มูลนิธิอภิธรรมมูลนิธิ

Moonlanithi Vipassana
Meditation
OnlineStudy
thai    english
Article สำนักวิปัสสนา
อ้อมน้อย
กิจกรรม About Us

[ Home ] [ ลานถาม-ตอบปัญหาธรรมะ ] [ ลานกวีธรรม ] [ ลานคิด เล่า เขียน ] [ ลานกลิ่นดอกแก้ว ] [ ค้นหากระทู้ ] [ สมัครสมาชิก ] [ login เข้าระบบ ]


จราจรชีวิต (๒)




จราจรชีวิต

โดย รังสีธรรม ธรรมโฆษ‏


ตอนที่ผ่านมา

นายพลโทสะ


นายพลข้าศึกภายในตัวต่อไป เป็นนายพลอากาศ มีอาวุธคือระเบิดเพลิงนาปาล์มเป็นเครื่องมือ นายพลคนนี้เป็นผู้ช่วยนายพลโลภอีกทีหนึ่ง

คือว่าเมื่อนายพลโลภบังคับให้เรากระเสือกกระสนดิ้นรนหาสิ่งใดสิ่งหนึ่ง ถ้าไม่ได้สมใจนายพลโกรธจะเข้าโจมตีทันที หรือว่าเมื่ออยากได้สิ่งใดสิ่งหนึ่ง แต่กลับไปได้สิ่งอื่นผิดจุดประสงค์ไป เช่นได้รับคำดูถูกเหยียดหยาม คำติเตียนนินทา เป็นต้น นายพลโกรธก็เข้าโจมตี โดยทิ้งระเบิดนาปาล์มลงเผากองบัญชาการ คือจิตใจของเรา ทำให้จิตใจร้อน

ขั้นแรกเรียกว่าโทสะ ทำให้จิตใจหงุดหงิดงุ่นง่าน ไม่สบาย โทสะนี้เมื่อแสดงออกมาทางใบหน้า จะทำใบหน้าบึ้งตึง อย่างที่เรียกว่าบอกบุญไม่รับ โทสะนี้ ถ้าเกิดในผู้น้อยก็ไม่สู้กระไร แต่ถ้าเกิดในผู้ใหญ่แล้ว ลำบากมาก ผู้น้อยทำอะไรดูมันผิดไปทั้งนั้น เข้าซ้ายก็ผิด เข้าขวาก็ผิด เขาพูดด้วยก็ว่าเขายั่ว เขายิ้มด้วยก็ว่ายิ้มเยาะ พูดเบาก็ว่าพูดอยู่ในคอ พูดดังก็ว่าขึ้นเสียงกับผู้ใหญ่ พูดน้อยก็หาว่าพูดไม่ได้ความ พูดมากก็หาว่าสอนผู้ใหญ่ ลำบากมาก

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [28 พ.ค. 2552 , 05:53:48 น.] ( IP = 58.9.135.152 : : ) เก็บกระทู้นี้ไว้ใน Bookmarkส่งกระทู้นี้ให้เพื่อนของคุณ


  สลักธรรม 1

ขั้นไฟแดง

โทสะเมื่อเห็นแก่ตัวขึ้น หรือเพิ่มมากขึ้นจะกลายเป็นโกรธ หรือโกธะ โกธะจะเพิ่มปริมาณมากขึ้น เป็นพยาบาท คือโกรธสุดขีดทันทีทันใด ภายในเวลาอันรวดเร็วจนลำดับแทบไม่ทัน

เมื่อถึงขั้นพยาบาทแล้ว จิตใจจะเดือดปุดๆ ดุจน้ำที่กำลังเดือด และมืดมัวด้วยเปลวเพลิงพยาบาท ทำให้มองไม่เห็นเหตุผลอะไรทั้งสิ้น ถ้าแสดงตัวออกมาภายนอก จะทำให้ใบหน้าแดง ทำให้มือเท่าสั่นระริก ทำให้กัดฟันกรอดๆ ทำให้นัยน์ตาขวาง เมื่อนัยน์ตาขวางแล้วก็เห็นอะไร ผิดจากความจริงไปหมด อย่างที่เรียกกันว่า เห็นช้างตัวเท่าแมว

ลูกเราเมียเราในเวลาปกติก็เห็นเป็นลูกเป็นเมีย มีความรักใคร่เอ็นดูดี แต่พอโกรธเข้าครองใจ นัยน์ตาขวางขึ้นมาเท่านั้น เห็นเมียเห็นลูกเป็นฟุตบอลไปทีเดียว เมื่อเห็นเป็นลูกฟุตบอล ก็เห็นบ้านเรือนเป็นสนามฟุตบอล ตรงเข้าไล่เตะลูกฟุตบอลเป็นการใหญ่ แต่ฟุตบอลเมียไม่ใช่ฟุตบอลธรรมดา เป็นฟุตบอลมีขาเหมือนกัน แทนที่จะเตะกลับถูกเตะแย่ไปก็มี ถ้ามีใครบังอาจสมัครเป็นกรรมการขึ้นไปห้ามเวลานั้น กรรมการเองก็จะพลอยเคราะห์ร้ายไปด้วยบางครั้ง

ในเวลาปกติ สิ่งของเครื่องใช้ต่างๆ ที่เราซื้อมาเก็บไว้ ตั้งไว้เป็นแถวบนโต๊ะ หรือในตู้ดูก็สวยงามดี พอนัยน์ตาขวางขึ้นมาเท่านั้น ก็เห็นสิ่งเหล่านี้เป็นฟุตบอลไปอีก ตรงเข้าเตะต่อยตบตีทันที หม้อข้าวหม้อแกงถ้วยโถโอชาม ตุ่มน้ำกะละมังไม่มีเหลือ แหลกละเอียดหมด เท่านี้ยังพอทำเนา บางคนถึงกับเห็นตัวเองเป็นลูกฟุตบอลไปก็มี โกรธขึ้นมาแล้วก็ทำร้ายตัวเอง กรีดเลือดเชือดเนื้อเถือหนังตัวเองจนพิกลพิการไปก็มีเป็นอันมาก

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [28 พ.ค. 2552 , 05:58:30 น.] ( IP = 58.9.135.152 : : )


  สลักธรรม 2

สร้างแล้วทำลาย

นายพลโกรธนี้ร้ายมาก จนกระทั่งไม่มีไฟเขียว พอเริ่มขึ้นก็เหลืองแดงไปเลย ฉะนั้นพอรู้สึกว่าโทสะขึ้นในใจแล้ว อย่าทำอะไรๆ ดีกว่า สงบจิตสงบใจนิ่งๆ ไว้อย่าคิด ถ้าคิดต้องเป็นความคิดชั่ว อย่าพูด ถ้าพูดต้องเป็นคำพูดชั่ว อย่าทำอะไรลงไป ถ้าทำต้องเป็นการรุนแรงเสียหายแน่ ฉะนั้นให้สะกดใจอดกลั้นไว้

ความโกรธนี้เกิดเร็วแต่ก็ดับเร็วเหมือนกัน ถ้าเราสะกดใจไว้ประเดี๋ยวเพลิงโกรธก็จะลดลงแล้วก็หายไป ไม่มีใครโกรธเป็นฟืนเป็นไฟ อยู่ได้ตั้งครึ่งวันค่อนวันเพราะการโกรธมากๆ เท่ากับการออกแรงทำงานมาก ฉะนั้นหลังจากโกรธแล้ว มักจะรู้สึกเหน็ดเหนื่อยอ่อนเพลียระเหี่ยใจ ถ้าได้ทำความเสียหายไว้ในระหว่างโกรธก็มักจะมารู้สึกเสียดาย เสียใจเอาตอนนี้

เช่นได้ทำลายข้าวของอะไรไป ก็มานึกเสียดายตอนหายโกรธนี้ ในที่สุดต้องเสียเงินเสียทองไปซื้อหามาใหม่ เมื่อโกรธขึ้นมาก็ทำลายอีก แล้วก็หามาใหม่ ความโลภทำให้เขาสร้างขึ้น ความโกรธทำให้เขาทำลายเสีย สร้างขึ้นทำลายเอง สร้างขึ้นทำลายลงอยู่เช่นนี้ ตราบเท่าที่เขายังตกเป็นทาสของโลภและโกรธ

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [28 พ.ค. 2552 , 06:03:44 น.] ( IP = 58.9.135.152 : : )


  สลักธรรม 3

ถ้าคนในโลกยังตกเป็นทาสของโลภและโกรธอยู่ต่อไป โลกก็จะเป็นไปในกระบวนการ ๒ อย่างนี้ คือ เมื่อความโลภครองโลก ชาวโลกก็สร้างกันใหญ่ เมื่อโกรธครองโลก ก็ทำสงครามล้างผลาญกันเสียที เข่นฆ่ากันพอแก่ใจแล้ว เหน็ดเหนื่อยแล้วก็ยุติ เริ่มสร้างกันใหม่อีก แต่ในไม่ช้าก็ทำลายลงอีก

โลกนี้จึงเป็นเพียงบัลลังก์ที่สงครามกับสันติภาพผลัดเปลี่ยนกันเข้าครองเท่านั้น ธรรมดาโลกเป็นอยู่เช่นนี้ โลกน้อยๆ ของเราที่นั่งฟังอยู่นี้ก็ดี โลกน้อยๆ คือ ครอบครัวของเราก็ดี โรงเรียนของเราก็ดี หน่วยงานของเราก็ดี ย่อมมีทั้งการสร้างและการทำลาย ถ้ามีการสร้างมาก ทำลายน้อยก็เจริญ ถ้ามีการสร้างน้อย มีการทำลายมากก็เสื่อม ถ้าต้องการมิให้มีความเสื่อมก็อย่าทำลาย ถ้าไม่อยากทำลายก็ต้องระงับความโกรธไว้

ความโกรธเป็นอารมณ์ หรือ Emotion ชนิดหนึ่ง ธรรมดาอารมณ์ย่อมเป็นคู่ปรับกับเหตุผล อยู่ด้วยกันไม่ได้ เหมือนมืดกับสว่าง ถ้ามีมืดแล้วสว่างไม่อยู่ ถ้าเปิดไฟสว่างจ้าขึ้นมืดไม่อยู่ แล้วเปิดประตูหน้าต่างไว้ก็ไม่ยอมอยู่ ถ้าอารมณ์เข้าครองใจแล้วเหตุผลต้องหนี คนโกรธขึ้นมาแล้วไม่มีเหตุผลใดๆ ทั้งสิ้น อาจฆ่าบิดามารดาบังเกิดเกล้าของตนได้

ถ้าเหตุผลครองใจแล้วอารมณ์ก็เข้าโจมตียาก คนที่ตกเป็นทาสของอารมณ์ ก็คือคนที่ขับไล่เหตุผลออกไปจากจิตใจโดยอ้อม เขาจะกลายเป็นคนเจ้าอารมณ์ คิดด้วยอารมณ์ พูดด้วยอารมณ์ ทำด้วยอารมณ์

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [28 พ.ค. 2552 , 06:08:11 น.] ( IP = 58.9.135.152 : : )


  สลักธรรม 4

ในกลัวมีเกลียด

ผู้ใหญ่ที่เป็นทาสของอารมณ์ ถ้าคิดก็คิดแต่จะเบียดเบียนผู้น้อย คิดจะตัดเงินเดือน คิดจะสั่งขังเล่นฟรีๆ ถ้าพูดออกมาก็เป็นคำดุ คำด่า คำสบถสาบาน คำหยาบคาย ถ้าทำอะไรลงไปก็ล้วนแต่รุนแรง หน้าตาบูดบึ้งอยู่ตลอด ๒๕ ชั่วโมง

ผู้ใหญ่เช่นนั้นย่อมไม่สามารถผูกจิตผูกใจผู้น้อยไว้ได้ ถึงเขาจะทำตามคำสั่ง ก็ทำตามเพราะกลัว ในความกลัวนั้น มีความเกลียดชังแทรกอยู่ด้วย เขาจะทำเฉพาะต่อหน้า ถ้าผู้ใหญ่นั้นหนีไปเสีย เขาจะอนุโมทนาสาธุการ ในด้านผู้น้อยเล่า ผู้น้อยที่ตกเป็นทาสของอารมณ์ ก็มีลักษณะอย่างเดียวกัน เขาจะมองผู้ใหญ่แต่ในแง่ร้าย ผู้ใหญ่ทำอะไรนิดๆ หน่อยๆ ก็เข้าใจเอาว่า ตั้งใจเบียดเบียนตน แล้วก็คิดจะเบียดเบียนท่านตอบ โดยการกลั่นแกล้งฝ่าฝืนระเบียบวินัยไม่เอื้อเฟื้อ ทำให้ท่านเดือดร้อนรำคาญ เป็นต้น

ในเคารพมีรัก

สรุปว่า ถ้าต่างคนต่างใช้อารมณ์โทสะใส่กันแล้ว มีแต่ทางทำร้าย มีแต่ทางเสื่อม เสื่อมทั้งสามัคคี เสื่อมทั้งผลงาน เสื่อมทั้งขวัญ

ตรงกันข้าม ถ้าผู้ใหญ่ระงับอารมณ์โกรธไว้ ใช้แต่เมตตากรุณาและเหตุผลในการดำเนินงาน รักผู้น้อยเหมือนลูกหลาน มุ่งความเจริญแก่ผู้น้อย คิดดี พูดดีแก่ผู้น้อย ผู้น้อยก็มีความเคารพอย่างบริสุทธิ์ใจในความเคารพนั้น มีความรักแทรกอยู่ด้วย ถ้าเขาทำตามเพราะความรักแล้ว เขาทำทั้งต่อหน้าและลับหลัง เมื่ออยู่ด้วยก็มีความสุขสงบเย็นเหมือนอยู่ใต้ร่มไม้ใหญ่เมื่อจากไปก็อาลัยคิดถึง ผู้น้อยที่ไม่เป็นทาสอารมณ์ ย่อมเคารพเชื่อฟังผู้ใหญ่อย่างบริสุทธิ์ใจ ผิดยอมรับผิด ถูกยอมรับถูก ตามระเบียบวินัย ไม่ถือใจตัวเป็นใหญ่

เมื่อต่างฝ่ายต่างเอาเหตุผลผิดชอบดีชั่วเข้าว่ากัน ก็เป็นการสร้างสามัคคี สร้างขวัญ สร้างระเบียบวินัย สร้างความเจริญก้าวหน้าทุกๆ ด้าน นี้พูดถึงด้านวงการงานที่เป็นส่วนรวม

ในส่วนครอบครัวก็เช่นเดียวกัน ถ้าต่างฝ่ายต่างถืออารมณ์เป็นใหญ่ ก็เป็นทางทำลายทางเสื่อมทำลาย ความสงบสุขภายในครอบครัว ทำลายความมั่นคงของครอบครัว ฉะนั้น ความโกรธจึงเป็นศัตรูผู้ยิ่งใหญ่ที่ควรปราบอย่างยิ่ง

โปรดติดตามตอนต่อไป


โดย พี่เณร...นำมาฝาก [28 พ.ค. 2552 , 06:16:47 น.] ( IP = 58.9.135.152 : : )


  สลักธรรม 5


มาครานี้ เจอะเจอท่านนายพลโทสะ ดูจะดุเดือดมาก เพราะท่านพกพาลูกระเบิดมาด้วย

ศัตรูภายในของเราแต่ละตัวดูช่างดุร้ายทั้งนั้น แต่ก็ช่างช่วยเหลือกันเป็นอย่างดี ผลัดกันสร้าง ผลัดกันทำลาย เฮ้อ..น่าสงสารชีวิตเสียเหลือเกิน

กราบขอบพระคุณพี่เณรมากค่ะที่นำธรรมะที่มีประโยชน์ อ่านง่ายและสนุกเพลิดเพลินมาให้ได้ทำความเข้าใจเป็นประจำ...อนุโมทนาค่ะ

โดย พี่ดา [28 พ.ค. 2552 , 10:28:59 น.] ( IP = 124.121.176.208 : : )


  สลักธรรม 6



กราบขอบพระคุณและอนุโมทนาค่ะ ..สาธุ

โดย น้องกิ๊ฟ [28 พ.ค. 2552 , 15:37:22 น.] ( IP = 118.175.74.4 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น
จาก : *
Code :
กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน *
อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง
รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB
รายละเอียด :
Icon Toy
Special command

* *
กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว.... 

คำเตือน
  • การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้
  • การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้
  • หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด

ผู้ช่วยเหลือ-แหล่งข้อมูล

[ คีตธรรม ] [ ตารางสี ] [ ค้นหาเพลง ]

ลานภาพ

อบรมวิปัสสนา

ค้นหา

ค้นหา-GooGle

สร้างสรรค์โดย a2.gif (164 bytes) http://www.abhidhamonline.org