนับไม่ไหว แต่เราหาได้รู้ความจริงไม่ กลับยึดว่ามันเที่ยงไปทุกๆอารมณ์เพราะพิจารณาเข้าไปให้ถึงไม่ได้ คนทั้งหลายที่มิได้ศึกษาพระอภิธรรม รู้ว่าไม่เที่ยงนั้นก็คิดเอาหยาบๆว่า แก่และตาย ซึ่งนานหนักหนาจึงจะคิดสักครั้งหนึ่ง ด้วยเหตุนี้เอง ผู้ศึกษาพระอภิธรรมมีความเข้าใจ จึงเบาสบายคลายจากความทุกข์ความเร่าร้อนใจเป็นอันมาก เพราะเข้าถึงความจริงของชีวิตว่า ทั้งรูป ทั้งนาม อันประกอบกันขึ้นมาเป็นชีวิตนี้เกิดดับอยู่ตลอดเวลา ใน ๑ นาทีก็นับไม่ไหว ควรแล้วหรือที่จะยึดเอาโลกนี้ทั้งโลกมาวางไว้ในมือของตน

โดย พี่เณร....นำมาฝาก [7 พ.ย. 2550 , 07:48:52 น.] ( IP = 58.9.142.163 : : )

สลักธรรม 4 ลุงแสดงให้หลานฟังโดยย่อๆ พอให้เห็นเป็นหนทางเท่านั้น เพื่อหวังจะได้ขึ้นบทเรียนเรื่องหน้าที่การงานที่จิตกระทำ และฐานที่ตั้งของการงานที่จะทำนั้นด้วย เช่น ในขณะปฏิสนธิ จิตทำการงานอะไร และทำงานอยู่ที่ไหน เป็นต้น ความละเอียดพิสดารในเรื่องนี้ยังมีอีกมากนัก หลานก็จะได้ศึกษาต่อไป หวังว่าหลานคงจะมีความสนใจ ป.สนใจแน่นอนละขอรับ และผมก็จะขอศึกษาต่อไปไม่ยอมทอดทิ้ง เพราะมีประโยชน์แก่ชีวิตมาก แม้ว่าคุณลุงจะได้บรรยายมาเพียงเล็กน้อยเท่านั้น ในเรื่องนี้ผมก็แน่ใจว่า ไม่มีนักปราชญ์ราชบัณฑิตคนใดคิดค้นขึ้นมาเอาเองได้ ก.วันนี้ก็เป็นเวลาพอสมควรแล้ว ยุติกันทีนะหลาน ป.ขอบพระคุณคุณลุงมาก สวัสดีขอรับ ก.สวัสดี หลาน โปรดติดตามตอนต่อไป

โดย พี่เณร....นำมาฝาก [7 พ.ย. 2550 , 07:54:11 น.] ( IP = 58.9.142.163 : : )

สลักธรรม 5 มาศึกษาต่อในความเป็นไปของชีวิต โดยกิจ ที่ท่านอาจารย์ได้เริ่มอธิบายครับ จะติดตามอ่านเพื่อเพิ่มพูนความรู้ความเห็นตรงให้กับชีวิตต่อไปครับ กราบขอบพระคุณท่านอาจารย์อย่างสูงยิ่งครับผม.

โดย เทพธรรม [7 พ.ย. 2550 , 07:56:38 น.] ( IP = 58.9.142.163 : : )

สลักธรรม 6 มาศึกษาต่อค่ะ และจะศึกษาต่อไปเรื่อยๆ เพื่อแก้ความโง่เขลาเบาปัญญา จะได้มีความเข้าใจถูกในเรื่องของชีวิต กราบขอบพระคุณท่านอาจารย์มากค่ะที่ให้ความสว่างในเรื่องของปัญญา กราบขอบพระคุณพี่เณรมากค่ะที่นำมาให้ได้ศึกษาเล่าเรียนเป็นประจำ....อนุโมทนาค่ะ

โดย พี่ดา (พี่ดา) [7 พ.ย. 2550 , 09:36:40 น.] ( IP = 124.121.175.193 : : )

สลักธรรม 7 การทำงานของจิต เจตสิก และรูปยิ่งมีความเป็นกระบวนการชัดเจนขึ้นมากเลยนะคะ ทั้งยังมีที่ทำงาน มีการแบ่งหน้าที่กันด้วย ..กราบขอบพระคุณคำอธิบายของท่านอาจารย์ กราบขอบพระคุณและอนุโมทนาค่ะที่นำมาให้ศึกษา

โดย น้องกิ๊ฟ [7 พ.ย. 2550 , 15:22:07 น.] ( IP = 125.26.41.167 : : )

สลักธรรม 8 มาศึกษาความจริงของชีวิต เพื่อจะได้มีความรู้ที่ถูกต้องค่ะ กราบขอบพระคุณท่านอาจารย์ในคำอธิบายค่ะ กราบขอบพระคุณพี่เณรและอนุโมทนาค่ะ ที่นำความรู้มาฝากค่ะ

โดย เซิ่น (เซิ่น) [7 พ.ย. 2550 , 19:48:11 น.] ( IP = 58.8.51.166 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด