เกร็ดความรู้เกี่ยวกับ"โกศ"

---

" เกร็ดความรู้เกี่ยวกับ "โกศ" ที่ใช้บรรจุพรบรมศพเจ้านายของไทย " โกศ พระโกศ และพระลอง ... โกศ มาจากภาษาสันสกฤต แปลโดยนิรุกตินัยได้ว่า “เครื่องหุ้มหรือครอบ” คำๆ นี้เขียนได้หลายแบบ เช่น โกษฐ (เขียนตามแบบสมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ และในหนังสือสมัยก่อน) หรือโกส หรือโกศ ในที่นี้คำว่า โกศ นั้นจะหมายถึงที่บรรจุศพคนสามัญทั่วไป ส่วนพระโกศ หมายถึงที่ใส่ศพนั่งของพระมหากษัตริย์ พระบรมวงศ์ ราชวงศ์ ซึ่ง ในสารานุกรมไทยฉบับราชบัณฑิตยสถาน เล่ม 3 อธิบายเอาไว้ว่า “โกศ” คือที่ใส่ศพนั่ง มีอยู่ 2 ชั้น คือ ชั้นนอก และชั้นใน ชั้นนอก เรียกว่า “ลอง” ทำด้วยโครงไม้หุ้มทอง ปิดทองประดับกระจกอัญมณี ใช้สำหรับประกอบปิด “โกศชั้นใน” มีหลายลำดับตามฐานานุศักดิ์ ชั้นใน เรียกว่า “โกศ” ทำด้วยเหล็กหรือทองแดงหรือเงินปิดทอง การใช้โกศบรรจุพระศพพระราชวงศ์ไทย เป็นธรรมเนียมทำกันมานานแล้ว โกศนั้นมีชั้นเชิงแตกต่างกัน การที่ไทยใช้โกศนี้ไม่มีผู้ใดทราบว่าเริ่ม แต่สมัยใด สมเด็จกรมพระยานริศฯ ตรัสเล่าให้ว่า "น่าจะเป็น แต่สมัยที่ไทยโบราณยังเป็นชนที่ไม่มีถิ่นประจำ และเร่ร่อนอยู่ จึงต้องเอาศพของพ่อเมืองขึ้นเกวียนไปด้วย และตั้งในเกวียนตั้งตามแบบโกศง่ายกว่าหีบยาวๆ " และจากตำนานตามพงศาวดารบ้าง บอกเล่าบ้าง สันนิษฐานเอาบ้างก็ว่ากันไป ในที่นี้กระผมใคร่ขอนำเสนอพระโกศแลโกศ ซึ่ง ใช้เป็นเครื่องประดับเกียรติยศ พร้อมภาพประกอบเท่าที่กระผมจะมีข้อมูลนะขอรับ โดยชื่อแรกจักเป็นชื่อที่เรียกตาม "ตำนานพระโกศ" ส่วนชื่อหลังเป็นชื่อที่ปรากฎในหนังสือสารนุกรมไทย เล่ม 3 ขอรับ ภาพประกอบเป็นภาพพระลองใน ที่ใช้ทรงพระบรมศพสมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินีในรัชกาลที่ 7

โดย ทับตะวัน...นำมาฝาก [16 พ.ย. 2551 , 18:05:17 น.] ( IP = 58.9.227.47 : : )

[ 1 ] [ 2 ]

สลักธรรม 1 สมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี ทรงเป็นองค์สุดท้าย ที่ถูกอัญเชิญพระบรมศพลงในพระลองในจริงๆ เนื่องจากว่า สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี สมเด็จย่าของเรา ทรงพระราชดำริว่า เป็นการทรมานศพ เนื่องจาก พระลองในที่ใช้บรรจุศพมีขนาดเล็กมาก การจะนำศพไปนั่งแล้วปิดได้พอดีจะต้องตัดส่วนเกินออก ดังนั้น พระบรมศพใดที่มี พระหุ่นออกเกินๆจะต้องถูกตัดออกหมด ทั้งเอ็น กระดูก ในคราวพระบรมศพของสมเด็จย่า พระบรมศพจริงจึงบรรจุในโลง แต่มีการตั้งพระบรมโกศประดับไว้ตาม โบราณราชประเพณีเท่านั้น ภาพประกอบคือ พระลองนอก ส่วนนี้แค่ประดับไว้เฉยๆไม่ได้เผาด้วย ในคราวพระบรมศพสมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี จึงมีการพระราชทานเพลิงพระศพเฉพาะ พระลองใน

โดย ทับตะวัน...นำมาฝาก [16 พ.ย. 2551 , 18:11:25 น.] ( IP = 58.9.227.47 : : )

สลักธรรม 2 พระโกศทองใหญ่ หรือ พระลองทองใหญ่ ใช้สำหรับทรงพระบรมศพพระเจ้าแผ่นดิน สมเด็จพระอัครมเหสี หรือเจ้าฟ้าชั้นสูงยิ่ง เช่น สมเด็จพระยุพราช สร้างในสมัยรัชกาลที่ 1 (พ.ศ. 2351) พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช โปรดให้รื้อทองที่หุ้มกระโกศกุดั่นมาสร้างโกศทองคำอันมีลวดลายเครื่องตก แต่งอย่างงดงามยิ่ง เตรียมไว้สำหรับทรงพระบรมศพของพระองค์ แต่เมื่อ สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงศรีสุนทรเทพสิ้นพระชนม์ พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกทรงพระอาลัยมาก จึงโปรดฯ ให้เชิญพระโกศทองใหญ่ไปประกอบพระศพสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงศรีสุนทรเทพเป็นครั้งแรก และเป็นประเพณีในรัชกาลต่อมา ที่พระราชทานพระโกศทองใหญ่ให้ทรงพระศพอื่นเป็นพิเศษนอกจากพระบรมศพ เช่นในคราวงานพระบรมศพสมเด็จย่า และงานพพระศพสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอฯ กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ อย่างที่เรียนไว้ข้างต้น จากภาพด้านบน เป็นโกศเปล่าๆเป็นการตั้งประดับตามราชประเพณี การตั้งโกศในรัชสมัยปัจจุบัน จึงเหมือนการตั้งแสดงพระยศ พระศพจริงๆอยู่ในโลงซึ่งวางอยู่ด้านหลังเช่นเดียวกับตอนที่ใช้ราชรถเคลื่อนพระศพ จากพระบรมมหาราชวังสู่พระเมรุมาศ ก็เป็นการเคลื่อนโกศเปล่า มีผู้รู้บอกว่า จริงๆในโกศมีการบรรจุดวงชะตาของพระศพ แทนพระศพ แต่ในสมัยก่อน เช่นในรูปประกอบ เป็นการเคลื่อนขบวนพระศพพระพุทธเจ้าหลวงรัชกาลที่5 ซึ่งสมัยนั้น เป็นพระศพจริงๆ

โดย ทับตะวัน...นำมาฝาก [16 พ.ย. 2551 , 18:18:24 น.] ( IP = 58.9.227.47 : : )

สลักธรรม 3 เกร็ดน่ารู้ เกี่ยวกับโบราณราชประเพณี การสางพระเกศาขึ้น-ลง 1 ครั้ง แล้วหักพระสางทิ้ง การที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว สางพระเกศาพระศพขึ้น 1 ครั้ง ลง 1 ครั้ง แล้วหักพระสางวางไว้ในพาน แสดงถึงว่าเป็นการสาง (หวี) พระเกศาครั้งสุดท้าย พอเป็นพิธี เพื่อแสดงว่าไม่ต้องการความสวยงาม หรือมีความจำเป็นต้องแต่งกายใดๆ อีก เศวตฉัตรประกอบพิธีพระศพ เศวตฉัตรประกอบพิธีพระศพนั้นจะแตกต่างกันไป ตามพระอิสริยยศที่แตกต่างกัน ในส่วน สัปตปฎลเศวต ฉัตรยอดพระเมรุ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ เป็นฉัตรผ้าขาวเจ็ดชั้นระบายขลิบทองสามชั้น หมายถึงการซ้อนผ้าระบายโดยรอบแว่นฉัตรแต่ละชั้น ซ้อนกันสามรอบวงแว่นฉัตร โดยให้ชั้นในสุดยาวกว่าชั้นนอกสุดตามลำดับ ทุกชั้นฉัตรที่ชายระบายชั้นล่างสุดของชั้นฉัตร ห้อยระย้าจำปาทองโดยรอบ การประโคมย่ำยามทุก 3 ชั่วโมง การสวดพระพิธีธรรมพระอภิธรรม จะมีการประโคมย่ำยามทุก 3 ชั่วโมง มีปี่ กลอง ประโคม ด้วยทำนองที่เศร้าสร้อย ตั้งแต่เวลา 06.00 - 24.00 น. สมเด็จพระพี่นางเธอฯ อยู่ในลำดับพระอิสริยยศชั้น "เจ้าฟ้า" ภาษาที่ใช้เรียกในการประกอบพิธีพระบรมศพ "พระศพ" จะเรียกแตกต่างกันตามพระอิสริยยศ โดยสมเด็จเจ้าฟ้า จะเรียกว่า "พระศพ" ส่วนพระยศที่สูงกว่า ตั้งแต่พระมหากษัตริย์ สมเด็จพระบรมราชินี สมเด็จพระบรมราชชนนี สมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สมเด็จพระบรมราชกุมารี จะเรียกว่า "พระบรมศพ" การบรรจุพระศพลงหีบพระศพแทนพระโกศ ตามโบราณราชประเพณีเมื่อพระมหากษัตริย์และพระบรมวงศานุวงศ์ทุกพระองค์เสด็จสวรรคต จะประกอบพิธีบรรจุพระบรมศพ พระศพ ลงในพระโกศ แต่ในรัชกาลปัจจุบันพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าให้เชิญพระบรมศพ และพระศพ ลงหีบพระศพ แทนใส่การใส่พระโกศ ซึ่งสามารถทำได้ตามพระราชอัธยาศัย

โดย ทับตะวัน...นำมาฝาก [16 พ.ย. 2551 , 19:37:41 น.] ( IP = 58.9.227.47 : : )

สลักธรรม 4 รูปแบบพระเมรุ "พระเมรุ" เป็นกุฎาคารเรือนยอดประธานมณฑล หันหน้าไปทางทิศตะวันตก เป็นพระเมรุทรงปราสาทจัตุรมุขย่อมุมไม้สิบสอง ปักพระสัปตปฎลเศวตฉัตร จากฐานถึงยอดฉัตรสูง 38.65 เมตร กว้าง 31.80 เมตร ยาว 39.80 เมตร สร้างด้วยไม้ โครงสร้างภายในเป็นเหล็กประดับด้วยผ้าทองย่นตกแต่งด้วยลวดลาย สำหรับรูปแบบพระเมรุยอดปราสาท ได้ศึกษาจากการออกแบบพระเมรุมาศของพระเจ้าบรมวงศ์เธอ สมเด็จกรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ โดยยึดเค้าโครงพระเมรุมาศของสมเด็จพระปิตุฉาเจ้าสุขุมาลมารศรี มาเป็นต้นแบบ โดยแนวคิดหลักได้ยึดถือความเชื่อ เรื่องเขาพระสุเมรุ ตามแบบโบราณราชประเพณี ด้วยการจำลองปราสาท ซึ่งเปรียบเสมือนสถานที่สถิตของเหล่านางฟ้า เทวดา มาเป็นตัวองค์ของพระเมรุ ส่วนยอดพระเมรุ ประกอบด้วย ยอดชั้นเชิงกลอน 5 ชั้น ต่อยอดด้วย ชั้นบัวคลุ่มจนถึงปลายยอดประดับฉัตร 7 ชั้น เอกลักษณ์ของพระเมรุ ที่จะใช้ในพระราชพิธีพระราชทานเพลิงพระศพ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอฯ อยู่ที่หน้าบันทั้ง 4 ทิศ เนื่องจากได้อัญเชิญตราพระราชลัญจกร กว ในสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอฯ มาประดิษฐานที่หน้าบันของพระเมรุทั้ง 4 ด้าน องค์พระเมรุทั้งด้านในและด้านนอก ประดับตกแต่งด้วยผ้าทองย่นเกือบทั้งหมด ใช้สีทองเป็นหลักและประกอบด้วยสีอื่นๆ ที่เป็นสีอ่อนหวาน เหมาะกับพระอุปนิสัยและพระจริยาวัตรที่นุ่มนวลสง่างามของสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ ด้านหลังของพระเมรุ จะเห็นอาคารยาวเรียกว่า พระที่นั่งทรงธรรม เป็นอาคารโถงตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของพระเมรุ ใช้เป็นสถานที่สำหรับพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวประทับทรงธรรมและทรงประกอบพระราชพิธีบำเพ็ญพระราชกุศลในการออกพระเมรุพระศพ รวมทั้งมีที่สำหรับพระบรมวงศานุวงศ์ คณะองคมนตรี คณะรัฐมนตรี ข้าราชการชั้นผู้ใหญ่ทั้งฝ่ายทหารและพลเรือน สมาชิกรัฐสภา ตลอดจนคณะทูตานุทูต เฝ้าทูลละอองธุลีพระบาท อาคาร 2 หลัง ที่อยู่ด้านข้างทั้งซ้ายและขวาของพระที่นั่งทรงธรรม เรียกว่า ศาลาลูกขุน เป็นอาคารโถงทรงโรง สร้างตรงปลายปีกพระที่นั่งทรงธรรม ทั้งด้านทิศเหนือและทิศใต้ ใช้เป็นที่เข้าเฝ้าฯของข้าราชการ

โดย ทับตะวัน...นำมาฝาก [16 พ.ย. 2551 , 19:40:50 น.] ( IP = 58.9.227.47 : : )

สลักธรรม 5 หีบพระศพ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ ทรงมีพระมหากรุณาธิคุณให้ นายพรเทพ สุริยา เจ้าของร้านสุริยาหีบศพ จัดสร้าง "หีบพระศพ" สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ โดยทรงมีพระราชประสงค์ให้ทำหีบพระศพให้คล้ายคลึงกับหีบพระศพของสมเด็จพระศรีนครินทราพระบรมราชชนนี ดังนั้น จึงมีการสร้างหีบพระศพทรงหลุยส์ผสมบุษบกจากแผ่นไม้สักทอง อายุ 100 ปีขนาดใหญ่เพียงแผ่นเดียว ที่นำมาจาก จังหวัดเชียงใหม่ ไม่มีรอยต่อ และใช้หมึกจีน พ่นสีโอ๊กม่วง ขนาดความกว้าง 26 นิ้ว ความยาว 2 .29 เมตร น้ำหนักเกือบ 300 กิโลกรัม ทั้งนี้ สีโอ๊กม่วงนั้น เป็นสีที่เข้มแข็ง น่าเชื่อถือและเหมาะสมกับงาน หีบพระศพดังกล่าว ประกบด้วยปุ่มมะค่าทองรอบใบ ลวดลายของหีบพระศพเป็นลายกุหลาบ แสดงถึงความรัก ส่วนด้านขอบล่างเป็นลายหลุยส์ ส่วนฝาด้านบนเป็นบุษบก 3 ชั้น ภายในหีบพระศพใช้ผ้าไหมสีครีมทองประดับตกแต่งและดิ้นชายรอบ ทั้งนี้ การออกแบบและจัดสร้างทั้งหมดใช้เวลา 30 วัน ภายใต้การดูแลของสำนักพระราชวัง พระโกศไม้จันทน์ ในส่วนของ "พระโกศไม้จันทน์" ในงานพระราชพิธีพระราชทานเพลิงพระศพ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ ทางสำนักพระราชวัง ได้นำคณะพราหมณ์ทำพิธีบวงสรวงเทพยดาป่าขออนุญาตนำไม้จันทน์หอม จำนวน 3 ต้น ภายในอุทยานแห่งชาติ กุยบุรี จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ มาจัดสร้างพระโกศ ที่ออกแบบและจัดสร้างโดย นาวาอากาศเอก อาวุธ เงินชูกลิ่น มีลักษณะเป็นทรง 8 เหลี่ยม ในอัตราส่วน 1:5 ในส่วนของการปรับขยายแบบให้เท่าของจริงเป็นหน้าที่ของ สมชาติ มหัทธนะสิน สำหรับจัดสร้างพระโกศ ในสมัยโบราณจะนำไม้จันทน์มาเป็นฝืนในการเผาศพ แต่สำหรับพระมหากษัตริย์และพระบรมวงศานุวงศ์ จะถูกนำมาแปรรูปจากท่อนฟืนให้มีลวดลายขึ้นเป็นพระโกศไม้จันทน์ มีการเลื่อยไม้เป็นแผ่นบางๆ ติดแบบทำการฉลุลาย จากนั้นนำมาประกอบติดกับโครงซึ่งโบราณจะใช้โครงไม้ แต่ในปัจจุบันดัดแปลงมาเป็นโครงลวดเหล็ก บุตาข่าย เพื่อความสะดวกในการจัดสร้าง ทั้งนี้ "พระโกศไม้จันทน์" จะมีขนาดความสูง 162.5 เซนติเมตร มีความกว้างส่วนฐาน 82 เซนติเมตร จะประกอบด้วยชิ้นส่วนของลวดลายต่างๆ รวมทั้งสิ้น 6,033 ชิ้น ส่วนฐานรองพระโกศเป็นรูปทรงสี่เหลี่ยมผืนผ้า มีฝาปิด ขนาดความยาว 260 เซนติ เมตร กว้าง 140 เซนติเมตร สูง 92 เซนติเมตร ใช้จำนวนชิ้นลายทั้งสิ้น 10,159 ชิ้น ลวดลายที่ใช้ประกอบ มีทั้งสิ้น 35 แบบ อาทิ ลายหน้ากระดาน ลายบัว ลายท้องไม้ บัวคว่ำ บัวหงาย ฯลฯ โดยลายส่วนใหญ่จะเป็นลักษณะของแนวลายใบเทศ คือ ถ้าเป็นกระจังจะเป็นกระจังทรงใบเทศ ถ้าเป็นกระหนกก็จะเป็นกระหนกลายใบเทศ ซึ่งโดยรวมแล้วลวดลายจะให้อยู่ในลักษณะของลายใบเทศ ซึ่งเป็นลายเครื่องประดับของไทยที่มีความงดงามและใช้กันมาตั้งแต่สมัยโบราณ ส่วนของพระโกศที่ค่อนข้างทำยาก คือ ส่วนของบัวถลาหรือบัวคว่ำ ซึ่งอยู่ในส่วนของฝาพระโกศ เพราะมีลักษณะโค้งทำให้ลายต้องลดหลั่นกันลงมา จึงต้องมีการตัดชิ้นไม้ขึ้นมาเพื่อเลื่อย เป็นรูปโค้งแล้วถึงจะมาต่อเป็นแผ่นๆ ให้ได้ความกว้างและขนาดลาย จากนั้นจึงจะนำมาโกรกฉลุ

โดย ทับตะวัน...นำมาฝาก [16 พ.ย. 2551 , 19:43:42 น.] ( IP = 58.9.227.47 : : )

สลักธรรม 6 การสร้างพระมหาพิชัยราชรถ และเวชยันตราราชรถ การสร้างราชรถ จะจำลองราชรถเป็นดั่งเขาพระสุเมรุ คือ จากฐานเป็นนาคซึ่งอยู่ในภพล่างสุดที่เรียกว่า ภพอสูร ครุฑ นาค แล้วถัดขึ้นมาเป็นสวรรค์ชั้นต่างๆ ที่เป็นที่อยู่ของเทวดา ก่อนจะขึ้นไปเป็นบุษบกปราสาทชั้นสูงสุด ซึ่งก็คือ สวรรค์ชั้นดาวดึงส์ ราชรถขนาดใหญ่ มีด้วยกัน 2 องค์คือ พระมหาพิชัยราชรถ และเวชยันตรราชรถ ซึ่งมีความคล้ายคลึงกันมาก แต่จะต่างกันตรงที่กระจังด้านล่างสุด หากเป็นเวชยันตรราชรถ กระจังจะพลิ้วไปตามน้ำ ส่วนพระมหาพิชัยราชรถ กระจังก็จะทวนน้ำ ส่วนสาเหตุต้องมีราชรถถึง 2 องค์ สันนิษฐานว่าหลังจากงานพระราชพิธีครั้งแรกในสมัยรัชกาลที่ 1 พระพี่นางทั้งสองพระองค์ของพระองค์สิ้นพระชนม์ในเวลาไล่เลี่ยกัน จึงมีราชรถถึง 2 องค์ ตั้งแต่นั้นมา (เป็นเพียงข้อสันนิษฐาน ยังไม่มีหลักฐานใดปรากฎ) "พระมหาพิชัยราชรถ" ราชรถองค์สำคัญในพระราชพิธีพระราชทานเพลิงพระศพ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ สร้างขึ้นในสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช เพื่อการพระบรมศพพระปฐมบรมมหาราชชนก เมื่อปี 2338 พระมหาพิชัยราชรถ เป็นราชรถขนาดใหญ่ คือมีขนาดสูง 1,120 เซนติเมตร ยาว 1,530 เซนติเมตร ใช้คนฉุดชักทั้งหมด 216 คน มาจนถึงวันนี้ "พระมหาพิชัยราชรถ" มีอายุรวมถึง 213 ปี จึงทรุดโทรมไปตามกาลเวลา ทำให้ต้องมีการซ่อแซมเพื่อให้ใช้ได้เป็นระยะ ดังเช่นการบูรณะในปี 2539 ในงานพระราชพิธีพระราชทานเพลิงพระบรมศพ สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี โดยกรมศิลปากร ได้บูรณะซ่อมแซมเสริมความมั่นคงโดยทำให้น้ำหนักเบา เพื่อความสะดวกในการเคลื่อนย้ายพระมหาพิชัยราชรถเข้าขบวนพระราชพิธี แต่รักษาความงดงามทางศิลปกรรมเดิมไว้อย่างครบถ้วน สำหรับการบูรณะ "พระมหาพิชัยราชรถ" เพื่อใช้ในพระราชพิธีพระราชทานเพลิงพระศพ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ มีผู้รับผิดชอบคือ กรมสรรพาวุธทหารบก โดย พ.อ.ศักดา ศิริรัตน์ ผู้อำนวยการกองโรงงานช่างแสง ศูนย์อุตสาหการสรรพาวุธ นำคณะทหารช่างกว่า 30 นาย เข้ามาถอดอุปกรณ์ช่วงล่างของราชรถอย่างละเอียดพิถีพิถัน ซึ่งครั้งนี้จะใช้ราชรถ 2 องค์ คือ "พระมหาพิชัยราชรถ" และ "เวชยันตรราชรถ" ราชรถน้อย ซึ่งจำลองมาจากสวรรค์ชั้นไพชยนต์ซึ่งเป็นวิมานของพระอินทร์ มีลักษณะคล้ายคลึงราชรถองค์ใหญ่คือมีส่วนตัวรถที่แกะสลักลงรักปิดทองประดับกระจก คานที่ยื่นออกมาเป็นรูปนาคราช บนราชรถมีบุษบกตั้งอยู่เช่นกันแต่มีขนาดเล็กกว่า

โดย ทับตะวัน...นำมาฝาก [16 พ.ย. 2551 , 19:48:03 น.] ( IP = 58.9.227.47 : : )

สลักธรรม 7 เศวตฉัตร 7 ชั้น กางกั้นพระโกศ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ พระราชทาน เศวตฉัตร 7 ชั้น กางกั้นพระโกศ ในองค์พระเศวตฉัตรองค์นี้ประกอบด้วยความงามด้านประณีตศิลป์ พร้อมด้วยความหมายของ "ฉัตร" ซึ่งเป็นเครื่องแสดงพระเกียรติยศและเครื่องสูงที่สำคัญยิ่ง รวมถึงฉัตรประเภทต่าง ๆ ที่รายล้อมรอบพระเมรุ มณฑลพิธี ตลอดจนในริ้วขบวนแห่ ฯลฯ "ฉัตร" มาจากภาษาสันสกฤตแปลว่า "ร่ม" เป็นเครื่องสูงชนิดหนึ่ง ใช้ตั้งประดิษฐานในอาคารหรือเชิญถือในขบวนแห่ โดยถือชูขึ้นข้างบนซึ่งการถือชูตั้งขึ้นข้างบนจะเป็นไปในแนวดิ่งจึงเรียกว่า เครื่องสูง ในการนำมาใช้ของบุคคลธรรมดาก็จะถือร่มชั้นเดียว แต่เมื่อมียศสูงขึ้น ก็จะมีการซ้อนชั้นร่มขึ้น และการซ้อนชั้นนั้น มีความหมายบอกถึง ชั้นของพระเกียรติยศ ในส่วน "สัปตปฎลเศวต" ฉัตรยอดพระเมรุ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ เป็นฉัตรผ้าขาวเจ็ดชั้น ระบายขลิบทองสามชั้น หมายถึง การซ้อนผ้าระบายโดยรอบแว่นฉัตรแต่ละชั้น ซ้อนกันสามรอบวงแว่นฉัตร โดยให้ชั้นในสุดยาวกว่าชั้นนอกสุดตามลำดับ ทุกชั้นฉัตรที่ชายระบายชั้นล่างสุดของชั้นฉัตร ห้อยระย้าจำปาทองโดยรอบ "สัปตปฎล" หมายถึงฉัตรเจ็ดชั้น "เศวตฉัตร" คือฉัตรผ้าขาว เป็นเครื่องประกอบแสดงฐานานุศักดิ์และตามที่กล่าวมาฉัตรเจ็ดชั้นขึ้นไปจะมีระบายสามชั้น สัปตปฎล ครั้งนี้จึงเป็น "ฉัตรเจ็ดชั้นขลิบทองชายระบายสามชั้น" การบรรเลงดนตรีไทยในงานพระศพ การบรรเลงดนตรีไทยในงานพระราชพิธี ถือว่าเป็นเครื่องประกอบพระราชอิสริยยศขององค์พระมหากษัตริย์และพระบรมวงศานุวงศ์ และเป็นส่วนหนึ่งในของงานพระราชพิธีที่บรรเลงตามขั้นตอนของงานพระราชพิธี คู่กับวงประโคมของงานเครื่องสูง สำนักพระราชวัง เดิมการประโคมดนตรีที่เป็นลักษณะประโคมย่ำยาม มีเฉพาะของงานเครื่องสูงสำนักพระราชวังเท่านั้น ประกอบด้วยวงแตรสังข์และวงปี่ไฉนกลองชนะ มีการประโคมย่ำยามทุก 3 ชั่วโมง ในการประโคมงานพระศพ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ กรมศิลปากรได้รับมอบหมายให้เข้าร่วมในการประโคมย่ำยามด้วย ดังนั้น จึงมี ๒ หน่วยงานเข้าร่วมประโคม คือ วงประโคมของงานเครื่องสูง สำนักพระราชวัง (วงแตรสังข์และวงปี่ไฉนกลองชนะ) และวงปี่พาทย์นางหงส์ ของกลุ่มดุริยางค์ไทย สำนักการสังคีต กรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม

โดย ทับตะวัน...นำมาฝาก [16 พ.ย. 2551 , 19:52:44 น.] ( IP = 58.9.227.47 : : )

สลักธรรม 8 การประโคมย่ำยาม มีขั้นตอนเรียงลำดับ ดังนี้ วงประโคมลำดับที่ 1 คือ วงแตรสังข์ ประกอบด้วยเครื่องดนตรี สังข์ แตรงอน แตรฝรั่ง ประโคม "เพลงสำหรับบท" จบแล้ว วงประโคมวงที่ 2 จึงเริ่มขึ้น วงประโคมลำดับที่ 2 คือ วงปี่ไฉนกลองชนะ (หรือเรียกว่า วงเปิงพรวด) ประกอบด้วยเครื่องดนตรี ปี่ไฉน กลองชนะ เปิงมาง "ประโคมเพลงพญาโศกลอยลม" จบแล้ว วงประโคมวงที่ 3 จึงเริ่มขึ้น วงประโคมลำดับที่ 3 คือ วงปี่พาทย์นางหงส์ ประกอบด้วย ปี่ชวา ระนาดเอก ระนาดทุ้ม ฆ้องวงใหญ่ ฆ้องวงเล็ก ตะโพน กลองทัด ฉิ่ง "ประโคมเพลงชุดนางหงส์" เมื่อประโคม ครบทั้ง 3 วงแล้ว ถือว่าเสร็จการประโคมย่ำยาม 1 ครั้ง

โดย ทับตะวัน...นำมาฝาก [16 พ.ย. 2551 , 19:55:02 น.] ( IP = 58.9.227.47 : : )

สลักธรรม 9 กลั่นเพลงจากใจ น้อมอาลัยสู่สรวงสวรรค์ "ถึงเวลาส่งนางฟ้ากลับสวรรค์ ที่แห่งนั้นงามดังฝันคู่ควรเทพธิดา สู่สวรรค์ สู่ยังวิมานที่ปลายขอบฟ้า ก้มกราบอำลา ด้วยน้ำตาอาลัย ท่านลงมาจากบนฟ้าจากสวรรค์ เติมความฝัน ต่อชีวิตผู้คนทั้งใกล้ไกล สุดเหนื่อยล้า อุทิศชีวา เพื่อคนที่ยากไร้เป็นภาพในใจ ไม่ลืมทุกอย่างที่ท่านทำจากวันนี้ กลับสู่ฟ้าดังเดิม..."

โดย ทับตะวัน...นำมาฝาก [16 พ.ย. 2551 , 19:58:41 น.] ( IP = 58.9.227.47 : : )

สลักธรรม 10 กราบขอบพระคุณมากค่ะอาจารย์ทับตะวัน ได้เกร็ดความรู้ที่น่าศึกษามากเลยค่ะ ประเพณีอันเก่าแก่ควรแก่การเรียนรู้อย่างยิ่ง

โดย น้องอุ๊ [17 พ.ย. 2551 , 12:51:29 น.] ( IP = 202.28.183.10 : : 10.6.129.63 )

[ 1 ] [ 2 ]

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด