เรียนถามข้อสงสัยบางประการเกี่ยวกับ อารัมมณาธิปติปัจจัย

---

ได้อ่านคู่มือพระอภิธัมมัตถสังคหะ มีกล่าวเกี่ยวกับอารัมมณาธิปติปัจจัย มีตอนหนึ่งที่สงสัยคือ (๗) อพยากตะเป็นปัจจัยแก่อกุสล เอาใจใส่เป็นพิเศษในวัตถุ ๖, กามอารมณ์ ๕, โลกียวิบาก ๓๑ (เว้นทุกขสหคตกายวิญญาณ ๑) และกิริยาจิต ๒๐ เป็น อารัมมณาธิปติปัจจัย เกิดความเพลิดเพลิน มี ราคะ ทิฏฐิ อันได้แก่ โลภจิต ๘ ขึ้น เป็นอารัมมณาธิปติปัจจยุบบันน เกิดความสงสัยตรงที่ทำตัวหนาไว้ คือ กิริยาจิต 20 ทำไมถึงเป็น อารัมมณาธิปติปัจจัยให้เกิดอกุศลจิตได้ครับ เพราะตามความเข้าใจ กิริยาจิตเกิดกับพระอรหันต์เท่านั้น (มีกิริยาจิต 2 ดวงที่เกิดกับปุถุชนได้ด้วยคือ ปัญจทวาราวัชนจิตและมโนทวารวัชชนจิต) พระอรหันต์ซึ่งประหารกิเลสสิ้นแล้ว ไม่มีกุศลจิต และอกุศลจิตอีกเลย มีแต่ วิบากจิต และ กิริยาจิต เลยเกิดความสงสัยว่าทำไม กิริยาจิต 20 จึงเป็นปัจจัยให้เกิดอกุศลจิตได้ครับ ในปัจจัยอื่นๆ เช่น อารัมมณปัจจัย อารัมมณูปนิสสยปัจจัย ฯลฯ ก็มีกล่าวไว้ทำนองนี้เช่นกันครับ และได้ไปดูในพระไตรปิฎก ก็กล่าวไว้ในทำนองเดียวกัน (หัวข้อ 495) (หัวข้อ 504) เป็นต้น ตามลิงค์นี้ครับ พระไตรปิฎก เล่มที่ ๔๐ พระอภิธรรมปิฎก เล่มที่ ๗ มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๑ http://www.84000.org/tipitaka/pitaka3/v.php?B=40&A=5805&Z=6772&pagebreak=0 ขอบพระคุณครับ

โดย เรียนถาม (เรียนถาม) [12 พ.ค. 2554 , 17:15:26 น.] ( IP = 202.176.81.233 : : )

[ 1 ] [ 2 ]

สลักธรรม 11 สวัสดีค่ะ เข้าใจถูกแล้วนะคะ ในการเรียนเรื่องปัจจัยนั้น องค์ธรรมที่แสดงนั้นเป็นการแสดงเพียงเพื่อชี้ให้เห็นถึงสภาวะธรรมที่มีอยู่เท่านั้นค่ะ บางกรณียกตัวอย่างให้เห็นชัดๆได้ บางกรณียกตัวอย่างไม่ได้ และขอขยายอีกนิดนะคะ... การกระทำต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นกายกรรม วจีกรรม หรือ มโนกรรมก็ตาม ต่างเกิดขึ้นตรงชวนะนี้แหละค่ะ การกระทำต่างๆนั้นก็มาเป็นอารมณ์ให้แก่ผู้ประสพพบเห็นพอใจ หรือไม่พอใจได้.. แต่เวลาพูดถึงองค์ธรรมก็จะยกขึ้นมาเพียงชวนะเท่านั้น เช่นมหากุศล หรือมหากิริยาเป็นต้น ดังนั้นในกรณีที่ยกกิริยาจิตขึ้นมาเป็นอารมณ์นั้น กิริยาจิต ๒๐ ดวง เป็นชวนะ ๑๘ ดวง อีก ๒ ดวงเป็นตัวช่วยในวิถีเท่านั้น (ถ้าไม่มีชวนะก็เกิดไม่ได้) แล้วเป็นปัจจัยให้ผู้อื่นเกิดโลภมูลจิตขึ้น มิได้เพ่งถึงการดูจิตนะคะ (เพราะะรู้ได้ด้วยอภิญญาจิตเท่านั้น) จึงได้พยายามพูดว่าตรงนี้เป็นการกล่าวโดยรวม พาดพิงเอาวิบากขั้นธ์ (ชีวิต)ด้วย จะเข้าใจได้ง่ายกว่า และต้องเข้าใจด้วยด้วยพระอรหันต์สร้างสมบารมีธรรมมาไม่เหมือนกัน ไม่เท่ากัน อีกทั้งไม่มีสัญลักษณ์เครื่องหมายบ่งบอกว่าท่าเป็นพระอรหันต์ - บางคนได้ยินได้ฟังคำสอนของพระอรหันต์อาจจะเกิดโทสะก็ได้ เพราะความคิดเห็นไม่ตรงกับพวกเขา ...อย่างนี้เราก็บอกว่ามหากิริยาจิตเป็นอารัมมณปัจจัยแก่โทสมูลจิต (ไม่มีอารัมมณาธิปติปัจจัยเข้าร่วมด้วย) - บางคนได้ยินได้ฟังคำสอนของพระอรหันต์ก็ติดอกติดใจ เกิดโลภมูลจิตขึ้น ตามมาฟังตลอดก็ได้ ซึ่งก็อาจจะต้องมีเหตุปัจจัยอื่นนำมาก่อนก็ได้ เช่นรูปงาม เสียงไพเราะ เป็นต้น (มิได้เกิดสัทธาในคำสอน) ดังเช่นพระวักกลิไปบวชเพราะติดใจในภาพลักษณ์ของพระพุทธเจ้า ...อย่างนี้เราก็บอกว่ามหากิริยาจิตเป็นอารัมมณปัจจัยแก่โลภมูลจิตค่ะ ซึ่งก็จะมีอารัมมณาธิปติปจัย และอารัมณูปนิสสยปัจจัยเข้าร่วมด้วยได้ ขอขยายความเท่านี้ค่ะ ขอบพระคุณและอนุโมทนาค่ะ

โดย พี่ดา [14 พ.ค. 2554 , 07:06:17 น.] ( IP = 124.122.236.36 : : )

สลักธรรม 12 (เมื่อสักครู่ตอบไปแล้ว แต่ไปทราบว่าเหตุใดจึงไม่ปรากฏขึ้นมาค่ะ) สวัสดีค่ะ เข้าใจถูกแล้วนะคะ ในเรื่องของปัจจัยนั้น เป็นการแสดงให้เห็นถึงสภาวธรรมที่มีอยู่จริงที่สามารถมาเป็นปัจจัยให้ได้ แต่ในบางครั้ง ความรู้อย่างเราๆ ก็ไม่สามารถยกตัวอย่างให้เห็นอย่างจะจะได้ค่ะ ที่อยากจะทวนความเข้าใจอีกนิดก็คือ การกระทำต่างๆไม่ว่าจะเป็นทางกายกรรม วจีกรรม หรือมโนกรรมก็ตามก็เกิดขึ้นที่ชวนะ และการกระทำนั้นๆ ก็เป็นอารมณ์ให้แก่ผู้ที่พบเห็นชอบใจเป็นโลภมูลจิต หรือไม่ชอบใจเป็นโทสมูลจิตก็ได้ แต่เมื่อพูดในแง่ของปัจจัย ก็จะกล่าวว่า มหากุศลจิตหรือมหากิริยาจิต เป็นอารัมมณปัจจัยแก่โลภมูลจิต หรือโทสมูลจิต เป็นต้น จึงพยายามชี้ให้เห็นว่าตรงอัพยากตะวาระนี้มีวิบากขันธ์ร่วมด้วย (เมื่อพูดถึงวิบากขันธ์ก็หมายถึงชีวิตคือรูปนามขันธ์๕) และในกรณีของกิริยาจิต ๒๐ ดวง เป็นชวนะ ๑๘ ดวง อีก ๒ ดวงเป็นตัวช่วยให้วิถีจิตเกิด หรือให้ชวนะเกิด พระอรหันต์สร้างบารมีมาไม่เหมือนกัน อีกทั้งก็ไม่มีสัญลักษณ์อะไรบ่งบอกว่าท่านผู้นั้นเป็นพระอรหันต์ การกระทำต่างๆของท่าน หรือแม้แต่การแสดงธรรมของท่าน ก็อาจมีทัังผู้ที่พอใจและไม่พอใจก็ได้ ผู้ที่พอใจก็อาจจะด้วยสัทธา หรือด้วยโลภะก็ได้ -ในกรณีที่เกิดความไม่พอใจ ...ก็กล่าวได้ว่ามหากิริยาจิตเป็นอารัมมณปัจจัยแก่โทสมูลจิต ซึ่งจะไม่มีอารัมมณาธิปติ หรืออารัมมณูปนิสสยปัจจัยเข้าร่วมด้วย -ในกรณีที่เกิดความพอใจเป็นโลภมูลจิต (ซึ่งกล่าวโดยทั่วไปก็อาจจะต้องมีอย่งอื่นเป็นปัจจัยก่อนก็ได้ เช่นรูปงาม เสียงเพราะเป็นต้น) ...ก็กล่าวได้ว่ามหากิริยาจิตเป็นอารัมมณปัจจัยแก่โลภมูลจิต ซึ่งจะมีอารัมมณาธิปติ หรืออารัมมณูปนิสสยปัจจัยเข้าร่วมด้วยได้ ขอเพิ่มเติมเท่านี้นะคะ ขอบพระคุณและอนุโมทนาค่ะ

โดย พี่ดา [14 พ.ค. 2554 , 07:36:40 น.] ( IP = 124.122.236.36 : : )

สลักธรรม 13 ขออภัยค่ะ ไม่ทราบด้วยเหตุผลกลใด พอโพสต์ใหม่ครั้งนี้ ของเก่าที่เมื่อสักครู่(ไม่ปรากฏ)ก็ปรากฏขึ้นมาด้วยค่ะ

โดย พี่ดา [14 พ.ค. 2554 , 07:38:47 น.] ( IP = 124.122.236.36 : : )

สลักธรรม 14 ต้องขอโทษที่ทิ้งช่วงไปหลายวัน ขออนุโมทนาในกุศลจิตทุกท่านที่ร่วมสนทนาธรรมและขอบพระคุณที่กรุณาอธิบาย ขอบพระคุณครับ

โดย เรียนถาม [16 พ.ค. 2554 , 14:01:35 น.] ( IP = 58.64.112.234 : : )

[ 1 ] [ 2 ]

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด