ปกิณกสังคหะวิภาค (๓๓) ตอนจบ

---

ปริจเฉทที่ ๓ ปกิณกสังคหะวิภาค (๓๓) โดย อาจารย์บุญมี เมธางกูร ตอนที่ผ่านมา ป. สวัสดีขอรับ คุณลุง ก.สวัสดี หลาน ป. คุณลุงได้แสดงถึงเรื่องเหตุผลของการที่จะทำให้ต้องไปเกิดใหม่หลังจากสิ้นชีวิตไปแล้ว ว่าการเกิดใหม่นั้นเป็นไปด้วยอำนาจของตัณหาอันเป็นยางเหนียว แล้วอารมณ์ครั้งสุดท้ายตอนใกล้ตายเป็นตัวการสำคัญในการส่งให้ไป ในวันนี้ผมมาขอความกรุณาจากคุณลุงว่า เรื่องการตายการเกิดนั้นเป็นเรื่องสำคัญมากที่สุดของชีวิต ถ้าคุณลุงจะมีอะไรแสดงเพิ่มเติมให้ละเอียดยิ่งขึ้นอีกก็จะดี ก.ลุงก็จะคิดว่าจะเพิ่มเติมให้หลานมีความเข้าใจมากขึ้นอีกเหมือนกัน แต่จะให้มากจริง ๆ ในขณะนี้ย่อมไม่ได้ หลานจะต้องศึกษาต่อ ๆ ไปอีก เพราะว่าจะต้องเป็นไปตามขั้นตอน แล้วก็จะค่อย ๆ หายสงสัยไปเรื่อย ๆ ตามการศึกษาเพิ่มขึ้น เรื่องยิ่งใหญ่มีความลึกซึ้งมากที่สุดถึงดังนี้จะพูดชั่วโมง สองชั่วโมง แล้วหายสงสัยก็ย่อมจะเป็นไปไม่ได้ ผู้ไม่สันทัดในกรณีนี้หรือคิดพิจารณาน้อย ก็มักจะตั้งคำถามเอาง่าย ๆ แล้วก็จะขอให้ตอบสั้น ๆ เรื่องใหญ่ต้องอาศัยความตรัสรู้ของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ถ้าตอบสั้น ๆ ก็เข้าใจได้แล้ว จะเป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้อย่างไร เมื่อคราวที่แล้วลุงได้อธิบายถึงอารมณ์เมื่อตอนใกล้จะตายว่าเป็นตัวการสำคัญที่จะชี้ผู้ตายว่าจะต้องเกิดขึ้นที่ไหน อารมณ์ที่เกิดขึ้นเมื่อตอนใกล้จะตายนั้นก็ได้แก่ อารมณ์ที่เกิดขึ้นในวิถีคือการทำงานของจิตที่เรียกว่า มรณาสันนกาล อย่างหนึ่ง กับมรณาสันนวิถีอีกอย่างหนึ่ง การอธิบายเรื่องนี้สมควรจะต้องมีวิถี คือการแสดงการทำงาน ทั้งจิต เจตสิก และรูปด้วยก็จะเข้าใจดียิ่งขึ้น ในชั้นเรียนมีภาพการทำงานนี้ชี้ให้ได้เห็น และอภิธรรมมูลนิธิก็พิมพ์เอาไว้ให้แก่ท่านนักศึกษาที่มีความสนใจ

โดย พี่เณร....นำมาฝาก [11 ธ.ค. 2550 , 07:24:46 น.] ( IP = 58.9.140.64 : : )

สลักธรรม 1 มรณาสันนกาล หมายถึง อารมณ์ที่ใกล้จะถึงแก่ความตาย แต่มรณาสัณกาลนี้อาจจะไม่ตายก็ได้ เพราะมีเหตุแวดล้อมหลายประการมาช่วยเอาไว้ แต่ผู้ที่สังเกตคนไข้ก็จะเห็นว่า ทำท่าไม่ค่อยจะดี บางคนสลบไปอาจจะเร็วหรือนานก็ได้ อาจจะเร็วเป็นวินาทีจนคนที่ดูแลคนไข้ไม่ทันคิด หรืออาจจะนานเป็นวัน เพราะการงานของจิตในขณะนี้ทำงานไม่ได้เต็มที่เหมือนเวลาปกติ เนื่องจากความป่วยไข้ หรือรูปที่สำคัญในร่างกายที่กัมมชรูปเข้าไปเกี่ยวของทำงานไม่ปกติขึ้นมาก็ได้ ในตอนนี้ อารมณ์จะเกิดขึ้นมากมาย อารมณ์จะดีหรือร้าย บุญหรือบาปก็ได้ ก็แล้วแต่เหตุปัจจัยที่บุคคลใกล้จะตายทำเอาไว้ทั้งในอดีตที่แสนไกลและในปัจจุบัน ในเขตมรณาสันนกาลนี้ บางทีคนไข้ก็ได้แสดงออกให้ผู้อยู่ใกล้ชิดได้มองเห็นเช่นทำท่าตีไก่โดยเอาหัวแม่มือชนกัน เมื่อแยกออกก็พยายามทำใหม่ บางคนก็ร้องเสียงเป็นหมูเป็นสุนัข บางคนก็ยกมือทั้งสองขึ้นมาทำท่าเหมือนคลี่ไพ่ ตามที่ได้เคยเล่นมาบางคนก็พูดจาเลอะเลือนจับความไม่ได้ บางคนก็ร้องไห้เพราะเห็นแต่สิ่งที่ร้าย ๆ แล้วหวาดกลัวพร้อมกับทำท่าทางให้ผู้อยู่ใกล้ได้เห็น บางคนก็หวั่นไหว เพราะเกรงว่าจะไปเกิดในที่ไม่ดี และบางคนก็ลืมตาแจ๋วไม่มีกระพริบเลย แล้วปากก็ร้องแต่คำว่า ฮือ ๆ และบางคนก็นอนนิ่งอยู่เฉย ๆ พูดหรือกระดิกตัวไม่ได้ หลานก็ควรคิดได้ว่าผู้ที่ได้อารมณ์เหล่านี้เป็นฝ่ายไหน คือ กุศล หรืออกุศล ในเขตมรณาสันนกาลนี้ บางทีคนไข้ก็แสดงออกมาในทางดี เช่นเขาเห็นพระพุทธรูปและวัดวาอาราม ท่องสวดมนต์ พูดจาสนทนาไปในทางบุญกุศลพร่ำสั่งเสียให้บุตรหลานอันเป็นที่รักกระทำแต่ความดี หรือสั่งให้ทำกุศลอะไรบ้าง ในเขตมรณาสันนกาลนี้ จะเกิดอารมณ์ขึ้นทางทวารไหนก็ได้ อาจจะเป็นทางตา ทางหูหรือว่าทางใจ แต่คนไข้รู้สึกเป็นจริงจัง เป็นทุกข์หรือเป็นสุข ก็แล้วแต่อารมณ์นั้นจะเป็นบาปหรือเป็นบุญ

โดย พี่เณร....นำมาฝาก [11 ธ.ค. 2550 , 07:25:24 น.] ( IP = 58.9.140.64 : : )

สลักธรรม 2 อารมณ์ในมรณาสันนกาลนี้ ยังคงถกเถียงกันอยู่บ้างเหมือนกัน เพราะเกิดอารมณ์ขึ้นมาเมื่อตอนใกล้จะตาย บางคนได้อารมณ์ที่จะตัดสินว่าคนไข้จะไปเกิดที่ไหนได้ยาก ยกตัวอย่างเช่น เห็นขวดเหล้าที่ตนเคยดื่มมามากในอดีต หรือเห็นเงินทองกองใหญ่เป็นต้น ในเรื่องนี้ก็แล้วแต่อำนาจของเจตนาในขณะนั้นของคนไข้ เช่นเห็นขวดเหล้าที่เคยดื่มมาแล้วรู้สึกอย่างไร บางคนก็เคลิบเคลิ้มหลงไหลในความมึนเมาในอดีต แต่บางคนก็รู้สึกว่า คนไข้เลิกดื่มเหล้ามานาน เห็นขวดเหล้าที่ได้ทอดทิ้งไปแล้วรู้สึกมีความสบาย บางคนเห็นเงินกองใหญ่ก็ดีใจเพราะระลึกถึงว่าทุจริตเงินเหล่านั้นมาได้ แต่บางคนเห็นเงินกองโหญ่ก็ดีใจเพราะคิดว่าจะทำบุญหรือเผื่อแผ่ให้แก่ผู้ตกทุกข์ได้ยาก แม้เจตนาที่เกิดขึ้นจากความสันทัดจัดเจนมากมายในตอนใกล้จะตายนั้น จะเป็นเจตนาที่มีกำลังของกุศลหรืออกุศลไม่มาก คือให้อำนาจในการปฏิสนธิไม่ได้ แต่เพราะจิตนั้นเกิดดับอย่างรวดเร็วเหลือเกิน ก็ย่อมจะเป็นปัจจัย คือช่วยอุดหนุน กุศลหรืออกุศลกรรมที่มีกำลังมากที่ได้ทำเอาไว้แล้วให้เข้ามาให้ผลร่วมด้วยได้ ดังนั้น จึงมิได้เป็นปัญหาอะไร/ คนไข้ชายคนหนึ่ง ป่วยเจ็บมาก เห็นว่าตนคงจะไม่รอดเป็นแน่แล้ว เขามิได้มีความห่วงใยอาลัยสิ่งใดมากมาย นอกจากภรรยาสาวสวยคนเดียวเท่านั้น เขาเกรงอย่างเหลือเกินว่าภรรยาสุดที่รักจะตกไปอยู่ในอ้อมอกของชายอื่น เพราะภรรยาสาวสวยคนนี้เพิ่งจะอยู่กินด้วยกันมาได้ปีเศษ ๆ ความรักความอาลัยจึงได้ท่วมท้นหัวใจสุดที่จะพรรณาได้ เขาเองก็หมดปัญญา ได้พยายามมาอย่างสุดความสามารถแล้วที่จะช่วยตัวเองให้รอดพ้นจากปากเหยี่ยวปากกา คือความตายให้จงได้ เมื่อเขาแน่ใจว่า จะต้องจากภรรยาสุดที่รักแน่นอนแล้ว เขาจึงเรียกภรรยาให้เข้ามาใกล้ ๆ แล้วพยายามยกมือขึ้นโอบหลังภรรยาเอาไว้พร้อมกับกล่าวว่า "พี่จะต้องจากน้องไปในไม่ช้านี้แล้ว พี่จะขออะไรน้องสักอย่างหนึ่งจะได้หรือไม่" ภรรยาด้วยความรักสามีที่ใกล้จะตาย จะต้องทำให้สบายใจให้ได้จึงได้รับปากว่าจะทำให้ทุกอย่างขอให้บอกมา ไม่ว่าอะไรทั้งนั้น

โดย พี่เณร....นำมาฝาก [11 ธ.ค. 2550 , 07:25:50 น.] ( IP = 58.9.140.64 : : )

สลักธรรม 3 สามีพูดว่า"ก่อนที่เราจะจากกันพี่จะไม่ขออะไรน้องมากไปดอก เพราะน้องก็ยังอายุน้อย แล้วเป็นสาวสวยมากด้วย พี่จะขอร้องน้องก่อนตายเพียงอย่างเดียว คือขออย่าให้น้องแต่งงานหรือมีสามีใหม่ภายใน ๒ ปีเท่านั้น จะได้หรือไม่" ภรรยาได้ยินคำนี้ ก็ทราบดีว่าสามีพูดไปด้วยความรัก หึงหวง ไม่อยากให้ตนตกไปเป็นของชายอื่น เกรงว่าสามีจะไม่สบายใจแล้วจะทำให้ไปเกิดในอบาย จึงได้รับปากกับสามีว่า "พี่อย่ากลัวเลย ไม่ต้องพูดว่า ๒ ปี แต่อาจจะไม่มีแฟนใหม่ตลอดชีวิตเลยก็ได้" ผู้ที่มิได้ศึกษาพระอภิธรรม และมิได้คิดพิจารณาในปัญหาของชีวิตให้ดีมาแต่ก่อน มัวมุ่งแต่การทำมาหากิน และอื่น ๆ เสีย ดังนั้นจึงไม่ทราบว่าจะทำอารมณ์อย่างไร เมื่อเตรียมตัวเอาไว้ไม่ทัน และความสันทัดจัดเจนก็อ่อน ในเรื่องนี้ ผู้ศึกษาเล่าเรียนเรื่องของชีวิตจิตใจในพระอภิธรรมปิฎกมาบ้างพอสมควร เขาก็อดอยู่ไม่ได้ที่จะเตรียมตัวให้พร้อมเอาไว้เพื่อเดินทางไกล มีการระลึกถึงกุศลกรรมที่ได้ทำ ที่ได้ศึกษาเล่าเรียน ตลอดทำสมาธิและวิปัสสนา ดังนั้นการเดินทางไกลของท่านเหล่านี้จึงไม่น่าเป็นห่วง

โดย พี่เณร....นำมาฝาก [11 ธ.ค. 2550 , 07:26:16 น.] ( IP = 58.9.140.64 : : )

สลักธรรม 4 เมื่ออารมณ์เข้าเขตมรณาสันนกาลแล้ว ถ้ากุศลกรรมของผู้ใกล้จะตายหมดอำนาจในการปกป้องคุ้มครองรักษา คือจะดำรงชีวิตอยู่ต่อไปไม่ได้และจะต้องถึงแก่ความตายแล้ว การงานของจิตก็จะเข้าเขตมรณาสันนวิถีคือวิถีที่ติดชิดกับความตาย และเมื่อจิตเข้าเขตมรณาสันนวิถีแล้ว (ปัจจาสันนมรณาวิถี) ผู้นั้นจะต้องตายอย่างแน่นอน โดยรับอารมณ์ทั้งหลายมาจากในตอนท้ายของมรณาสันนกาลนั่นเอง การงานของจิตใจในขณะมรณาสันนวิถีตลอดไปจนจุติ ปฏิสนธิคือตายแล้วต้องเกิดขึ้นมาใหม่ เอาไว้ค่อย ๆ ศึกษาต่อ ๆ ไป วันนี้ลุงขอยุติแต่เพียงเท่านี้ ป.ขอบพระคุณ คุณลุง สวัสดีครับ ก.สวัสดีหลาน จบเรื่อง ปกิณกสังคหะวิภาค ปริจเฉทที่ ๓

โดย พี่เณร....นำมาฝาก [11 ธ.ค. 2550 , 07:26:42 น.] ( IP = 58.9.140.64 : : )

สลักธรรม 5 การได้อ่านคำสอนของท่านอาจารย์บุญมีในรูปแบบลุง-หลานถามตอบกัน ทำให้การเรียนนั้นไม่น่าเบื่อ แถมหลานก็เรียนทางด้านวิทยาศาสตร์ จึงมีคำถามแบบที่ตรงกับใจ ทำให้รู้สึกราวกับว่ากำลังเรียนกับท่านอาจารย์โดยตรง จึงรู้สึกสนุก ไม่น่าเบื่อ เพราะทำตนเป็นหลานขณะที่อ่านไปด้วยค่ะ กราบขอบพระคุณพี่เณรเป็นอย่างสูงที่กรุณานำมาให้อ่านเป็นประจำ...อนุโมทนาค่ะ

โดย พี่ดา [11 ธ.ค. 2550 , 10:16:46 น.] ( IP = 124.121.175.197 : : )

สลักธรรม 6 ศึกษามาจนถึงตอนสุดท้าย เกิดความรู้สึกเสียดายที่มาถึงตอนจบเสียแล้ว เพราะเพิ่งจะเริ่มรู้สึกว่าเกิดความเข้าใจพระอภิธรรมได้เพียงเล็กน้อยเท่านั้นเอง ...อย่างไรก็ตาม ขอกราบขอบพระคุณในความเมตตาและความกรุณาของท่านอาจารย์บุญมีที่ได้ถ่ายทอดคำอธิบายออกมาเป็นตัวหนังสือเพื่อให้ศึกษาด้วยตนเองได้ และขอกราบขอบพระคุณพี่เณรด้วยค่ะที่นำมาให้อ่านตั้งแต่ตอนแรกจนถึงตอนจบ ..สาธุ

โดย น้องกิ๊ฟ [11 ธ.ค. 2550 , 13:59:42 น.] ( IP = 125.26.38.221 : : )

สลักธรรม 7 น่าเสียดายจบเสียแล้ว เพราะกำลังสอดคล้องกับเรื่องที่ได้มีโอกาสสนทนากันในเรื่องนี้ แต่ยังไงต้องขอกราบขอบพระคุณท่านอาจารย์เป็นอย่างสูงนะคะที่ทำให้มีความเข้าใจในเรื่องราวของชีวิตที่ง่ายขึ้น กราบขอบพระคุณในกุศลทานของพี่เณรมากค่ะ ว่าไปแล้วยางเหนียวของตัณหานี่ เป็นยางที่เส้นยาวที่สุด ข้ามภพชาติยังตามมาอีก

โดย น้องอุ๊ [11 ธ.ค. 2550 , 22:31:21 น.] ( IP = 125.24.36.35 : : )

สลักธรรม 8 กราบขอบพระคุณท่านอาจารย์ค่ะ ที่ได้อธิบายขยายความในเรื่องความจริงของชีวิต เพื่อจะได้เป็นแสงสว่างให้กับชีวิตค่ะ กราบขอบพระคุณพี่เณรและอนุโมทนาด้วยค่ะ ที่ได้นำความรู้ที่เป็นประโยชน์สำหรับชีวิตมาฝากไว้ค่ะ

โดย เซิ่น (เซิ่น) [12 ธ.ค. 2550 , 17:30:41 น.] ( IP = 203.146.147.13 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด