การสอนตามแนวของพระพุทธศาสนา

---

การสอนตามแนวของพระพุทธศาสนา อาศัยพุทธประสงค์ เพื่อให้เกิดการละความชั่ว ให้สร้างความดี และให้จิตใจสะอาด ผ่องใสมากขึ้นหรือให้เกิดวิชชาและจรณะ คือมีทั้งความรู้และความประพฤติดีให้ก้าวไปอย่างสมดุล โดยมีเป้าหมายของการสอน เพื่อให้ผู้เรียนเกิดวิชชาและจรณะ มีทั้งความรู้และความประพฤติที่ดี และต้องสามารถนำความรู้ที่ดีที่ได้จากการเรียนนี้ไปใช้ในการประพฤติปฏิบัติ และสามารถดำรงตนอยู่ในสังคมได้อย่างสงบสุข และเป็นบัณฑิต การสอนตามแนวของพระพุทธศาสนาต้องคำนึงถึงคุณสมบัติของครู จุดมุ่งหมายในการสอนของพระพุทธเจ้า ปรัชญาการสอนของพระพุทธเจ้า หลักการในการสอนทั่วไปของพระพุทธเจ้า วิธีการสอนตามแนวทางแห่งพุทธศาสตร์ ลีลาการสอน กุศโลบายประกอบการสอน ๑๐ ประการของพระพุทธเจ้าและหน้าที่ของศิษย์และอาจารย์ตามหลักพระพุทธศาสนา การสอนตามแนวของพระพุทธศาสนา เมื่อกล่าวโดยรวม เป็นหลักการสอนโดยพยายามถ่ายทอดจากสิ่งที่เป็นนามธรรมให้เป็นรูปธรรม และผลจากการสอนก็คือ ได้ความรู้จริงรู้แจ้ง จนสามารถช่วยให้บุคคลดำรงชีวิตได้อย่างสงบสุข มีอิสรภาพ ทำให้สามารถพัฒนาตนเองไปในวิถีทางที่ถูกต้อง เป็นครูตัวเองได้ สอนตนเองได้ และเป็นตัวอย่างที่ดีของผู้อื่นได้ด้วย สำหรับพระธรรมคำสอนของพระพุทธองค์นั้นจะสำเร็จผลได้จริง ก็ขึ้นอยู่กับผู้รับคำสอนหรือผู้เรียนจะต้องลงมือปฏิบัติด้วยตนเอง โดยมีพระองค์เป็นผู้ชี้แนวทางให้เท่านั้น ซึ่งหลักสำคัญของการสอนตามแนวพระพุทธศาสนากับความมุ่งหมายที่สำคัญของการศึกษาในปัจจุบันนี้ เป็นเรื่องที่สอดคล้องกัน เป็นไปในทำนองเดียวกัน คือ มุ่งให้บุคคล คิดเป็น ทำเป็น และแก้ปัญหาเป็น เมื่อมาพิจารณาถึงหลักการสอนและวิธีการสอนของพระพุทธเจ้าแล้วก็พบว่า วิธีการและหลักการต่าง ๆ ที่พระพุทธองค์ทรงใช้สั่งสอนศิษย์และคนทั่วไปดังที่ปรากฏเด่นชัดในพระไตรปิฎกหรือปรากฏเป็นคัมภีร์อธิบายมีอรรถกถาเป็นต้น คัมภีร์อันมีเนื้อหามากมายนั้นได้ครอบคลุมการสอน/การเรียนรู้แบบบูรณาการในปัจจุบันไว้หมด เป็นหลักการที่มาสอดคล้องกันพอดี ซึ่งแสดงไว้ในหัวข้อต่อไปนี้

โดย ธีรวัส [5 ม.ค. 2555 , 08:33:24 น.] ( IP = 58.9.229.166 : : )

สลักธรรม 1 ๑) การเรียนรู้ตามสภาพจริง พระพุทธเจ้าทรงรอบรู้ถึงสภาพความเป็นจริงของบุคคลที่จะสั่งสอนว่าแต่ละคนนั้นย่อมมีความแตกต่างกันด้วยระดับสติปัญญาและพื้นภูมิหลัง ซึ่งต้องยอมรับสภาพความเป็นจริงที่แตกต่างกันเสมอไม่อาจฝืนความจริงข้อนี้ได้ ผู้เป็นครูจึงต้องเข้าใจความแตกต่างของผู้เรียน ๔ ประเภท ครูเมื่อเข้าใจความแตกต่างแห่งพื้นฐานทางสติปัญญาของแต่ละบุคคลแล้ว ย่อมสามารถแยกแยะ และเลือกเฟ้นบทเรียนที่นำมาถ่ายทอดให้กับศิษย์ทั้งหลายได้อย่างเหมาะสมกับกาลเทศะและบุคคล สภาพจริงอีกอย่างหนึ่งของผู้เรียน คือ พฤติกรรมต่างๆ ที่ผู้เรียนมีความแตกต่างกัน เป็นหน้าที่ของครูผู้สอนที่จะต้องตรวจสอบและสังเกต ต้องมีจิตวิทยาในการโน้มน้าวผู้เรียนซึ่งมีสภาพพฤติกรรมที่แตกต่างกันให้ทุกคนคล้อยตามในเนื้อหาที่ถ่ายทอดให้ไปพฤติกรรมที่แตกต่างนี้ในทางพุทธศาสนาเรียกว่า จริต ๖ ซึ่งเป็นหลักการอีกข้อหนึ่งที่พระพุทธองค์คำนึงถึงในการสั่งสอนศิษย์และบุคคลทั่วไป > ๒) การเรียนรู้ด้วยตนเอง การสอนวิธีนี้หมายถึงการใช้หลักความรู้ด้านทฤษฎีแล้ว ให้ผู้รับคำสอนไปศึกษาและทดลองด้วยตนเอง มีหลักการตรงกับการศึกษาทางวิทยาศาสตร์ ซึ่งถือการทดลองเป็นหัวใจสำคัญตัวอย่างที่พระพุทธเจ้าใช้หลักการให้เรียนรู้ด้วยตนเองคือเรื่องพระจูฬปันถก ๓) การเรียนรู้ร่วมกัน หลักการเรียนรู้ร่วมกันก็เป็นวิธีการหนึ่งที่พระพุทธเจ้าใช้ในการสอนของพระองค์บางเรื่องบางเหตุการณ์พระองค์อยู่ในฐานะของครูผู้มีบทบาทเป็นผู้ชี้นำแนะแนวทางให้กับศิษย์เท่านั้นถือเสมือนว่าเป็นการเรียนรู้พร้อมกันกับศิษย์ ทรงคอยสังเกตและให้คำแนะนำ ลักษณะนี้แสดงถึงความเป็นกันเองกับศิษย์ ลักษณะนี้ในทางพระพุทธศาสนาเรียกว่า เป็นองค์คุณของกัลยาณมิตร ครูจะต้องมีลักษณะของความเป็นมิตร เป็นกันเองกับศิษย์

โดย ธีรวัส (tvb) [5 ม.ค. 2555 , 08:34:40 น.] ( IP = 58.9.229.166 : : )

สลักธรรม 2 นอกเหนือจากความสัมพันธ์อันดีงามระหว่างครูกับศิษย์แล้ว พระพุทธเจ้าทรงเปิดโอกาสให้ศิษย์หรือผู้เรียนได้มีส่วนร่วมในกิจกรรมการเรียนการสอน คือเปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้แสดงความคิดอย่างเสรี สามารถโต้ตอบได้ถ้ามีความเห็นไม่ตรงกันแต่ต้องอยู่บนพื้นฐานของเหตุผล พระพุทธเจ้าทรงให้อิสรภาพแก่ผู้เรียนทั้งที่เป็นรายบุคคลและเป็นกลุ่มได้แสดงความคิดเห็นและ เลือกสิ่งที่ผู้เรียนสนใจได้พระองค์ทรงยอมรับฟังความคิดเห็นที่แตกต่างแต่มีเหตุผลสนับสนุน ทรงใช้การตอบปัญหาเพื่อให้ทั้งสองฝ่ายมีบทบาทร่วมกันในการแสวงหาความจริง เช่น เรื่องจุลกาลมหากาลที่ทรงสอนโดยเปิดโอกาส ให้ผู้เรียนมีเสรีภาพในการเลือกสิ่งที่ผู้เรียนสนใจ ๔) การเรียนรู้จากธรรมชาติ บุคคลจะต้องเรียนรู้จากสิ่งแวดล้อมรอบตัว และสามารถดำรงชีวิตอยู่กับธรรมชาติได้อย่างมีความสุข ตัวอย่างจากครั้งพุทธกาลก็มีลักษณะของการเรียนรู้จากธรรมชาติ ดังเช่น พระติสสะผู้อาศัยอยู่ในนิคมโดยปกติ “เป็นผู้มีความปรารถนาน้อย สันโดษในที่อยู่อาศัย เป็นผู้สามารถปรับตัวให้เข้ากับชุมชนและสิ่งแวดล้อมเป็นที่เคารพเลื่อมใสของชุมชน” นอกจากนี้ก็ยังมีพระมหากัสสปะเมื่อท่านบวชเข้ามาแล้วน้อมรับโอวาทจากพระพุทธเจ้า ก็ได้เข้าป่าไปศึกษาค้นคว้าจากธรรมชาติจนได้รับการยกย่องว่าเป็นผู้เลิศทางการอยู่ป่าเป็นวัตร (ธุดงควัตร) พระพุทธเจ้าทรงใช้ธรรมชาติที่อยู่รอบตัวหรือธรรมชาติที่ผู้เรียนมองเห็นภาพ เข้าใจง่ายมาใช้ประกอบการสอน การอธิบายหรือใช้เปรียบเทียบในคำสอนของพระองค์บ่อยครั้ง เพราะผู้เรียนย่อมเข้าใจในสิ่งใกล้ตัวได้ง่ายมากกว่า เช่น ทรงแบ่งผู้เรียนออกเป็น ๔ จำพวกโดยใช้เปรียบเทียบกับดอกบัว ๕) การเรียนรู้จากการปฏิบัติจริง หลักสำคัญของคำสอนในพระพุทธศาสนาอย่างหนึ่ง คือ การปฏิบัติธรรมทางจิตหรือที่เรียกว่า การปฏิบัติพระกรรมฐาน เป็นหลักการที่พระพุทธองค์วางไว้ให้ผู้ปฏิบัติได้ประกอบความเพียรทางจิต เป็นการอบรมจิตฝึกจิตให้ทำงานไม่ให้คิดฟุ้งซ่านไปที่อื่น เป็นหลักการศึกษาที่ต้องปฏิบัติจริงด้วยตนเองแล้วจึงจะเกิดผลกับตัวเองนั่นคือ เกิดปัญญา รู้เท่าทันอารมณ์ต่าง ๆ ของตนเอง ท่านแบ่งกรรมฐานออกเป็น ๒ อย่างคือ สมกรรมฐานและวิปัสสนากรรมฐาน นอกเหนือจากการปฏิบัติจริงเพื่อให้รู้จริงในเรื่องกรรมฐานแล้วพระพุทธเจ้า ยังทรงสอนให้ผู้เรียนได้ลงมือปฏิบัติหรือกล้าเผชิญสถานการณ์ด้วยตนเองภายใต้ หลักการหรือคำแนะนำของพระองค์เพื่อให้ผู้เรียนเรียนรู้ได้ดีเข้าใจได้ดีลืมยากสำเร็จง่ายกว่า เช่น เรื่องของกุมภโฆสกที่พระองค์สอนให้ผู้เรียนคิดใคร่ครวญก่อนการปฏิบัติ หมายเหตุได้นำข้อความส่วนหนึ่งมาจากงานวิจัยการศึกษา เชิงวิเคราะห์การสอนแบบบูรณาการแนวพุทธของคุณวันเพ็ญ นามกร

โดย ธีรวัส (tvb) [5 ม.ค. 2555 , 08:38:49 น.] ( IP = 58.9.229.166 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด