มูลนิธิอภิธรรมมูลนิธิ

Moonlanithi Vipassana
Meditation
OnlineStudy
thai    english
Article สำนักวิปัสสนา
อ้อมน้อย
กิจกรรม About Us

[ Home ] [ ลานถาม-ตอบปัญหาธรรมะ ] [ ลานกวีธรรม ] [ ลานคิด เล่า เขียน ] [ ลานกลิ่นดอกแก้ว ] [ ค้นหากระทู้ ] [ สมัครสมาชิก ] [ login เข้าระบบ ]


อำนาจจิตผันแปรรูปได้




อำนาจจิตผันแปรรูปได้

โดยท่านอาจารย์บุญมี เมธางกูร


จิตใจนั้นมีบทบาทโดยตรงกับร่างกาย จิตเป็นหัวหน้าในการร่วมประชุมแล้วทำให้รูป (ร่างกาย) เป็นไปต่าง ๆ หรือทำให้รูป (ผันแปรจากรูปเดิม) ปรากฏเกิดขึ้นได้ ทำให้รูปตั้งมั่น ทำให้รูปเคลื่อนไหว เข่น ทำให้รูปยืนอยู่นิ่ง ๆ ก็เป็นรูปหนึ่งหรือทำให้รูปก้าวเดินทำให้เกิดการเคลื่อนไหวเป็นไปอีกรูปหนึ่ง คือ เป็นรูปของเท้าที่ก้าวต่อ ๆ กันไปเป็นรูปก้าวเดิน จะทำให้หัวเราะหรือจะทำให้ร้องไห้ คือทำให้หน้าทำให้แก้ม ทำให้ปาก ทำให้ลิ้นเป็นไปต่าง ๆ ได้ รูปเหล่านั้นก็เกิดขึ้นมา ก็เพราะอำนาจของความปรารถนา หรือเจตนา โดยตรงของจิตใจ

ตัวอย่าง เช่น คนเดินได้ก็จะต้องมีเหตุมาประชุมกันอย่างน้อยถึง ๖ เหตุ ได้แก่

๑. กรรมชรูปดี คือ ระบบประสาทไม่บกพร่อง (กายะปสาทะเกิดจากอำนาจของกรรมร่วมด้วย
๒. มีจิตคิดจะเดิน จะต้องคิดนิดหนึ่งก่อนที่จะก้าวเท้าไหนออกไป
๓. มีจิตสั่ง คือ เจตนาที่จะเดินไป
๔. มีจิตตชวาโยธาตุ คือ อำนาจหรือพลังของจิต (เช่น คนถูกไฟไหม้ยกของหนักได้อย่างน่าอัศจรรย์ใจเพราะความตกใจ เป็นต้น)
๕. อุตุชวาโยธาตุ อำนาจหรือพลังของความร้อน
๖. อาหารชวาโยธาตุ อำนาจหรือพลังของอาหาร

แม้จะมีเหตุหลายเหตุมาร่วมประชุมกันทำงาน หรือทำงานร่วมกันก็ตาม แต่จิตก็เป็นประธาน คือเป็นหัวหน้าเหมือนผู้จัดการธนาคารหรือผู้จัดการห้างร้าน

คนที่ตายแล้วเราก็เรียกกันว่า "ศพ" ย่อมจะไม่มีจิตใจ ก็ย่อมจะยืน เดิน หัวเราะ ร้องไห้ และหายใจซึ่งเกิดจากอำนาจของเจตนาโดยตรงไม่ได้เพราะไม่มีจิตใจ แต่อย่างไรก็ดี จิตใจของคนที่ยังไม่ตาย ก็ย่อมจะมีอำนาจโดยปริยายได้ เพราะในเวลานอนหลับ (ภวังคจิต) แม้จะมิได้มีความปรารถนาโดยตรง แต่จิตใจมันก็ยังทำงานและบังคับรูปได้ทำให้หัวใจเต้น ทำให้ปอดทำงานโดยขยายเข้าและออกได้ และทำให้กระเพาะอาหารและลำไส้เคลื่อนที่อยู่เสมอตลอดเวลาได้

โดย พี่เณร....นำมาฝาก [1 พ.ค. 2551 , 07:06:33 น.] ( IP = 58.9.138.49 : : ) เก็บกระทู้นี้ไว้ใน Bookmarkส่งกระทู้นี้ให้เพื่อนของคุณ


  สลักธรรม 1

ผู้ศึกษาพระอภิธรรมมีความเข้าใจก็จะทราบว่า ในขณะเห็น ได้ยิน คิดนึก หยุดอยู่นิ่ง ๆ เคลื่อนไหวหัวเราะหรือร้องไห้และตลอดเวลาที่กำลังนอนหลับสนิทนั้น จิตใจกับร่างกายมันทำงานกันอย่างไรทั้งยังมีตัวเลขควบคุมอยู่ทั่วไป เพื่อให้เข้าถึงความจริงอันลึกซึ้งและเพื่อป้องกันมิให้ผู้ใดดูหมิ่นพระพุทธศาสนาแล้วพูดธรรมะเอาตามชอบใจ

ผมจึงขอยกตัวอย่างขึ้นมาให้ท่านผู้อ่านได้เห็นสักเล็กน้อย
จักขุวิญญาณ คือ "เห็นรูป" ก็จะต้องมีเหตุมาร่วมประชุมกันว่าโดยพิสดารมีถึง ๗๓ เหตุ และจะต้องมีเหตุในชาติอดีตเกิดร่วมด้วย ถ้ามิได้มีชาติอดีตแล้ว จิตหรือวิญญาณอันได้แก่ความรู้สึก "เห็น" จะเกิดขึ้นมาไม่ได้อย่างแน่นอน ผู้ศึกษามีความเข้าใจแล้วก็จะไม่มีความข้องใจสงสัยในเรื่องของชาติอดีตและชาติหน้าอีกต่อไป ผมขอแสดงสาเหตุโดยย่อของจิต "เห็น" (ซ้ำกันไม่นับ) พอให้เป็นตัวอย่าง ดังนี้ ...

๑. ปัญจทวาราวัชชนจิตเป็นปัจจัยให้ ๕ ปัจจัย
๒. ปัจจุบันรูปารมณ์เป็นปัจจัยให้ ๔ ปัจจัย
๓. มัชฌิมายุกจักขุปสาทเป็นปัจจัยให้ ๖ ปัจจัย
๔. อดีตกรรมเจตนาเป็นปัจจัยให้ ๒ ปัจจัย
๕. อาโลกเป็นปัจจัยให้ ๑ ปัจจัย
๖. สัพพจิตตสาธารณเจตสิกเป็นปัจจัยให้ ๑๐ ปัจจัย

รวม ๒๘ ปัจจัย

โดย พี่เณร....นำมาฝาก [1 พ.ค. 2551 , 07:07:12 น.] ( IP = 58.9.138.49 : : )


  สลักธรรม 2

เจตนา คือ ความปรารถนาของจิตใจนั้นมีอำนาจหรือมีความสามารถทำให้รูปคือร่างกายเป็นไปต่าง ๆ ซึ่งเรียกว่า จิตตชรูป ดังได้กล่าวมาแล้วย่อ ๆ ผู้ที่ได้ศึกษาพระอภิธรรมก็จะได้รายละเอียดเป็นอันมาก เพื่อให้ท่านผู้อ่านได้เห็นรูปร่างหน้าตาบ้าง จึงขอยกหลักกการขึ้นมาให้ได้เห็นเป็นตัวอย่างอีกเล็กน้อย (สำหรับท่านที่ศึกษามาแล้วก็ผ่านไป) คือ

๑. จิตชรูปสามัญ หมายถึง ปกติธรรมดา ๆ ของร่างกาย เช่น การหายใจเข้าออก หัวใจเต้น กระเพาะอาหารลำไส้เคลื่อนไหวและจิตทำให้เกิดจิตชรูปสามัญได้ ๗๕ ประเภท คือ

อกุศลจิต ๑๒ ประเภท (บาป)
กามาวจรโสภณจิต ๒๔ ประเภท (บุญ)
โลกุตรจิต ๘ ประเภท (พ้นจากการเวียนว่ายตายเกิด) เป็นต้น

๒. จิตชรูปที่ทำให้ยิ้มและหัวเราะได้มี ๑๓ ประเภท คือ

โสมนัสโลภมูลจิต ๔ ประเภท (เกี่ยวกับบาป)
โสมนัสมหากุศล ๔ ประเภท (เกี่ยวกับบุญ) เป็นต้น

โสมนัสมหากิริยา ๔ ประเภท (ไม่เกี่ยวกับบาปหรือบุญ)
โสมนัสสันตรีรณ ๑ ประเภท (ไม่เกี่ยวกับบาปหรือบุญ)

๓. จิตชรูปที่เกี่ยวกับร้องไห้ มี ๒ ประเภท คือ
โทสมูลจิต ๒ ประเภท

๔. จิตชรูปที่ทำให้เคลื่อนไหวอิริยาบถน้อย เช่น ก้ม เงย คู้ เหยียด เกิดจากจิต ๓๒ ประเภท คือ

มโนทวาราวัชชนจิต ๑ (เปิดประตูทางมโนทวาร)
กามชวนจิต ๒๙ (เสพอารมณ์บาปบุญ ไม่บาปไม่บุญ)
อภิญญาจิต ๒ (ทำอิทธิฤทธิ์ต่าง ๆ)

๕. จิตชรูปที่เกี่ยวกับการพูด ได้แก่จิต ๓๒ เท่ากับข้อ ๔

๖. จิตชรูปที่เกี่ยวกับอิริยาบถใหญ่ คือ ยืน เดิน นั่ง นอน ต้องอาศัยจิตจำนวน ๓๒ เหมือนข้อ ๔ และข้อ ๕

๗. จิตชรูปเกี่ยวกับอิริยาบถใหญ่ทั้ง ๔ ตั้งมั่น คือ ยืน เดิน นั่ง นอน ที่เป็นไปตามปกติของคนธรรมดา และจิตที่ทำให้อิริยาบถตั้งมั่นเป็นอัปปนา รวมต้องใช้จิตจำนวน ๕๘ ประเภท คือ

มโนทวราวัชชนจิต ๑
กามชวนจิต ๒๙
อภิญญาจิต ๒ (ทำอิทธิฤทธิต่าง ๆ)
อัปปนาชวนจิต ๒๖ (มหัคคตกุศล ๙ - กิริยา ๙ - โลกุตตร ๘)

(เจตนา ๒๕ ประเภทให้อำนาจก่อให้เกิดกรรมชรูปได้ ๑๘ ในสันดานของสัตว์ที่มีขันธ์ ๕ ตั้งแต่อุปาทะขณะของปฏิสนธิจิตไปจนตลอดชีวิต และกรรมชรูป คือรูปอันเกิดจากกรรมนี้ (มาผันแปรเซลของสัตว์) ก็เป็นกรรมที่เกิดขึ้นมาแล้วแต่อดีตกาล

ส่วนจิตชรูป อันเป็นรูปที่จิตก่อให้เกิดขึ้นนั้นเป็นไปในปัจจุบันกาล)


โดย พี่เณร....นำมาฝาก [1 พ.ค. 2551 , 07:07:41 น.] ( IP = 58.9.138.49 : : )


  สลักธรรม 3


มาศึกษาต่อค่ะ

กราบขอบพระคุณและอนุโมทนาคะ

โดย พี่ดา [1 พ.ค. 2551 , 10:09:45 น.] ( IP = 124.121.177.129 : : )


  สลักธรรม 4

กราบอนุโมทนาและขอบพระคุณที่นำมาให้ศึกษาค่ะ

โดย น้องกิ๊ฟ [1 พ.ค. 2551 , 13:15:08 น.] ( IP = 125.26.40.244 : : )


  สลักธรรม 5

กราบขอบพระคุณและอนุโมทนาค่ะ

โดย Nong Au [1 พ.ค. 2551 , 21:47:47 น.] ( IP = 130.91.156.55 : : )


  สลักธรรม 6

กราบขอบพระคุณและอนุโมทนากับพี่เณรค่ะ ที่นำธรรมะมาฝากค่ะ

โดย เซิ่น [3 พ.ค. 2551 , 15:09:29 น.] ( IP = 58.8.46.134 : : )


  สลักธรรม 7

กราบอนุโมทนาค่ะ

โดย พลอย -ลดา [22 พ.ค. 2551 , 20:42:24 น.] ( IP = 125.26.144.156 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น
จาก : *
Code :
กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน *
อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง
รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB
รายละเอียด :
Icon Toy
Special command

* *
กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว.... 

คำเตือน
  • การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้
  • การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้
  • หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด

ผู้ช่วยเหลือ-แหล่งข้อมูล

[ คีตธรรม ] [ ตารางสี ] [ ค้นหาเพลง ]

ลานภาพ

อบรมวิปัสสนา

ค้นหา

ค้นหา-GooGle

สร้างสรรค์โดย a2.gif (164 bytes) http://www.abhidhamonline.org