หัวใจพระพุทธศาสนา...ไตรลักษณ์ (๓)

---

หลักธรรมอันเป็นหัวใจพระพุทธศาสนา ไตรลักษณ์ ตอนที่ผ่านมา ๔ ประโยชน์ของความเข้าใจเรื่องไตรลักษณ์ ไตรลักษณ์มีคุณค่าทางจริยธรรมสูงมากดังจะอธิบายโดยย่อดังนี้ ๔.๑ หลักอนิจจตา ทำให้บุคคลผู้พิจารณาเนืองๆ เป็นผู้ไม่ประมาทเมามัวไม่เพลิดเพลินเกินไป เมื่อได้ประสบความสุขความสำเร็จมีความสำรวมระวังตนอยู่เสมอ เพราะเห็นด้วยปัญญาว่าความสุขความรุ่งเรืองเหล่านั้น เป็นของไม่เที่ยงแท้แน่นอนเสมอไป จะกลับกลายเป็นทุกข์ เป็นความล่มจม ล้มละลายเมื่อไรก็ไม่อาจทราบได้ มีตัวอย่างให้เห็นอยู่เนืองๆ ที่คนมั่งมีกลับกลายเป็นคนยากจน คนที่มีร่างกายแข็งแรงเปลี่ยนเป็นคนทุพพลภาพตลอดชีวิต อนึ่ง ถ้าทุกอย่างเที่ยงแท้ ไม่มีความเปลี่ยนแปลงแล้ว ความเพียรพยายามก็ดี การสะสมคุณงามความดีก็ดี ย่อมเป็นไปไม่ได้ แต่เพราะความไม่เที่ยงนั่นเอง ทำให้คนชั่วคนเลวกลายเป็นคนดีได้ ถ้าเขาประกอบเหตุดี และทำให้คนดีกลายเป็นคนชั่วได้ ถ้าเขาประกอบเหตุชั่ว นอกจากนี้ เมื่อรู้ความจริงดังกล่าวมาแล้ว ย่อมทำให้จิตใจเป็นอิสระไม่ตกเป็นทาสของความเปลี่ยนแปลงทั้งในด้านเสื่อมและด้านเจริญ มองเห็นด้วยปัญญาว่ามันเป็นเพียงการแสดงตัวของกฎอนิจจังเท่านั้น จะไปเอาจริงเอาจังกับมันนักไม่ได้ เมื่อเป็นดังนี้ย่อมไม่นำตนเข้าไปผูกพันกับสิ่งใดชนิดที่ “ยอมตกลงเป็นทาส” แต่กลับเป็นผู้ใช้ประโยชน์ของสิ่งของนั้นๆ เท่าที่มันมีประโยชน์อยู่ ทิ้งส่วนที่เป็นอสาระเสีย เหมือนเมล็ดข้าวที่มีเปลือก (หรือแกลบ) หุ้มอยู่ กะเทาะแกลบออกเสียกินแต่เมล็ดข้าวสารก็ได้ประโยชน์เท่าที่มันมีอยู่ อนึ่ง ผู้รู้กฎของอนิจจัง ยังสามารถใช้ประโยชน์ของความจริงได้ถูกต้อง ไม่ตกหลุมพรางของความเจริญแล้วถลำลงไปในความเสื่อมเพราะความเจริญเป็นมูลฐาน ดังที่ชาวโลกบางส่วนเป็นกันอยู่ทุกวันนี้

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [11 พ.ย. 2553 , 07:02:10 น.] ( IP = 180.210.216.74 : : )

สลักธรรม 1 ๔.๒ หลักทุกขตา โลกมนุษย์เต็มไปด้วยความขัดแย้งบีบคั้น ความขัดแย้งภายในตนเองบ้าง ความขัดแย้งกับสิ่งแวดล้อมรอบตัว ตั้งแต่คนในครอบครัว เป็นต้น ขยายออกไปไม่มีที่สิ้นสุดบ้าง ความขัดแย้งเหล่านี้ก่อให้เกิดความทุกข์ทั้งสิ้น ความปรารถนา ความต้องการในตัวเราอย่างหนึ่ง ขัดแย้งกับความต้องการของเราอีกอย่างหนึ่ง เช่น เราอยากจะหาความสุขใส่ตัวโดยไม่เบียดเบียนคนที่เราเกี่ยวข้องด้วยให้เดือดร้อน แต่ไปขัดแย้งกับความรู้สึกของสังคมส่วนใหญ่เข้า เรายังต้องการการยอมรับของสังคมอยู่ไม่อยากให้สังคมติเตียน แต่อยากให้สังคมยกย่องเรา ความรู้สึกขัดแย้งอันนี้จะต่อสู้กันภายในใจของเราทำให้เราตัดสินใจอะไรไม่ได้ วิตกหมกหมุ่นและเกิดทุกข์ นอกจากขัดแย้งกับความรู้สึกของตนเองซึ่งมีอยู่ประจำวันแล้วมนุษย์เรายังมีความขัดแย้งในครอบครัวในที่ทำงาน ตลอดจนความขัดแย้งระดับประเทศ และระหว่างชาติซึ่งแสดงตัวออกมาในรูปแบบต่างๆ เช่น สงคราม อันก่อความทุกข์ให้แก่คนในชาติคู่สงครามนั้นๆ มิใช่น้อย นอกจากความขัดแย้งแล้วโลกของเรายังเต็มไปด้วยความบีบคั้น ความพร่อง ความไม่สมบูรณ์ ความบีบคั้นนั้นมีทั้งภายในตนและภายนอกตน ความบีบคั้นภายในตนก็คือ ความปรารถนาของตนที่ไม่สมอยากนั่นเอง บีบคั้นตนเองให้เร่าร้อนกระวนกระวายไม่รู้จักหยุดหย่อน นอกจากนี้ยังถูกบีบคั้นจากสิ่งภายนอกอีก เช่น คนที่มีอำนาจเหนือเรา ความยากจน ความหิวกระหาย ความเจ็บปวด โรคภัยไข้เจ็บ ความสุขของมนุษย์นั้นมีน้อยนิดเดียว เมื่อเทียบกับความทุกข์อันมโหฬาร แวดล้อมอยู่โดยรอบ นอกจากความสุขมีอยู่จำนวนน้อยแล้ว มนุษย์ส่วนใหญ่ยังชอบแสวงหาความสุขที่เจือด้วยทุกข์ด้วยโทษเสียอีกด้วย ที่ทางพุทธศาสนาเรียกว่าสามิสสุข ซึ่งพร้อมที่จะเปลี่ยนเป็นทุกข์อยู่เสมอ ส่วนความสุขที่บริสุทธิ์ไม่เจือด้วยทุกข์ด้วยโทษนั้นเป็นสิ่งที่เข้าถึงยาก ปฏิบัติให้บรรลุได้ยาก มนุษย์จึงมักทอดอาลัยต่อความสุขชนิดนั้น มักลงความเห็นอย่างง่ายๆ ว่าตนไม่สามารถจะถึงความสุขเช่นนั้นได้ จึงทำตนเป็นผู้สิ้นหวังต่อความสุขอันประณีตที่พระพุทธเจ้าและพระอริยเจ้าทั้งหลายพร่ำสอน คนส่วนมากจึงหวังแต่ความสุขชนิดสามิสสุข ซึ่งเป็นการแน่นอนว่าจะให้สมหวังเสมอไปหาได้ไม่ และยิ่งมีความหวังในสุขนี้มากเท่าใดการแสวงหาก็มีมากเท่านั้น โอกาสที่จะผิดหวังก็มีมากขึ้น ความทุกข์ทรมานใจก็มีอัตราส่วนเพิ่มขึ้นเช่นเดียวกัน ส่วนผู้ที่หวังต่อนิรามิสสุขคือความสุขที่เกิดจากคุณธรรม และเกิดจากความสงบนั้น เป็นการกำจัดทุกข์ไปในตัว เพราะเป็นสภาพจิตที่สงบประณีต เสรี เป็นอิสระแก่ตน ต้องพึ่งปัจจัยภายนอกน้อยที่สุดและมีปัญญาเป็นองค์ประกอบอยู่เสมอ ผู้ที่ยังต้องการความสุขแบบโลกๆ อยู่ ก็ควรอบรมจิตใจให้รักนิรามิสสุขเป็นพื้นฐานไว้ด้วย เพื่อเป็นทางเลือกของตนเมื่อผิดหวังพลั้งพลาด หรืออย่างน้อยก็ให้นึกได้ว่า ยังมีความสุขอย่างอื่นที่สงบประณีตกว่า สูงกว่าความสุขที่ตนหวังและพลาดหวังนั้น จิตใจจะได้มีที่เกาะที่ยึดเป็นที่พึ่งและสามารถเป็นที่พึ่งได้ดีกว่าด้วย ผู้พิจารณาหลักทุกขตาอยู่เนืองๆ ย่อมมองเห็นด้วยใจว่า สัตวโลกจมอยู่ในทุกข์ ดิ้นรนอยู่ในทุกข์ หยั่งลงสู่ทุกข์ และมีทุกข์ดักอยู่เบื้องหน้าอีกมากมาย ย่อมหน่ายในทุกข์ นั่นคือทางแห่งความบริสุทธิ์

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [11 พ.ย. 2553 , 07:04:22 น.] ( IP = 180.210.216.74 : : )

สลักธรรม 2 ๔.๓ หลักอนัตตตา ผู้พิจารณาความเป็นอนัตตาอยู่เนืองๆ ย่อมถอนความยึดมั่นในตัวตนเสียได้ (อัตตานุทิฏฐิ) คลายปมอันก่อให้เกิดความน้อยเนื้อต่ำใจ (ปมด้อย) และปมอันก่อให้เกิดความทะนงตัว (ปมเขื่อง)ที่เรียกว่า อัสมิมานะ หรืออหังการ (Egoistic Tendency) การถอนอัสมิมานะเสียได้นี้ พระพุทธองค์ตรัสว่า เป็นบรมสุข (อสฺมิมานสฺส วินโย เอตํ เว ปรมํ สุขํ) เมื่อถอนอัสมิมานะเสียได้แล้วย่อมไม่มีการเปรียบเทียบตนกับผู้อื่นหรือไม่นำผู้อื่นมาเทียบกับตนเองอันเป็นเหตุให้เกิดปมด้อยหรือปมเขื่อง ไม่ต้องรู้สึกว่าใครลบเหลี่ยมเพราะไม่มีเหลี่ยม ละลายตัวตนอันเป็นเหตุให้เกิดตัณหา มานะ ทิฐิเสียได้ มีแต่กระบวนการธรรมชาติดำเนินไปอยู่ไหลไปอยู่ตามกระแสแห่งเหตุปัจจัย จึงไม่มีความยึดมั่นถือมั่นว่าตัวตนหรือของตน อะไรเกิดขึ้นหรือดับไปก็ปลงใจได้ว่ามันเกิดขึ้นเพราะมีเหตุปัจจัย เมื่อดับไปก็เพราะสิ้นเหตุปัจจัย จิตใจเป็นอิสระไม่ตกเป็นทาสของสิ่งทั้งหลายอันปรุงแต่งให้เป็นอย่างนั้นอย่างนี้ เป็นผู้คงที่ มองดูสิ่งทั้งหลายอย่างฉลาดรอบรู้ เข้าใจ รู้เท่าทัน ความรู้สึกอย่างนี้มีคุณค่าต่อชีวิตสูงมาก โปรดติดตามตอนต่อไป

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [11 พ.ย. 2553 , 07:06:39 น.] ( IP = 180.210.216.74 : : )

สลักธรรม 3

โดย น้องกิ๊ฟ [11 พ.ย. 2553 , 11:08:21 น.] ( IP = 125.27.182.111 : : )

สลักธรรม 4 กราบขอบพระคุณ และ อนุโมทนาค่ะ

โดย พี่ดา [11 พ.ย. 2553 , 19:42:07 น.] ( IP = 124.121.177.248 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด