วิธีห้ามจิตไม่ให้คิดอกุศล

---

ธรรมชาติของจิตไม่ชอบอยู่นิ่ง ชอบนึกคิดไปต่างๆ นานา เช่น นึกคิดไปในทางกามบ้าง นึกคิดไปในทางอาฆาตพยาบาทบ้าง การนึกคิดในทางที่ไม่ดีเหล่านี้เรียกว่า อกุศลวิตก การห้ามจิตไม่ให้นึกคิด ในทางอกุศลทำได้ยาก บุคคลส่วนมากไม่ต้องการคิดในทางอกุศล แต่มักจะอดคิดไม่ได้ คิดจนนอนไม่หลับหรือเป็นโรคประสาทก็มี คิดจนฆ่า ตัวตายไปก็มี ตรงกันข้าม เมื่อต้องการคิดเรื่องที่เป็นบุญเป็นกุศล มักจะคิดในทางกุศลได้ไม่นาน การห้ามจิตไม่ให้คิดอกุศลจึงเป็นเรื่องสำคัญ ในที่นี้จะได้กล่าวถึงวิธีห้ามจิตไม่ให้คิดอกุศล ๕ วิธี คือ.. ๑. เมื่อใส่ใจอารมณ์ใดอยู่ อกุศลวิตกเกิดขึ้น ก็ให้ใส่ใจอารมณ์อื่นที่เป็นกุศลและเป็นคู่ปรับกัน เช่น เมื่อนึกคิดไปในทางราคะ ก็ให้หันมาเจริญอสุภสัญญา พิจารณาว่า ร่างกายนี้เป็นของเน่าเปื่อยไม่สะอาด มีของโสโครกไหลออกอยู่เนืองๆ จะหาสิ่งที่เป็นแก่นสาร หรือสิ่งประเสริฐ ในกายนี้ไม่ได้เลย เมื่อมาใส่ใจอารมณ์อื่นที่เป็นกุศล คือ อสุภสัญญา ย่อมละราคะได้ ถ้าโลภอยากได้ข้าวของเงินทองต่างๆ ก็ให้พิจารณาว่า ทรัพย์สมบัติเหล่านั้นเป็นของกลางสำหรับแผ่นดิน ไม่มีใครเป็นเจ้าของที่แท้จริง เป็นเพียงของที่ยืมมาใช้ชั่วคราว ตายแล้วก็เอาไปไม่ได้ ต้องทิ้งไว้ในโลกให้ผู้อื่นใช้ต่อไป เมื่อมาใส่ใจในเรื่องอื่นที่เป็นกุศล คือ ความไม่มีเจ้าของและเป็นของชั่วคราว ย่อมละความโลภในทรัพย์สมบัติได้ ถ้านึกคิดไปในทางเบียดเบียนด้วยอำนาจโทสะ ก็พึงเจริญเมตตาด้วยการระลึกถึงพุทธพจน์ ที่เป็นไปเพื่อคลายความอาฆาต

โดย ทับตะวัน...นำมาฝาก [5 ก.ค. 2553 , 17:34:47 น.] ( IP = 58.9.139.183 : : )

สลักธรรม 1 ดังเช่น พุทธพจน์ในกกจูปมสูตร (๑๒/๒๗๒) ที่ว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย หากจะมีพวกโจรผู้มีความประพฤติต่ำช้า เอาเลื่อยที่มีที่จับทั้งสองข้าง เลื่อยอวัยวะใหญ่น้อยของพวกเธอ แม้ใน เหตุนั้น ภิกษุใดมีใจคิดร้ายต่อโจรเหล่านั้น ภิกษุนั้นไม่ชื่อว่าเป็นผู้ทำตามคำสอนของเรา เพราะเหตุที่อดกลั้นไม่ได้นั้น ภิกษุทั้งหลาย แม้ในข้อนั้น พวกเธอพึงศึกษาอย่างนี้ว่า จิตของเราจักไม่แปรปรวน เราจักไม่เปล่งวาจาลามก เราจักอนุเคราะห์ด้วยสิ่งที่เป็นประโยชน์ เราจักมีจิตเมตตาไม่มีโทสะภายใน เราจักแผ่เมตตาจิต ไปถึงบุคคลนั้น และเราจักแผ่เมตตาจิตอันไพบูลย์ ใหญ่ยิ่ง หาประมาณมิได้ ไม่มีเวร ไม่มีพยาบาท ไปตลอดโลก ทุกทิศทุกทาง ซึ่งเป็นอารมณ์ของจิตนั้น เมื่อมาใส่ใจอารมณ์อื่นอันเป็นกุศล คือ เจริญเมตตา ย่อมละโทสะได้ เหมือนช่างไม้ผู้ฉลาด ใช้ลิ่มอันเล็กตอก โยก ถอน ลิ่มอันใหญ่ออก ฉะนั้น ๒. เมื่อใส่ใจอารมณ์อื่นอันเป็นกุศลอยู่ อกุศลวิตกยังเกิดขึ้นเรื่อยๆ ก็ควรพิจารณาโทษของอกุศลวิตกว่า ย่อมเป็นไปเพื่อเบียดเบียนตนบ้าง เบียดเบียนผู้อื่นบ้าง เบียดเบียนทั้งตนและผู้อื่นบ้าง ทำให้ปัญญาดับ ก่อให้เกิดความคับแค้น ให้ผลเป็นความทุกข์ความเดือดร้อน ไม่เป็นไปเพื่อพระนิพพาน เมื่อพิจารณาโทษอยู่อย่างนี้ ย่อมละอกุศลวิตกนั้นได้ เหมือนชายหนุ่มหรือหญิงสาวรู้ว่า มีซากศพซึ่งเป็นของปฏิกูลน่ารังเกียจผูกอยู่ที่คอ ย่อมรีบทิ้งซากศพนั้นโดยเร็ว ๓. เมื่อพิจารณาโทษของอกุศลวิตกนั้นอยู่ อกุศลวิตกยังเกิดขึ้นเรื่อยๆ ก็อย่าใส่ใจ อย่านึกถึงอกุศลวิตกนั้น เมื่อไม่นึก ไม่ใส่ใจ ก็ย่อมละอกุศลวิตกนั้นได้ เหมือนบุรุษผู้มีจักษุ ไม่ต้องการจะเห็นรูปที่ผ่านมา เขาพึงหลับตาเสีย หรือเหลียวไปทางอื่นเสีย

โดย ทับตะวัน...นำมาฝาก [5 ก.ค. 2553 , 17:38:33 น.] ( IP = 58.9.139.183 : : )

สลักธรรม 2 พระโบราณาจารย์ก็เคยใช้วิธีนี้ แก้ความกระวนกระวายของติสสสามเณรที่ต้องการลาสิกขา เรื่องมีอยู่ว่า ติสสสามเณรคิดจะลาสิกขา จึงแจ้งให้พระอุปัชฌาย์ทราบ พระเถระจึงหาวิธีเบนความสนใจของสามเณร โดยกล่าวว่า ในวิหารนี้หาน้ำได้ยาก เธอจงพาเราไปที่จิตตลดาบรรพต สามเณรก็กระทำตาม พระเถระกล่าวกับสามเณรอีกว่า เธอจงสร้างที่อยู่ใหม่ให้เป็นที่อยู่อาศัยเฉพาะบุคคลคนหนึ่ง สามเณรก็รับคำ แล้วสามเณรก็เริ่มสิ่งทั้งสามพร้อมๆ กัน คือ เรียนคัมภีร์สังยุตตนิกายตั้งแต่ต้น การชำระพื้นที่ที่เงื้อมเขา และการบริกรรมเตโชกสิณจนถึงอัปปนา เมื่อเรียนสังยุตตนิกาย จบลงแล้ว ก็เริ่มทำที่อยู่ในถ้ำ เมื่อทำกิจทั้งปวงสำเร็จแล้ว ก็แจ้งให้พระอุปัชฌาย์ทราบ พระอุปัชฌาย์กล่าวว่า สามเณร ที่อยู่เฉพาะบุคคล ที่เธอทำเสร็จนั้น ทำได้ยาก เธอนั่นแหละจงอยู่ สามเณรนั้น เมื่ออยู่ในถ้ำตลอดราตรี ได้อุตุสัปปายะ จึงยังวิปัสสนาให้เจริญ แล้วบรรลุพระอรหัต ปรินิพพานในถ้ำนั้นแหละ ชนทั้งหลายจึงเอาธาตุของสามเณรก่อสร้างพระเจดีย์ไว้ นี้คือเรื่องของติสสสามเณรที่ถูกพระอุปัชฌาย์เบนความสนใจ ให้ไปกระทำสิ่งอื่นที่เป็นกุศล จนลืมความคิดที่จะลาสิกขา เมื่อไม่ใส่ใจ ไม่นึกถึง ความคิดที่จะลาสิกขาก็ดับไปเอง ๔. เมื่อไม่นึกไม่ใส่ใจในอกุศลวิตกนั้น อกุศลวิตกยังเกิดขึ้นเรื่อยๆ ก็ควรใส่ใจถึงเหตุของอกุศลวิตกนั้นว่า อกุศลวิตกนั้นมีอะไรเป็นเหตุ มีอะไรเป็นปัจจัย เพราะเหตุไรจึงเกิดขึ้น เมื่อค้นพบเหตุปัจจัยอันเป็นมูลรากแล้ว อกุศลวิตกนั้นย่อมจะเบาบางลง แล้วถึงความดับไป โดยประการทั้งปวง ๕. เมื่อใส่ใจถึงเหตุแห่งอกุศลวิตกนั้นอยู่ อกุศลวิตกยังเกิดขึ้นเรื่อยๆ ก็พึงกัดฟันด้วยฟัน ดุนเพดานด้วยลิ้น ข่ม บีบคั้น บังคับจิตด้วยจิต เมื่อข่มจิตอย่างนี้ ย่อมละอกุศลวิตกนั้นเสียได้ เหมือนบุรุษผู้มีกำลังมากจับบุรุษผู้มีกำลังน้อยไว้ได้ แล้วบีบกด เค้นที่ศีรษะ คอ หรือก้านคอไว้ให้แน่น ทำบุรุษนั้นให้เร่าร้อน ให้ลำบาก ให้สยบ ฉะนั้น... (วิตักกสัณฐานสูตร ๑๒/๒๕๖)

โดย ทับตะวัน...นำมาฝาก [5 ก.ค. 2553 , 17:45:12 น.] ( IP = 58.9.139.183 : : )

สลักธรรม 3 กราบขอบพระคุณค่ะ

โดย เซิ่น [5 ก.ค. 2553 , 18:08:49 น.] ( IP = 61.90.167.18 : : )

สลักธรรม 4 ไม่ใช่เรื่องง่ายเลยที่จะห้ามอกุศล หากไม่ได้ศึกษาพระธรรมด้วยแล้วก็ยิ่งหลงทางไปกันใหญ่ อ่านแล้วก็เห็นอานุภาพของใจที่เข้มแข็งและความประเสริฐของการเจริญสติปัฏฐานที่สับรางใหม่ให้ชีวิตอยู่ในกุศลและพ้นภัยได้ กราบขอบพระคุณมากค่ะที่นำมาให้อ่าน

โดย น้องกิ๊ฟ [6 ก.ค. 2553 , 12:47:27 น.] ( IP = 125.27.178.214 : : )

สลักธรรม 5 ไม่ควรปล่อยจิตให้เป็นไปตามยะถากรรม แต่ให้ผึกเจริญสติ บ่อยๆ ใช้โอกาสที่จิตเป็นอกุศลอยู่ พิจารณาจิต ละความอยากความต้องการที่จะให้จิต เป็นอย่างนั้นอย่างนี้ แต่ทันทีที่รู้ตัวนึกขึ้นได้ก็ให้ เจริญสติในทันที เราสามารถเจริญสติได้ทุกขณะจิต ไม่ว่าจิตนั้นจะเป็นกุศลหรืออกุศล ดัง ตอนหนึ่งในพระ สูตรสติปัฎฐานว่า เมื่อจิตมี โลภะ ก็รู้ว่า จิตมีโลภะ เมื่อจิตมี โทสะ ก็รู้ว่า จิตมีโทสะ เมื่อจิตมี โมหะะ ก็รู้ว่า จิตมีโมหะ

โดย มโน [7 ก.ค. 2553 , 09:53:01 น.] ( IP = 118.173.220.61 : : )

สลักธรรม 6 จะขออธิบายเพิ่มต่อจากเดิม ว่าจะพิจารณาจิตได้อย่างไร คำที่กล่าวว่าพิจารณาจิตนั้น ไม่ได้หมายความว่า ให้ค้นหาหรือเข้าไปดู ตัว โลภะ โทสะ หรือโมหะ อย่างที่เราได้ยินได้ฟังกันทั่วไป แต่ความหมายของคำว่าพิจารณาในที่นี้ เป็น การมุ่งหมายให้ทำความรู้ สภาวธรรมนั้นๆ ลักษณะแรกคือ ความเป็นอนิจจัง ความไม่เที่ยง หรือความแปรปรวนเปลี่ยนแปลง ลักษณะที่สองคือความเป็นทุกข์ ความทนอยู่ไม่ได้ ความบีบคั้นที่ต้องเปลี่ยนไปตาม ความแปรปรวน ลักษณะที่สามคือ ความเป็นอนัตตา สภาพที่ไม่ใช่ตัวตน ทั้งสามประการนี้เป็นหัวใจในการพิจารณาสภาวธรรมทั้งหลายที่เกิดขึ้นตั้งอยู่และดับไป เราไม่สามารถดู ตามจับ ตะครุบหรือยึดจับ สภาวธรรมได้เลย เพราะธรรมเป็น ไตรลักษณะ ทันทีที่เข้าไปดูไปรู้ ก็กลายเป็นความคิดที่จะดู ส่วนสภาวะที่ต้องการดูก็ดับ ไปแล้วแต่เราทำความรู้ในลักษณะของสังขารที่ปรุงจิตนี้ได้ ว่าสิ่งที่เราตามดูนั้น เกิดดับ ไม่เที่ยง ไม่อาจจับหรือตะครุบไว้ได้ เพราะนี่ไม่ใช่ตัวตน ความจริงการทำความรู้ยังมีอีก หลายประการ ยากที่จะยกมาได้ทั้งหมดแต่ที่นำมาก็เป็นเพียงตัวอย่างอธิบายเท่านั้น เป็น สิ่งที่ผู้พิจารณาจะต้องทำความเพียร ศึกษาทำความรู้เอาเอง ส่วนความต้องการที่จะให้จิต เป็นแต่กุศลนั้น ต้องเป็นไปทีละขั้นตอน ละสิ่งที่เป็นอกุศลหยาบๆก่อน เจริญกุศลที่ง่ายๆ ก่อน ค่อยๆละไปทีละน้อย การเร่งจนเกินไปก็เป็นทุกข์ วางเฉยเกินไปก็ไม่ถูกต้อง ผู้ปฎิบัติต้องมีสติทำในสิ่งที่เป็นสายกลางไม่ตึงหรือหย่อนยานเกินไป

โดย มโน [7 ก.ค. 2553 , 10:33:02 น.] ( IP = 118.173.220.61 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด