ความเกี่ยวเนื่องของสติปัฎฐานกับศีล สมาธิ ปัญญานั้นคืออะไร?

---

มีความเข้าใจอยู่บ้างค่ะในมรรคมีองค์ ๘ สงเคราะห์ได้กับ ศีล – สมาธิ – ปัญญา แต่ยังไม่แน่ใจว่า การเจริญสติปัฏฐาน จะต้องมี ศีล สมาธิ ปัญญา สมาธิ.. อันนี้หมายความถึงอะไรค่ะ? ขอให้พี่ดอกแก้วแก้ว ช่วยตอบด้วยนะคะ

โดย เซิ่น [23 ม.ค. 2551 , 08:13:27 น.] ( IP = 58.9.144.174 : : )

สลักธรรม 1 สวัสดีค่ะญาติธรรมทุกๆท่านโดยเฉพาะคุณเซิ่น การที่จะต้องมีศีล – สมาธิ –ปัญญา ในการเจริญสติปัฏฐาน และคุณเซิ่นถามมาว่า สมาธิในที่นี้หมายความอย่างไรนั้น สมาธิจริงๆได้แก่สภาพธรรมชนิดหนึ่ง คือ เอกัคคตาเจตสิกและ "เจตสิก" ก็เป็นสภาพนามธรรมที่เกิดกับจิต แต่ไม่ใช่จิตนะค่ะ โลภะ เป็นเจตสิกชนิดหนึ่ง แต่โลภะไม่ได้เกิดกับจิตตลอดเวลา โทสะ เป็นเจตสิกชนิดหนึ่ง แต่โทสะไม่ได้เกิดกับจิตตลอดเวลา สมาธิ ได้แก่ เอกัคคตาเจตสิก ซึ่งเกิดกับจิตทุกดวง คือ ทุกขณะ แต่ขณะที่เกิดกับอกุศลจิตนั้น ไม่มีกำลังเท่ากับขณะเกิดกับกุศลจิต ที่เจริญอบรมให้สงบขึ้นๆ ฉะนั้น ที่กล่าวว่าการเจริญสติปัฏฐานนั้น ต้องประกอบด้วยศีล สมาธิ ปัญญา สมาธิคือ เอกัคคตาเจตสิกนั้น ไม่เคยขาดเลยสักขณะจิตเดียว แต่ปัญญาไม่ได้เกิดทุกขณะอย่างสมาธิ ดังนั้น จึงมีสมาธิ 2 อย่าง คือ สมาธิที่เกิดกับอกุศลจิตเป็น "มิจฉาสมาธิ" สมาธิที่เกิดกับโสภณหรือกุศลจิตเป็น "สัมมาสมาธิ" ซึ่งนักปฎิบัติธรรมในยุคนี้อาจจะขาดการพิจารณาเรื่องมิจฉาสมาธิ เพราะว่าทุกคนอยากจะทำสมาธิ แต่ลืมพิจารณาว่า..สมาธิที่จะทำโดยขาดปัญญานั้นเป็นมิจฉาสมาธิ... ไม่ใช่สัมมาสมาธิมีมากเลยค่ะ

โดย พี่ดอกแก้ว [23 ม.ค. 2551 , 08:23:03 น.] ( IP = 58.9.144.174 : : )

สลักธรรม 2 ฉะนั้นอย่าเพิ่งรีบร้อนที่จะทำสมาธินะคะ เพราะเหตุว่ามีทั้งมิจฉาสมาธิและสัมมาสมาธิ ขณะใดที่ศึกษาเข้าใจและปัญญาเกิด ขณะนั้นสมาธิจึงจะเป็นสัมมาสมาธิ จึงไม่ต้องห่วงว่าจะไม่มีสมาธิ เพราะสมาธิคือ ..เอกัคคตาเจตสิกซึ่งเกิดกับจิตทุกประเภททุกขณะอยู่แล้ว แต่ควรพิจารณาระวังว่า...จะเจริญมิจฉาสมาธิแทนสัมมาสมาธิ เพราะไม่ศึกษาให้เข้าใจเรื่องของสัมมาสมาธิเสียก่อน ในขณะที่สติเกิดระลึกสภาพของธรรม ที่กำลังปรากฏในขณะนั้น ไม่ใช่เป็นเพียงศีล แต่เป็นอธิศีลสิกขา พร้อมทั้งจิตที่สงบเพราะเป็นกุศลนั้นก็เป็นอธิจิตสิกขา และปัญญาที่กำลังศึกษาลักษณะของสภาพธรรมที่กำลังปรากฏในขณะนั้นก็เป็นอธิปัญญาสิกขาด้วย ขณะนั้นเป็นศีล..ที่ละเอียดกว่าปกติที่รักษาศีล 5 เพราะศีล 5 นั้นเพียงแต่ไม่ล่วงทุจริตกรรม แต่ไม่ใช่สติปัฏฐาน ถ้าไม่ระลึกรู้ลักษณะของสภาพธรรมที่กำลังปรากฏ เพราะฉะนั้น ขณะที่สติสามารถเกิดขึ้นระลึกรู้ลักษณะของจิต แม้ขณะที่กำลังเป็นโลภะ ซึ่งยังไม่ล่วงเป็นทุจริตกรรม ขณะนั้นสติย่อมประกอบด้วยศีลที่ละเอียด ที่สามารถระลึกรู้แม้ลักษณะ ของความต้องการที่ยังไม่ล่วงเป็นทุจริตกรรม เพราะศีลธรรมดานั้น เพียงแต่เว้นกายทุจริต วจีทุจริต แต่ไม่ได้ระลึกลักษณะสภาพของจิตขณะนั้นว่ามีความต้องการขั้นไหน ซึ่งอาจจะเกือบๆกระทำกายทุจริตก็ได้นะคะ ฉะนั้นในขณะเจริญ สติปัฏฐาน จึงประกอบพร้อมทั้งศีล สมาธิ ปัญญา แต่เป็นขั้นละเอียดจึงเป็นขั้น อธิศีลสิกขา อธิจิตสิกขา และอธิปัญญาสิกขา คุณเซิ่นและท่านทั้งหลาย อาจจะสงสัยว่าทำไมไม่มีคำว่าสมาธิ ไม่ต้องสงสัยหรอกนะคะ ก็เพราะสภาพของจิต ซึ่งประกอบด้วยสัมมาสมาธิ ในขณะที่เกิดกับสติปัฏฐานนั้นเอง เป็นอธิจิตสิกขา ดังนั้น อธิจิตสิกขา ก็เป็นสมาธินั่นเอง แต่เป็นสมาธิที่เกิดร่วมกับอธิศีล และอธิปัญญา..นี้ซิคะน่าคิดว่า ขณะนี้กำลังมีศีลหรือเปล่า ขณะนี้ไม่ได้กระทำกายทุจริต วจีทุจริตก็จริงแต่ว่าขณะนี้มีเจตนา ที่จะวิรัติทุจริตอะไรหรือไม่ ? ต้องสังเกตุด้วยนะคะ ความรู้ความเข้าใจอย่างนี้ เป็นความละเอียดของธรรมที่ สมเด็จพระผู้มีพระภาค ได้ทรงแสดงไว้โดยละเอียดว่า ..ไม่สามารถที่จะพิจารณานามธรรมได้ เพียงจากอาการที่ปรากฏภายนอก เพราะนามธรรมไม่ใช่รูปธรรมค่ะ พี่ดอกแก้วได้ตอบคุณเซิ่นแล้วนะคะ ความรู้ต่างๆที่มีได้ก็เพราะ อาศัยการตรัสรู้ของพระผู้มีพระภาคเจ้า เราจึงต้องอาศัยการศึกษาและทำความเข้าใจให้ถูกต้องนั่นเองนะคะถึงจะทราบถึงความเป็นไปของ ความเกี่ยวเนื่องของสติปัฎฐานกับศีล สมาธิ ปัญญาได้คะคุณเซิ่น

โดย พี่ดอกแก้ว [23 ม.ค. 2551 , 08:36:21 น.] ( IP = 58.9.144.174 : : )

สลักธรรม 3 กราบขอบพระคุณพี่ดอกแก้วค่ะ อ่านแล้วทำให้เห็นความแตกต่างของมิจฉาสมาธิกับสัมมาสมาธิ และการศึกษาและทำความเข้าใจให้ถูกต้องจึงเป็นสิ่งที่จำเป็นมาก เพราะจะทำให้รู้ว่า ศีล สมาธิ ปัญญา ที่เป็นขั้นละเอียด จะเกิดขึ้นได้ขณะที่เจริญสติปัฏฐาน

โดย เซิ่น (เซิ่น) [23 ม.ค. 2551 , 12:36:20 น.] ( IP = 203.146.147.13 : : )

สลักธรรม 4 อ่านคำตอบแล้วก็ไม่สงสัยแล้วค่ะ ..สาธุ

โดย น้องกิ๊ฟ [24 ม.ค. 2551 , 10:10:02 น.] ( IP = 125.26.42.13 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด