พัฒนาปัญญาภายใต้คุณธรรมและจริยธรรม (๓)

---

การพัฒนาปัญญาภายใต้คุณธรรมและจริยธรรม (๓) โดย พระมหานายก บรรยาย ณ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย วันที่ ๔ สิงหาคม ๒๕๕๒ ตอนที่ผ่านมา ภายใต้จริยธรรม ๕ ข้อที่กล่าวมานี้ ถามว่า พอไหม? ตามความเห็นส่วนตัวของอาตมาตอบได้เลยว่า พอ เพราะเป็นสิ่งที่ครอบคลุมหมดแล้ว จริยธรรมส่วนอื่นๆ ก็แตกไปจาก ๕ ข้อนี้ จรรยาบรรณหมอหรือจริยบรรณหมอ ก็คือวิธีปฏิบัติสำหรับความประพฤติของหมอ ก็แตกขยายออกไปจากศีล ๕ นี้เอง เพียงแต่มีธรรมเข้ามาประกอบให้ดีมากขึ้นไปอีกเท่านั้น นี่ว่าถึงจริยธรรมอย่างสูงทีเดียวนะ จริยธรรมเป็นเรื่องของภายนอก ปรากฏให้เห็นได้ แต่ก็ต้องมีแหล่งเกิดจากภายใน ก็คือมีรากจากภายใน จึงงอกออกไปเป็นลำต้นได้ ทำให้มาถึงเรื่องของคุณธรรม ธรรมที่เป็นคุณภายในซึ่งจะว่าไปแล้วก็คือคุณธรรมที่คู่กับศีลทั้ง ๕ ข้อ คุณธรรมที่คู่กับศีลข้อแรก คือ เมตตา ไม่ฆ่าสัตว์ ยกตัวอย่างว่า เห็นคนตกน้ำ ช่วยได้แต่ไม่ช่วย เป็นคนดีหรือยัง ศีลก็ไม่ขาดไม่เสีย เห็นคนตกน้ำ เขาว่ายน้ำไม่เป็น แทนที่จะช่วยให้เขารอดตายได้กลับไม่ช่วย จิตใจไม่มีเมตตา ไม่มีเมตตาเรียกว่าใจจืด มันไม่มีรสชาติเลย อีกอันหนึ่งเมตตาแล้วต้องกรุณา ขาดกรุณาเขาเรียกใจดำ กรุณาเกิดไม่ได้ถ้าไม่มีเมตตา คนที่ขาดเมตตาปรารถนาให้เขามีความสุข จะยื่นมือไปช่วยเหลือให้เขาพ้นทุกข์ได้อย่างไรกัน ขาดเมตตา กรุณาไม่มา คนๆ หนึ่งเห็นเขาเดือดร้อน ใจไม่เคยปรารถนาให้เขามีสุข ใจจืด ช่วยให้เขาพ้นทุกข์ได้แต่ไม่ช่วย นี่ขาดกรุณา เป็นคนใจดำ เห็นเขาตายต่อหน้าต่อตายังรู้สึกเฉยๆ เพราะใจมันไม่มีรสแต่แรกแล้ว และใจก็ดำมืดสนิทไม่คิดจะช่วยผู้อื่นเขา คนนี้ไม่งาม ดูอย่างไรก็ไม่งาม

โดย ศาลาธรรม [16 ก.พ. 2553 , 09:37:22 น.] ( IP = 125.27.172.64 : : )

สลักธรรม 1 คนใจจืดใจดำ ดูอย่างไรก็ไม่งาม ไม่เคยยื่นมือช่วยใครเลย ขาดความกรุณา คนเข้าใกล้ก็ไม่เคยได้ประโยชน์จากคนประเภทนี้ ไม่เคยได้รับความอ่อนโยนเพราะใจของเขาไม่เคยปรารถนาให้ใครเป็นสุข ใจมันไม่นุ่มไม่อ่อนละมุน ไปสัมผัสเข้าแล้วมันหยาบกระด้าง ลองนั่งข้างๆ คนที่จิตใจขาดความเมตตากรุณา เราจะรู้สึกร้อน ตัวของเขามันร้อน แต่เข้าใกล้หลวงปู่บางองค์ทำไมถึงรู้สึกว่าเย็น ท่านมีเมตตา เมตตาเป็นกระแสเย็นของจิตใจ ท่านแผ่ออกมาจากตัวของท่าน เหมือนกับคลื่นความเย็นที่มันแผ่ออกมา คนพอขาดเมตตาก็มักจะมีโทสะตามมา ซึ่งเหมือนกับสองฝั่งดึงกันอยู่ เมตตาฝ่ายดีก็ดึงไป โทสะฝ่ายตรงข้ามก็ดึงมา ถ้าไม่มีเมตตาดึงไว้ ฝ่ายโทสะก็ลากไป เราไม่สามารถต้านทานแรงมันได้เพราะเราไม่มีภูมิคุ้มกันพอ ไม่มีความต้านทานต่อแรงโทสะ มักจะเป็นคนเจ้าโทสะ

โดย ศาลาธรรม [16 ก.พ. 2553 , 09:38:00 น.] ( IP = 125.27.172.64 : : )

สลักธรรม 2 ท่านว่าเมตตาแก้โทสะ จริงไหม? อาจารย์อาตมาบอกไม่จริง ท่านบอกมันแก้กันไม่ทันหรอก พอมีโทสะแล้วเมตตามันไม่มี เมตตามันไม่มีก่อน มันจึงเกิดโทสะ เพราะฉะนั้น ขณะยังไม่มีโทสะและเมตตา ก็ฝึกเมตตาให้มันเกิด ฝึกให้แข็งแรงไว้ มันจะได้เป็นตัวต้านทาน ทำให้โทสะไม่เกิดหรือตามมาไม่ทัน เพราะทั้งสองอยู่พร้อมกันไม่ได้ เหมือนความมืดกับความสว่าง ถ้าสว่างก็ไม่มีมืด ถ้ามืดก็ไม่มีสว่าง เหมือนสีขาวกับสีดำ มันไม่อยู่ที่เดียวกัน บางท่านอาจจะกล่าวว่าแล้วสีเทาละ มันคือขาวกับดำมาอยู่ด้วยกันมิใช่หรือ? ขอตอบว่า ไม่ใช่ สีเทาก็คือสีขาวอยู่ติดกับสีดำ ผสมปนกันจนเราแยกไม่ออก ทั้ง ๒ สีไม่เคยอยู่ ณ ที่เดียวกันได้เลย เราเองต่างหากที่แยกแยะไม่ออก ถ้าเราเก่งจริง ละเอียดลออจริง แม่นยำจริง เราจะแยกออกได้เอง เหมือนความชั่วความดีไม่เคยอยู่ด้วยกันเลย ความดีมาความชั่วไป อยู่ในที่เดียวกันขณะเดียวกันไม่ได้ แต่มาคนละเวลาได้ สลับกันมาได้ มาติดๆ กันได้ แต่ไม่ใช่พร้อมกัน เช่นในจิตใจเรานี่ ขณะหนึ่งก็เป็นความดี ขณะหนึ่งก็เป็นความชั่ว อยากทำชั่วตอนนี้ก็คิดว่าจะทำ แต่หิริที่พูดเมื่อสักครู่ว่า ความละอายที่จะทำ โอตตัปปะความเกรงกลัวว่าจะถูกจับได้ จะได้รับโทษทัณฑ์ทางโลก ก็ยื้อเข้ามาเป็นความดีขณะนั้น หยุดไม่เอาแล้ว ผลักไปทิ้งไป แล้วก็เปลี่ยนใจ จะทำอีกแล้ว มันมาสลับกัน แต่เร็วมากจนเราคิดว่าเกิดขึ้นและอยู่พร้อมกันได้

โดย ศาลาธรรม [16 ก.พ. 2553 , 09:38:24 น.] ( IP = 125.27.172.64 : : )

สลักธรรม 3 ธรรมที่คู่กันสำหรับไม่ประทุษร้ายทรัพย์ของผู้อื่น คือ การหาเลี้ยงชีพอย่างถูกต้อง ซึ่งเป็นคุณธรรมอย่างหนึ่ง มันแบ่งออกได้เป็นความถูกต้องในหน้าที่การงาน ความถูกต้องในตัวบุคคล ความถูกต้องในวัตถุ ความถูกต้องในหน้าที่การงาน ยกตัวอย่างในที่นี้ก็คือ ความถูกต้องในความเป็นครูที่พวกเธอทั้งหลายกำลังเรียนในคณะครุศาสตร์อยู่นี้ มีคุณธรรมของความเป็นครูก็คือความซื่อตรง ความประกอบอาชีพของตนเองอย่างถูกต้อง ครูควรจะทำหน้าที่อะไรบ้าง? ก็หวังว่าจบไปแล้ว คงได้รับการพัฒนาจากคณะออกไปเป็นครูที่มีคุณภาพ ได้เรียนรู้ที่จะเป็นครูอย่างถูกต้อง ได้เรียนรู้หน้าที่ที่ครูที่ดีต้องกระทำ ส่วนความถูกต้องในบุคคล นั้นเป็นเรื่องที่ว่าเราควรจะประพฤติปฏิบัติอย่างไรในบุคคลแต่ละคน มีความถูกต้องไหม? มีความเสมอภาคยุติธรรมแก่เขาไหม? อันนี้ก็ต้องปฏิบัติให้ถูกต้องในคนนั้นๆ ความถูกต้องในวัตถุก็เช่นกัน ตัวอย่างในการค้าขาย ก็เห็นได้ง่าย คือ ไม่ขายของปลอม มันเป็นคุณธรรมบังเกิดขึ้นมาในจิตใจเรา เราขายของถูกต้อง มีคุณภาพตามที่เสนอขาย ขายของเกรด ๒ ก็บอกว่าเกรด ๒ อย่างเรามีอาชีพเป็นครู ก็สอนเขาเต็มกำลังอย่างนี้เรียกว่า ให้ในสิ่งที่ควรจะให้แก่ลูกค้าของเรา โปรดติดตามตอนต่อไป

โดย ศาลาธรรม [16 ก.พ. 2553 , 09:38:51 น.] ( IP = 125.27.172.64 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด