..สมาธิ สุข หรือ ทุกข์.. (๘)

---

สมาธิ สุข หรือ ทุกข์ ? ตอนที่ผ่านมา โอทาตกสิณจะช่วยให้คนไม่นอนหลับ และนอกจากนั้นอำนาจของจิตที่สงบก็มีอำนาจไปกันคนละทาง ทีนี้เราได้เตรียมพร้อมแล้ว สำหรับปฐวีกสิณกับโอทาตกสิณสีขาว เราเตรียมพร้อมแล้ว สำหรับผู้ที่จะลงมือปฏิบัติ เราก็หาที่สงบสักแห่งหนึ่ง ท่านอาจจะตั้งคำถามว่า ทำไมปฐวีกสิณถึงได้เอา ๑ คืบ ๔ นิ้ว ประมาณแค่นี้ ถ้าใหญ่เกินไปเพ่งได้ แต่ว่าเวลาจะเก็บเอาสิ่งต่าง ๆ ที่อยู่ในวงกสิณเอาไว้ในใจให้ทั่วมันนาน เพราะเราจะเอาดวงกสิณนี้มาไว้ในใจให้ได้ ฉะนั้น จึงต้องดูทุกส่วนให้ทั่ว แล้วเอาภาพนี้เข้ามาไว้ในใจ ดังนั้น ถ้าดวงกสิณมันโตเกินไปเราก็ดูยาก แต่ว่าอย่างไรก็ตาม เมื่อเอาโอทาตกสิณคือสีขาวก็ดี หรือปฐวีกสิณเอามาตั้งไว้ข้างหน้าแล้ว ผู้ปฏิบัตินั่งตรงกันกับโอทาตกสิณสีขาวหรือกสิณดิน ใช้ตามองดูกสิณ มองดูให้ทั่ววงกลมกสิณ แล้วในใจต้องพูดว่า ปฐวี ๆ ๆ ๆ ๆ แปลว่าดิน เอาภาษาไทยก็ได้ ดิน ๆ ๆ ๆ ๆ ว่าไปเรื่อย ๆ แล้วมองดู แล้วก็ว่าในใจแล้วก็หลับตา แล้วก็มองดู เวลาหลับตาก็ว่าดิน ๆ ๆ ๆ ๆ หรือ ปฐวี ๆ ๆ ๆ ๆ ถ้าเพ่งสีขาวก็โอทาตะ ๆ ๆ ๆ ๆ หรือสีขาว ๆ ๆ ๆ ๆ จะพูดไทยหรือพูดบาลีก็ตาม แต่ว่าความสำคัญในการเพ่งและในการท่องไม่ใช่เป็นคาถา ความปรารถนาต้องมี เพ่งเพื่อปรารถนาให้ตั้งอยู่ในความสงบ ให้จิตเป็นสมาธิในขณะเดียวกันปรารถนาจะให้เป็นสมาธิเราก็ต้องเอาดินนี้เข้ามาไว้ในใจให้ได้ หรือโอทาตะสีขาวเอามาไว้ในใจให้ได้ ดังนั้น ความปรารถนาอันนี้จึงเป็นความสำคัญมากทีเดียว ผู้ใดเพ่งดินหรือเพ่งสีขาวโดยไม่มีความมุ่งหมาย อันนี้ไม่ได้ ถ้าไม่มีความมุ่งหมายอันนี้ผลจะไม่เกิดขึ้นเป็นฌาน เพราะฉะนั้น เมื่อเวลาที่เราเพ่งเราก็มองเห็นดิน ๆ ๆ ๆ ๆ ในขณะที่เพ่งมองดูด้วยตาเห็น ในขณะที่หลับตา พยายามให้เห็นในใจ นี่ประเด็นใหญ่สำคัญมาก เมื่อเวลาลืมตามองเห็นด้วยตา แต่เวลาหลับตาต้องให้เห็นในใจ เห็นดินที่เราทำไว้นั่นแหละ หรือเห็นสีขาวที่เราตั้งใจจะทำโอทาตะ เห็นอย่างไร เมื่อเวลาเพ่ง เราดูทุกจุดให้รวมรอบเลย ไม่ใช่ดูจุดนิดจุดหน่อยแล้วก็ลงมาหลับตา เวลาดูด้วยตาดูให้ทั่ว เวลาหลับตาให้เห็นให้ทั่วเหมือนกัน ทำทีแรก ๆ ก็ไม่เห็น ลืมตาเห็นหลับตาไม่เห็น เมื่อทำนาน ๆ เข้ามันชักจะเห็นราง ๆ และนานหนักเข้าอีกจะเห็นมากขึ้น และเมื่อทำนาน ๆ หนักเข้า ในที่สุดหลับตาเมื่อไร เพ่งดูเมื่อไร ปรากฏภาพนี้อยู่ในใจเมื่อนั้น ผมจะพูดย่อ ๆ ให้ฟังก่อนนะครับ

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [5 พ.ย. 2551 , 08:21:53 น.] ( IP = 58.9.139.118 : : )

สลักธรรม 1 ในที่นี้เขาบอกว่า เพ่งจนกว่าจะเกิดอุคคหนิมิต ทีแรกเขาเรียกบริกรรมนิมิตก่อน ตอนที่ผมกำลังพูดเขาเรียกว่าบริกรรมนิมิต ถ้าตอนเพ่งเฉย ๆ แล้วพูดออกไปเขาเรียกบริกรรมภาวนา แปลว่า ภาวนาพูดเอา ๆ เมื่อเวลาลืมตาเราก็พูดว่าดิน ๆ ๆ ๆ ๆ หรือสีขาว ๆ ๆ ๆ ๆ ในขณะหลับตาก็เห็นดินหรือมองเห็นสีขาวแล้วว่าดิน ๆ ๆ สีขาว ๆ ๆ ทั้งลืมตาทั้งหลับตาต้องว่าทั้งนั้น แล้วเพียรพยายามให้ดินคือภาพที่ปรากฏทำไว้นั้นเข้ามาอยู่ในใจให้ได้ หรือเพ่งสีขาดก็เอาสีขาวมาไว้ในใจ พยายามเอาสิ่งที่เราทำไว้นั้นให้มาปรากฏที่ในใจ ในการที่เราพยายามท่องอย่างนี้เขาเรียกบริกรรมภาวนา เมื่อภาวนาแล้วปรากฏภาพนี้ขึ้นเขาเรียกว่า บริกรรมนิมิต คือทำทีแรกยังไม่เห็นดิน ยังไม่เห็นสีขาว แต่ถ้าทำไปนาน ๆ ดินหรือสีขาวจะปรากฏอยู่ในใจ ปรากฏเห็นบ้าง ไม่เห็นบ้าง และไม่ชัดเจนไม่แจ่มใส ในขณะนี้เราเรียกว่าบริกรรมนิมิตแปลว่า บริกรรมสร้างภาพนิมิตนี้ให้อยู่ในใจให้ได้ คือภาพดินนี้ให้มีปรากฏอยู่ในใจและภาพสีขาวก็มีปรากฏอยู่ในใจ แล้วแต่จะเอาอันไหน ในขณะที่เห็นบ้าง ไม่เห็นบ้าง สดสวยบ้าง ไม่สดสวยบ้าง ไม่เหมือนรูปบ้าง เหมือนรูปบ้าง ในขณะนี้เราเรียกว่าบริกรรมนิมิต เมื่อผู้ใดทำได้ถึงบริกรรมนิมิตแล้ว ทำไม่หยุดยั้งต่อไป ทำไปเรื่อย ๆ นานหนักเข้า ๆ อำนาจสมาธิก็จะเกิดมากขึ้น อำนาจของสมาธิจะสร้างภาพนี้ขึ้นในใจ ชัดเจนแจ่มใส ไม่มีจุดด่างดวงเลย ใสขึ้นกว่าเดิม แล้วช้าหน่อยกว่าจะหาย จะเป็นดินหรือจะเป็นปฐวีหรือจะเป็นสีขาวก็ตาม มันปรากฏช้าหน่อยกว่ามันจะหายไป ในการที่ปรากฏช้าหน่อยกว่าจะหายไปและสีมันสดสวยขึ้นมาแล้ว อันนี้เราเรียกว่าอุคคหนิมิต บริกรรมนิมิต แปลว่า นิมิตปรากฏขึ้นในใจ หายบ้าง อยู่บ้าง สวยบ้าง ไม่สวยบ้าง อยู่ได้ไม่นาน อยู่เดี๋ยวเดียวหายหมด พอมาถึงอุคคหนิมิตปรากฏนานขึ้น นานมากขึ้น สีสดสวยขึ้น ริ้วรอยต่าง ๆ ไม่มี มันจะเก็บภาพที่เราทำไว้ประณีตเข้าไว้ในใจหมด เพราะฉะนั้น ในขณะนี้เราเรียกว่าอุคคหนิมิต เมื่อบุคคลใดปฏิบัติอุคคหนิมิตจนมีความสันทัดจัดเจนยิ่งขึ้นแปลว่าทำอยู่เรื่อยไม่หยุดหย่อนดังนี้แล้ว ผู้นี้ก็จะเฉียดฌาน ผู้ใดทำเฉียดฌานเมื่อไร เราเรียกว่า ปฏิภาคนิมิต คือ นิมิตที่แจ่มใสสวยสดงดงามชัดเจนมาก ผู้ใดทำถึงปฏิภาคนิมิตแล้ว แปลว่าใกล้จะได้ฌานแล้ว ผู้นั้นสามารถเก็บรักษานิมิตไว้ได้ นิมิตนี้จะติดอยู่ในใจ นั่งที่ไหน นอนที่ไหน นิมิตจะปรากฏ ถ้านั่งอยู่แล้วเราตั้งใจดู นิมิตจะปรากฏอยู่ข้างหน้า ถ้านอนหงายและตั้งใจดูนิมิตจะปรากฏอยู่ข้างบน แล้วนิมิตนี้นอกจากจะใสสว่าง สะอาดสวยงาม สามารถแบ่งได้ สามารถทำให้นิมิตที่ปรากฏนี้ขยายใหญ่หรือเล็กก็ได้ นอกจากสวยงามแล้วมั่นคงอยู่ในใจ ตั้งใจจะดูเมื่อไรเห็นเมื่อนั้น ไม่มีพลาด แล้วสามารถขยายหรือสามารถย่อให้เล็กลงไปก็ได้ นอกจากจะขยายใหญ่และเล็กแล้วยังสามารถย้ายที่ได้ด้วย ทีแรก ๆ มันอยู่ต่อหน้าเท่านั้น อยู่ตรงหน้าเราทุกทีเห็นนิมิตทีไรก็เห็นตรงหน้า ๆ แต่พอถึงปฏิภาคนิมิตสามารถย้ายนิมิตได้ ย้ายเอาไปไว้ตรงไหนก็ได้ แปลว่า ไม่จำเป็นต้องอยู่ตรงหน้า เมื่อมาถึงตรงนี้เราก็ใกล้จะได้ปฐมฌานแล้ว แต่ตอนต้นนั้นเมื่อไรจะเลิกใช้แผ่นภาพที่เราดูกำหนดไม่ได้ โดยมากมักจะกำหนดกันตอนเป็นอุคคหนิมิต ถ้าผู้ใดทำแล้วนิมิตปรากฏในใจชัดเจนเมื่อไร เช่น ถึงตอนอุคคหนิมิตปรากฏชัดเจนบ้าง เราก็เอานิมิตออก เอาภาพที่วางออก เมื่อตอนที่เราเห็นว่านิมิตที่ปรากฏอยู่ในใจชักจะตั้งมั่นอยู่บ้างแล้ว แต่ว่ายังไม่ตั้งมั่นดี ที่เอาออกเพราะอะไร เพราะเราจะให้ใจของเราสร้างขึ้นให้มันเหมือนกับที่เราเห็นจึงไม่เอาใช้ ถ้าขืนใช้อยู่ทุกวัน ๆ ตลอดไปมันจะไม่ได้ปฏิภาคนิมิต แปลว่า ต้องดูอยู่เรื่อยไม่ได้ ต้องให้ใจมีความสามารถในการที่จะเก็บภาพนี้ไว้ในใจ ถ้าเก็บได้เมื่อไร ถึงจะยังไม่ได้ดีก็เอาออกเสียเอาภาพนั้นออกเก็บไว้ อย่าเพิ่งไปทิ้ง เพราะบางทีไปเที่ยว ไปสนุกสนาน กลับมาดูอีกทีนิมิตไม่ค่อยอยู่เสียแล้ว หายไปเสียแล้ว หายไปก็นึกภาพไม่ออก เห็นภาพไม่ได้ก็เอานิมิตมาตั้งใหม่ เอาภาพนี้มาตั้งใหม่ ผมถึงต้องสั่งว่าอย่าเพิ่งเอาไปทิ้ง ทำเอาไว้แล้ว ถ้าไม่ได้ใช้ก็เก็บเอาไว้ ถ้าวันใดวันหนึ่งนิมิตหายไปหาไม่ค่อยได้เพ่งเท่าไร ๆ ไม่โผล่ เราก็ตั้งต้นใหม่ ตั้งต้นใหม่ก็ง่ายแล้ว ก็เอามาวางดู ดูแล้วก็เพ่ง ดูแล้วก็ว่าอยู่ในใจให้ภาพนั้นปรากฏอยู่ในใจ

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [5 พ.ย. 2551 , 08:31:44 น.] ( IP = 58.9.139.118 : : )

สลักธรรม 2 เมื่อบุคคลใดได้ถึงปฏิภาคนิมิต คราวนี้แน่นอนไม่ต้องใช้เลย ไม่ต้องเอากสิณ ภาพที่เราทำออกมาใช้แล้ว เราก็เพ่งเอาเฉย ๆ เพ่งแล้วภาพนั้นจะปรากฏขึ้นในใจ เมื่อผู้ใดได้ปฏิภาคนิมิต ภาพนั้นจะแน่วแน่และขยายเล็กใหญ่ได้ และย้ายที่ตั้งก็ได้ และบางทีใหญ่เต็มโลกก็ได้แปลว่ามองดูอะไรไม่เห็นเลย เห็นแต่ภาพนิมิตนี้อยู่ต่อหน้าเท่านั้น จะเป็นปฐวีคือดิน หรือจะเป็นสีขาวก็ได้ มันจะอยู่ต่อหน้าเต็มหมดเลย ไม่มีอะไรเป็นช่องว่าง สวยใสสะอาด ผู้ใดก็ตามได้ถึงปฏิภาคนิมิตแล้ว จิตจะแน่วแน่ สมาธิดี ตั้งมั่นอยู่ในปฏิภาคนิมิต คือในปฐวีกสิณหรือโอทาตะ สีขาวก็ตาม มั่นคงไม่หนีไปไหน ไม่หลุดออกง่าย ๆ อยู่ได้นานมาก เมื่อตั้งใจให้นานมันก็นาน ผู้ที่ทำได้ถึงเวลานี้ จิตใจจะแจ่มใสเยือกเย็นมีความสุขในใจมาก ผู้นั้นจะรักนิมิตของตน รักนิมิตมากแค่ไหน ทำไมถึงรักนิมิต ภาพที่ปรากฏอยู่ในใจนี้ทำไมถึงรักมัน ก็เพราะว่า มันช่วยให้เรามีความสุข จิตใจเยือกเย็นแจ่มใส อธิบายไม่ได้ เราไปเที่ยวสนุกเราไปกินอร่อย เราไปรื่นเริงใจอะไรก็ตาม ที่เราบอกว่ามีความสุข จะมาเปรียบเทียบความสุข ความเยือกเย็นอันเกิดจากผู้ทำสมาธิได้ถึงปฏิภาคนิมิตไม่ได้ หมายความว่า ความสุขทางโลกทุกอย่างที่เราไปเที่ยวหามาแล้ว เราบอกว่าเป็นความสุขมากด้วย แต่จะมากเท่าไร ๆ จะมาเท่ากับความสุขอันเกิดจากทำได้ถึงปฏิภาคนิมิตไม่มี เพราะฉะนั้น บรรดาผู้ทีได้ถึงปฏิภาคนิมิตแล้วจึงมีความห่วงใยนิมิตของตน กลัวนิมิตนี้จะหายไปเสีย เพราะนิมิตนี้เกิดแล้วช่วยทำให้คนมีความสุข ความเยือกเย็นใจอย่างประหลาด อธิบายไม่ได้ดังนั้นจึงกลัวนิมิตนี้หาย ด้วยเหตุนี้บรรดาผู้ที่ได้ถึงปฏิภาคนิมิตแล้วก็ไม่ชอบจะคุยกับใครมากแล้ว ไม่ชอบไปเที่ยวสนุก ไม่ชอบไปคุยกับใครมาก จิตชอบแต่จะเอาใจใส่ดูนิมิตของตน มีแต่ความเยือกเย็น สงบมาก ๆ แล้วผู้ที่เป็นพระเมื่อสมัยพุทธกาล เวลาเดินไปบิณฑบาต เพ่งดิน เพ่งสีหมากสุก เพ่งอยู่ เพราะฉะนั้นเวลาไปบิณฑบาตเดินสายนี้และเลี้ยวไปสายนี้ สมัยก่อนยังไม่ได้เพ่ง ยังไม่มีนิมิต แต่เดี๋ยวนี้เพ่งเป็นปฏิภาคนิมิตแล้ว เดินไปทางนี้ก็เห็นพระอาทิตย์ขึ้น เกรงไปว่าเวลาเดินไปจ้องพระอาทิตย์ก็กลัวปฏิภาคนิมิตจะเสียหายเพราะฉะนั้นจะอ้อมไปทางอื่น ไม่ไปทางนี้อีกแล้ว นี่รักษานิมิตอย่างนั้น

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [5 พ.ย. 2551 , 08:36:59 น.] ( IP = 58.9.139.118 : : )

สลักธรรม 3 ท่านอรรถกถาจารย์ได้แสดงเอาไว้ว่า ผู้ที่รักนิมิตของตนเพราะว่าได้ปฏิภาคนิมิต มีสมาธิมาก มีความสุข มีความสงบเยือกเย็นมากเป็นพิเศษ มีความรักนิมิตมาก ถ้าจะยกคำพูดออกมาพูดว่ารักอย่างไรแค่ไหน ก็ยากที่จะพูดได้ ดังนั้น อรรถกถาจารย์ท่านจึงแสดงเอาไว้ว่า เปรียบเหมือนพระราชินีที่มีครรภ์แก่โหราจารย์ประจำสำนักของพระเจ้าแผ่นดินได้ทำนายทายทักว่าเด็กที่อยู่ในครรภ์นี้ เมื่ออกมาแล้วจะเป็นผู้ชาย มีบุญมาก จะได้เสวยราชสมบัติแทนพระราชบิดา พระราชินีจะว่าอย่างไร เมื่อโหราจารย์ทายออกมาอย่างนี้ เมื่อโหราจารย์ทายลูกของตนจะเกิดขึ้นมาเป็นชายและจะได้เป็นรัชทายาท และในที่สุดก็จะได้เป็นพระเจ้าแผ่นดิน เพราะฉะนั้นพระราชินีจะต้องปลื้มปีติ หรือมีความโสมนัสอย่างยิ่ง ดังนั้น พระราชินีจะต้องรักษาครรภ์ของตนอย่างเต็มที่ จะกินอะไร จะเดินไปทางไหน จะทำอะไร ต้องระวังรักษาครรภ์อย่างมากที่สุด ท่านอรรถกถาจารย์เปรียบเทียบว่า ผู้ได้ปฏิภาคนิมิตเปรียบเหมือนพระราชินีที่ทรงครรภ์เหมือนกัน พระราชินีเพียรพยายามรักษาครรภ์ของตนอย่างไร ก็เหมือนกันกับผู้ได้ปฏิภาคนิมิตรักษานิมิตของตนอย่างนั้นเหมือนกัน กลัวนิมิตจะหายไป เมื่อผู้ใดได้ถึงปฏิภาคนิมิต เราเรียกว่าผู้นั้นมีสมาธิก้าวมาถึงขั้นอะไร ขึ้นต้น ขณิกสมาธิ สมาธิเป็นขณะ แล้วก็มีบริกรรมภาวนา แล้วต่อมาสมาธิจนถึงเขาเรียกว่า อุปจารสมาธิ แปลว่า สมาธิแก่กล้าขึ้นแล้วก็มีอุคคหนิมิต พอมาถึงปฏิภาคนิมิตเขาเรียกว่า อุปจารสมาธิ มีสมาธิแนบแน่นและยืนยง ไม่ได้หมายความว่า แนบแน่นแล้วหายไปเร็ว แต่ไม่ถึงอัปปนาสมาธิ เรียกว่าอุปจาระเท่านั้น โปรดติดตามตอนต่อไป

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [5 พ.ย. 2551 , 08:42:51 น.] ( IP = 58.9.139.118 : : )

สลักธรรม 4 มาอ่านวันนี้ได้รายละเอียดในการทำสมาธิเป็นขั้นๆ และเป็นการตรวจสอบว่ากำลังสมาธิที่กระทำนั้นถึงขั้นไหนแล้ว และเจตนาในการทำสมาธิเป็นสิ่งที่สำคัญ เพราะถ้าไม่ได้มุ่งให้จิตสงบ ให้จิตเป็นสมาธิแล้ว ผลจะไม่เกิดขึ้นเป็นฌาน กราบขอบพระคุณพี่เณรค่ะ ที่ได้นำความรู้มาฝากไว้ค่ะ

โดย เซิ่น [5 พ.ย. 2551 , 09:47:01 น.] ( IP = 58.137.94.76 : : )

สลักธรรม 5 อ่านดูแล้ว ก็น่าสนุกดีเหมือนกันนะคะ แต่ต้องเรียกว่ามีความตั้งใจแน่วแน่ ความเพียรเป็นเลิศ อย่างไรก็ตามสำหรับตนเองแล้ว คงจะไม่สามารถ เพราะแค่นั่งสมาธิเดี๋ยวเดียวก็ยังไม่ได้เลยค่ะ กราบขอบพระคุณพี่เณรมากค่ะที่นำความรู้ประเทืองปัญญามาให้ได้ศึกษาเล่าเรียนเป็นประจำ...อนุโมทนาค่ะ

โดย พี่ดา [5 พ.ย. 2551 , 10:07:20 น.] ( IP = 124.121.173.4 : : )

สลักธรรม 6 สมาธินี่ทั้งทำยากและก็ต้องกังวลใจที่จะต้องรักษาไว้ด้วย ..เพียงแค่เริ่มต้นก็ให้ชีวิตมีเงื่อนไขไม่น้อยแล้ว กราบอนุโมทนาและของพระคุณมากค่ะที่นำมาให้ศึกษา

โดย น้องกิ๊ฟ [5 พ.ย. 2551 , 12:40:45 น.] ( IP = 125.27.177.168 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด