เรามาดูตรงนี้ว่า เรามีกรรมเป็นแดนเกิด กมฺมโยนิ แดนเกิดในที่นี้หมายถึงแหล่งกำเนิดทั้ง ๔ คือในชลาพุชะ สังเสทชะ อัณฑชะ โอปปาติกะ เพราะอำนาจกรรมในอดีต คือ กมฺมปจฺจยา มีกรรมปัจจัยทำให้เราเกิดมา กรรมนั้นก็คือ จิตของเรานั่นเองที่ประกอบด้วยเจตนา และไม่ว่าเราจะทำอะไรเจตนาในจิตของเรานั้นก็มีเพียงสองประการคือกุศลและอกุศล ที่ส่งผลให้อารมณ์ในขณะใกล้ตายของเราจับอยู่สองอย่าง คือ บุญกับบาป
ถ้ากรรมปัจจัยเป็นกุศลให้เกิดในแหล่งกำเนิดที่ดี สุคติภูมิ ก็ได้เป็นมนุษย์ เทวดา เป็นต้น หรือมีกรรมปัจจัยเป็นอกุศลก็ทำให้เกิดเป็นสัตว์เดรัจฉาน เปรต อสุรกาย หรือสัตว์เลื้อยคลาน ฉะนั้น เรื่องของ กมฺมโยนิ คือกรรมปัจจัย ที่หมายถึงมีกรรมเป็นแดนเกิด ก็คือในแหล่งกำเนิดทั้ง ๔ นั่นเอง
ส่วนกัมมพันธุ เรามีกรรมเป็นเผ่าพันธุ์ ที่ทฤษฎีทางวิทยาศาสตร์ ใช้ศัพท์ว่า กรรมพันธุ์ เช่น รูปร่างหน้าตา ลักษณะด้อย หรือโรคร้ายต่างๆ ที่ถ่ายทอดจากบรรพบุรุษ บิดามารดาไปสู่บุตร อย่างโรคเบาหวานในเด็ก เพราะกระบวนการสร้างตับอ่อนไม่สมบูรณ์ตั้งแต่เด็ก เด็กโตขึ้นตับก็ขยายตัวตามไป เซลล์ต่างๆ ก็ขยายไปด้วย กรรมพันธุ์ทางวิทยาศาสตร์นี้พูดถึงรูปธรรมเท่านั้น ยังไม่ได้พูดถึงนามธรรมเพราะพิสูจน์ไม่ได้
กัมมพันธุในที่นี้ ไม่ได้พูดถึง รูปธรรมเพียงอย่างเดียว แต่พูดถึงจิตกับกรรมชรูปควบคู่กันไป ฉะนั้น กัมมพันธุรวมแล้วก็คือ วิบากขันธ์ที่ดีและไม่ดีนั้นเอง รวมทั้งกุศลและอกุศลที่ส่งมาทางอเหตุกจิต เช่น ตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ ที่รับอารมณ์ดีไม่ดี นี่ก็คือกัมมพันธุ
มีกรรมเป็นทายาท ก็คือวิบากที่ปรากฏมีนั่นแหละเพราะเป็นทายาทกรรมโดยตรง เป็นผู้รับมรดกอย่างเต็มที เช่น ทานก็มีมรดกเป็นทรัพย์สิน การกักขังก็มีมรดกเป็นการไร้อิสรภาพ เมื่อเราเกิดมาแล้วพร้อมกับกัมมพันธุ คือวิบากขันธ์ทั้ง ๕ ได้แก่ รูปขันธ์ เวทนาขันธ์ สัญญาขันธ์ สังขารขันธ์ และวิญญานขันธ์ จึงเป็นทางออกของการกระทำกรรมส่วนตัวของเราต่อไปอีก
