การจำแนกเจตสิกกับเหตุโดยนับแล้วนับอีก

---

การจำแนกเจตสิกที่ประกอบกับเหตุโดยนับแล้วนับอีก หลักการมีดังนี้ คือ ๑. ใช้จิตเป็นตัวตั้ง ๒. พิจารณาว่าจิตกลุ่มนั้น เป็นจิตที่มีเหตุเข้าประกอบกี่เหตุ ๓. ดูว่าจิตกลุ่มนั้นมีเจตสิกอะไรเข้าประกอบบ้าง ๔. ถ้าเจตสิกนั้นเป็นธรรมที่เป็นเหตุได้ (เหตุ ๖) เจตสิกนั้นต้องมีเหตุเข้าประกอบลดลงไป ๑จากเหตุของจิตดวงนั้น ๕. นำมารวบรวมว่าเจตสิกนั้นมีกี่เหตุโดยไม่ต้องคำนึงว่าจะซ้ำกับที่กล่าวมาแล้ว อเหตุกจิต คือจิตที่ไม่มีเหตุ (เหตุ ๖) เข้าประกอบ ซึ่งมี ๑๘ ดวง คือ อเหตุกจิต ๑๘ ดังนั้นเจตสิกที่เข้าประกอบกับอเหตุกจิต ๑๘ จึงเป็นเจตสิกที่ไม่มีเหตุเข้าประกอบด้วย ซึ่งเรียกว่า อเหตุกเจตสิก และในอเหตุกจิต๑๘ มีเจตสิกเข้าประกอบสูงสุด ๑๒ ดวง คือ อัญญสมานาเจตสิก ๑๒ (เว้นฉันทะ) เอกเหตุกจิต คือ จิตที่มีเหตุเข้าประกอบ ๑ เหตุ ซึ่งมี ๒ ดวง คือ โมหมูลจิต ๒ ดังนั้นเจตสิกที่เข้าประกอบกับโมหมูลจิต ๒ จึงเป็นเจตสิกที่มีเหตุเข้าประกอบ ๑ เหตุด้วย ซึ่งเรียกว่า เอกเหตุกเจตสิก (เว้นโมหเจตสิก) ซึ่งเจตสิกเหล่านั้น คือ อัญญสมานาเจตสิก ๑๑ (เว้น ปิติ ฉันทะ) โมจตุกเจตสิก ๓ (เว้น โมหเจตสิก) วิจิกิจฉาเจตสิก ๑ ส่วนโมหเจตสิกนั้นเป็นธรรมที่เป็นเหตุ ดังนั้นโมหเจตสิกจึงเป็นเจตสิกที่ไม่มีเหตุเข้าประกอบ (หักตัวเขาเองออก) จึงต้องนำไปรวมกับอเหตุกเจตสิก สรุป อเหตุกเจตสิก คือ เจตสิกที่ไม่มีเหตุเข้าประกอบ มีทั้งหมด ๑๓ ดวงคือ อัญญสมานาเจตสิก ๑๒ (เว้นฉันทะ) ในอเหตุกจิต ๑๘ โมหเจตสิก ๑ ในโมหมูลจิต ๒ ทวิเหตุกจิต คือ จิตที่มีเหตุเข้าประกอบ ๒ เหตุ ซึ่งมี ๒๒ ดวง คือ โลภมูลจิต ๘ โทสมูลจิต ๒ และ ญาณวิปปยุตจิต ๑๒ ดังนั้นเจตสิกที่เข้าประกอบกับทวิเหตุกจิต ๒๒ จึงเป็นเจตสิกที่มีเหตุเข้าประกอบ ๒ เหตุด้วย ซึ่งเรียกว่า ทวิเหตุกเจตสิก (เว้นโลภเจตสิก โทสเจตสิก โมหเจตสิก อโลภเจตสิก อโทสเจตสิก) ซึ่งเจตสิกเหล่านั้น คือ อัญญสมานาเจตสิก ๑๓ (๑๒ ในอุเบกขาเวทนา) โมจตุกเจตสิก ๓ (เว้น โมหเจตสิก) ในโลภมูลจิต ๘ โทสมูลจิต ๒ ทิฏฐิเจตสิก ๑ ใน โลภทิฏฐิคตสัมปยุตจิต ๔ มานเจตสิก ๑ ใน โลภทิฏฐิคตวิปปยุตจิต ๔ ถีทุกเจตสิก ๒ ในโลภสสังขาริก และโทสสสังขาริก โทจตุกเจตสิก ๓ (เว้นโทสเจตสิก) ในโทสมูลจิต ๒ โสภณเจตสิก ๒๒ ( อโลภเจตสิก อโทสเจตสิก อโมหเจตสิก ) ในญาณวิปปยุตจิต ๑๒ ส่วนโลภเจตสิก โทสเจตสิก โมหเจตสิก อโลภเจตสิก อโทสเจตสิก ที่เข้าประกอบกับทวิเหตุกจิต ๒๒ นั้นเป็นธรรมที่เป็นเหตุ ดังนั้น โลภเจตสิก โทสเจตสิก โมหเจตสิก อโลภเจตสิก อโทสเจตสิก จึงเป็นเจตสิกที่มีเหตุเข้าประกอบ ๑ เหตุเท่านั้นจึงต้องนำไปรวมกับเอกเหตุกเจตสิก สรุป เอกเหตุกเจตสิก คือ เจตสิกที่มีเหตุเข้าประกอบ ๑ เหตุ มีทั้งหมด ๒๐ ดวงคือ อัญญสมานาเจตสิก ๑๑ (เว้น ปิติ ฉันทะ) ในโมหมูลจิต ๒ โมจตุกเจตสิก ๓ (เว้น โมหเจตสิก) ในโมหมูลจิต ๒ วิจิกิจฉาเจตสิก ๑ ในโมหมูลจิต ๒ โลภเจตสิก ๑ ในโลภมูลจิต ๘ โทสเจตสิก ๑ ในโทสมูลจิต ๒ โมหเจตสิก ๑ ในโลภมูลจิต ๘ และ โทสมูลจิต ๒ อโลภเจตสิก ๑ ในญาณวิปปยุตจิต ๑๒ อโทสเจตสิก ๑ ในญาณวิปปยุตจิต ๑๒ ติเหตุกจิต คือ จิตที่มีเหตุเข้าประกอบ ๓ เหตุ ซึ่งมี ๔๗/๗๙ ดวง คือ ญาณสัมปยุตจิต ๑๒ มหัคคตจิต ๒๗ โลกุตรจิต ๘/๔๐ ดังนั้นเจตสิกที่เข้าประกอบกับติเหตุกจิต ๔๗/๗๙ จึงเป็นเจตสิกที่มีเหตุเข้าประกอบ ๓ เหตุด้วย ซึ่งเรียกว่า ติเหตุกเจตสิก (เว้น อโลภเจตสิก อโทสเจตสิก อโมหเจตสิก) ซึ่งเจตสิกเหล่านั้น คือ อัญญสมานาเจตสิก ๑๓ (๑๒ ในอุเบกขาเวทนา) โสภณเจตสิก ๒๒ ( อโลภเจตสิก อโทสเจตสิก อโมหเจตสิก ) ส่วนอโลภเจตสิก อโทสเจตสิก อโมหเจตสิก ที่เข้าประกอบกับติเหตุกจิต ๔๗/๗๙ นั้นเป็นธรรมที่เป็นเหตุ ดังนั้น ส่วนอโลภเจตสิก อโทสเจตสิก อโมหเจตสิก ที่เข้าประกอบกับติเหตุกจิต ๔๗/๗๙ จึงเป็นเจตสิกที่มีเหตุเข้าประกอบ ๒ เหตุเท่านั้น นั้นจึงต้องนำไปรวมกับทวิเหตุกเจตสิกด้วย สรุป ทวิเหตุกเจตสิก คือ เจตสิกที่มีเหตุเข้าประกอบ ๒ เหตุ มีทั้งหมด ๔๘ ดวงคือ อัญญสมานาเจตสิก ๑๓ (๑๒ ในอุเบกขาเวทนา) ในโลภมูลจิต ๘ โทสมูลจิต ๒ และ ญาณวิปปยุตจิต ๑๒ โมจตุกเจตสิก ๓ (เว้น โมหเจตสิก) ในโลภมูลจิต ๘ โทสมูลจิต ๒ ทิฏฐิเจตสิก ๑ ใน โลภทิฏฐิคตสัมปยุตจิต ๔ มานเจตสิก ๑ ใน โลภทิฏฐิคตวิปปยุตจิต ๔ ถีทุกเจตสิก ๒ ในโลภสสังขาริก และโทสสสังขาริก โทจตุกเจตสิก ๓ (เว้นโทสเจตสิก) ในโทสมูลจิต ๒ โสภณเจตสิก ๒๒ ( อโลภเจตสิก อโทสเจตสิก อโมหเจตสิกหรือปัญญา ) ในญาณวิปปยุตจิต ๑๒ อโลภเจตสิก ๑ ในติเหตุกจิต ๔๗/๗๙ อโทสเจตสิก ๑ ในติเหตุกจิต ๔๗/๗๙ อโมหเจตสิก ๑ ในติเหตุกจิต ๔๗/๗๙ สรุป ติเหตุกเจตสิก คือ เจตสิกที่มีเหตุเข้าประกอบ ๓ เหตุ มีทั้งหมด ๓๕ ดวงคือ อัญญสมานาเจตสิก ๑๓ (๑๒ ในอุเบกขาเวทนา) ในติเหตุกจิต ๔๗/๗๙ โสภณเจตสิก ๒๒ ( อโลภเจตสิก อโทสเจตสิก อโมหเจตสิก ) ในติเหตุกจิต ๔๗/๗๙ เล็กได้ทำความเข้าในเรื่องการจำแนกเจตสิกที่ประกอบกับเหตุโดยนับแล้วนับอีกได้ดังข้างต้นนี้ จึงเล่าสู่กันฟังค่ะ แต่กว่าจะสำเร็จก็มึนงงเต็กเหมือนกันค่ะทิ้งกระดาษไปหลายแผ่นทีเดียว และด้วยความเฟอะฟะมากไปหน่อยคือได้เขียนและsave ลงแผ่น disc เรียบร้อยแล้วแต่ไม่ทันดูว่าแผ่นมันเต็มพอจะลงในกระทู้วันรุ่งขึ้นก็ไม่พบข้อมูลแถมต้นฉบับที่เขียนก็ได้ทิ้งไปแล้ว ก็เลยต้องมาเขียนและพิมพ์ใหม่ นี่แหละค่ะผลของความไม่รอบคอบ พี่ๆน้องๆอย่าเอาอย่างนะค่ะ ผิดพลาดประการใดโปรดอภัยด้วยค่ะเพราะรู้สึกงงไปบ้างบางขณะ แฮะๆๆๆ ราตรีสวัสดิ์ค่ะ บ้ายบาย

โดย เล็กเจ้าเก่าค่ะ [20 มิ.ย. 2545 , 23:22:33 น.] ( IP = 203.107.139.88 : : )

สลักธรรม 1 ไม่เป็นไรครับพี่เล็ก ช้าไปนิดเดียวเอง เขียนและพิมพ์ใหม่จะได้ทบทวนของเก่าไปด้วย แล้วก็อย่าลืมนำธรรมะมาเผยแผ่อีกนะครับ ผมรออ่านอยู่

โดย เฉลิมศักดิ์ [21 มิ.ย. 2545 , 04:32:28 น.] ( IP = 203.113.81.169 : : )

สลักธรรม 2 อนุโมทนากับความพยายามที่สุดของคุณเล็กเลยค่ะ น้องถ้วยละก็เป็นบ่อยค่ะเฟอะฟะเนี่ย แก้ไม่หาย ที่แล้วก็แล้วไปนะคะ

โดย น้องถ้วย [21 มิ.ย. 2545 , 12:01:42 น.] ( IP = 202.28.136.201 : : unknown )

สลักธรรม 3 มาหาความรู้จากคนใจดีค่ะ ...อนุโมทนาสาธุ

โดย น้องกิ๊ฟคนเดิม [21 มิ.ย. 2545 , 17:06:28 น.] ( IP = 203.149.40.72 : : )

สลักธรรม 4 เก่งจังเลยค่ะพี่เล็ก ขอบคุณและอนุโมทนาค่ะ

โดย กมลชนก [25 มิ.ย. 2545 , 20:25:27 น.] ( IP = 202.28.169.165 : : unknown )

สลักธรรม 5 ...อนุโมทนาค่ะ...

โดย ข้าวนอกนา [26 มิ.ย. 2545 , 19:56:10 น.] ( IP = 203.107.145.43 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด