บรรลุธรรม

---

การบรรลุธรรม ตามหลักของพระพุทธศาสนา มนุษยมีความเทาเทียมกัน เกิดมาดวยผลของกรรม ที่ตนสั่งสม ประสบกับความแก ความเจ็บ และความตาย ประกอบดวยโครงสรางทั้งสวนที่ เปนรูปและนาม อันประกอบดวยธาตุ ๔ ขันธ ๕ ซึ่งตกอยูในภาวะที่ไมเที่ยง เปนทุกข เปน อนัตตา อยางไรก็ดี มนุษยมีธรรมชาติสวนพิเศษคือเปนสัตวที่ฝกไดและตองฝก เปนสัตวที่ สามารถเรียนรูและพัฒนา ความดีเลิศประเสริฐของมนุษยนั้นอยูที่การเรียนรูฝกพัฒนาตนขึ้น ไป ฉะนั้นมนุษยเปนสัตวประเสริฐดวยการฝก๑ ในพระพุทธศาสนาจะเนนเกี่ยวกับธรรมชาติของมนุษยคือมนุษยเปนสัตวฝกได พระพุทธองคไดรับการสรรเสริญวาเปนผูเลิศในการฝกมนุษยดังพุทธคุณบทหนึ่งวา "เปน สารถีฝกผูที่ควรฝกไดอยางยอดเยี่ยม ๒" แมพระองคเองทรงเปนผูประเสริฐและเปนที่เคารพนอบนอมของเทวดาและ มนุษยทั้งหลายก็เพราะทรงเปนผูที่ฝกพระองคแลวดังพุทธพจนที่วา "มนุษยทั้งหลายตางนอบ นอมพระสัมมาสัมพุทธเจาผูเปนมนุษย ทรงฝกพระองคแลว มีพระทัยตั้งมั่นแลวดําเนินไป ในทางประเสริฐ ยินดีในความสงบแหงจิต ทรงถึงฝงแหงธรรมทั้งปวง แมเทวดาทั้งหลายก็ นอบนอมพระองค ๓" พระพุทธองคไดทรงเนนย้ำหลักการฝกฝนพัฒนาตนของมนุษยไวมากมายและเรา เตือนสงเสริมกําลังใจใหทุกคนมุงมั่นในการฝกอบรมตนจนถึงที่สุดบรรลุถึงพระนิพพาน ดังเชนพระพุทธพจนที่เปรียบเทียบเพื่อชี้ใหเห็นวาแมแตสัตวถาหากวาไดรับการฝกแลวก็ เรียกวาเปนสัตวประเสริฐ แตคนที่ฝกตนเองแลวประเสริฐยิ่งกวาสัตวเหลานั้นวา "มาอัสดร มา อาชาไชย มาสินธพ ชางใหญ ที่ไดรับการฝกหัดแลว เปนสัตวประเสริฐ แตคนที่ฝกตนได แลว ประเสริฐยิ่งกวานั้น ๔ หรือทรงเปรียบเทียบกันระหวางมนุษยกับมนุษยดวยกันเอง" มนุษยที่ไดฝกตนยอมประเสริฐกวามนุษยที่ไมไดฝกดังพุทธพจนที่วา "ในหมูมนุษยผูที่ ประเสริฐคือคนที่ฝกแลว ๕" ในเมื่อมนุษยไดรับการฝกฝนแลวยอมบรรลุถึงภาวะของบุคคลที่ สมบูรณตามอุดมคติคือเปนผูเพียบพรอมดวยความรูและความประพฤติที่ดีงาม "ผูถึงพรอมดวยความรูและความประพฤติ เปนผูประเสริฐสุด ทั้งในหมูมนุษยและทวยเทพ ๖"

โดย ธีรวัส [7 พ.ค. 2555 , 15:01:06 น.] ( IP = 115.87.210.183 : : )

สลักธรรม 1 จากหลักการดังกลาวมา แสดงใหเห็นถึงทัศนะพระพุทธศาสนาที่มีตอมนุษย คือ เห็นวามนุษยเปนสัตวฝกได หรือตองฝก และกระตุนเตือนใหเกิดจิตสํานึกตระหนักในการที่ จะตองปฏิบัติตามหลักแหงการฝกฝนพัฒนาตนนั้น โดยระลึกอยูเสมอวา มนุษยนั้นถาไมฝก ก็จะไมประเสริฐ แตถาฝกแลวจะมีขีดความสามารถสูงสุด เพราะมนุษยมีความสามารถใน การฝกตัวเองได จนถึงที่สุด มีศักยภาพสูง มีความสามารถที่จะฝกตนไดจนถึงขั้นเปนพุทธะ ศักยภาพนี้เรียกวา โพธิ ซึ่งแสดงวาจุดเนนอยูที่ปญญา เพราะโพธินั้น แปลวา ปญญาตรัสรู หมายถึงปญญาที่ทําใหมนุษยกลายเปนพุทธะนั่นเอง หลักการดังกลาวขางตนทําใหมีคําถามวาบัณเฑาะกมีความเปนมนุษยเทาเทียมกับ มนุษยทั่วไป ถาหากแมนวามีศรัทธามีความมุงมั่นและมีความเพียรพยายามที่จะพัฒนาและ ฝกฝนตนเองตามหลักไตรสิกขาเขาเหลานั้นมีโอกาสบรรลุถึงจุดหมายในทางพระพุทธศาสนา ไดในระดับใด การถือกําเนิดมาเปนบัณเฑาะกเปนอุปสรรคตอการบรรลุถึงจุดหมายสูงสุดใน พระพุทธศาสนาหรือไม ความหมายของการบรรลุธรรม คําวา "บรรลุ" หมายถึง สําเร็จ ๗ ภาษาบาลีใชวา "อธิคม" ( กริยาเปน อธิคจฺฉติ ) และ ศัพทวา "อภิสมโย" มาจากคําวา อ ภิ + สมย แปลวา ความตรัสรู; ความถึงพรอมจําเพาะ (ตรัสรู, คราวเปนที่ตรัสรู, สมัยเปนที่บรรลุ; ความถึงพรอมเฉพาะ ๘ นิยมนํา "ธมฺม" เชื่อม เขาดวยกันกับ "อภิสมโย" เปน "ธมฺมาภิสมโย" ตัวอยางเชน "เทสนาวสาเน จตุราสีติยา ปาณสหสฺสานํ ธมฺมาภิสมโย อโหสิ แปลวา ในกาลจบเทศนา ธรรมาภิสมัย ไดบังเกิดแก สัต ว แปดหมื่นสี่พัน ๙" อภิสมโย เมื่อนํามาใชเปนคํากริยา ใชวา อภิสมิโต หรือ อภิสเมโต มีความหมายกวาง ๆ คือ เขาใจธรรม หรือเขาถึงธรรม ตั้งแตบุคคลทั่วๆไปที่เขาใจธรรมชัดเจนขึ้นมา หรือ เขาใจธรรมในขั้นวิปสสนา จนถึงมรรคผลขั้นในระหวาง โดยเฉพาะความเขาใจหรือเขาถึงใน ระดับโสดาบัน๑๐ นอกจากนี้ยังมีศัพทกริยาอื่นอีก ที่ใชแสดงถึง การบรรลุหรือถึง (ธรรม) เชน ปาปุณาติ, ปาปุโณติ, ปปฺโป ติ ๑๑ เปนตน ซึ่งก็เปนคําที่แสดงถึงการบรรลุธรรมอันไดแกมรรค ผลในระดับตาง ๆ ตั้งแตระดับตน ๆ จนถึงระดับสูงสุด เชน "เทสนาวสาเน กสกอุปาสโก โสตาปตฺติผลํ ปตฺโต. สมฺปตฺตภิกฺขูป พ หู โสตาปตฺติผลาทีนิ ปาปุณึสู ติ แปลวา ในกาลจบ พระธรรมเทศนา กสกอุบาสก บรรลุแลว ซึ่งโสดาปตติผล แมภิกษุผูประชุมกันแลว เปนอัน มาก บรรลุแลว ซึ่งโสดาปตติผลเปนตน ๑๒ ศัพทดังกลาว ใชสําหรับแสดงถึงการบรรลุธรรมในระดับตาง ๆ ตั้งแตความเขาใจ ธรรมในระดับตน ๆ หรือการบรรลุมรรคผล แตเมื่อตองการกลาวถึง "การบรรลุนิพพาน" จะใชศัพทเฉพาะ ไดแก คําวา "สจฺฉิกิริยา" ซึ่งแปลวา "การทําใหแจง" หรือ "การทําใหประจักษ" หมายถึงประสบเอง และ

โดย ธีรวัส (tvb) [7 พ.ค. 2555 , 15:05:29 น.] ( IP = 115.87.210.183 : : )

สลักธรรม 2 คําวา "ปตฺติ" (รูปกริยาและคุณนามที่ใชกับนิพพานคือ ปตฺต) ทั้งสองคํานี้ พบที่ใชกับนิพพานหลายแหง และสวนมากใชในคํารอยกรอง คือ คาถา๑๓ อยางไรก็ดี พระพุทธองคเมื่อตรัสถึงการตรัสรูของพระองคทรงใชศัพท "ญาณทัสสนะ" แยกออกเปน ๒ คําคือ "ญาณ" แปลวา ความรู, ปรีชาหยั่งรู, ปรีชากําหนดรู ๑๔ ญาณทัสสนะ จึงแปลวาการรูเห็นดวยปญญา หมายถึงการรูเห็นอริยสัจ ๔ ครบ ๓ รอบ เปน อาการ ๑๒ ของพระพุทธเจา ๑๖ ในธัมมจักกัปปวัตตนสูตร ญาณทัสสนะ ทรงนํามาเปน บทสรุปของศัพทเหลานี้ คือ จักขุ, ญาณ, ปญญา, วิชชา, อาโลกะ อันเปนปญญาที่ตรัสรู อริยสัจครบ ๓ รอบ ๑๒ อาการ ดังมีพระพุทธพจนวา ภิกษุทั้งหลาย ญาณทัสสนะตามเปนจริงของเราในอริยสัจ ๔ เหลานี้ ๓ รอบ ๑๒ อาการ อยางนี้ ยังไมหมดจดดีตราบใด เราก็ยังไมยืนยันวา เปนผูตรัสรู สัมมาสัมโพธิญาณอันยอดเยี่ยมในโลก กับทั้งเทวโลก มารโลก พรหมโลก ในหมู สัตวพรอมทั้งสมณพราหมณ เทวดาและมนุษยตราบนั้น ภิกษุทั้งหลาย เมื่อใด ความรูเห็นตามเปนจริงของเราในอริยสัจ ๔ เหลานี้ ๓ รอบ ๑๒ อาการอยางนี้ หมดจดดีแลว เมื่อนั้น เราจึงยืนยันไดวา เปนผูตรัสรูสัมมาสัมโพธิ - ญาณอันยอดเยี่ยมในโลก กับทั้งเทวโลก มารโลก พรหมโลก ในหมูสัตวพรอมทั้ง สมณพราหมณ เทวดาและมนุษย ญาณทัสสนะเกิดขึ้นแกเราวา 'ความหลุดพนของเรา ไมกําเริบ ชาตินี้เปนชาติสุดทาย บัดนี้ ภพใหมไมมีอีก๑๗ สรุปไดวา การบรรลุ หมายถึง สําเร็จหรือถึงจุดหมายในพระพุทธศาสนา ตั้งแตการ เขาใจธรรมในระดับตน ๆ คือ ระดับโลกียะ จนถึงเขาใจเขาถึงธรรมในระดับมรรคผล คือ ระดับโลกุตระ หลักคําสอนของพระพุทธศาสนาทั้งหมดเปนกระบวนการฝกปรือพัฒนา มนุษย ดังนั้น คนที่เขาสูกระบวนการฝกตนแลว ยอมประสบผลสําเร็จคือเขาถึงจุดมุงหมาย ในระดับตาง ๆ กันไป

โดย ธีรวัส (tvb) [7 พ.ค. 2555 , 15:07:16 น.] ( IP = 115.87.210.183 : : )

สลักธรรม 3 ๑ พระธรรมปฎก (ป.อ. ปยุตฺโต), แกนแทของพระพุทธศาสนา, พิมพครั้งที่ ๕, (กรุงเทพมหานคร : มูลนิธิพุทธธรรม, ๒๕๔๕), หนา ๔๗. ๒ องฺ.ฉกฺก. (บาลี) ๒๒/๔๓/๔๒, องฺ.ฉกฺก (ไทย) ๒๒/๔๓/๔๙๙. ๔ขุ.ธ. (บาลี) ๒๕/๓๒๒/๓๙๔, ขุ.ธ. (ไทย) ๒๕/๓๒๒/๑๓๓. ๕ขุ.ธ. (บาลี) ๒๕/๓๒๑/๓๙๔, ขุ.ธ. (ไทย) ๒๕/๓๒๑/๑๓๓. ๖สํ.นิ. (บาลี) ๑๖/๒๔๕/๒๖๙, สํ.นิ. (ไทย) ๑๖/๒๔๕/๓๓๔. ๗พระธรรมปฎก (ป.อ. ปยุตฺโต), พจนานุกรมพุทธศาสน ฉบับประมวลศัพท, พิมพครั้งที่ ๘, (กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, ๒๕๓๘), หนา ๑๓๓. ๘พระเจาบรมวงศเธอ กรมพระจันทบุรีนฤนาถ, ปทานุกรม บาลี ไทย อังกฤษ สันสกฤต, ๙ขุ.ธ.อ. (บาลี) ๓/๑๓๔ ฉบับมหามกุฏราชวิทยาลัย ๑๐พระธรรมปฎก (ป.อ. ปยุตฺโต), ตื่นกันเสีย ที จากความเท็จของหนังสือ "เหตุเกิด พ.ศ. ๑", พิมพ ครั้งที่ ๓, (กรุงเทพมหานคร : มูลนิธิพุทธธรรม, ๒๕๔๗), หนา ๑๐. ๑๑เรื่องเดียวกัน, หนา ๕๒๒. ๑๒ขุ.ธ.อ. (บาลี) ๓/๑๓๔ ฉบับมหามกุฏราชวิทยาลัย ๑๓พระธรรมปฎก (ป.อ. ปยุตฺโต), พุทธธรรม, พิมพครั้งที่ ๖หนา ๓๖๕., (กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพมหา จุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, ๒๕๓๘), ๑๔พระธรรมปฎก (ป.อ. ปยุตฺโต), พจนานุกรมพุทธศาสน ฉบับประมวลศัพท, หนา ๖๑. ๑๕เรื่องเดียวกัน, หนา ๙๓. ๑๖บรรจบ บรรณรุจิ, "ชื่อเรียกปญญาในธัมมจักกัปปวัตตนสูตร", วารสารพุทธศาสตรศึกษา, ปที่ ๙ ฉบับที่ ๒ (พฤษภาคม - สิงหาคม ๒๕๔๕) : ๔๖. ๑๗วิ.ม. (บาลี) ๔/๑๖/๑๕, วิ.ม. (ไทย) ๔/๑๖/๒๓

โดย ธีรวัส (tvb) [7 พ.ค. 2555 , 15:09:25 น.] ( IP = 115.87.210.183 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด