"รำลึกพระอาจารย์บุญมี ปูชนียบุคคล" (๗)

---

"รำลึกพระอาจารย์บุญมี ปูชนียบุคคล" (๗) ตอนที่ผ่านมา นอกจากท่านอาจารย์บุญมีจะมีความน่าเคารพในการยกตัวอย่างประกอบการสอนอภิธรรมในห้องเรียนให้เข้าใจได้ง่ายแล้ว แม้ในการเขียนหนังสือเพื่อเผยแพร่ไปในวงกว้างท่านก็ยังคงเลือกที่จะใช้ภาษาง่ายๆ และตั้งคำถามที่ดึงดูดความสนใจใคร่รู้ของผู้อ่านให้ติดตามอ่านหนังสือไปจนจบ และมีความต้องการที่จะรู้ต่อไปให้กระจ่างชัดยิ่งขึ้นในเรื่องราวนั้นๆ พูดได้อย่างเต็มปากว่า ท่านเป็นผู้บรรยายพระอภิธรรมท่านแรกที่นำเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นจริงในสมัยปัจจุบันไปประยุกต์ประกอบการสอนในลักษณะวิจัยธรรมให้ผู้ฟังเข้าใจได้โดยไม่ผิดไปจากสภาวธรรมและหลักเหตุผล ทั้งยังไม่ทำให้ผู้เรียนเกิดความเบื่อหน่ายไปกับการท่องจำชื่อ ตัวเลข และความหมายของภาษาบาลีและปรมัตถธรรมที่อยู่ในบทศึกษา สุ้มเสียงในการบรรยายของท่านอาจารย์บุญมีนั้นประกอบไปด้วยความเมตตาจนสัมผัสได้ชัดเจน ทั้งท่านยังมีลักษณะที่เรียกกันว่าอารมณ์ดีในการรับฟังคำถามจากนักศึกษา ไม่ว่าคำถามนั้นจะเกี่ยวข้องกับบทเรียนหรือไม่ ท่านก็ยินดีที่จะไขปัญหานั้นให้ทราบตามสมควรโดยมีการชักนำเข้าสู่หลักพระอภิธรรมเสมอ และบ่อยครั้งที่ผู้ฟังจะได้ยินคำชื่นชมในคำถามก่อนที่ท่านจะให้คำตอบว่า "คำถามนี้ดีมาก" นอกจากนี้ในงานเขียนของท่านมักจะมีคำอธิบายที่สื่อให้ผู้อ่านสามารถสร้างจินตภาพตามไปจนเกิดความเข้าใจได้ง่ายแม้จะเป็นการพูดถึงสภาพธรรมที่เข้าใจยากก็ตาม อย่างเช่นในเรื่อง "บัญญัติ" และ"พระไตรลักษณ์" ดังนี้

โดย ศาลาธรรม [23 พ.ย. 2552 , 07:33:29 น.] ( IP = 58.9.94.241 : : )

สลักธรรม 1 อัตถบัญญัติ อัตถบัญญัติเป็นความจริงของแต่ละกลุ่มบุคคลที่ตั้งชื่อหรือสมมุติชื่อขึ้นเพื่อเรียกขานกันให้เข้าใจ โดยอาศัยรูปร่างสัณฐาน สีสันวรรณะ หรือกิริยาอาการของสิ่งนั้นๆ ตัวอย่างเช่น ภูเขา แม่น้ำ ต้นไม้ บ้าน เรือน คน สัตว์ นายแดง นายดำ เดิน วิ่ง เป็นต้น เหมือนคำว่า "เสื้อเชิ๊ต" ก็เป็นที่รู้จักกันโดยทั่วไปในหมู่ของคนไทย ว่าเป็นเสื้อชนิดไหน เมื่อชูให้ใครๆ ดูก็รู้จัก แต่เสื้อเชิ๊ตหาได้มีจริงๆ ในโลกนี้ไม่ เราตั้งชื่อมันเอาไว้เพื่อจะได้เรียกชื่อพูดกันให้ถูกต้องเท่านั้นเอง เพราะว่าเสื้อเชิ๊ตนั้นหาได้มีไม่ มีแต่ปุยฝ้ายที่เขาเก็บเอามาจากต้นฝ้ายต่างหาก ความจริงจะว่ามีปุยฝ้ายก็ไม่ได้เหมือนกัน เพราะมีแต่ด้ายเส้นเล็กๆ เป็นเส้นๆ มากมาย ถ้าจะเอาความจริงให้ยิ่งขึ้นแล้ว ในเวลานี้ ด้ายเส้นเล็กๆ ก็ไม่มี เพราะด้ายเส้นเล็กๆ เป็นอันมากรวมกันแล้วก็เป็นผ้าต่างหาก คำว่าด้ายก็หายไป และผ้าที่เอามาตัดให้เป็นแบบฉบับตามที่กำหนดกันเอาไว้ จึงได้ตั้งชื่อว่า เป็นเสื้อเชิ๊ต อย่างไรก็ดี ความจริงที่แท้แล้ว มันเป็น "รูป" เท่านั้นเอง รูปซึ่งมาจากหน่วยเล็กๆ ที่เรียกว่า ปรมาณู (ปรมาณูในทางธรรมะ) ที่มองไม่เห็น และสัมผัสถูกต้องไม่ได้มารวมกัน

