สติปัฏฐาน..คืออะไรแน่?

---

ตอบคำถามโดย อาจารย์บุษกร เมธางกูร ถาม สติปัฏฐาน..คืออะไรแน่? ตอบ สติ คือ ความระลึกรู้อารมณ์ที่เป็นฝ่ายดี ยับยั้งมิให้จิตตกไปในทางชั่ว หรือ ความระลึกได้ที่รู้ทันอารมณ์อัน เป็นฝ่ายดี ปัฏฐาน คือ ความตั้งมั่นอยู่ในอารมณ์ ดังนั้น สติปัฏฐาน ก็คือ ความตั้งมั่นในการระลึกรู้อารมณ์ที่เป็นฝ่ายดี มี ความหมายโดยเฉพาะถึงอารมณ์ อันเป็นที่ตั้งมั่นแห่งสติ ๔ ประการคือ กาย เวทนา จิต ธรรม สติตั้งมั่นพิจารณากาย เวทนา จิต ธรรมนี้มีจุดประสงค์จำแนกได้เป็น ๒ ทาง คือ ๑. สติตั้งมั่นในการพิจารณา บัญญัติ เพื่อให้จิตสงบ ซึ่งเรียกว่า สมถภาวนา มีอานิสงส์ให้บรรลุฌานสมาบัติ ๒. สติตั้งมั่นในการพิจารณา รูปนาม เพื่อให้เกิดปัญญาเห็นไตรลักษณ์ คือ อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา ซึ่งเรียกว่า วิปัสสนาภาวนา มีอานิสงส์ให้บรรลุถึงมัคค ผล นิพพาน การกำหนดพิจารณาไตรลักษณ์ ก็เพื่อให้รู้เห็นสภาพตามความเป็นจริงว่า สิ่ง ทั้งหลายล้วนแต่เป็นรูปนามเท่านั้น และรูปนามทั้งหลายเหล่านั้น ก็มีลักษณะเป็น อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา หาได้เป็นแก่นสารยั่งยืนเลย จะได้ก้าวล่วงเสียซึ่งความ เห็นผิด ไม่ให้ติดอยู่ในความยินดียินร้ายอันเป็นการเริ่มต้นที่จะให้ถึงหนทางดับทุกข์ทั้งปวง

โดย น้องกิ๊ฟ นำมาฝาก [16 ก.ค. 2551 , 01:06:46 น.] ( IP = 58.9.145.192 : : )

สลักธรรม 1 ถาม ถ้าเกิดอารมณ์โกรธ เรารู้ว่าไม่ดีเป็นสติไหมคะ? แล้วถ้ารู้ว่าโกรธแล้วระงับความโกรธจิตตอนนั้นเป็นอะไรคะ? แต่ยังไม่หายโกรธถ้ามีความต้องการให้โกรธดับเป็นอะไรคะ? ตอบ เรื่องการโกรธนั้นเป็นธรรมดามากเลยที่วิสัยคนเรามีแต่เวลาโกรธเราได้ทำร้ายตัวเราเองมากมายค่ะโดยที่เราไม่เท่าทันความจริง เช่น ไม่มีใครพูดให้เราโกธรหรอก แต่เราโกรธเองต่างหาก ..เพราะเราไม่พอใจไม่ถูกใจเราจึงเกิดโทสะขึ้นมา แต่พอขณะใดที่เรารู้ว่าโกรธได้เกิดขึ้นแก่เราและรู้ว่าความโกรธเป็นสิ่งไม่ดีเรียกว่าขณะนั้นเรามีสติเกิดมาแทนแต่ก็อยู่ได้ไม่ยาวนานจึงต้องหมดไปเพราะสติของเรายังไม่มีอำนาจพอ จึงยังไม่หายโกรธ และถ้าความต้องการให้โกรธดับก็เป็นความอยากความต้องการค่ะ เราจึงควรหมั่นฝึกให้สติมากๆนะคะ

โดย น้องกิ๊ฟ [16 ก.ค. 2551 , 01:07:09 น.] ( IP = 58.9.145.192 : : )

สลักธรรม 2 ถาม การปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐานคืออะไร ตอบ การปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐาน เป็นการเจริญสติปัญญาอยู่กับสิ่งที่เป็นปัจจุบัน ในเบื้องต้นนั้นจะต้องมีความรู้ว่า สิ่งที่เกิดขึ้นกับชีวิตในขณะนั้นเป็น"รูป"หรือเป็น"นาม" ถาม ปฏิบัติที่บ้านหรือในชีวิตประจำวันได้อย่างไร ตอบ ในชีวิตประจำวันนั้นหลังจากที่เราใช้ชีวิตคร่ำเคร่งไปกับการทำงานหรือดูแลชีวิตของตนให้อยู่ดีมีสุข ซึ่งเป็นการกระทำกรรมที่ก่อให้เกิดภพชาติยาวนานขึ้นเรื่อย โดยที่เรามักจะมีเหตุผลให้แก่ตนเองเสมอว่ามีความจำเป็น ...โดยอยู่บนพื้นฐานของความมีอัตตา ..ตัวตน ว่าอันนั้นเป็นของเรา สิ่งนี้เป็นของเรา นี่เป็นทรัพย์สินเงินทอง หน้าที่การงาน พ่อแม่ญาติพี่น้อง เพื่อนของเรา ฯลฯ ในแต่ละวันชีวิตนั้นต้องกระทำกรรมอันเกี่ยวเนื่องกับคำว่า เรา และของเรา อย่างซ้ำแล้วซ้ำเล่า ... อันเป็นการสร้างความวิปลาสคลาดเคลื่อนให้มากยิ่งขึ้น เมื่อกลับมาถึงบ้านหรือที่พักที่ปลอดการภาระหน้าที่แล้ว ก็ควรจะจัดเวลาส่วนหนึ่งไว้สำหรับใช้สติปัญญาเข้ามาพิจารณาดูชีวิตอย่างจริงแท้ว่า แท้จริงแล้ว คำว่า"เรา" หรือ "ของเรา" มีหรือไม่ ความสุขมีจริงหรือ เพื่อพิจารณาให้เข้าถึงสภาพความเป็นไปของชีวิตว่า เป็นเพียงรูปธรรม นามธรรมที่เกิดขึ้นมาเพื่อทำงานร่วมกันตามเหตุและปัจจัย เมื่อมีอารมณ์มากระทบ (อารมณ์ในที่นี้คือ รูป รส กลิ่น เสียง สัมผัส ธรรมารมณ์) ก็ให้กำหนดรู้ว่า เป็นรูป หรือเป็นนาม ..มิใช่เป็น"เรา"รู้สึกนึกคิด นี่คือการปฏิบัติวิปัสสนาที่บ้านประการหนึ่ง

โดย น้องกิ๊ฟ [16 ก.ค. 2551 , 01:07:28 น.] ( IP = 58.9.145.192 : : )

สลักธรรม 3 สำหรับอีกแง่หนึ่งนั้นเมื่ออยู่ในภาวะปกติที่มิได้อยู่ในช่วงเวลาที่จัดสรรหรือกำหนดไว้เพื่อการปฏิบัติ ...แต่ได้เคยปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐานมาอย่างชำนาญแล้ว ...เมื่อมีอารมณ์มากระทบ เช่น มีความรู้สึกโกรธเกิดขึ้นมาในใจ ก็ให้ระลึกรู้สึกตัวว่า มีความรู้สึกบางอย่างเกิดขึ้น และสิ่งที่เข้าไปรู้ว่ามีความรู้สึกบางอย่างเกิดขึ้นนี้ ก็คือ จิต ซึ่งจิตนั้นเป็นนามธรรม ...ผู้ที่รู้สึกเช่นนี้ก็จะสามารถกำหนดขึ้นมาได้ว่า นามรู้สึก ได้อย่างทันที หรือเกิดอาการคันขึ้นมาจนเรียกว่ารู้สึกคัน ก็ต้องกำหนด..นามรู้สึก.. แต่ถ้าหากการคันนั้นทราบว่ามาจากสาเหตุใด เช่น ยุงกัด ..ก็เป็นสภาพรู้..ก็ต้องกำหนดนามรู้ ....เหล่านี้เป็นต้น เมื่อกำหนดเป็น"รูป" - "นาม" แล้ว ความเป็นสัตว์บุคคลก็จะไม่มีในขณะนั้น เป็นการถ่ายถอนอัตตาลงไป และคลายจากความวิปลาสได้มากขึ้น ต่อไปเมื่อมีเหตุการณ์ร้ายๆมากระทบ สติปัญญาที่ถูกฝึกไว้อย่างดีแล้วก็จะขึ้นมาทำงานเป็นผู้กำหนดรู้เพื่อตัดการกระทำกรรมที่เป็นวัฏฏะกรรมออกไปได้

โดย น้องกิ๊ฟ [16 ก.ค. 2551 , 01:07:45 น.] ( IP = 58.9.145.192 : : )

สลักธรรม 4 ถาม อยากรู้ว่า การปฏิบัตินั้นทำไปเพื่ออะไร มีหลักเกณท์อย่างไรบ้าง เช่นมีข้อห้าม อย่างศีลหรือไม่ ตอบ การปฎิบัติสติปัฎฐานนั้น เป็นการกระทำเพื่อให้พ้นจากทุกข์ คือ เกิด แก่ เจ็บ และตาย มีความสามารถให้เกิดปัญญาทำลายวิปลาสธรรม ๔ ประการ คือ ๑. สำคัญผิดคิดว่าชีวิตมีความสวยงาม ๒. สำคัญผิดว่าชีวิตเป็นของเที่ยงแท้แน่นอน ๓. สำคัญผิดคิดว่าชีวิตเป็นความสุข ๔. สำคัญผิดว่าชีวิตเป็นตัวตนและ อีกประการหนึ่งเป็นการปฏิบัติ เพื่อ พิจารณาความจริงตามคำสอนขององค์พระสัมมาสัมพุทธเจ้า โดยมีหลักการดังนี้ค่ะ ๑.ผู้จะเข้าปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐานต้องศึกษา ถึงภูมิของวิปัสสนาก่อน ๒. กำหนดนาม-รูปในขณะปัจจุบันเสมอ ๓. ต้องรู้สึกตัวอยู่ว่าขณะนั้นกำหนดนามอะไร ๔. ห้ามมีความต้องการ ๕. ไม่ให้กำหนดรูปและนามไปพร้อมกัน ๖. ไม่ควรใช้อิริยาบถโดยไม่จำเป็น ๗.ถ้ามีความจำเป็นต้องเปลี่ยนหรือต้องใช้อิริยาบถ ต้องรู้เหตุนั้นก่อนว่าเปลี่ยนเพราะเหตุอะไร ๘. อย่าทำอิริยาบถให้ผิดปกติ ๙. ไม่ให้ประคองอิริยาบถมากจนผิดปกติ ๑๐. ขณะเข้ากรรมฐาน ห้ามทำสิ่งที่ไม่จำเป็น ๑๑. ก่อนทำสิ่งใด ต้องรู้เหตุจำเป็นก่อน ๑๒.อย่าทำความรู้สึกว่าที่ทำเพราะจะทำกรรมฐาน ๑๓. อย่าทำความรู้สึกในเวลาที่กำหนดว่า จะกำหนดเพื่อให้จิตสงบ ๑๔. เวลาทำกรรมฐาน ต้องทำใจให้เหมือนดูละคร อย่าไปร่วมเล่นละคร ๑๕. ผู้ปฏิบัติวิปัสสนาอย่าตั้งใจจนเกินกว่าเหตุ หลักการทั้ง ๑๕ ข้อ เป็นอุบายให้ผู้ปฏิบัติใหม่ทุกคนพึงระลึกถึงอยู่เสมอในขณะกำหนดว่า ตนกำลังออกนอกหลักการข้อใดข้อหนึ่งหรือไม่ ผู้ปฏิบัติจะต้องมีความเข้าใจในแง่มุมต่าง ๆ ให้ดีก่อน การปฏิบัติจึงจะได้ผล

โดย น้องกิ๊ฟ [16 ก.ค. 2551 , 01:08:18 น.] ( IP = 58.9.145.192 : : )

สลักธรรม 5 ขอบพระคุณและอนุโมทนาค่ะ

โดย พี่ดา [17 ก.ค. 2551 , 10:23:14 น.] ( IP = 124.121.172.145 : : )

สลักธรรม 6 มาติดตามอ่านหลักการปฎิบัติสติปัฎฐานทั้ง ๑๕ ข้อ ค่ะ ขอบพระคุณและอนุโมทนาด้วยค่ะ

โดย เซิ่น [17 ก.ค. 2551 , 12:14:42 น.] ( IP = 58.8.53.233 : : )

สลักธรรม 7 ขอขอบพระคุณ, ขออนุโมทนา และขอเป็นแรงศรัทธาให้กับคุณ "น้องกิ๊ฟ"ครับ

โดย pn_rtc (pn_rtc) [19 ก.ค. 2551 , 13:13:53 น.] ( IP = 125.26.41.56 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด