ทำไมในอภิธรรมจึงสอนว่าจิตเกิดดับได้

---

โดย อาจารย์บุญมี เมธางกูร ทำไมในอภิธรรมจึงสอนว่าจิตเกิดดับได้ ถาม การที่เราเข้าใจว่าจิตใจนั้นย่อมไปเกิดในชาติหน้าตามผลบุญและบาปที่ได้กระทำก็นับว่าเป็นผลดีแล้ว เหตุใดในอภิธรรมจึงได้พยายามที่จะสอนให้เรากลับความคิดเสียใหม่ว่า จิตนั้นเกิดดับได้ ผมเห็นอาจารย์พูดแล้วพูดอีก คงจะมีความสำคัญอะไรเป็นแน่? ตอบ สมัยหนึ่งพระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่อารามเชตวันของท่านอนาถบิณฑิกเศรษฐีใกล้นครสาวัตถี ครั้งนั้นพระภิกษุรูปหนึ่งชื่อว่า สาติ เป็นบุตรของชาวประมง มีความเห็นเป็นบาปขึ้นมาอย่างนี้ว่า ธรรมที่พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดง เรารู้เป็นอย่างดีว่า "วิญญาณอันนี้แหละที่แล่นไปสู่ชาตินั้นชาตินี้ เที่ยวเวียนว่ายตายเกิด ไม่มีวิญญาณอื่นนอกจากนี้" ฯลฯ พระผู้มีพระภาคเจ้าถามว่า วิญญาณเป็นไฉน?สาติ วิญญาณที่เธอกล่าวถึงนี้มีลักษณะอย่างไร ท่านสาติ? "ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ สภาพอันใดเล่า เป็นผู้รู้สึก เป็นผู้เสวยวิบากของกุศลและอกุศลในภพนั้นๆ วิญญาณที่พระองค์กล่าวถึงนั้น หมายถึงสภาพอันนี้แหละพระเจ้าข้า" "โมฆบุรุษ นี่น่ะหรือ เธออ้างว่ารู้ธรรมที่เราแสดงแล้วอย่างถูกต้อง ใครบอกเธอเช่นนั้น เราเคยบอกกล่าวมาแล้วหลายต่อหลายครั้ง โดยวิธีต่างๆมิใช่หรือว่าวิญญาณอาศัยปัจจัยจึงเกิดขึ้น เว้นจากปัจจัยเสียแล้วความเกิดของวิญญาณย่อมไม่มี แต่เธอโมฆบุรุษกลับมากล่าวตู่เราด้วยความเห็นที่ตัวเองถือไว้ผิด เธอกำลังขุดตัวเอง (ขุดหลุมฝังตัวเอง) เธอจะประสบสิ่งที่มิใช่บุญเป็นอันมาก และข้อนั้นจะเป็นไปเพื่อความไม่เป็นประโยชน์ เป็นเพื่อความทุกข์แก่เธอสิ้นกาลนานทีเดียว" ครั้นแล้วพระผู้มีพระภาคเจ้าจึงได้หันมาตรัสกับภิกษุทั้งหลายว่า ภิกษุทั้งหลายเรื่องนี้เธอเข้าใจว่าอย่างไร? สาติภิกษุบุตรชาวประมงผู้นี้ ยังจะพอแก้ไขให้มีความอบอุ่นในพระธรรมวินัยบ้างหรือไม่ (คือแก้ไขให้มีญาณทัสสนะที่ถูกต้อง อันจะเป็นเหตุให้เกิดความอบอุ่นใจอยู่ในพระศาสนา) "จะพึงมีได้อย่างไร ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ไม่มีเลยทีเดียว พระพุทธเจ้าข้า" เมื่อภิกษุทั้งหลายกราบทูลเช่นนั้น สาติภิกษุ บุตรของชาวประมงก็เลยนิ่งเงียบ รู้สึกอายมาก นั่งคอตก ก้มหน้าเศร้า พูดอะไรไม่ออก

โดย ศาลาธรรม [16 พ.ค. 2555 , 15:00:58 น.] ( IP = 125.27.161.25 : : )

สลักธรรม 1 ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงตรัสกับสาติภิกษุผู้นั่งหน้าเศร้าพูดอะไรไม่ออกว่า "คราวนี้เธอจักรู้แน่ชัดละ โมฆบุรุษ เราจะสอบถามภิกษุทั้งหลายในบัดนี้ตามความเห็นอันเป็นบาปของเธอเอง" ครั้นพระผู้มีพระภาคได้ตรัสกับพระภิกษุทั้งหลายว่า "ภิกษุทั้งหลาย แม้พวกเธอก็มีความเข้าใจในธรรมที่เราแสดงแล้ว เหมือนกับสาติภิกษุผู้กล่าวตู่เราด้วยความเห็นอันตนเองถือไว้ผิด ผู้กำลังขุดตนเอง ผู้ซึ่งประสบสิ่งที่ไม่ใช่บุญเป็นอันมากเหมือนกันหรือ?" "หามิได้เลย พระพุทธเจ้าข้า ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ พระองค์ได้แสดงธรรมให้ข้าพระองค์ฟังมาโดยวิธีต่างๆ ว่า วิญญาณเกิดขึ้นเพราะอาศัยปัจจัย เว้นจากปัจจัยเสียแล้วการเกิดของวิญญาญย่อมมีไม่ได้" " ดีแล้ว ภิกษุทั้งหลาย พวกเธอเข้าใจธรรมที่เราแสดงถูกต้องแล้ว เพราะว่าเราได้แสดงมาแล้วหลายต่อหลายครั้งโดยวิธีต่างๆว่า วิญญาณเกิดขึ้นเพราะอาศัยปัจจัย เว้นจากปัจจัยแล้ว การเกิดของวิญญาณย่อมมีไม่ได้ สาติภิกษุบุตรชาวประมงผู้นี้ถือตัวผิดไปเอง แล้วกลับมากล่าวตู่เราเข้าด้วย สาติกำลังขุดตน และจะประสบสิ่งที่มิใช่บุญเป็นอันมาก ข้อนั้นจักเป็นไปเพื่อความไม่เป็นประโยชน์ เพื่อความทุกข์สิ้นกาลนานทีเดียว ภิกษุทั้งหลาย วิญญาณเกิดขึ้นเพราะอาศัยเหตุปัจจัยอะไร ก็มีชื่อเรียกตามปัจจัยนั้นๆ วิญญาณที่เกิดขึ้นเพราะอาศัยจักษุกับรูป ก็มีชื่อเรียกว่า จักขุวิญญาณ ฯลฯ วิญญาณเกิดขึ้นเพราะอาศัยมโนกับธรรมารมณ์ ก็มีชื่อ มโนวิญาณ ภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนไฟที่โพลงขึ้นเพราะอาศัยเชื้อไฟอันใด ก็มีชื่อตามเชื้อไฟอันนั้นๆ เช่น ไฟที่โพลงขึ้นมาเพราะไม้ ก็เรียกว่า ไฟไม้ ไฟที่โพลงขึ้นมาเพราะสะเก็ดไม้ ก็เรียกว่า ไฟสะเก็ดไม้ ไฟที่โพลงขึ้นมาเพราะหญ้า ก็เรียกว่า ไฟหญ้า ไฟที่โพลงขึ้นมาเพราะมูลโค ก็เรียกว่า ไฟมูลโค ไฟที่โพลงขึ้นมาเพราะแกลบ ก็เรียกว่า ไฟแกลบ ไฟที่โพลงขึ้นมาเพราะขยะ ก็เรียกว่า ไฟขยะ ฉันใด วิญญาณก็เหมือนกันฉันนั้นแหละ ภิกษุทั้งหลาย วิญญาณเกิดขึ้นเพราะอาศัยปัจจัยอะไรก็มีชื่อตามปัจจัยนั้นๆ ( ม.มู ๑๒/๔๗๒)

โดย ศาลาธรรม [16 พ.ค. 2555 , 15:01:39 น.] ( IP = 125.27.161.25 : : )

สลักธรรม 2 ตามที่ผมได้ยกพุทธภาษิตนี้ขึ้นมาแสดงแล้ว ท่านนักศึกษาก็จะเห็นได้ว่า พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงติเตียนพระสาติมากเพียงใด ในความเข้าใจผิดซึ่งคนโดยมากคิดว่า "เพียงเท่านั้น" วิญญาณไม่ได้อาศัยปัจจัยเกิดขึ้น วิญญาณล่องลอยไปเกิดได้ คนโดยมากมักจะคิดว่าความเข้าใจผิดก็นิดนึงเท่านั้น ไม่ควรที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะติเตียนพระสาติเป็นการใหญ่ ดูไม่เหมาะสมเลย ถ้าจะพูดกันเพียงแค่เกิดแค่ตาย ไม่ล่วงล้ำเข้าไปถึงการปฏิบัติวิปัสสนา อันเป็นทางสายเอกสายเดียวที่จะทำให้สะอาดหมดจดจากกิเลสแล้ว ก็ยังไม่สู้กระไรนัก แต่ถ้าก้าวเข้าไปถึงการปฏิบัติวิปัสสนาแล้วก็นับว่าเป็นอันตรายอย่างใหญ่หลวง อย่างไรก็ดี ความเห็นผิดยังคงมี ก็ย่อมจะเป็นผลเสียหายทั้งมิใช่ในชาตินี้เท่านั้น หากแต่จะเป็นชาติต่อๆ ไปด้วย การทำให้จิตสะอาดหมดจดจากกองกิเลสนั้นก็คือ การปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐาน แต่ผลจะเกิดขึ้นสมบูรณ์นั้นก็จะต้องผ่านญาณต่างๆเป็นลำดับ แล้วก็จะต้องเห็นขันธ์ ๕ รูปนามตามความเป็นจริง คือ อนิจจังได้แก่ความไม่เที่ยง ทุกขังได้แก่ความทุกข์ และอนัตตาได้แก่ความไม่ใช่ตัวตน คน สัตว์ และจะบังคับบัญชาก็ไม่ได้ ถ้าจิตใจของผู้ใดไม่ได้รับการศึกษา ไม่ได้อบรมให้เข้าใจในเหตุผลตามสภาวธรรม หากมีความเชื่ออย่างมั่นคงว่าจิตนั้นเป็นอมตะ เป็นสิ่งกายสิทธิ์ที่พระผู้เป็นเจ้าดลบันดาลขึ้นมา หรือเข้าใจว่าเมื่อเวลาคนหรือสัตว์ตายลง จิตใจหรือวิญญาณก็ล่องลอย หรือแล่นไปตามบุญบาปที่ทำเอาไว้ เพราะความเชื่อมั่นดังกล่าวนี้ยังมีแนบแน่นอยู่กับจิตใจแล้ว ก็ย่อมจะขวางกั้นหนทางปฏิบัติเสียสิ้น เมื่อความเชื่อมีแน่นอนอยู่ในใจว่า วิญญาณมิได้เป็นปัจจัยทำให้เกิดขึ้น วิญญาณเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์ หรือเป็นของกายสิทธิ์เกิดขึ้นมาได้เองโดยไม่มีเกิดดับเช่นนี้ อนิจจํ ทุกขํ อนตฺตา ก็ย่อมจะไม่มีหวังโผล่ขึ้นมาให้เห็น ด้วยเหตุผลดังนี้ ความเห็นผิดดังกล่าวมาแล้วจึงนับอยู่ในพวกที่เป็นภัยใหญ่หลวง เป็นเพราะการปิดกั้นหนทางอันประเสริฐ คือทางที่จะไปสู่มรรคผลนิพพาน ผมเคยเห็นผู้เข้าปฏิบัติหลายท่านเมื่อเวลาเข้าปฏิบัติก็มิได้ศึกษาเหตุผลให้เข้าใจยังไม่รู้จักด้วยซ้ำว่ารูปนามนั้นเกิดดับได้ อาจารย์สั่งให้ทำก็ทำตามคำสั่ง ไม่ช้าไม่นานก็บอกโดยตรงหรือโดยปริยายว่า ได้มรรคผลนิพพานแล้ว ได้เป็นพระโสดาบันแล้ว ไม่ต้องไปอบายภูมิแล้ว ในเรื่องนี้ก็นับว่าเป็นความเสียหายมิใช่เล็กน้อยเหมือนกัน

โดย ศาลาธรรม [16 พ.ค. 2555 , 15:02:01 น.] ( IP = 125.27.161.25 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด