มูลนิธิอภิธรรมมูลนิธิ

Moonlanithi Vipassana
Meditation
OnlineStudy
thai    english
Article สำนักวิปัสสนา
อ้อมน้อย
กิจกรรม About Us

[ Home ] [ ลานถาม-ตอบปัญหาธรรมะ ] [ ลานกวีธรรม ] [ ลานคิด เล่า เขียน ] [ ลานกลิ่นดอกแก้ว ] [ ค้นหากระทู้ ] [ สมัครสมาชิก ] [ login เข้าระบบ ]


ก่อนที่จะปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐานจะต้องรู้อะไรบ้าง?...๒








ตอนที่ผ่านมา


ก่อนที่จะปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐานจะต้องรู้อะไรบ้าง?…๒



ก่อนลงมือปฏิบัติต้องมีความรู้ ความรู้ต้องคู่กับการปฏิบัติ คือ
๑. ต้องรู้ ทวาร ๖
๒. ต้องรู้ อารมณ์ ๖
๓. ต้องรู้ว่าอะไรเป็นนาม อะไรเป็นรูป ทางทวารทั้ง ๖
๔. ต้องรู้ว่ากำหนดนามอะไร กำหนดรูปอะไร ในทวารทั้ง ๖
๕. ต้องรู้วิธีการกำหนดหรือการวางใจในอารมณ์ตามเหตุผลที่เกิดขึ้นตามทวารทั้ง ๖


๑. ต้องรู้ ทวาร ๖

ทวาร คือทางรับรู้อารมณ์ของจิต คือจิตอาศัยรู้อารมณ์ทางทวารนั่นเอง

จิตอาศัยรู้อารมณ์ทางไหน ทางนั้นเรียกว่าทวาร
ทวารมี ๖ ทวาร คือ จักขุทวาร โสตทวาร ฆานทวาร ชิวหาทวาร กายทวาร มโนทวาร ต้องรู้จักทวารทั้ง ๖ รู้แค่นี้คือท่อง แล้วต้องรู้จักอย่างไร?.........ต้องรู้ว่า......


๑. จักขุทวาร
ได้แก่ ทวารทางตา เป็นที่อาศัยรู้อารมณ์ของจักขุวิญญาณ คือจิตเห็น
หรือ นามเห็น

๒. โสตทวาร
ได้แก่ ทวารทางหู เป็นที่อาศัยรู้อารมณ์ของโสตวิญญาณ คือจิตได้ยิน
หรือ นามได้ยิน

๓. ฆานทวาร
ได้แก่ ทวารทางจมูก เป็นที่อาศัยรู้อารมณ์ของฆานวิญญาณ คือจิตรู้กลิ่น
หรือ นามรู้กลิ่น

๔. ชิวหาทวาร
ได้แก่ ทวารทางลิ้น เป็นที่อาศัยรู้อารมณ์ของชิวหาวิญญาณ คือจิตรู้รส
หรือ นามรู้รส

๕. กายทวาร
ได้แก่ ทวารทางกาย เป็นที่อาศัยรู้อารมณ์ของกายวิญญาณ คือจิตรู้การสัมผัสเย็นร้อนอ่อนแข็งหย่อนตึง
หรือ นามรู้การสัมผัส

๖. มโนทวาร
ได้แก่ ทวารทางใจ เป็นที่อาศัยรู้อารมณ์ของมโนวิญญาณ คือจิตคิดนึก รู้สึก
หรือ นามคิดนึก นามรู้สึก
ฉะนั้นจิตเกิดขึ้นได้ทั้ง ๖ ทวาร คือ ตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ
เรียกตามภาษาบาลี ก็เรียกว่า จักขุทวาร โสตทวาร ฆานทวาร ชิวหาทวาร กายทวาร มโนทวาร
แต่ถ้ารู้ ก็เป็นจักขุวิญญาณ โสตวิญญาณ ฆานทวาร ชิวหาวิญญาณ กายวิญญาณ มโนวิญญาณ เกิดขึ้นตามทวาร

สำหรับในทางปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐาน
เรียก  จักขุวิญญาณ ว่า ..... นามเห็น
เรียก  โสตวิญญาณ  ว่า  .... นามได้ยิน
เรียก  ฆานวิญญาณ  ว่า  .... นามรู้กลิ่น
เรียก  ชิวหาวิญญาณ  ว่า  ... นามรู้รส
เรียก  กายวิญญาณ  ว่า ...... นามรู้การสัมผัส
เรียก  มโนวิญญาณ ว่า  ..... นามรู้
ที่เรียกแบบนี้เพราะในการปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐานต้องทำความรู้ชัดและรู้แจ้ง ไม่ใช่ทำไปด้วยความไม่รู้

ฉะนั้นต้องรู้ก่อน เรื่องทวาร ๖ ว่า ถ้าวิปัสสนา เขาเรียกชื่อกันอย่างไร ต้องเรียกแบบวิปัสสนาเรียก คือกำหนดเข้าไปจนกระทั่งฝังราก
แรกๆ ก็เหมือนท่อง ค่อยๆ แทรกซึมเข้าไปจนฝังราก
เมื่อมีความเชื่อจริงๆ แล้วไปปฏิบัติ คือเชื่อว่าเป็นรูปเป็นนาม ขณะเห็น เป็นนามเห็น จะมีความกำหนดของมันเอง ก็เหมือนกับเราเข้าป่าช้าแล้วกลัวผีเอง

โดย พี่ดา..นำมาฝาก [1 ก.พ. 2554 , 09:03:18 น.] ( IP = 58.11.48.18 : : ) เก็บกระทู้นี้ไว้ใน Bookmarkส่งกระทู้นี้ให้เพื่อนของคุณ


  สลักธรรม 1


๒. ต้องรู้ อารมณ์ ๖



อารมณ์ คือ สิ่งที่จิตรู้
หมายความว่า... สิ่งใดก็แล้วแต่ที่จิตรู้ ที่จิตมีหน้าที่รู้ แต่ยังไม่ได้รับรู้ สิ่งนั้นไม่เรียกว่า อารมณ์
สิ่งใดที่จิตเข้าไปรู้สิ่งนั้น สิ่งนั้นถึงเรียกว่า อารมณ์
เช่น ตอนนี้ของตรงหน้าเต็มไปหมด หลวงพ่อสั่งให้ยกมือขวาขึ้น …โสตวิญญาณได้ยิน ตอนนั้นรู้ แต่ของตรงหน้าไม่รู้ จิตรู้ทีละประตู ฉะนั้น เสียงเป็นอารมณ์ ต้องให้เข้าใจชัดแบบนี้เลย

ฉะนั้นคงไม่งงกับคำว่า "สิ่งใดที่จิตนั้นยังไม่เข้าไปรับรู้ สิ่งนั้นไม่เรียกว่า อารมณ์" แต่ "สิ่งใดที่จิตเข้าไปรับรู้ สิ่งนั้นเรียกว่า อารมณ์"

อารมณ์นั้นมีความมากมายหลากหลาย สุดจะคณานับได้
เมื่อกล่าวโดยพระปรมัตถ์แล้ว อารมณ์เกิดขึ้นทางทวารต่างๆ มี ๖ อารมณ์ด้วยกัน คือ

๑. รูปารมณ์     ได้แก่ สีต่างๆ... ที่กำลังปรากฏเป็นอารมณ์ของ... จักขุวิญญาณ หรือนามเห็น

๒. สัททารมณ์   ได้แก่ เสียง ...ที่กำลังปรากฏเป็นอารมณ์ของ... โสตวิญญาณ หรือนามได้ยิน
๓. คันธารมณ์   ได้แก่ กลิ่น ...ที่กำลังปรากฏเป็นอารมณ์ของ... ฆานวิญญาณ หรือนามรู้กลิ่น
๔. รสารมณ์     ได้แก่ รส ...ที่กำลังปรากฏเป็นอารมณ์ของ... ชิวหาวิญญาณ หรือนามรู้รส

๕. โผฏฐัพพารมณ์   ได้แก่ ความเย็นร้อน อ่อนแข็ง หย่อนตึง ...ที่กำลังปรากฏเป็นอารมณ์ของ... กายวิญญาณ หรือนามรู้กระทบ
๖. ธัมมารมณ์   ได้แก่ ความรู้สึกนึกคิดชอบ ชัง ดีใจ เสียใจ เฉยๆ ...ที่กำลังปรากฏเป็นอารมณ์ของ... มโนวิญญาณ หรือ นามรู้ทางใจ

โดย พี่ดา..นำมาฝาก [1 ก.พ. 2554 , 09:07:38 น.] ( IP = 58.11.48.18 : : )


  สลักธรรม 2


๓. ต้องรู้ว่าอะไรเป็นรูป อะไรเป็นนาม ทางทวารทั้ง ๖



การปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐาน ต้องรู้รูปนามทางทวารทั้ง ๖ ว่า
- รูปคืออะไร
- นามคืออะไร
- มีอยู่เท่าไร
- อะไรบ้าง

รูปคืออะไร ?
รูป คือธรรมชาติที่รู้อารมณ์ไม่ได้
ธรรมชาติที่ต้องแตกดับและย่อยยับไปด้วยสิ่งต่างๆที่เป็นข้าศึกแก่กันและกัน เช่น ความเย็นและความร้อน เป็นข้าศึกกัน อยากให้ความเย็นหาย ก็ไปตั้งไฟ อยากให้ความร้อนหาย ก็ไปใส่น้ำเย็น

หรือกล่าวโดยสรุป สิ่งใดก็ตามรู้อารมณ์ไม่ได้ ต้องแตกดับย่อยยับไปด้วยสิ่งที่เป็นข้าศึกของกันละกัน ..สิ่งเหล่านั้นแหละเรียกว่า รูป

และรูปนี้มีอยู่เท่าไร?
รูปมีอยู่ ๒ อย่าง คือ รูปที่ไม่มีวิญญาณครอง ..โต๊ะ เก้าอี้ กับ รูปที่มีวิญญาณครอง ..รูปนั่ง

นามคืออะไร ?
นาม คือธรรมชาติที่รู้อารมณ์
ธรรมชาติที่น้อมไปหาอารมณ์ เรียกว่า นาม
นาม คือธรรมชาติที่มีความรู้สึกต่ออารมณ์ หรือธรรมชาติที่รู้สึก คิดนึก

หรือกล่าวโดยสรุปก็คือ ความรู้สึกชอบ ความรู้สึกไม่ชอบ ความรู้สึกต่างๆ เห็น ได้ยิน ได้รู้กลิ่น ได้รู้รส ได้รู้สัมผัส เหล่านี้แหละเรียกว่า นาม หรือตัวรู้ต่างๆ เรียกว่า นาม

รูปที่จะนำมาเป็นอารมณ์ของวิปัสสนานั้นมีเท่าไร ?
รูปที่จะนำมาเป็นอารมณ์ของวิปัสสนามี ๖ คือ รูปารมณ์ สัททารมณ์ คันธารมณ์ รสารมณ์ โผฏฐัพพารมณ์ และอิริยาบท ก็คือ …

๑. รูปทาง ตา     คือ   รูปารมณ์ ได้แก่.... สีต่างๆ

๒. รูปทาง หู     คือ   สัททารมณ์ ได้แก่.... เสียงต่างๆ

๓. รูปทาง จมูก   คือ   คันธารมณ์ ได้แก่.... กลิ่นต่างๆ

๔. รูปทาง ลิ้น     คือ   รสารมณ์ ได้แก่.... รสต่างๆ

๕. รูปทาง กาย     คือ   โผฏฐัพพารมณ์ ได้แก่.... ความเย็น ร้อน อ่อน แข็ง หย่อน ตึงที่ปรากฏทางกาย

๖. รูปทาง ใจ       คือ   อิริยาบทใหญ่ทั้ง ๔ได้แก่ .... รูปที่อยู่ในท่านั่ง รูปที่อยู่ในท่านอน รูปที่อยู่ในท่ายืน รูปที่อยู่ในท่าเดิน
(รูปที่กำลังก้าวไป) รวมถึงอิริยาบทย่อย เหยียด คู้ ก้ม เงย เหลียวซ้าย แลขวา


ฉะนั้น เวลาเรียนเรื่องรูป มี ๒๘ แต่เวลาทำวิปัสสนา เรื่องรูป มี ๖ รูป

โดย พี่ดา..นำมาฝาก [1 ก.พ. 2554 , 09:11:50 น.] ( IP = 58.11.48.18 : : )


  สลักธรรม 3

นามที่จะนำมาเป็นอารมณ์ของวิปัสสนานั้นมีเท่าไร ?
นามที่จะนำมาเป็นอารมณ์ของวิปัสสนามี ๖ คือ ...
๑.นามเห็น    เกิดขึ้นทางตา  มีชื่อเรียกในปริยัติศาสนาว่า.... จักขุวิญญาณ
๒.นามได้ยิน   เกิดขึ้นทางหู  มีชื่อเรียกในปริยัติศาสนาว่า.... โสตวิญญาณ
๓.นามรู้กลิ่น   เกิดขึ้นทางจมูก  มีชื่อเรียกในปริยัติศาสนาว่า.... ฆานวิญญาณ
๔.นามรู้รส     เกิดขึ้นทางลิ้น  มีชื่อเรียกในปริยัติศาสนาว่า.... ชิวหาวิญญาณ
๕.นามรู้สัมผัส  เกิดขึ้นทางกาย  มีชื่อเรียกในปริยัติศาสนาว่า.... กายวิญญาณ
๖.นามรู้สึกนึกคิด  เกิดขึ้นทางใจ  มีชื่อเรียกในปริยัติศาสนาว่า.... มโนวิญญาณ

เมื่อรู้ขนาดนี้แล้วก็ยังปฏิบัติไม่ได้ ฉะนั้นต้องรู้อีกว่า…

ทางตา อะไรเป็นรูป  อะไรเป็นนาม: .... สิ่งที่เห็น เป็น รูป
.... รู้สึกเห็น เป็น นาม
ทางหู อะไรเป็นรูป  อะไรเป็นนาม: .... เสียง เป็น รูป
.... รู้สึกได้ยิน เป็น นาม
ทางจมูก อะไรเป็นรูป  อะไรเป็นนาม: ....กลิ่น เป็น รูป
 .... รู้กลิ่น เป็น นาม
ทางลิ้น อะไรเป็นรูป  อะไรเป็นนาม: ....รสชาติต่างๆ เป็น รูป
 .... รู้รส เป็น นาม
ทางกาย อะไรเป็นรูป  อะไรเป็นนาม: ....เย็นร้อนอ่อนแข็งหย่อนตึง เป็น รูป
  ....รู้เย็น รู้ร้อน รู้อ่อน รู้แข็ง รู้หย่อน รู้ตึง เป็น นาม

ทางใจ อะไรเป็นรูป....อะไรเป็นนาม: ....อาการของรูปกายที่อยู่ในท่านั่ง ท่ายืน ท่าเดิน ท่านอน เป็น รูป
  ....รู้ว่า รูปนั่ง รูปยืน รูปเดิน รูปนอน เป็น นาม


โปรดติดตามตอนต่อไปค่ะ


โดย พี่ดา..นำมาฝาก [1 ก.พ. 2554 , 09:17:21 น.] ( IP = 58.11.48.18 : : )


  สลักธรรม 4

โดย น้องกิ๊ฟ [1 ก.พ. 2554 , 14:21:26 น.] ( IP = 125.27.183.19 : : )


  สลักธรรม 5

อนุโมทนาค่ะ มาทบทวน และเติมกุศลให้กับตนเองก่อนเวลาจะหมดไปอีก 1 วัน

โดย น้องอุ๊ [1 ก.พ. 2554 , 21:59:45 น.] ( IP = 125.24.49.74 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น
จาก : *
Code :
กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน *
อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง
รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB
รายละเอียด :
Icon Toy
Special command

* *
กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว.... 

คำเตือน
  • การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้
  • การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้
  • หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด

ผู้ช่วยเหลือ-แหล่งข้อมูล

[ คีตธรรม ] [ ตารางสี ] [ ค้นหาเพลง ]

ลานภาพ

อบรมวิปัสสนา

ค้นหา

ค้นหา-GooGle

สร้างสรรค์โดย a2.gif (164 bytes) http://www.abhidhamonline.org