วิบากที่เกิดขึ้นในขณะกำลังกระทำกรรมใหม่

---

ขณะที่นึกคิด พูด กระทำ (ชวนวิถีที่เป็นกุศลจิต/อกุศลจิต) นั้นเป็นกรรมใหม่ที่กำลังกระทำ ส่วนขณะที่เห็น ได้ยิน ได้กลิ่น ลิ้มรส สัมผัส เป็นวิบาก ซึ่งกรรมใดกรรมหนึ่งที่ได้กระทำแล้ว เป็นนานักขณิกกัมมปัจจัย ให้ทวิปัญจวิญญาณอันเป็นวิบากจิตเกิดขึ้นรับผลนั้น หากเป็นผลของชวนจิตดวงที่ 1 ก็ให้ผลในปัจจุบันชาติ แต่ว่าก็มีวาระของการให้ผลนั้น เช่น ปริปักกทิฏฐธรรมเวทนียกรรม ให้ผลภายใน 7 วัน หรือ อปริปักกทิฏฐธรรมเวทนียกรรม ให้ผลหลัง 7 วัน การให้ผลนั้นจะไม่ได้สืบต่อกันไปในทันทีเหมือนอย่างโลกุตตรมัคคจิตที่เมื่อดับไป ก็ย่อมเป็นปัจจัยให้โลกุตตรผลจิตสืบต่อกันไปในทันที จึงเกิดนึกสงสัยว่า ในขณะที่กำลังกระทำกรรมใหม่ต่างๆ อยู่นั้น ก็มีการไหวกายไปในการกระทำล่วงออกมาทางกายทวาร เช่น ขณะที่กำลังเปิดอ่านพระไตรปิฎก ขณะนั้นก็ย่อมมีการสัมผัสอ่อนแข็งเวลาที่หยิบจับหรือพลิกเปิดหนังสือ หรือขณะที่ใส่บาตรก็ย่อมมีการสัมผัสอ่อนแข็ง เวลาที่หยิบของใส่ลงไปในบาตร หรือขณะที่กำลังหยิบไม้ขึ้นมาเพื่อจะตีหัวคน ก็ย่อมมีการสัมผัสอ่อนแข็งของไม้ที่กำลังหยิบจับ อยากเรียนถามว่า กายวิญญาณซึ่งเป็นวิบากจิตที่เกิดขึ้นรับรู้อ่อนแข็งในขณะนั้น เป็นผลจากกรรมใดกรรมหนึ่ง(ในอดีต) ที่เป็นนานักขณิกกัมมปัจจัย ถึงวาระให้ผลในขณะนั้น หรือว่านับเนื่องเข้าด้วยกรรมใหม่ที่กำลังกระทำในขณะนั้นเอง ที่ถือเป็นนานักขณิกกัมมปัจจัย ให้กายวิญญาณเกิดขึ้นรับรู้อ่อนแข็งในขณะนั้น ทั้งนี้เพราะก่อนที่จะกายวิญญาณจะเกิดขึ้นรับรู้อ่อนแข็งในขณะนั้น ย่อมต้องมี อตีตภวังค์ ภวังคจลนะ ภวังคุปัจเฉทะ ปัญจทวาราวัชนะ เกิดคั่นก่อนที่กายวิญญาณวิบากจิตจะเกิดในวิถีต่อไป จึงถือได้ว่าไม่ได้เกิดสืบต่อกันไปในทันทีจากชวนะหรือตทาลัมพนะจากวิถีที่แล้วที่พึ่งดับไป จึงถือว่ากรรมใหม่ที่กำลังกระทำอยู่นั้น ก็เป็นนานักขณิกกัมมปัจจัยได้ประการหนึ่ง ก็เพราะจิตเกิดดับสืบต่อกันไปอย่างรวดเร็ว ปัจจุบันกาลจึงผ่านไปกลายเป็นอดีตกาลได้อย่างรวดเร็วในทันที ทีละขณะๆๆ ไป จึงขอเรียนถามเฉพาะกรณีดังตัวอย่างที่ยกมาก่อนครับ คือกายวิญญาณที่สัมผัสอ่อนแข็งในขณะที่กำลังกระทำกรรมใหม่ ยังไม่กล่าวไปถึงสิ่งที่ปรากฏทางทวารอื่นๆ ในขณะนั้น เพื่อไม่ให้เกิดความยุ่งยากสับสนหลายประเด็นเกินไป ขอบคุณครับ

โดย เรียนถาม [20 พ.ค. 2551 , 09:33:51 น.] ( IP = 58.136.127.45 : : )

สลักธรรม 1 วิบากจิตโดยส่วนมาก มีปัจจัยจากนานักขณิกกัมมปัจจัยได้ก็จริงอยู่ การจะพยายามระบุว่าเป็นเพราะนานักขณิกกัมมปัจจัย ประเภทไหนนั้นคง ยากส์ การส่งผลของนานักขณิกกัมมปัจจัย ย่อมอาศัย กาล คติ อุปธิ และ ปโยคะประกอบการพิจารณาด้วยว่าเกิดเป็นอะไร ในภูมิไหน ว่าโดยกาล นานักขณิกกัมปัจจัย เป็นอดีตกาล กายวิญญาณเป็น กามวิบากจิต เกิดได้เฉพาะในกามภูมิ เป็นปัจจุบันกาล ที่ได้นานักขณิกกัมปัจจัยจากอดีต ชนิดที่ให้ได้ปฏิสนธิในภูมิที่กายวิญญาณสามารถเกิดได้ เหตุให้เกิด กายวิญญาณ (ในปัจจุบันกาล) ๑. มีกายปสาท มีประสาทกายดี ๒. มีโผฏฐัพพารมณ์ มีแข็ง อ่อน ร้อน เย็น หย่อน ตึง ๓. ถัทธปฐวี มีปฐวีธาตุที่มีลักษณะแข็ง ๔. มนสิการ ( ปัญจทวาราวัชชนะ ) การรับโผฏฐัพพารมณ์ของกายวิญญาณ ไม่จัดเป็นกรรม(กุศล - อกุศล) อาศัยเพียงอุปปัติเหตุทั้ง ๔ ข้างต้น ไม่เกี่ยวกับวิถีก่อนหน้า หรือวิถีที่ตามมา ในทวารอื่นก็ทำนองเดียวกัน

โดย herb (herbal) [20 พ.ค. 2551 , 18:29:09 น.] ( IP = 202.149.24.161 : : )

สลักธรรม 2 สวัสดีค่ะมาร่วมคิดและพิจารณากับคำถามของคุณเรียนถามด้วยค่ะ คำถามก็พอจะสรุปประเด็นได้ว่า ขณะที่ทำกรรมใหม่ เช่น หยิบพระไตรปิฏกมาอ่าน หรือใส่บาตรเป็นต้น 1ทำให้มีการไหวกายด้วยและสามารถสัมผัสสิ่งต่างๆด้วย เช่น ได้สัมผัสของที่แข็งบ้าง อ่อนบ้าง เลยสงสัยว่าในส่วนของวิบากจิตที่เรียกว่า กายวิญญาณที่ได้สัมผัสความอ่อนแข็งนั้น เป็นผลจากกรรมในอดีต หรือกรรมในปัจจุบัน ไม่ทราบว่าจะตรงประเด็นหรือไม่ แต่ก็พอจะอธิบายเพิ่มเติมอีกสักเล็กน้อย เนื่องจากประเด็นดูจะเล็กน้อย แต่กระบวนการทำงานของจิต และการส่งผลของกรรมนั้นมีวิถีจิตที่มากมายที่เกิดขึ้นอย่างที่เราปุถุชนเกินการหยั่งรู้ เพียงแต่ การเคลื่อนไหวที่เกิดพร้อมการกระทำอาจะมีรูปที่เกิดพร้อมกันมากมาย แต่เอาเฉพาะการไหวกายเร าก็เรียกรูปนี้ว่า กายวิญญัติรูปซึ่งอาจจะเคลื่อนไหวทั้งที่จงใจหรือเป็นไปตามปกติร่วมด้วย ส่วนการสัมผัสที่ได้รับโผฎฎัพพารมณ์ที่อ่อน แข็งนั้น แน่นอนว่าเป็นส่วนของ กายวิญญาณ แต่จะสัมผัสดีหรือไม่ดี เกิดจากกรรมในอดีต และก็รับรู้แค่สัมผัสเท่านั้น แต่การที่รับรู้ว่าเป็นอ่อนหรือแข็ง ชอบหรือไม่ชอบ ก็เกิดจากวิถีจิตที่เกิดตามมาในภายหลัง แต่อย่างไร กรรมที่ได้กระทำล่วงไปแล้วในอดีต และส่งผลให้เกิดวิบากในปัจจุบัน กรรมนั้นก็คือนานักขณิกกัมมปัจจัย ส่วนการสัมผัสที่ได้รับดีอย่างต่อเนื่องก็อาจเกิดได้ทั้งกรรมในอดีต หรือกรรมในปัจจุบันด้วยก็ได้ หากทั้งสองมีกรรมฝ่ายกุศลคอยอุดหนุน แต่ก็ไม่เสมอไป เพราะอาจจะมีกรรมอื่นๆที่มาตัดรอนกุศลได้เช่นกัน เช่นขณะอ่านหนังสือสัมผัสกระดาษที่อ่อน สบายมือ อยู่ๆก็โดนบุคคลทำน้ำร้อนมาหล่นใส่หนังสือพอดี กระดาษที่สัมผัสก็อาจจะได้สัมผัสที่ไม่ดีตามมาได้

โดย อัญชลี [20 พ.ค. 2551 , 19:40:09 น.] ( IP = 125.24.21.114 : : )

สลักธรรม 3 ขอบคุณครับ ที่คุณอัญชลีสรุปประเด็นของคำถาม ตรงกับที่ต้องการเรียนถามอย่างยิ่งครับ สรุปว่ากายวิญญาณที่เกิดขึ้นรับสัมผัสอ่อนแข็งในขณะที่เปิดอ่านพระไตรปิฎกดังตัวอย่าง อาจเป็นผลจากกรรมในอดีตที่เป็นนานักขณิกกัมมปัจจัยให้ได้รับสัมผัส (ที่ดีหรือไม่ดี) ในขณะนั้น ซึ่งวิบากจิตที่เกิดขึ้นรับอารมณ์นั้นย่อมเป็นคนละขณะกับเจตนาที่กำลังกระทำอยู่ (ชวนวิถี) ซึ่งวิถีจิตต่างๆ นั้นก็เกิดดับสลับสืบต่อกันไปอย่างรวดเร็ว หรืออาจเพราะกรรมที่กระทำอยู่นั้นเองที่เป็นปัจจัย ให้เกิดกายวิญญาณรับอารมณ์นั้นสืบต่อกันไป...เข้าใจเช่นนี้ถูกต้องหรือไม่ครับ กรรมปัจจุบันที่กำลังกระทำ ซึ่งย่อมมีเจตนาเจตสิกเกิดร่วมกับชวนจิต ในขณะที่มีเจตนากระทำหรือไหวกายไปนั้น ก็ถือว่าเป็นนานักขณิกกัมมปัจจัยให้เกิดกายวิญญาณซึ่งเป็นวิบากจิต รับอารมณ์อ่อนแข็งที่สัมผัสในขณะนั้นเช่นกันใช่ไหมครับ เพราะเข้าใจว่าเจตนาเจตสิกในชวนจิตที่กำลังกระทำนั้นเองย่อมดับไป และมีวิถีจิตอื่นเกิดคั่นมากมายกว่าที่กายวิญญาณวิบากจิตจะเกิดขึ้นรับอารมณ์ของตน เจตนาเจตสิกที่ดับไปนั้นจึงเป็นอดีตแล้ว ให้ผลโดยเป็นนานักขณิกกัมมปัจจัย ให้กายวิญญาณนั้นเกิดขึ้นในขณะถัดไป (โดยต้องไม่สืบต่อกันทันที) จัดเป็นการให้ผลในปวัตติกาล เข้าใจเช่นนี้ถูกต้องหรือไม่ครับ ทั้งนี้ เป็นเรื่องที่ละเอียดอ่อนลึกซึ้งเกินกว่าวิสัยของเราจะล่วงรู้ได้ ว่าวิบากจิตขณะนั้นเกิดจากรรมในอดีตหรือปัจจุบัน ประเด็นที่เรียนถามจึงเป็นเพียงการกล่าวไปตามเหตุปัจจัยที่น่าจะเป็นได้ในกรณีใดบ้างครับ ขอขอบคุณทุกท่านที่ได้ร่วมเสนอแนะและแสดงความคิดเห็นเพื่อให้เกิดความเข้าใจยิ่งๆ ขึ้นครับ

โดย เรียนถาม [21 พ.ค. 2551 , 12:12:03 น.] ( IP = 58.136.127.45 : : )

สลักธรรม 4 ดูว่าคุณเรียนถามกำลังจะเริ่มงงนะคะ เพราะได้อธิบายในส่วนของ กายวิญญาณ ที่เป็นส่วนหนึ่งของอเหตุกวิบากจิตนั้น ย่อมเป็นผลอันเกิดมาจากรรมที่กระทำมาในอดีตอย่างแน่นอน แต่การจะได้รับอารมณ์ดีหรือไม่ดี ก็ต้องขึ้นอยู่กับอำนาจกรรมที่ส่งผล แม้ว่าขณะนี้จะได้รับโผฏฐัพพารมณ์ที่ดี และปัจจุบันก็ตั้งตนไว้ชอบที่ดูเหมือนว่าน่าจะทำให้เกิดทางเลือกในการรับโผฎฐัพพารมณฺที่ดีอย่างต่อเนื่อง แต่ก็ไม่สามารถบังคับบัญชาได้ เพราะไม่ทราบว่ากรรมชนิดไหนจะส่งผลตามมาที่จะคอยอุดหนุน หรืออุปถัมถ์ ให้เราได้รับการสัมผัสที่ดี หรือไม่ดีตามมา ส่วนกรรมที่ทำในปัจจุบันที่จะส่งผลให้เกิดวิบากในอนาคตนั้น เราคงไม่สามารถล่วงรู้ได้ว่าจะเกิดตอนไหนดังนั้นจึงไม่ควรจะสงสัยว่าจะเกิดผลเมื่อไหร่ ยังไงคิดว่า คุณอาจจะต้องทำความเข้าใจระหว่างคำว่า "กายวิญญัติรูป" คือ รูปที่แสดงอาการไหวกาย กับ "กายวิญญาณ" ซึ่งเป็นอเหตุกวิบากจิต เพิ่มเติมค่ะ ส่วนรูปในการไหวกายนั้น ยังมีจิตที่เป็นสมุฏฐานร่วมด้วย

โดย น้องอุ๊ [21 พ.ค. 2551 , 19:07:31 น.] ( IP = 125.24.28.230 : : )

สลักธรรม 5 การที่จะไหวกายไปได้ ก็ย่อมต้องมีกายวิญญัติรูป ซึ่งเป็นจิตตชรูปไหวไป วาโยธาตุไหวไป และรูปอื่นๆ ที่ประกอบร่วมกันนั้นไหวไป แต่อย่างไรก็ตาม แม้รูปทั้งหลายจะไหวไป แต่เวลาที่รับกระทบอ่อนแข็ง ย่อมเป็นกายวิญญาณซึ่งเป็นวิบากจิตที่รับอารมณ์นั้น ประเด็นที่เรียนถามคือ กายวิญญาณอันเป็นวิบากจิตที่เกิดสืบต่อกันนั่นเองคับ เป็นผลจากกรรมในอดีต หรือ กรรมที่กำลังกระทำในขณะนั้น และดังที่เรียนไว้ในความเห็นที่ 3 สรุปสั้นๆว่า โผฏฐัพพารมณ์ที่ปรากฏกับกายวิญญาณในขณะที่กำลังกระทำกรรมใหม่อยู่นั้น อาจเกิดจากกรรมในอดีต (อดีตจริงๆ เช่น เหตุการณ์ในอดีต) เป็นปัจจัยให้รับอารมณ์นั้น หรืออาจเป็นกรรมปัจจุบันที่กำลังกระทำ (อดีตโดยวิถีจิต) เป็นปัจจัยร่วมด้วย หรือสลับกันไปก็ได้ ซึ่งตรงนี้ไม่มีใครทราบได้ว่าเป็นผลจากกรรมในกาลใดให้ผล เข้าใจเช่นนี้สับสนหรือไม่ครับ

โดย เรียนถาม (เรียนถาม) [21 พ.ค. 2551 , 19:39:44 น.] ( IP = 58.64.58.235 : : )

สลักธรรม 6 คือ ไม่สงสัยในเรือ่งการรับอารมณ์ที่ดีหรือไม่ดี แต่สงสัยว่าในขณะที่พลิกเปิดอ่านพระไตร หรือ จับไม้กวาด กวาดลานวัด แข็งอ่อนที่กำลังปรากฏจากการพลิกหนังสือหรือจับไม้กวาดเพื่อกวาด เป็นกายวิญญาณ(วิบากจิต) จากกรรมในอดีตที่เป็นนานักขณิกกัมมปัจจัย หรือเป็นผลจากกรรมที่กำลังกระทำขณะนั้นเอง สงสัยเฉพาะแข็งอ่อนที่ปรากฏในขณะนั้น เพราะถ้าไม่เอื้อมมือไปหยิบจับ ก็คงไม่ได้สัมผัสอ่อนแข็งในขณะนั้น หรือทางตาที่กำลังเห็นตัวหนังสือ (สีสันต่างๆ) ถ้าไม่พลิกเปิดหนังสือดูก็คงไม่เห็นตัวหนังสือเหล่านั้น ส่วนถ้าเห็นสิ่งอื่นๆ เช่น ขณะเดินทางไปไหนต่อไหน หรือนอนเล่นอยู่ในบ้าน หรือไม่ว่าจะขณะใดก็ตาม ก็ย่อมมีเห็นปรากฏอยู่ตลอดเวลา ตรงนี้ก็ไม่สงสัยครับ ซึ่งคิดว่า คำตอบเรื่องอ่อนแข็งในขณะที่หยิบจับหรือกระทำสิ่งใดสิ่งหนึ่ง คงพอจะเทียบเคียงกับคำตอบในเรือ่งเห็นตัวหนังสือปรากฏในขณะนั้นได้ เลยตัดประเด็นเรือ่งเห็นออกไป เพื่อไม่ให้แตกไปหลายประเด็นกระจัดกระจายไปครับ

โดย เรียนถาม [21 พ.ค. 2551 , 19:53:13 น.] ( IP = 58.64.58.235 : : )

สลักธรรม 7 สวัสดียามเย็นอีกครั้งค่ะ ที่ได้ถามมาก็คงอธิบายเพิ่มเติมอีกสักเล็กน้อย แต่ก็คงพออธิบายตามความเข้าใจของตนเอง เพราะที่คุณเรียนถามคงนั้น ได้ สงสัยในการกระทำของปัจจุบันมากกว่า เช่น มีเจตนาจะหยิบหนังสือ เจตนานั้นเป็นวิถีจิตที่จบไปแล้ว(อดีตวิถี) ทำให้เกิดการหยิบหนังสือตามมา ทำให้ได้สัมผัสหนังสือนั้น จึงดูเหมือนว่ากายวิญญาณที่ได้สัมผัสเป็นผลจากอดีตกรรมและเจตนากรรมที่ได้สิ้นสุดไปเมื่อสักครู่(อดีตวิถี)ร่วมด้วย สำหรับกายวิญญาณที่ได้สัมผัสนั้น แม้ว่าจะเป็นวิบากที่เกิดตามมา ภายหลังเจตนาที่ดับไปแล้วก็ตาม ก็ไม่สามารถอธิบายได้ว่า กายวิญญาณที่เป็นอเหตุกวิบากจิตดวงนี้จะเกิดจากกรรมในปัจจุบันได้หรือไม่ เจตนาที่ดับไปแล้วส่งผลให้เกิดการกระทำตามที่ตั้งใจ เมือตั้งใจและได้หยิบวัตถุก็ทำให้เกิดการสัมผัสอย่างแน่นอน แต่กายวิญญาณที่เกิดมานั้นเแค่รับโผฏฐัพพารมณ์เท่านั้น ซึ่งก็ยังไม่เคยได้ศึกษามาว่ากายวิญญาณนี้จะเกิดจากกรรมหรือเจตนาที่เพิ่งดับไปหมาดๆเลย

โดย อัญชลี [22 พ.ค. 2551 , 19:52:16 น.] ( IP = 125.24.17.216 : : )

สลักธรรม 8 ขอบคุณครับ ที่คุณอัญชลีกล่าวไว้ในความเห็นที่ 7 นั้น ตรงประเด็นกับที่ต้องการเรียนถามอย่างยิ่งครับ ขอขอบคุณทุกท่านที่ได้ร่วมแลกเปลี่ยนความคิดเห็นครับ หากมีความเห็นเพิ่มเติมประการใด ขอน้อมนำมาพิจารณาต่อไปครับ ขอบคุณครับ

โดย เรียนาถม (เรียนถาม) [23 พ.ค. 2551 , 08:27:02 น.] ( IP = 58.136.127.45 : : )

สลักธรรม 9 ..._/\_ อนุโมทนา สาธุกับทุกท่านครับผม...

โดย เห็นธรรม (เห็นธรรม) [12 มิ.ย. 2551 , 19:57:29 น.] ( IP = 125.24.46.57 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด