ทศพลญาณ (๙)

---

ทศพลญาณ (๙) โดย ประณีต ก้องสมุทร จาก วารสารชีวิต มูลนิธิอภิธรรมมูลนิธิ ปีที่ ๒๐ (๒๕๒๐) ฉบับที่ ๒ – ปีที่ ๒๑ (๒๕๒๑) ฉบับที่ ๓ ตอนที่ผ่านมา ทศพลญาณ ข้อที่ ๕ ทศพลญาณข้อที่ ๕ ได้แก่ ญาณรู้ความที่สัตว์ทั้งหลายมีอัธยาศัยต่าง ๆ กัน ตามความเป็นจริงของพระตถาคต พระตถาคตในโลกนี้ย่อมทรงทราบว่า ..สัตว์ทั้งหลายมีอัธยาศัยทรามก็ดี สัตว์ทั้งหลายที่มีอัธยาศัยประณีตก็มี สัตว์ทั้งหลายที่มีอัธยาศัยทราม ย่อมคบหาสมาคมเข้าใกล้กับเหล่าสัตว์ที่มีอัธยาศัยทราม สัตว์ทั้งหลายที่มีอัธยาศัยประณีต ย่อมคบหาสมาคมเข้าใกล้กับสัตว์ที่มีอัธยาศัยประณีต แม้ในอดีตกาล สัตว์ทั้งหลายที่มีอัธยาศัยทรามก็ได้คบหาสมาคมเข้าใกล้กับเหล่าสัตว์ที่มีอัธยาศัยทรามมาแล้ว สัตว์ทั้งหลายที่มีอัธยาศัยประณีตก็ได้สมาคมคบหาเข้าใกล้กันเหล่าสัตว์ที่มีอัธยาศัยประณีตมาแล้ว แม้ในอนาคตกาล สัตว์ทั้งหลายที่มีอัธยาศัยทราม ก็จักคบหาสมาคมเข้าใกล้กับเหล่าสัตว์ที่มีอัธยาศัยทราม สัตว์ทั้งหลายที่มีอัธยาศัยประณีต ก็จักคบหาสมาคมเข้าใกล้กับเหล่าสัตว์ที่มีอัธยาศัยประณีต นี้ชื่อว่าญาณรู้ความที่สัตว์ทั้งหลายมีอัธยาศัยต่างๆ กัน ตามความเป็นจริงของพระตถาคต

โดย ศาลาธรรม [15 ก.พ. 2551 , 08:54:49 น.] ( IP = 125.26.42.130 : : )

สลักธรรม 1 มีคำอธิบายในทศพลญาณข้อนี้ว่า ถ้าอาจารย์และอุปัชฌาย์ทั้งหลายเป็นผู้ไม่มีศีล อันเตวาสิกเป็นผู้มีศีล อันเตวาสิกคือพวกศิษย์ย่อมไม่เข้าไปหาอุปัชฌมาย์และอาจารย์ของตน ย่อมเข้าไปหาเฉพาะภิกษุที่มีมารยาทงามแม้นเหมือนกับตนเท่านั้น ถ้าอาจารย์และอุปัชฌาย์ทั้งหลายเป็นผู้มีศีล อันเตวาสิกเป็นผู้มีไม่ศีลมีมารยาทไม่งาม อันเตวาสิกแม้เหล่านั้นก็ไม่เข้าไปหาอาจารย์และอุปัชฌาย์ทั้งหลาย ย่อมเข้าไปหาภิกษุที่มีอัธยาศัยเลวแม้นกับตนเท่านั้น ที่พระองค์ตรัสว่า แม้ในอดีตกาล เป็นต้น ก็เพื่อแสดงว่า การเข้าไปคบหาสมาคมโดยทำนองนี้ มิได้มีเพียงปัจจุบันเท่านั้น แม้ในอดีตกาลก็มีมาแล้ว ในอนาคตกาลก็จักมีเหมือนกัน

โดย ศาลาธรรม [15 ก.พ. 2551 , 08:55:15 น.] ( IP = 125.26.42.130 : : )

สลักธรรม 2 ถามว่า ใครเล่าเป็นผู้กำหนดการที่คนทุศีล ย่อมคบกับคนทุศีลเท่านั้น คนมีศีลย่อมกับมีศีลเท่านั้น คนมีปัญญาทรามคบกับคนมีปัญญาทรามเท่านั้น และคนมีปัญญาคบกับนมีปัญญาเท่านั้น ตอบว่า ไม่มีใครกำหนด แต่อัชฌาสยธาตุ คืออัธยาศัยของสัตว์ย่อมกำหนด เรื่องนี้มีตัวอย่างดังต่อไปนี้ ดังได้สดับมา ภิกษุเป็นจำนวนมาก เที่ยวบิณฑบาตเป็นหมู่ ๆ ไปยังบ้านตำบลหนึ่ง พวกมนุษย์นำภัตมาเป็นจำนวนมาก บรรจุควายจนเต็มบาตรแล้ว กราบเรียนว่า “นิมนต์ท่านทั้งหลายฉันภัตตหารตามส่วน (แห่งความพอใจ) ของท่านทั้งหลาย ” ดังนี้แล้ว จึงกราบ แม้ภิกษุทั้งหลายก็กล่าวว่า “พวกมนุษย์ย่อมประกอบกรรมที่ประกอบพร้อมด้วยธาตุ (คือทำกรรมตามอัธยาศัยของตน) ” แม้เมื่อ พระติปิฎกจูฬาภยเถระ พร้อมด้วยภิกษุ ๕๐๐ รูปไปไหว้พระเจดีย์ในนาคทวีป ได้รับนิมนต์จากพวกมนุษย์ ในบรรดาภิกษุ ๕๐๐ รูปนั้น มีภิกษุรูปหนึ่งมีมารยาทไม่สมควร แม้ในวิหารใกล้เคียงก็มีภิกษุที่มีมารยาทไม่สมควรอยู่รูปหนึ่ง เมื่อภิกษุทั้งสองพวกเข้าไปสู่หมู่บ้าน ภิกษุที่เป็นเจ้าถิ่นก็ไม่เคยเห็นภิกษุอาคันตุกะ แม้ภิกษุอาคันตุกะก็ไม่เคยเห็นภิกษุเจ้าถิ่น ถึงอย่างนั้นเมื่อพบกันเข้า ภิกษุทั้งสองรูปนั้นก็ยืนพูด หัวเราะรวมกันอยู่ ณ ส่วนข้างหนึ่ง พระเถระเห็นแล้วก็กล่าวว่า พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงทราบจึงได้ตรัสถ้อยคำที่ประกอบด้วยธาตุเอาไว้

โดย ศาลาธรรม [15 ก.พ. 2551 , 08:55:34 น.] ( IP = 125.26.42.130 : : )

สลักธรรม 3 บัณฑิตจึงกล่าวว่า อัชฌาสยธาตุ คืออัธยาศัยของสัตว์ย่อมกำหนดได้อย่างนี้ แล้วพึงแสดงเนื้อความนั้นเองด้วย ธาตุสังยุตต์ พระผู้มีพระภาคประทับบรรทมแล้วเหนือพระแท่นที่ประชวนบนยอดเขาคิชฌกูฎทอดพระเนตรเห็นภิกษุรูปหนึ่ง ๆ ในบรรดาพระมหาสาวก มีพระสารีบุตรและพระโมคคัลลาน์เป็นต้น จงกรมอยู่กับบริษัทของตน ๆ แวดล้อมอยู่เพื่อถวายความอารักขา จึงตรัสเรียกภิกษุทั้งหลายมาตรัสถามว่า “ภิกษุทั้งหลาย พวกเธอไม่เห็นสารีบุตรจงกรมอยู่กับภิกษุจำนวนมากหรือ ” ภิกษุเหล่านั้นกราบทูลว่า “เห็นพระเจ้าข้า” พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “ภิกษุเหล่านั้นทั้งหมดล้วนเป็นผู้มีปัญญามาก “ แล้วตรัสถามอีกว่า “พวกเธอเห็นโมคคัลลาน์ไหม” เมื่อภิกษุกราบทูลว่า “เห็นพระเจ้าข้า” จึงตรัสว่า "ภิกษุที่แวดล้อมโมคัลลน์เป็นผู้มีฤทธิมาก" แล้วก็ตรัสถึงภิกษุรูปอื่น ๆ ต่อไปว่า ผู้มีแวดล้อมอยู่นั้นล่วนมีอัธยาศัยอย่างเดียวกัน (เรื่องนี้อรรถกถานำมาจาก จังกมสูตร สังยุตตนิกาย นิทานวรรค) จบทศพลญาณ ข้อที่ ๕ โปรดติดตามตอนต่อไป

โดย ศาลาธรรม [15 ก.พ. 2551 , 08:55:52 น.] ( IP = 125.26.42.130 : : )

สลักธรรม 4 การที่เรายินดีคบหาสมาคมกับใคร ก็เพราะอัธยาศัยเป็นสิ่งที่กำหนดให้เป็นไปเช่นนั้น ขอบพระคุณคุณศาลาธรรมค่ะ ที่นำความรู้มาฝากค่ะ

โดย เซิ่น (เซิ่น) [15 ก.พ. 2551 , 17:35:07 น.] ( IP = 203.146.147.13 : : )

สลักธรรม 5 ขอบพระคุณคุณศาลาธรรมมากค่ะ ที่นำความรู้มาฝากให้ได้อ่านเป็นประจำ.... อนุโมทนาค่ะ

โดย Au (asomsopon) [15 ก.พ. 2551 , 23:08:29 น.] ( IP = 130.91.157.142 : : )

สลักธรรม 6 ขอบพระคุณคุณศาลาธรรมมากค่ะ...อนุโมทนาค่ะ

โดย พี่ดา (พี่ดา) [18 ก.พ. 2551 , 08:55:33 น.] ( IP = 124.121.174.25 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด