มูลนิธิอภิธรรมมูลนิธิ

Moonlanithi Vipassana
Meditation
OnlineStudy
thai    english
Article สำนักวิปัสสนา
อ้อมน้อย
กิจกรรม About Us

[ Home ] [ ลานถาม-ตอบปัญหาธรรมะ ] [ ลานกวีธรรม ] [ ลานคิด เล่า เขียน ] [ ลานกลิ่นดอกแก้ว ] [ ค้นหากระทู้ ] [ สมัครสมาชิก ] [ login เข้าระบบ ]


จุติและปฏิสนธิของสัตว์ทั้งหลาย ตอนที่ ๕




ตอนที่ผ่านมา


จุติและปฏิสนธิของสัตว์ทั้งหลาย ตอนที่ ๕


จุติและปฏิสนธิของสัตว์แตกต่างกันไปตามสมควร แบ่งเป็น ๕ ประเภทคือ

๑. กามบุคคล จุติ และปฏิสนธิ ในกามภูมิ
๒. กามบุคคล จุติ และปฏิสนธิ ในพรหมภูมิ
๓. พรหมบุคคล จุติ และปฏิสนธิ ในพรหมภูมิ
๔. รูปพรหมบุคคล จุติ และกลับมาปฏิสนธิ ในกามสุคติภูมิ
๕. อรูปพรหมบุคคล จุติ และกลับมาปฏิสนธิ ในกามสุคติภูมิ


๔.รูปพรหมบุคคล จุติ และกลับมาปฏิสนธิ ในกามสุคติภูมิ

  • รูปพรหมบุคคลจุติและกลับมาปฏิสนธิในกามสุคติภูมินั้น หมายถึง รูปพรหมในรูปภูมิ ๑๑ (เว้น สุทธาวาสภูมิ ๕) ที่หมดอำนาจของฌานแล้ว ซึ่งเกิดขึ้นได้กับพรหมที่เป็น ปุถุชน เท่านั้น เพราะพรหมที่เป็นพระอริยบุคคล จะไม่มีการเสื่อมจากอำนาจฌาน มีแต่จะได้ฌานเบื้องสูงยิ่งขึ้นไปเรื่อยๆ เมื่อพรหมอริยะจุติแล้วจึงไม่กลับมาเกิดในกามภูมิอีก

  • พรหมปุถุชนจุติจาก รูปภูมิ ๑๑ (เว้น สุทธาวาสภูมิ ๕) ซึ่งได้แก่

    - ปฐมฌานภูมิ ๓ : ปาริสัชชาภูมิ ปุโรหิตาภูมิ มหาพรหมาภูมิ
    - ทุติยฌานภูมิ ๓ : ปริตตาภาภูมิ อัปปมาณาภาภูมิ อาภัสสราภูมิ
    - ตติยฌานภูมิ ๓ : ปริตตสุภาภูมิ อัปปมาณสุภาภูมิ สุภกิณณหาภูมิ
    - เวหัปผลาภูมิ ๑
    - อสัญญสัตตภูมิ ๑
    เว้น สุทธาวาสภูมิ ๕ เพราะ สุทธาวาสภูมิเป็นที่อยู่ของพระอนาคามีบุคคลและพระอรหันตบุคคล พระอนาคามีบุคคล ประหานกามราคานุสัย และปฏิฆานุสัยโดยเด็ดขาดแล้ว จึงไม่กลับมาเกิดในกามภูมิซึ่งเต็มไปด้วยกามคุณอารมณ์อีก ส่วนพระอรหันตบุคคลก็ไม่มีปฏิสนธิอีกต่อไปแล้ว


  • กลับมาปฏิสนธิในกามภูมิ คือ กามสุคติภูมิ ๗ได้แก่

    - มนุษย์ภูมิ ๑
    - เทวภูมิ ๖ ได้แก่
    ...จาตุมหาราชิกาภูมิ
    ...ตาวติงสาภูมิ
    ...ยามาภูมิ
    ...ดุสิตาภูมิ
    ...นิมมานรดีภูมิ
    ...ปรินิมมิตวสวัตตีภูมิ

โดย ดวงรัตน์ [6 พ.ค. 2551 , 08:15:02 น.] ( IP = 124.121.176.89 : : ) เก็บกระทู้นี้ไว้ใน Bookmarkส่งกระทู้นี้ให้เพื่อนของคุณ


  สลักธรรม 1


  • รูปพรหมบุคคลจุติ และกลับมาปฏิสนธิในกามสุคติภูมิ ๗ มี ๒ กลุ่ม คือ
  • รูปพรหมบุคคลที่เป็นปุถุชน คือติเหตุกปุถุชน จุติจากรูปภูมิ ๑๐(เว้นอสัญญสัตตภูมิ ๑) ด้วย รูปาวจรวิบาก ๕ ดวงใดดวงหนึ่ง และ
    ปฏิสนธิในกามสุคติภูมิ ๗ ด้วยมหาวิบาก ๘ ดวงใดดวงหนึ่ง
    เป็น มนุษย์หรือเทวดาที่เป็นทวิเหตุกบุคคลหรือติเหตุกบุคคลก็ได้

  • รูปพรหมบุคคล คือสุคติอเหตุกบุคลที่ จุติจากอสัญญสัตตภูมิ ๑ ด้วย ชีวิตนวกกลาป และ
    ปฏิสนธิในกามสุคติภูมิ ๗ ด้วยมหาวิบาก ๘ ดวงใดดวงหนึ่ง
    เป็น มนุษย์หรือเทวดาที่เป็นทวิเหตุกบุคคลหรือติเหตุกบุคคลก็ได้

  • โดย ดวงรัตน์ [6 พ.ค. 2551 , 08:18:32 น.] ( IP = 124.121.176.89 : : )


      สลักธรรม 2


    เมื่อว่าโดยวิถี


    • รูปพรหมในรูปภูมิ ๑๐ (เว้นอสัญญสัตตภูมิ ๑) จุติด้วย รูปาวจรวิบาก

    มรณาสันนวิถีจะเกิดได้ ๒ ทวาร คือ มรณาสันนวิถีทางปัญจทวาร และ มรณาสันนวิถีทางมโนทวาร และต้องเป็นชวนะวาระเท่านั้น

    สำหรับมรณาสันนวิถีที่เป็นตทาลัมพณวาระนั้น มิอาจเกิดมีขึ้นได้ในพรหมภูมิ เพราะว่าจิตที่ทำหน้าที่ตทาลัมพณะนั้นเป็นเชื้อชาติกามวิบาก และตทาลัมพณะจะเกิดขึ้นได้ต้องอาศัยสภาพธรรม ๓ ประการร่วมกันคือ บุคคลนั้นต้องเป็นกามบุคคล ชวนะก็ต้องเป็นกามชวนะ และอารมณ์ของวิถีนั้นก็ต้องเป็นกามอารมณ์
    ในกรณีนี้เป็นบุคคลที่อยู่ในพรหมภูมิ ฌานเสื่อม และตาย แล้วเกิดในกามภูมิ จึงจัดว่าเป็นพรหมบุคคลตาย มรณาสันนวิถีซึ่งเป็นของพรหมบุคคลนี้จึงมีองค์ประกอบที่จะเกิดตทาลัมพณะได้เพียง ๒ เท่านั้นคือ เป็นกามชวนะ และกามอารมณ์ ไม่ครบองค์ประกอบ ๓ ประการ ตทาลัมพณะจึงเกิดไม่ได้ มรณาสันนวิถีจึงมีได้แต่เฉพาะชวนะวาระเท่านั้น

    ส่วนที่มีมรณาสันนวิถีทางปัญจทวารเกิดขึ้นได้นั้น เพราะรูปพรหมยังมีจักขุทวารและโสตทวารเกิดขึ้นรับปัจจุบันอารมณ์ได้

    มรณาสันนวิถีเป็นชวนะวาระ หมายความว่า ท้ายวิถีจะเป็น
    - ชวนะ   จุติ /ปฏิ
    - ชวนะ   ภวังค์  จุติ /ปฏิ

  • มรณาสันนวิถี ชวนะวาระ เกิดได้ ๒ ทวาร คือ ปัญจทวาร และมโนทวาร

    - ปัญจทวารมรณาสันนวิถี มีได้ทั้งอติมหันตารมณ์ และมหันตารมณ์วิถี และจะเกิดขึ้นได้ทางทวารตา และทวารหู คือ
    จักขุทวารมรณาสันนวิถี  และ  โสตทวารมรณาสันนวิถี

  • โดย ดวงรัตน์ [6 พ.ค. 2551 , 08:27:55 น.] ( IP = 124.121.176.89 : : )


      สลักธรรม 3


  • อติวิภูตารัมมณมรณาสันนวิถี ชวนะวาระ ๒ ประเภท(มรณาสันนวิถีที่มีอารมณ์ปรากฏชัดมาก)
    ภ   น   ท   ม   ช ช ช ช ช  จุติ / ปฏิ  ภ  ภ  ภ  ภ  ภ  ภ
    ภ   น   ท   ม   ช ช ช ช ช  ภ  จุติ / ปฏิ  ภ  ภ  ภ   ภ  ภ  

  • วิภูตารัมมณมรณาสันนวิถี ชวนะวาระ ๒ ประเภท (มรณาสันนวิถีที่มีอารมณ์ปรากฏชัดพอควร)
    ภ   น   ท   ม   ช ช ช ช ช  จุติ / ปฏิ  ภ  ภ  ภ  ภ  ภ  ภ
    ภ   น   ท   ม   ช ช ช ช ช  ภ  จุติ / ปฏิ  ภ  ภ  ภ   ภ  ภ  

    • ภวังค์ต้นวิถีและจุติจิตท้ายวิถีได้แก่ รูปาวจรวิปากจิต ๕
      มีบัญญัติกรรมนิมิตธัมมารมณ์ ที่ปฏิสนธิของตนเองเคยรับมา เป็นอารมณ์
      เพราะพรหมบุคคลปฏิสนธิด้วยรูปาวจรวิบาก ๕ ดวงใดดวงหนึ่ง จิตที่ขึ้นมาทำหน้าที่ภวังค์รักษาภพชาติในพรหมภูมินั้นเป็นจิตประเภทเดียวกันกับที่ทำหน้าที่ปฏิสนธิคือรูปาวจรวิบาก ๕ จึงย่อมต้องรับอารมณ์เดียวกัน
    • มรณาสันนชวนะ ทางปัญจทวาร ได้แก่ มหากุศลชวนะ ๘
      รับกรรมนิมิต หรือคตินิมิตอารมณ์ที่มาปรากฏเป็นปัจจุบันทางจักขุทวารหรือโสตทวารมาเป็นอารมณ์
    • มรณาสันนชวนะ ทางมโนทวาร ได้แก่ มหากุศลชวนะ ๘
      มีอารมณ์ ๖ ที่เป็นกรรมอารมณ์ กรรมนิมิตอารมณ์ หรือคตินิมิตอารมณ์ ที่เป็นไปในกาล ๓ มาเป็นอารมณ์
    • ปฏิสนธิจิต (ในภพใหม่) และภวังค์ที่เกิดหลังปฏิสนธิจิต ได้แก่ มหาวิปากจิต ๘
      พรหมบุคคลที่แม้จะเสื่อมจากอำนาจฌานแล้วก็ตาม ก็จะเกิดเป็นมนุษย์หรือเทวดาที่เป็นทวิเหตุกบุคคล หรือติเหตุกบุคคล แต่จะไม่เกิดเป็นอบายสัตว์ในอบายภูมิ หรือเกิดเป็นมนุษย์ เทวดาที่เป็นอเหตุกปฏิสนธิที่บ้า ใบ้ บอด หนวกมาแต่กำเนิด เพราะว่าในพรหมภูมินั้นการเกิดขึ้นของนิวรณ์ต่างๆไม่มี จึงมีแต่กุศลกรรมเกิดอยู่เป็นส่วนมาก อกุศลกรรมหรือทวิเหตุกโอมมกกุศลกรรมก่อนๆ ที่จะนำเกิดเป็นอเหตุกปฏิสนธิจึงยังไม่มีโอกาสที่จะส่งผล จึงมีแต่ติเหตุกหรือทวิเหตุกปฏิสนธิเท่านั้น
      มีอารมณ์เหมือนกันกับอารมณ์ในมรณาสันนชวนะในภพเก่า

    โดย ดวงรัตน์ [6 พ.ค. 2551 , 08:31:16 น.] ( IP = 124.121.176.89 : : )


      สลักธรรม 4


    • รูปพรหมในเว้นอสัญญสัตตภูมิ ๑ จุติด้วย ชีวิตนวกกลาป

    มรณาสันนวิถีจะเกิดมีไม่ได้ เพราะในอสัญญสัตตภูมิเป็นภูมิที่ไม่มีนามขันธ์ ๔ มีแต่รูปขันธ์คือชีวิตนวกกลาป เมื่ออสัญญสัตตพรหมปฏิสนธิด้วยรูป ก็ต้องจุติด้วยรูปคือชีวิตนวกกลาปเช่นกัน และเมื่อชีวิตนวกกลาปดับลง จะมีปฏิสนธิในกามสุคติภูมิ ๗ ด้วยมหาวิบาก ๘ ด้วยอำนาจของกุศลอปราปรเวทนียกรรมในภพก่อนที่จะปฏิสนธิในอสัญญสัตตภูมิ

    ภ น ท ม ช ช ช ช ช จุติ[ชีวิตนวกกลาปปฏิสนธิ <ชีวิตนวกกลาปเกิด-ดับ> ชีวิตนวกกลาปจุติ ] ปฏิ ภ ภ ภ ภ

  • ปฏิสนธิจิต(ในภพใหม่)และภวังค์ที่เกิดหลังปฏิสนธิจิต ได้แก่ มหาวิปากจิต ๘
    โดยมีกรรมอารมณ์ที่เกิดด้วยอำนาจของกุศลอปราปรเวทนียกรรมในภพก่อนที่จะปฏิสนธิในอสัญญสัตตภูมิมาเป็นอารมณ์
    สรุปแล้วรูปพรหมบุคคลที่เสื่อมจากอำนาจฌาน เมื่อจุติแล้ว ก็จะกลับมาเกิดเป็นมนุษย์หรือเทวดาในกามสุคติภูมิ ๗ ด้วยมหาวิบาก ๘ ดวงใดดวงหนึ่งค่ะ โดยมีกรรมอารมณ์ กรรมนิมิตอารมณ์หรือคตินิมิตอารมณ์อย่างใดอย่างหนึ่งเป็นอารมณ์ค่ะ


    (อนุโมทนาในกุศลจิตของทุกๆท่านค่ะ.... ยังมีต่อนะคะ)

  • โดย ดวงรัตน์ [6 พ.ค. 2551 , 08:34:27 น.] ( IP = 124.121.176.89 : : )


      สลักธรรม 5

    มาศึกษาต่อค่ะ หลังจากที่ลุ้นคำถาม-คำตอบในตอนที่แล้วมาอย่างใจจดใจจ่อ ..เพราะเรื่องของการจุติ-ปฏิสนธินี้เป็นเรื่องที่ซับซ้อนและยากจะเข้าใจได้ง่าย โดยเฉพาะเรื่องของมรณาสันนชวนะ กับอารมณ์ที่มาปรากฏในวิถีนั้น ซึ่งเป็นสภาพธรรมคนละชนิดกัน และความเป็นกุศลหรืออกุศลของมรณาสันนชวนะก็ไม่สามารถทำหน้าที่เป็นชนกกรรมได้เพราะมีกำลังอำนาจไม่พอ

    ขอบพระคุณและอนุโมทนาในกุศลธรรมทานของคุณดวงรัตน์ด้วยค่ะ

    โดย น้องกิ๊ฟ [6 พ.ค. 2551 , 11:15:12 น.] ( IP = 125.26.38.107 : : )


      สลักธรรม 6

    ขอบพระคุณและอนุโมทนาในกุศลธรรมทานของคุณดวงรัตน์ด้วยค่ะ

    โดย Nong Au [6 พ.ค. 2551 , 20:48:02 น.] ( IP = 130.91.156.55 : : )


      สลักธรรม 7

    มาติดตามอ่านต่อค่ะ ทำให้รู้วิถีจิตและอารมณ์เมื่อพรหมปุถุชนจุติจาก รูปภูมิ ๑๑ แล้วเกิดในกามสุคติภูมิ

    ขอบพระคุณและอนุโมทนากับคุณดวงรัตน์ค่ะ

    โดย เซิ่น [6 พ.ค. 2551 , 21:20:59 น.] ( IP = 58.8.51.127 : : )


      สลักธรรม 8

    อนุโมทนาสาธุกับคุณดวงรัตน์ด้วยครับ


    เป็นเรื่องที่ยากนะครับ ..จุติและปฏิสนธิของสัตว์ทั้งหลาย..พี่เณรต้องอ่านช้าๆ สองรอบแล้วครับ ก็ตามรู้ตามเข้าใจไปตามลำดับ ที่คุณดวงรัตน์แสดงมาครับ

    ส่วนจะออกความเห็นคงเป็นไปไม่ได้เลยครับ เพราะเป็นผู้ศึกษา มีหน้าที่ศึกษาและทำความเข้าใจครับ และก็ยังไม่ติดขัดในการที่คุณดวงรัตน์สอนมาครับ เลยยังไม่มีคำถามครับผม

    โดย พี่เณร [7 พ.ค. 2551 , 10:15:10 น.] ( IP = 58.9.141.50 : : )

    ขอเชิญแสดงความคิดเห็น
    จาก : *
    Code :
    กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน *
    อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง
    รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB
    รายละเอียด :
    Icon Toy
    Special command

    * *
    กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว.... 

    คำเตือน
    • การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้
    • การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้
    • หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด

    ผู้ช่วยเหลือ-แหล่งข้อมูล

    [ คีตธรรม ] [ ตารางสี ] [ ค้นหาเพลง ]

    ลานภาพ

    อบรมวิปัสสนา

    ค้นหา

    ค้นหา-GooGle

    สร้างสรรค์โดย a2.gif (164 bytes) http://www.abhidhamonline.org