โดย ศาลาธรรม [23 พ.ย. 2552 , 07:33:59 น.] ( IP = 58.9.94.241 : : )

สลักธรรม 2 หรือคำว่า "คน" แล้วยังแยกออกไปว่า คนผู้หญิงหรือคนผู้ชาย อ้วน ผอม ขาว ดำ สวยหรือไม่สวย เราสมมุติกันขึ้นมา เพราะหาได้มีคน ผู้หญิง ผู้ชาย อ้วน ผอม สวยหรือไม่สวย แม้แต่ประการใดไม่ ชี้ลงไปตรงไหนก็หาได้มีคน ผู้หญิง ผู้ชาย อ้วน ผอม ขาว ดำ สวยหรือไม่สวย เพราะมีหน้า มีตา มีปาก มีแขน มีขา รวมกัน จึงเรียกว่า คน แต่หน้า ตา ปาก จมูก แขน ขา แต่ละอย่างหาได้เป็นคนไม่ เมื่อรวมกันแล้วจึงเรียกว่า "คน" แต่ความจริง ชิ้นส่วนต่างๆ ที่มารวมกันเหล่านั้น เรียกว่า "รูป" ต่างหาก เป็นรูปปรมาณูที่เล็กละเอียดมากเท่านั้นเอง รวมกันเข้าในรูปแบบต่างๆ มากมาย จึงเห็นต่างๆ กันออกไป เรื่องนี้เป็นความจริงของคนกลุ่มหนึ่งหรือหมู่หนึ่งที่ได้สมมุติขึ้นมา เพื่อจะได้พูดจาให้เข้าใจกันได้ แต่ไม่มีจริงๆ เลยชี้ไม่ได้ว่า คน หญิง ชาย นั้นอยู่ตรงไหน ไม่ว่าจะชี้ลงไปที่หน้า ตา แขน หรือขาก็ตาม คนแขกก็ดี คนจีนก็ดี เด็กเล็กๆ ที่นอนในเบาะก็ดี ตลอดจนสัตว์เดรัจฉาน เช่น สุนัขหรือแมวก็ดี ทั้งหมดเหล่านี้หาได้มีความเข้าใจในเรื่องเสื้อเชิ๊ต คน หญิง ชาย อ้วน ผอม สวยหรือไม่สวยมิได้ ทั้งๆ ที่ก็มีจิตใจ แล้วก็มีตาดูเห็นได้เหมือนกัน ทั้งเห็นได้โดยอาศัยเหตุเดียวกันด้วย

โดย ศาลาธรรม [23 พ.ย. 2552 , 07:34:16 น.] ( IP = 58.9.94.241 : : )

สลักธรรม 3 สัททบัญญัติ สัททบัญญัติ เป็นการสมมุติขึ้นเพื่อจะได้เรียกชื่อถึงสิ่งต่างๆ ให้มีความเข้าใจกัน เช่นพูดว่า ภูเขา หรือพูดว่า ทะเล ผู้ฟังก็ทราบว่า หมายถึงอะไร หรือมีลักษณะอย่างไร ได้ยินคำว่า หญิง ชาย เดิน วิ่ง ก็ทราบว่ามีลักษณะและมีอาการอย่างไร

โดย ศาลาธรรม [23 พ.ย. 2552 , 07:34:33 น.] ( IP = 58.9.94.241 : : )

สลักธรรม 4 สามัญลักษณะ คือ ธรรมชาติที่มีประจำตัว ๓ ประการ ชื่อว่า ไตรลักษณะ จิต เจตสิก รูป ย่อมจะมีไตรลักษณะ คือสามัญลักษณะครบบริบูรณ์ทั้ง ๓ ประการ อนิจลักษณะ เป็นลักษณะที่ไม่เที่ยงแท้แน่นอน ไม่มั่นคง ไม่ยั่งยืนย่อมผันแปรอยู่เสมอ คนโดยมากชอบพูดกันว่า "ความไม่เที่ยง" แต่คนโดยมากไปเข้าใจแต่เพียงว่า เป็นเด็กเกิดใหม่ ไม่เที่ยง จึงได้เติบโตเป็นหนุ่มเป็นสาว ความเป็นหนุ่มเป็นสาวก็ไม่เที่ยง ไม่ช้าไม่นานเท่าใดก็จะต้องแก่เฒ่า และความแก่เฒ่าตั้งต้นขึ้นมาแล้วก็แน่นอนว่าจะต้องถึงแก่ความตายในที่สุด นั่นก็เป็นความไม่เที่ยงเหมือนกัน แต่เป็นความไม่เที่ยงที่เห็นได้ง่าย แต่ความไม่เที่ยงอีกอย่างหนึ่งนั้นเกิดอยู่ทุกเวลานาทีมิได้หยุดเลย ซึ่งสังเกตเห็นได้ยากสำหรับผู้ที่มิได้ศึกษา หรือมิได้คิดพิจารณาให้ดี บางทีความไม่เที่ยงไม่ปรากฏให้เห็นเลย ตั้งแต่คนเราเกิดขึ้นมา ความไม่เที่ยงก็ได้ตั้งต้นขึ้นมาแล้วทุกวินาทีไม่มีหยุดเลย หาไม่จะเติบโตและแก่เฒ่าได้อย่างไร แต่เป็นไปทีละน้อยๆ มองเห็นไม่ได้ ตั้งแต่สร้างบ้านหลังใหม่เสร็จลง บ้านหลังนี้ก็เริ่มเก่าในทันใดนั้นเอง ถ้าจากไปสัก ๑ ปี ก็จะเห็นได้โดยง่าย เพราะสร้างเสร็จแล้วใหม่ๆ มองไม่เห็นว่ามันเก่า แต่บ้านทั้งหลังมันก็ได้เปลี่ยนแปลงไปทุกวินาทีมิได้หยุดเลย ดังนั้นมันจึงเก่าได้ ไม่มีใครหรือสิ่งใดจะไปยับยั้งความผันแปรเปลี่ยนแปลงนี้ได้ เพราะมันเป็นธรรมชาติที่มีประจำตัว คืออนิจจัง ซึ่งได้แก่ความไม่เที่ยงนั่นเอง

โดย ศาลาธรรม [23 พ.ย. 2552 , 07:34:50 น.] ( IP = 58.9.94.241 : : )

สลักธรรม 5 ทุกขลักษณะ เป็นธรรมชาติที่ทนอยู่ในสภาพเดิมไม่ได้ คือความทุกข์ คนโดยมากพากันเข้าใจว่า ทุกข์ ก็ได้แก่ ความเดือดร้อนใจ หรือไม่สบาย ไม่มีข้าวจะกิน ไม่มีเงินจะใช้ ไม่มีบ้านจะอยู่ เจ็บป่วยไม่สบาย หรือผิดพ้องหมองใจกันมุ่งหมายเอาแต่คนหรือสัตว์เท่านั้น นั่นเป็นความทุกข์ แต่เป็นทุกข์ขั้นหยาบๆ เพราะทนอยู่ในสภาพเดิมไม่ได้เหมือนกัน แต่ความจริงที่ถูกต้องสมบูรณ์นั้น ความทุกข์ได้แก่สภาพที่ทนอยู่ไม่ได้ต้องผันแปรเปลี่ยนแปลงไป แล้วเป็นทุกข์ได้ทั้งรูปทั้งนาม เช่น นาม เห็น หรือได้ยิน ผู้ใดที่เห็น หรือได้ยิน แม้จะดีแสนดีอย่างไร ก็ทนเห็น หรือทนได้ยินอยู่ตลอดเวลาไม่ไหว ต้องเปลี่ยนอารมณ์ไปอยู่เรื่อยๆ ไป แม้อิริยาบถที่ยืน เดิน นั่ง นอน ที่เราคิดว่าแสนสบายก็อยู่ในอิริยาบถเดียวไม่ได้ ก็ต้องเปลี่ยนไปเปลี่ยนมาวันละนับครั้งไม่ไหวด้วยทนอยู่ไม่ได้ เพราะความทุกข์มันมาบังคับ ตลอดจนโต๊ะ เก้าอี้ หรือข้าวของต่างๆ มันก็อยู่ในฐานะเดียวกัน คือเป็นทุกข์ทนอยู่ในสภาพเดิมไม่ได้ด้วยกนทั้งนั้น เพราะรูปอันเป็นปรมาณูมาประชุมกันย่อมจะผันแปรไปอยู่ทุกวินาที

โดย ศาลาธรรม [23 พ.ย. 2552 , 07:35:05 น.] ( IP = 58.9.94.241 : : )

สลักธรรม 6 อนัตตลักษณะ เป็นธรรมชาติที่ไม่ใช่ตัวไม่ใช่ตน ไม่ใช่คน ไม่ใช่สัตว์ทั้งจะยังบังคับบัญชาก็ไม่ได้ด้วย สรรพสิ่งทั้งหลายในโลกนี้ ไม่มีอะไรเกิดขึ้นมาโดดเดี่ยวแต่ลำพัง ล้วนแต่เกิดขึ้นมาได้ก็ด้วยอาศัยการประชุมกัน เช่น นาฬิกาข้อมือ มันก็จะต้องมีตัวเรือน มีหน้าปัด มีเข็มสั้นเข็มยาว มีฟันเฟืองตัวเล็กตัวใหญ่ เป็นต้น ถ้าเรากระจายออกมาให้หมดเป็นชิ้นๆ ความเป็นนาฬิกาก็จะหายไป แม้ตัวเรือน หน้าปัด เข็มสั้นเข็มยาว ฟันเฟือง มันก็ล้วนแต่เป็นรูป "ปรมาณู" มารวมกัน เราหานาฬิกาเท่าใดก็ไม่พบ คนเราก็เหมือนกัน เอาส่วนต่างๆ เช่น หน้า ตา แขน ขา กระดูก กล้ามเนื้อ มารวมกันเข้ามันจึงเป็นคน แล้วก็แยกออกเป็นหญิงเป็นชาย ดำหรือขาว สวยหรือไม่สวย โดยมีจิตใจของผู้นั้นรวมเข้าไปด้วย แต่ถ้ากระจายชิ้นส่วนต่างๆ เหล่านี้ออกไปให้หมดเป็นชิ้นๆ แล้ว ความเป็นคน หญิง หรือชาย ดำหรือขาว สวยหรือไม่สวย ก็จะหายไป จะมีแต่รูปกับนามเท่านั้น เราหลงคิดหลงติดใจหรือไม่ชอบ เมื่อเราเห็นก็โดยเหตุที่เราหลงละเมอเพ้อฝันในมโนภาพของเราเอง ด้วยเหตุดังนี้ อนัตตลักษณะ ก็ได้แก่ความว่างเปล่าจากตัวตน คนหรือสัตว์เป็นเพียงรูปกับนามเท่านั้นมาประชุมกัน และรูปกับนามนี้ก็ผันแปรเปลี่ยนแปลงไปอยู่ทุกวินาที บังคับบัญชามันอย่างไรก็ไม่ได้ด้วย

โดย ศาลาธรรม [23 พ.ย. 2552 , 07:35:29 น.] ( IP = 58.9.94.241 : : )

สลักธรรม 7 ขอเชิญศิษยานุศิษย์ทุกท่านร่วมงาน "รำลึกพระอาจารย์บุญมี ปูชนียบุคคล" ณ ศาลาเสือพิทักษ์ มูลนิธิอภิธรรมมูลนิธิ วันที่ ๒๙ พฤศจิกายน ๒๕๕๒ ๙.๓๐ - ๑๑.๐๐ น.ปาฐกถาธรรมเรื่อง ทิฎฐิมานะ โดย พระราชวิจิตรปฏิภาณ ผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดสุทัศน์เทพวรารามฯ ๑๑.๓๐ - ๑๒.๐๐ น. ร่วมรับประทานอาหารกลางวัน ๑๒.๓๐ น. พิธีบูชาครู และเปลี่ยนผ้าจีวรหุ่นขี้ผึ้ง รูปเหมือนพระอาจารย์บุญมี เมธังกุโร ๑๓.๐๐ น. พระสงฆ์ ๗ รูป เจริญพระพุทธมนต์

โดย ศาลาธรรม [23 พ.ย. 2552 , 07:35:58 น.] ( IP = 58.9.94.241 : : )

สลักธรรม 8 น้อมกราบระลึกในพระคุณของท่านอาจารย์ครับ อีก ๖ วันเท่านั้นก็จะถึงวันงาน "รำลึกพระอาจารย์บุญมี ปูชนียบุคคล"แล้ว ขอท่านอาจารย์โปรดรับทราบและร่มปิติใจในงานที่เหล่าศิษย์จะจัดขึ้นเพื่อเป็นกตัญญุตาคุณด้วยนะครับผม กราบท่านอาจารย์ด้วยหัวใจรักและเคารพครับ วิชิต ธรรมรังษี

โดย วิชิต ธรรมรังษี [23 พ.ย. 2552 , 07:43:13 น.] ( IP = 58.9.149.167 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด