นิยาม ๕ มีความหมายดังนี้..

---

คำว่า นิยาม คือการกำหนดแน่นอนนั่นเอง มี ๕ ประการ ได้แก่... ๑.พืชนิยาม = การกำหนดแน่นอนแห่งพืช ๒. อุตุนิยาม = การกำหนดแน่นอนแห่งฤดูกาล ๓.กรรมนิยาม = การกำหนดแน่นอนแห่งกรรม ๔.ธรรมนิยาม = การกำหนดแน่นอนแห่งธรรมดา ๕.จิตตนิยาม = การกำหนดแน่นอนแห่งจิต ถ้าถามว่าทำไมต้องนำมาแสดงไว้ตรงนี้ด้วย พี่ดอกแก้วก็ต้องขอบอกท่านว่า เพราะนิยามทั้ง ๕ นั้น เป็นเรื่องที่ต้องรู้โดยเฉพาะผู้ที่ศึกษาพระอภิธรรมอยู่ ในเรื่องเกี่ยวกับวิถีจิตนะคะ เพราะในบทนี้จะมีการศึกษาถึงเรื่องการเห็น การได้ยิน เป็นต้นว่า เห็นขณะไหน ? ได้ยินขณะไหน ? แม้กระทั่งจิตบาป จิตบุญนั้นเกิดตอนไหนนั่นเอง นอกจากนั้นยังมีสิ่งหนึ่งซึ่งเกินวิสัยเราท่านที่จะรู้ได้ ไม่ว่าโดยวิธีใดๆก็ตาม ดังนั้นจึงต้องเข้าใจนิยามต่างๆด้วยค่ะ

โดย พี่ดอกแก้ว [6 ก.พ. 2553 , 13:07:01 น.] ( IP = 58.11.59.168 : : )

สลักธรรม 1 ในบรรดานิยามทั้ง ๕ นั้น การที่พืชนั้น ๆ ย่อมเป็นไปแน่นอนของพืชนั้น ๆ เช่น.... กอผักกระเฉดย่อมทอดยอดไปทางซ้าย... เถาวัลย์ข้างขวาย่อมประคองลำต้นไปทางขวา ดอกทานตะวันย่อมหันหน้าไปหาพระอาทิตย์.... เถาย่างทรายย่อมมุ่งไปหาต้นไม้อย่างเดียว ธรรมชาติเหล่านี้นี่ละค่ะ..ชื่อว่า.พืชนิยาม การกำหนดแน่นอนแห่งพืช การที่ต้นไม้นั้น ๆ มีต้นมะม่วง ทุเรียน เป็นต้น ย่อมติดดอกออกผล และแตกใบอ่อนพร้อม ๆ กันในฤดูเดียวกัน ชื่อว่า อุตุนิยาม การกำหนดแน่นอนแห่งฤดู การที่กรรมนั้น ๆ ย่อมให้วิบากแห่งกรรมนั้น ๆ คือ... กรรมที่เป็นติเหตุกะ ย่อมให้วิบากเป็นติเหตุกะบ้าง ทวิเหตุกะบ้าง อเหตุกะบ้าง กรรมที่เป็นทวิเหตุกะ ย่อมให้วิบาก เป็นทวิเหตุกะบ้าง อเหตุกะบ้าง แต่จะไม่ให้วิบากเป็นติเหตุกะ นี้ชื่อว่า กรรมนิยาม การกำหนดแน่นอนแห่งกรรม ยังมีกรรมอีกอย่างหนึ่งได้ให้ผลเหมือนกันกับการกระทำของผู้กระทำนั้น ๆ .. มีเรื่องเล่าเป็นตัวอย่าง ๓ เรื่อง ค่ะ

โดย พี่ดอกแก้ว [6 ก.พ. 2553 , 13:11:33 น.] ( IP = 58.11.59.168 : : )

สลักธรรม 2 เรื่องที่ ๑. ในครั้งพุทธกาล ไฟได้ไหม้บ้านเรือนที่ใกล้ประตูพระนครสาวัตถี มีกระจุกหญ้าติดไฟถูกลมพัดขึ้นไปสวมคอกา ซึ่งกำลังบินไปทางอากาศ กานั้นร้องเสียงดังแล้วตกตายบนแผ่นดิน เรื่องที่ ๒. เรือลำหนึ่งแล่นไปในมหาสมุทรแล้วหยุดนิ่งโดยไม่รู้สาเหตุ ทุกคนในเรือต่างก็ตกใจกลัว จึงได้เสี่ยงจับสลากเพื่อหาตัวกาลกิณี สลากนั้นได้ตกอยู่ในมือของภรรยานายเรือถึง ๓ ครั้ง ดังนั้น จึงตกลงกันว่า... อย่าให้ทุกคนในเรือต้องตายเพราะเหตุแห่งนางคนเดียวเลย ..พวกเราจะโยนนางนี้ลงไปในน้ำเถิด นายเรือกล่าวว่า.... ข้าพเจ้าไม่อาจเห็นนางนี้ลอยอยู่ในน้ำได้ คนทั้งหลายจึงได้เอาหม้อบรรจุทรายและนำไปผูกไว้ที่คอแล้วจึงโยนนางลงไปในน้ำ ทันใดนั้น เรือก็แล่นออกไปได้เหมือนลูกศรที่ซัดไป ฉะนั้น เรื่องที่ ๓.ภิกษุรูปหนึ่งเข้าไปพักอยู่ในถ้ำ คืนนั้นเอง ยอดภูเขาใหญ่ได้ตกมาปิดปากถ้ำ พอถึงวันที่ ๗ ยอดเขาที่ปิดปากถ้ำนั้นจึงออกไปเอง ภิกษุทั้งหลายได้นำเอาเรื่องทั้ง ๓ นี้ไปกราบทูลแด่พระผู้มีพระภาค พระผู้มีพระภาคตรัสว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ข้อมี้มิใช้ผู้อื่นกระทำเลย เป็นกรรมที่เขาเหล่านั้น กระทำไว้ทั้งสิ้น ครั้นแล้วจึงนำเอาอดีตนิทานมาแสดง ดังต่อไปนี้

โดย พี่ดอกแก้ว [6 ก.พ. 2553 , 13:14:50 น.] ( IP = 58.11.59.168 : : )

สลักธรรม 3 เรื่องที่ ๑.กานั้นเมื่อชาติก่อนเกิดเป็นคน เขาฝึกโคโกงตัวหนึ่งไม่ได้ จึงเอาต้นข้าวมาฟั้นเป็นวงกลม นำไปสวมคอโคนั้นแล้วจุดไฟ โคตายเพราะไฟนั้น กรรมนั้นไม่อาจจะปล่อยกานั้นรอดพ้นหนีกรรมได้ ถึงแม้นกาจะบินอยู่ในอากาศ เรื่องที่ ๒. ฝ่ายหญิงนั้น เป็นหญิงในชาติก่อนได้เลี้ยงสุนัขไว้ตัวหนึ่ง เมื่อหญิงนั้นไปป่า สุนัขก็ติดตามไปด้วย เมื่อหญิงนั้นกลับบ้านสุนัขก็ติดตามมาด้วย พวกชาวบ้านเห็นดังนั้นแล้วพากันเยาะเย้ยว่า "พรานสุนัขของเราออกแล้ว" ..ดังนี้เป็นต้น เธออึดอัดเพราะคำเยาะเย้ยนั้น แต่ไม่อาจห้ามสุนัขนั้นไม่ให้ติดตามนางได้ นางจึงเอาหม้อบรรจุทรายผูกคอสุนัขแแล้วโยนลงไปในน้ำ สุนัขตายเพราะการโยนนั้น กรรมนั้นไม่อาจจะปล่อยหญิงนั้นแม้จะอยู่กลางทะเล เรื่องที่ ๓. ภิกษุนั้นในชาติก่อนเป็นเด็กเลี้ยงโค เห็นตัวเหี้ยคลานเข้าไปในจอมปลวก จึงเอาหญ้าไปอุดรูจอมปลวก ในวันที่ ๗ เขาจึงมาเปิดรูให้เอง เหี้ยนั้นตัวสั่นออกมาเพราะอดอาหาร เขาไม่ได้ฆ่ามันเพราะสงสาร กรรมนั้นไม่อาจจะปล่อยภิกษุนั้นแม้จะอยู่ในถ้ำ เมื่อได้แสดงเรื่องทั้ง ๓ แล้ว จึงได้ตรัสพระคาถานี้ว่า ไม่ว่าจะอยู่ในอากาศ ไม่ว่าจะอยู่กลางทะเล ไม่ว่าจะอยู่ในถ้ำ ที่สัตว์สถิตอยู่แล้ว.. จะพึงพ้นจากบาปกรรมหามีไม่ แม้อย่างนี้ก็ชื่อว่า.. กรรมนิยามเหมือนกัน

โดย พี่ดอกแก้ว [6 ก.พ. 2553 , 13:21:54 น.] ( IP = 58.11.59.168 : : )

สลักธรรม 4 ในกาลที่พระโพธิสัตว์ทั้งหลายทรงถือปฏิสนธิก็ดี ...ในกาลที่ทรงออกจากพระครรภ์แห่งพระมารดาก็ดี ...ในกาลที่ตรัสรู้พระอนุตรสัมมาสัมโพธิญาณก็ดี ....ในกาลที่พระตถาคตทรงประกาศพระธรรมจักรก็ดี ....ในกาลที่ทรงปลงพระชนมายุสังขารก็ดี ..และในกาลที่เสด็จปรินิพพานก็ดี ...หมื่นโลกธาตุย่อมหวั่นไหว.. นี้ชื่อว่า ธรรมนิยาม การกำหนดแน่นอนแห่งธรรมดา และเมื่ออารมณ์กระทบประสาท ไม่มีใครทำ และไม่มีใครสั่งให้จิตทั้งหลายกระทำว่า.. จงเป็นภวังค์ , จงเป็นอาวัชชนะ ,จงเป็นทัสสนะ ,จงเป็นสัมปฏิจฉันนะ ,จงเป็นสันตีรณะ ,จงเป็นโวฏฐัพพนะ, จงเป็นชวนะ, ไม่ใครใครไปสั่งใช่ไหมคะ.... ทุกอย่างเกิดขึ้นด้วยอำนาจปัจจัย และเกิดขึ้นตามธรรมดาของตน ๆ นั่นเอง เมื่อมีอารมณ์มากระทบประสาท กิริยามโนธาตุ ย่อมเกิดต่อจากภวังค์ ลำดับนั้น .... จักขุวิญญาณย่อมให้สำเร็จทัสสนกิจ... มโนธาตุอันเป็นวิบากย่อมให้สำเร็จสัมปฏิจฉันนกิจ.... มโนวิญญาณธาตุอันเป็นวิบากย่อมให้สำเร็จสันตีรณกิจ.... มโนวิญญาณธาตุอันเป็นกิริยา ย่อมให้สำเร็จโวฏฐัพพนกิจ ... ชวนะย่อมเสพอารมณ์.. การกำหนดดังกล่าวมานี้ ชื่อว่า จิตตนิยาม ที่แสดงมานี้ก็จะทำให้ท่าน สามารถเข้าใจ ความเป็นไปแห่งธรรมะ ที่มีต่างๆกัน ด้วยเหตุผลที่ได้ยกมากล่าวไว้นี้ เพื่อท่านทั้งหลายจะได้เกิดประโยชน์ในการศึกษาธรรมะต่อๆไปได้อย่างสะดวกใจ ไม่สัปสนค่ะ และไม่เป็นผู้ที่รู้ๆๆตามๆกันมาแบบไม่มีเหตุผลในใจไงคะ ด้วยความปรารถนาดีค่ะ พี่ดอกแก้ว

โดย พี่ดอกแก้ว [6 ก.พ. 2553 , 13:28:59 น.] ( IP = 58.11.59.168 : : )

สลักธรรม 5 กราบขอบพระคุณพี่ดอกแก้วมากค่ะ ทำให้เกิดความเข้าใจยื่งขึ้น และทำให้รู้สึกว่า การรู้แบบตามๆกัน แต่ขาดความใคร่ครวญในธรรม เป็นความรู้ที่ขาดความปราณีต และขาดการสรรค์สร้างปัญญา

โดย น้องอุ๊ [6 ก.พ. 2553 , 19:44:46 น.] ( IP = 125.24.82.10 : : )

สลักธรรม 6

โดย น้องกิ๊ฟ [8 ก.พ. 2553 , 12:25:29 น.] ( IP = 125.27.177.39 : : )

สลักธรรม 7 กราบขอบพระคุณพี่ดอกแก้วมากค่ะที่ให้ความละเอียดที่ลึกซึ้งมากขึ้น กราบอนุโมทนาค่ะ

โดย abctoy - [8 ก.พ. 2553 , 12:37:42 น.] ( IP = 203.172.175.9 : : 192.168.1.65 )

สลักธรรม 8 อนุโมทนา ค่ะ

โดย พี่ดา [9 ก.พ. 2553 , 10:11:07 น.] ( IP = 124.121.176.189 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด