ขอเรียนถามเรื่องเจตสิก

---

ผมเองเป็นผู้หัดเรียนอภิธรรมเอง เวลาอ่านไปแล้วมักจะติดในหลายๆ เรื่อง เช่นเจตสิกที่เกิดขึ้นมาปรุงแต่งจิตแต่ละครั้งต้องมีอย่างน้อยกี่เจตสิก แล้วมากทีสุดกี่เจตสิก เจตสิกที่เกิดขึ้นมา มีเวลาคงอยู่นานขนาดไหน อยากทราบเจตสิกที่เป็นสัญญาขันธ์ และวิญญาณขันธ์ ทำอย่างไรจึงจะรู้ว่ามีการเกิด-ดับของเจตสิกกับจิต ถ้าเราสามารถรู้การเกิดดับของเจตสิกแล้วจะเท่ากับเราเห็นจิตเป็นไตรลักษณ์ใช่หรือไม่ ผมพบบางบทความบอกว่าชั่วลัดนิ้วมือเดียวจิตเกิดดับถึงแสนโกฏิขณะ..หมายความว่าอย่างไร ขอบคุณครับ..

โดย วัฒนะ สินทร - [15 เม.ย. 2553 , 17:48:23 น.] ( IP = 110.164.203.105 : : )

สลักธรรม 1 สวัสดีค่ะคุณวัฒนะ พระอภิธรรมนั้นต้องใช้ระยะเวลาในการศึกษาพอสมควรจึงจะเข้าใจอย่างชัดเจนตามเหตุผล ผู้ที่เพิ่งศึกษามักจะมีข้อสงสัยมากมายและมีความกระหายใคร่รู้เรื่องราวต่างๆ ให้ทะลุปรุโปร่ง ซึ่งจะทำไม่ได้เลยในระยะเวลาสั้น พิจารณาจากข้อสงสัยของคุณวัฒนะแล้วก็พบว่า ยังไม่สามารถแยกแยะได้ในเรื่องของขันธ์ ๕ อันเป็นความนำเริ่มต้นในการศึกษาพระอภิธรรม ก็จากประโยคที่คุณวัฒนะบอกว่า "อยากทราบเจตสิกที่เป็นสัญญาขันธ์ และวิญญาณขันธ์" ขอเรียนว่า วิญญาณขันธ์ไม่ใช่เจตสิก แต่เป็นจิต ซึ่งเป็นเรื่องราวในการศึกษาของปริจเฉทที่ ๑ ส่วนเรื่องของเจตสิกเป็นการศึกษาในปริจเฉทที่ ๒ ฉะนั้น ด้วยความปรารถนาดีอย่างจริงใจจึงขอเรียนว่า คุณวัฒนะควรจะศึกษาไปตามลำดับเพื่อจะได้เข้าใจถึงลักษณะเฉพาะของสภาพธรรม และความสัมพันธ์ที่เกี่ยวเนื่องกัน เพราะถ้าหากคุณวัฒนะศึกษาอย่างมีหลักเกณฑ์ไปตามลำดับแล้วก็จะสามารถตอบปัญหาที่สงสัยอยู่ในขณะนี้ได้ทุกคำถามเลยค่ะ ในเบื้องต้นนี้หากคุณวัฒนะไม่มีเวลาไปศึกษาด้วยตนเองตามสำนักเรียนพระอภิธรรมต่างๆ ก็ขอแนะนำให้อ่านจากข้อมูลที่มีเผยแพร่ในเว็บไซด์ต่างๆ ดังนี้ http://abhidhamonline.org/online_study.htm ...อันนี้ของอภิธรรมมูลนิธิ http://www.buddhism-online.org/Section01_07.htm ...โชติกะ http://reocities.com/Southbeach/Terrace/4587/aphitbook.htm ...อาจารย์ทรงเกียรติ์

โดย น้องกิ๊ฟ [17 เม.ย. 2553 , 13:15:21 น.] ( IP = 58.9.237.217 : : )

สลักธรรม 2 ถาม เจตสิกที่เกิดขึ้นมาปรุงแต่งที่เกิดขึ้นมาปรุงแต่งจิตแต่ละครั้งต้องมีอย่างน้อยกี่เจตสิก แล้วมากทีสุดกี่เจตสิก และมีเวลาคงอยู่นานขนาดไหน ตอบ อย่างน้อยที่สุด ๗ อย่างมากที่สุด ๓๘ (โดยปริยัติ) มีเวลาคงอยู่เท่ากับอายุของจิต ถาม อยากทราบเจตสิกที่เป็นสัญญาขันธ์ และวิญญาณขันธ์ ตอบ เจตสิกที่เป็นสัญญาขันธ์คือสัญญาเจตสิก ส่วนเจตสิกที่เป็นวิญญาณขันธ์นั้นไม่มี ถาม ทำอย่างไรจึงจะรู้ว่ามีการเกิด-ดับของเจตสิกกับจิต ตอบ พิจารณาด้วยปัญญาจากปริยัติก็ได้ แต่ที่จะชัดเจนและเป็นจริงที่สุดก็คือใช้สติและปัญญาพิจารณาตามความเป็นจริง (เรื่องของการปฏิบัตินั้นขอให้ศึกษาในปริจเฉทที่ ๙ ) ถาม ชั่วลัดนิ้วมือเดียวจิตเกิดดับถึงแสนโกฏิขณะหมายความว่าอย่างไร ตอบ หมายความว่าจิตมีการเกิดดับรวดเร็วมากจริงๆ ปริมาณดังกล่าวเป็นการแสดงให้เห็นว่าแม้ในระยะเวลาเพียงน้อยนิดจิตก็เกิดนับไปนับไม่ถ้วนแล้ว ขอเป็นกำลังใจให้ศึกษาต่อไปอย่างไม่ย่อท้อนะคะ

โดย น้องกิ๊ฟ [17 เม.ย. 2553 , 13:23:38 น.] ( IP = 58.9.237.217 : : )

สลักธรรม 3 ดิฉันไม่มีความรู้ด้านนี้ แต่เคยได้ยินว่าเจตสิกที่ค่อยปรุงแต่งจิต อยากทราบว่าการที่เรานั่งสมาธิแล้วเห็นจิตตัวเองเหมือนมีสองจิตตอบโต้กัน อีกจิตฟังอยู่ เรียกว่าอะไรคะ และไม่รู้จะทำอย่างไรต่อไปอีก

โดย cat [19 เม.ย. 2553 , 15:46:31 น.] ( IP = 111.84.34.100 : : )

สลักธรรม 4 สวัสดีค่ะคุณ cat เนื่องจากไม่มีความรู้ในเรื่องการทำสมาธิ จึงไม่สามารถเข้าถึงในสิ่งที่ถามมาได้ คงต้องรอผู้ที่มีความรู้จริงในด้านนี้มาตอบให้นะคะ แต่ก็ขอร่วมแสดงความคิดเห็นว่า ธรรมชาติของจิตนั้นจะเกิดขึ้นมาเพื่อรับอารมณ์แล้วก็ดับไปทีละขณะ ไม่มีการเกิดขึ้นมาค้างอยู่แล้วมีจิตอื่นเกิดขึ้นมาซ้อนกัน ฉะนั้นสิ่งที่คุณ cat รู้ก็น่าจะเป็นจิตอีกชนิดหนึ่งที่เกิดขึ้นมารับรู้ในสิ่งที่เพิ่งเกิดขึ้นผ่านไปที่ชัดเจนกว่าปกติเพราะกำลังเพ่งอารมณ์ที่กำลังสนใจอยู่ แต่จะมีสิ่งใดเป็นมูลเหตุนั้นก็มิอาจทราบได้

โดย น้องกิ๊ฟ [20 เม.ย. 2553 , 10:25:03 น.] ( IP = 125.27.181.23 : : )

สลักธรรม 5 ขอขอบคุณท่านอาจารย์..ที่ช่วยตอบให้หายสงสัย..ผมเองก็พยายามศึกษาด้านวิปัสนาเอง..ได้ลองปฏิบัติแล้ว..อาจจะเป็นเพราะไม่มีความรู้พอ..จึงเกิดความแคลงใจสงสัยในสิ่งที่เราปฏิบัติว่าใช่หรือไม่ถูกต้องหรือไม่... ก็มีคูณน้าผู้หนึ่งแนะนำว่าถ้าเรียนอภิธรรมจะเหมือนกับเรียนวิปัสนาทางทฤษฎีเพื่อให้รู้ก่อนแล้วค่อยไปปฏิบัติจริงๆจะดีกว่า...แต่ก็ไม่มีเวลาสักที...จนมาประมาณ2-3 อาทิตที่ผ่านมาผมได้ลองหาเอกสารอภิธรรมก็มาพบเว็บไซด์นี้ก็เลยพิมพ์เอกสารชุดที่ 1 มาอ่านแล้วก็ดาวโหลดเสียงบรรยายมาฟังด้วย..ผมตั้งใจไว้ว่าศึกษาให้เข้าใจแล้วเอาไปสอนแม่ที่ต่างจังหวัดอีกด้วย...ขออนุโมทนา..

โดย วัฒนะ สินทร - [21 เม.ย. 2553 , 12:50:48 น.] ( IP = 110.164.203.105 : : )

สลักธรรม 6 อนุสัยเป็นเจตสิกหรือไม่ครับ

โดย govit2553 [25 เม.ย. 2553 , 21:23:07 น.] ( IP = 118.173.115.220 : : )

สลักธรรม 7 อนุสัย หมายถึงกิเลสอย่างละเอียดที่ตามนอนเนื่องอยู่ในจิตต สันดานของสัตว์ทั้งหลายเป็นประจำ ต่อเมื่อใดได้เหตุอันสมควรแล้ว ก็ปรากฏขึ้น เมื่อนั้น อนุสัย มี ๗ ประการ คือ ๑. กามราคานุสัย สันดานที่ชอบใจในกามคุณอารมณ์ องค์ธรรมได้แก่ โลภเจตสิกที่ในโลภมูลจิต ๘ ๒. ภวราคานุสัย สันดานที่ชอบใจในอัตภาพของตนและชอบใจในรูปภพ อรูปภพ องค์ธรรมได้แก่ โลภเจตสิกที่ในทิฏฐิคตวิปปยุตตจิต ๔ ๓. ปฏิฆานุสัย สันดานที่โกรธเคือง ไม่ชอบใจในอารมณ์ องค์ธรรมได้แก่ โทสเจตสิกที่ในโทสมูลจิต ๒ ๔. มานานุสัย สันดานที่ทะนงตน ถือตัว ไม่ยอมลงให้แก่ใคร องค์ธรรม ได้แก่ มานเจตสิกที่ในทิฏฐิคตวิปปยุตตจิต ๔ ๕. ทิฏฐานุสัย สันดานที่มีความเห็นผิด องค์ธรรมได้แก่ ทิฏฐิเจตสิกที่ใน ทิฏฐิคตสัมปยุตตจิต ๔ ๖. วิจิกิจฉานุสัย สันดานที่ลังเลและสงสัยไม่แน่ใจ องค์ธรรมได้แก่ วิจิกิจฉาเจตสิก ที่ในวิจิกิจฉาสัมปยุตตจิต ๑ ๗. อวิชชานุสัย สันดานที่มีความลุ่มหลงมัวเมา เพราะไม่รู้เหตุผลตามความ เป็นจริง องค์ธรรมได้แก่ โมหเจตสิกที่ในอกุสลจิต ๑๒ รวมอนุสัย มี ๗ แต่องค์ธรรมมีเพียง ๖ คือ โลภเจตสิก โทสเจตสิก มานเจตสิก ทิฏฐิเจตสิก วิจิกิจฉาเจตสิก และโมหเจตสิก

โดย น้องกิ๊ฟ [27 เม.ย. 2553 , 13:58:48 น.] ( IP = 125.27.183.123 : : )

สลักธรรม 8 เรียนอภิธรรมทางออนไลน์เปิดรับสมัครเมื่อไร?

โดย Mrs.Warnuch [31 พ.ค. 2553 , 08:58:08 น.] ( IP = 125.26.45.76 : : )

สลักธรรม 9 อโทสะเจตสิก นี้คืออันเดียวกับเมตตาหรือเปล่าครับ

โดย Naka [28 ก.ค. 2553 , 11:28:50 น.] ( IP = 110.49.193.208 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด