ปกิณกสังคหะวิภาค (๓๐)

---

ปริจเฉทที่ ๓ ปกิณกสังคหะวิภาค (๓๐) โดย อาจารย์บุญมี เมธางกูร ตอนที่ผ่านมา ป. สวัสดีขอรับ คุณลุง ก.สวัสดี หลาน ป.เมื่อคราวที่แล้วมา ผมได้ฟังคุณลุงอธิบายถึงเรื่อง จิตประเภทต่าง ๆ ที่จะเกิดในภพภูมิต่าง ๆ เช่นจิตที่ชื่อว่า อุเบกขาสันตีรณอกุศล จะทำหน้าที่ปฏิสนธิในอบายภูมิ และจิตอีกหลายประเภทที่จะต้องทำหน้าที่ปฏิสนธิในสุคติภูมิ เรื่องที่คุณลุงอธิบายไปแล้วก็พอจะเข้าใจ แต่ที่สำคัญที่สุดสำหรับผม และคิดว่าของคนทั้งหลายที่มีความสงสัย และอยากได้คำอธิบายกันมากที่สุดก็คือ เมื่อจิตดวงเก่าจุติคือดับหรือตายแล้ว มีการเกิดขึ้นมาคือสืบต่อไปในภพภูมิใหม่ได้อย่างไร พูดง่าย ๆ ว่าใคร ๆ ก็อยากทราบถึงเรื่องการตายการเกิดใหม่นี่แหละขอรับ แม้ว่าคำบรรยายจะซ้ำกันบ้างกับที่ได้บรรยายไปแล้ว ผมคิดว่าเอามารวมไว้ในที่นี้ก็คงจะดี ก.ในเรื่องนี้ ก็แล้วแต่หลาน ลุงจะบรรยายถึงตายแล้วเกิดในภพชาติใหม่เท่านั้น เรื่องดับคือจุติหรือตายโดยพิสดารจะไม่บรรยาย เพราะว่าเรื่องดับหรือตายที่ว่านี้ก็เป็นเรื่องใหญ่ที่น่าสนใจ อีกเรื่องหนึ่ง ถ้าศึกษากันให้ละเอียดจริง ๆ ก็ต้องใช้เวลามากอยู่สักหน่อยหนังสือที่ลุงปาฐกถาไว้ก็มีพอดูได้บ้างชื่อว่า "ชีวิตภายหลังความตาย" หรือ "ตายแล้วเกิดอย่างไร" คนที่เชื่อว่า ตายแล้วจะต้องเกิดใหม่ ก็มีเป็นจำนวนมากอยู่เหมือนกัน แต่จะหาคนที่มีความเข้าใจว่าการเกิดใหม่ได้ว่าเป็นไปอย่างไร ที่ประกอบด้วยเหตุผลและข้อเท็จจริงนั้นมีน้อยเหลือเกิน คนส่วนมากพากันเข้าใจกันเหมือนกับศาสนาพราหมณ์ไปทั้งนั้น นั่นคือ มีวิญญาณออกจากร่างกายแล้วก็ไปเกิดใหม่ ตามบุญและบาปที่ได้ทำเอาไว้

โดย พี่เณร....นำมาฝาก [6 ธ.ค. 2550 , 13:44:20 น.] ( IP = 58.9.151.65 : : )

สลักธรรม 1 หลานก็ได้เรียนมาแล้วตั้งแต่ต้นว่า จิตใจหรือวิญญาณนั้น ได้แก่ธรรมชาติที่รู้อารมณ์ จิตใจหรือวิญญาณนี้ย่อมเกิดดับสืบต่อกันอยู่เสมอไปไม่ขาดสายด้วยความรวดเร็ว ไม่ได้มีหยุดเลย ไม่ว่ากลางวันหรือกลางคืน ไม่ว่าจะหลับหรือจะตื่น และไม่ว่าชีวิตนั้นจะสถิตอยู่ ณ ที่ใด อำนาจแห่งการเกิดดับสืบต่อกันไปนั้น ด้วยอาศัยปัจจัยหลายเหตุปัจจัย ซึ่งมีเหตุผลอย่างไรหลานจะต้องศึกษาเล่าเรียนเฉพาะในเรื่องนี้อีกต่างหาก ทั้งนี้ก็เพราะว่าสรรพสิ่งทั้งหลายในโลกนี้ ไม่ว่าจะมีชีวิตจิตใจหรือไม่ก็ตาม ย่อมไม่มีอะไรจะตั้งอยู่อย่างมั่นคงได้ เพราะมันเป็น อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา ทั้งนั้น แต่ความเกิด-ดับสืบต่อกันไปของจิต เมื่อตอนที่เรามีชีวิตลืมตาอยู่นั้นก็มีรายละเอียดแสดงไปอย่างหนึ่ง และความเกิด-ดับของจิตในขณะตายแล้วเกิดในชาติใหม่นั้นก็จะเหมือนกันไปหมดทุกอย่างไม่ได้ เพราะคนละภูมิ หรือคนละชาติ แม้จะมีความเกิด-ดับ คือชื่อว่าเกิด-ดับ เหมือนกัน แต่อื่น ๆ อีกหลายอย่างหาได้เหมือนกันไม่ เช่นชื่อว่าอารมณ์ของจิตที่ดับคือตาย และปฏิสนธิ คือจิตที่เกิดใหม่ ส่วนใหญ่หาได้เหมือนกันไม่ ธรรมดาสัตว์ทั้งหลายก็ย่อมจะมีอารมณ์อยู่ตลอดเวลา ประเดี๋ยวเห็น ประเดี๋ยวได้ยิน และประเดี๋ยวนึกคิดในเรื่องราวต่าง ๆ แม้เวลาที่นอนหลับสนิทก็หนีอารมณ์ไปไม่พ้น แต่อารมณ์ในขณะนอนหลับนั้นเป็นอารมณ์ที่ได้มาตั้งแต่ปฏิสนธิตามที่เรียนมาแล้วว่าเป็นทวารวิมุติ และในขณะนี้เราไม่มีความรู้สึกสำนึกตัวเลย ที่ลุงต้องพูดเรื่องนี้ให้หลานฟังเสียก่อน ก็เพราะปรารถนาจะให้หลานไม่เข้าใจผิดไปว่า เวลาใกล้จะตาย หรืออารมณ์ที่ติดชิดกับความตายนั้นมันมีชื่อขึ้นมาอีกอย่างหนึ่งคงเป็นอารมณ์สำหรับคนตาย โดยเฉพาะกระมัง ลุงจึงได้แสดงว่า คนที่ยังตื่นอยู่คนที่ใกล้จะตาย หรืออารมณ์ที่เกิดขึ้นติดชิดกับความตายนั้น ก็เป็นอารมณ์ธรรมดา ๆ นั่นเองแต่ถ้าอารมณ์ดังกล่าวนั้นเกิดขึ้นเมื่อตอนใกล้ตาย พระสัมมาสัมพุทธเจ้าตั้งชื่ออารมณ์นั้นใหม่ เพื่อให้ผู้ศึกษามีความเข้าใจว่า อารมณ์เหล่านี้เป็นตอนที่ใกล้จะตาย ผู้ศึกษาจะได้ไม่เอาไปปะปนกันกับอารมณ์ทั่วไป

โดย พี่เณร....นำมาฝาก [6 ธ.ค. 2550 , 13:44:56 น.] ( IP = 58.9.151.65 : : )

สลักธรรม 2 อารมณ์เมื่อตอนใกล้ตายนั้นเรียกว่า กรรมอารมณ์ กรรมนิมิตอารมณ์ และคตินิมิตอารมณ์ เมื่อตอนสุดท้ายใกล้จะถึงแก่ความตาย อาจจะเกิดอารมณ์ได้มากมาย อารมณ์อะไร หรือทางทวารไหนก็ได้ แต่เมื่อตอนใกล้จะตายนั้นจะต้องเป็นอารมณ์อันใดอันหนึ่ง อาจจะเป็นอารมณ์ที่เรียกว่า กรรมอารมณ์ กรรมนิมิตอารมณ์ หรือคตินิมิตอารมณ์ ตามธรรมดานั้น คนที่มีอารมณ์ต่าง ๆ เกิดขึ้นเสมอ หรือเกิดขึ้นได้ง่าย ๆ ก็มักจะเป็น อารมณ์ที่แรงกระทบกระเทือนใจมาก หรือมิฉะนั้นก็ต้องเป็นอารมณ์ที่ตนมีความสันทัดจัดเจนมา ในทางธรรมะเรียกว่า อาจิณณกรรม อารมณ์ที่กระทบกระเทือนใจมาก ก็เช่น ได้รับการทำนายทายทักว่าเคราะห์ร้ายอาจจะถึงตาย จะมีลาภใหญ่เช่นมีหวังได้แต่งงานกับคู่รักที่ถูกใจ อารมณ์ที่ตนมีความสันทัดจัดเจน เช่นเป็นนักดนตรี เป็นนักร้องนักรำ เป็นคนกินเหล้าเมายาเป็นประจำ ฆ่าสัตว์ตัดชีวิตโดยมิได้ปราณี ไปถือศีลไปทำบุญอยู่มิได้เว้น ไปศึกษาพระอภิธรรมอยู่เสมอ อารมณ์ที่สะเทือนใจมาก และอารมณ์ที่มีความสันทัดจัดเจนนี้ย่อมมีโอกาสมากระทบกับจิตใจแล้วเกิดเป็นอารมณ์ได้โดยง่าย ที่เป็นบาปหรือเป็นบุญก็ตาม คนที่ใกล้จะตายก็โดยทำนองเดียวกันนี้เอง อารมณ์ที่แล้ว อารมณ์นี่เป็นอาจิณ เพราะทำมาแล้วบ่อย ๆ ก็มักจะมาปรากฏเป็นอารมณ์ให้อยู่เสมอ ผู้ใดจะห้ามหาได้ไม่ แต่อย่างไรก็ดีเมื่อเวลาใกล้จะถึงแก่ความตาย คนโดยมากจึงได้พยายามที่จะให้อารมณ์ที่ดี ๆ แก่คนไข้ ถ้ามีโอกาสจะให้ได้ด้วยวิธีการต่าง ๆ เช่นเอาพระพุทธรูปมาให้ลูบคลำ คุยถึงกุศลที่ได้เคยกระทำมา และถ้าเป็นไปได้ก็จะให้ทำบุญให้ทาน

โดย พี่เณร....นำมาฝาก [6 ธ.ค. 2550 , 13:45:25 น.] ( IP = 58.9.151.65 : : )

สลักธรรม 3 กรรมอารมณ์ เป็นอารมณ์ที่เกิดขึ้นทางมโนทวาร คือความคิดนึกในเวลาที่ใกล้จะถึงแก่ความตาย ระลึกขึ้นมาได้ถึงความดี หรือความชั่วที่ได้กระทำไปแล้ว เพราะผู้ที่ได้กระทำย่อมจะมีความนึกคิดก่อนแล้วจึงกระทำ และทำอยู่เสมอ หรือไม่ได้ทำอยู่เสมอแต่มีกำลังมากก็ได้เพราะทำครั้งเดียวก็รุนแรงมาก เช่นคนไม่เคยฆ่าแล้วก็ฆ่าสัตว์ใหญ่ หรือฆ่าคนลงไป เป็นต้น อำนาจของอารมณ์เก่า ๆ ที่ได้ทำแล้วเก็บเอาไว้ในใจ ความชำนาญเพราะทำบ่อย ๆ หรือเพราะกรรมที่ทำนั้นมีกำลังมาก หรือผู้ป่วยเจ็บใกล้จะตายแล้วแต่ได้โอกาสมีความสามารถรับฟังคำที่ญาติมิตรเฝ้ากล่าวถึงแต่เรื่องของกุศลได้ อารมณ์ดังกล่าวเหล่านั้นก็อาจจะมาปรากฎให้เมื่อตอนใกล้จะตาย ความดีและความชั่วที่ได้กระทำเอาไว้แล้วมากมายนั้น ต่างก็ช่วงชิงกันได้เหมือนมันมีชีวิตจิตใจที่จะเกิดขึ้นมา ถ้าความชั่วที่มีกำลังมาก ความดีก็ไม่อาจกางกั้นได้ แต่ถ้าความดีมีกำลังมาก ความชั่วก็กั้นไม่ไหวได้เหมือนกัน ป.พูดถึงการช่วงชิงกันออกมาเป็นอารมณ์ ราวกับว่ามีชีวิจิตใจนี้ ถ้าคุณลุงอะอธิบายให้ฟังสักหน่อยก็จะดี ก.ลุงเห็นว่าไม่จำเป็นที่จะต้องอธิบาย ยกตัวอย่างนิดเดียวหลานก็เข้าใจได้ง่าย ๆ ตอนค่ำ ๆ หลานมาเรียนธรรมะกับลุงทุก ๆ วันอาทิตย์ แล้ววันนี้ เพื่อนมาชวนให้ไปทัศนาจรต่างจังหวัดที่หลานไม่เคยไป แล้วต้องค้างคืนด้วย หลานก็จะต้องตัดสินใจว่าจะไปหรือจะไม่ไปจึงจะดี ถ้าการศึกษาเล่าเรียนธรรมะมีกำลังมาก บุญก็ชนะ หลานก็คงจะบอกเพื่อนว่า ไม่ไป ความดี ความชั่ว บุญหรือบาปที่ได้ทำเอาไว้ มันก็ช่วงชิงกันเป็นใหญ่ดังนี้ ถ้าผู้ตายฆ่าสัตว์ขายมาตลอดชีวิต บุญที่ทำเอาไว้ก็โผล่ขึ้นมาไม่ไหว และขอให้หลานได้ทำความเข้าใจในเรื่องอารมณ์ที่เกิดขึ้นทางมโนทวาร คือความคิดนึกเมื่อตอนใกล้จะตายนี้ เรียกชื่อว่ากรรมอารมณ์

โดย พี่เณร....นำมาฝาก [6 ธ.ค. 2550 , 13:45:54 น.] ( IP = 58.9.151.65 : : )

สลักธรรม 4 กรรมนิมิตอารมณ์ หมายถึงอารมณ์ที่เกิดขึ้นทั้ง ๖ ทวาร ที่ได้กระทำไปแล้ว กรรมนิมิตอารมณ์นั้น ก็คือเครื่องหมายของอารมณ์ที่ได้กระทำดีหรือกระทำชั่วไป ทางตา หู จมูก ลิ้น กาย และใจ เช่นให้ท่านรักษาศีล ทำสมาธิ หรือฆ่าสัตว์ ลักทรัพย์ ผิดกาเม ดื่มสุรายาเมา กรรมนิมิตเหล่านี้ย่อมมาปรากฎได้ คตินิมิต หมายถึงอารมณ์ทั้ง ๖ เหมือนกัน ที่ผู้ใกล้จะตายนั้นจะได้รับในภพหน้าเป็นนิมิตหมายที่บ่งบอกถึงภพภูมิที่ผู้นั้นจะต้องเกิดเป็นอารมณ์ที่เกิดได้ทั้ง ๖ ทวาร เช่นเห็นสถานที่ ๆ สัตว์เดรัจฉานอาศัยอยู่ ก็ย่อมจะไปเกิดเป็นสัตว์เดรัจฉานนั้น เป็นต้น เรื่องของการจุติปฏิสนธิ ยังมีรายละเอียดอีกมาก เอาไว้ศึกษากันต่อไปเถอะหลาน วันนี้ก็พอสมควรแก่เวลาแล้ว ป. สวัสดีขอรับ คุณลุง ก.สวัสดี หลาน โปรดติดตามตอนต่อไป

โดย พี่เณร....นำมาฝาก [6 ธ.ค. 2550 , 13:46:23 น.] ( IP = 58.9.151.65 : : )

สลักธรรม 5 มาศึกษาต่อค่ะ มาคราวนี้ก็ทราบได้ว่า...อารมณ์เกิดขึ้นตลอดเวลา ตามทวารต่างๆ แต่อารมณ์ที่เกิดขึ้นเมื่อตอนใกล้จะตายมีชื่อเรียกโดยเฉพาะว่ากรรมอารมณ์ กรรมนิมิตอารมณ์หรือคตินิมิตอารมณ์จะได้ไม่เอาไปปะปนกันกับอารมณ์ทั่วไป และท่านอาจารย์กรุณาแยกให้เห็นความแตกต่างของอารมณ์ทั้งสามชนิดนี้ กราบขอบพระคุณท่านอาจารย์มากค่ะที่เมตตาค่อยๆอธิบายเรื่องต่างๆเหล่านี้ให้เข้าใจได้อย่างง่ายๆ กราบขอบพระคุณพี่เณรมากค่ะที่กรุณาสละเวลานำมาให้ได้ศึกษาเล่าเรียนเป็นประจำ

โดย พี่ดา [6 ธ.ค. 2550 , 16:32:30 น.] ( IP = 124.121.177.222 : : )

สลักธรรม 6 ใกล้จะถึงช่วงเวลาสำคัญอีกหนึ่งช่วงของชีวิต ที่จะลิขิตเส้นทางเดินสายใหม่ไปพร้อมกับหน้าที่ของจุติจิต เรื่องราวของอารมณ์ทั้งสามเมื่อตอนใกล้ตายล้วนเป็นสิ่งที่เราทำไว้เองทั้งสิ้นเลย และที่สำคัญมากคือ อาจิณกรรมที่เกิดขึ้นในชีวิต ...กราบขอบพระคุณคำอธิบายของท่านอาจารย์ กราบขอบพระคุณและกราบอนุโมทนาด้วยค่ะที่นำมาให้ศึกษา

โดย น้องกิ๊ฟ [7 ธ.ค. 2550 , 09:11:52 น.] ( IP = 125.26.38.144 : : )

สลักธรรม 7 อารมณ์เมื่อตอนใกล้ตายจะเป็นอย่างไรนั้น อยู่ที่ความสันทัดจัดเจนที่เราได้เคยกระทำมา จึงต้องฝึกฝนกรรมฝ่ายดี ให้มากๆ ค่ะ กราบขอบพระคุณท่านอาจารย์ในคำอธิบายค่ะ กราบขอบพระคุณพี่เณรและอนุโมทนาด้วยค่ะ ที่ได้นำความรู้มาฝากค่ะ

โดย เซิ่น (เซิ่น) [7 ธ.ค. 2550 , 12:20:08 น.] ( IP = 203.146.147.13 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด