หลักการพ้นทุกข์ที่ประเสริฐ ตอน 5

---

การโยนิโสมนสิการในการอาบน้ำ ความจริงก่อนอาบน้ำจะต้องโยนิโสมนสิการว่า..รูปสกปรก จำเป็นต้องอาบน้ำ และในขณะอาบน้ำก็ต้องสำรวมอยู่ตลอดเวลา แต่ไม่ต้องรู้อยู่ตลอดเวลาว่าทำแก้ทุกข์ เพราะถ้าทำเช่นนั้นจะเป็นการบริกรรมไป เมื่อตักน้ำรดตัว หากไม่โยนิโสมนสิการ ความสบายจะเกิดเพราะเย็นสบาย ถ้าขาดการสำรวม ความพอใจจะเกิดในความสบาย เพราะหายร้อน ถ้าสำรวมอยู่จะรู้เหตุผลตลอด หรือถ้ารีบไปหน่อยไม่สำรวม กิเลสก็เข้าได้ ถ้าสำรวมอยู่จะรู้ว่ารูปเย็นไม่ต้องไปบอก เพราะเย็นกระทบก็ต้องรู้ ถ้าสำรวมจะไม่รีบ ถ้าไม่สำรวมอยู่จะรีบ..และไม่ทราบเหตุผล ถ้าไม่มีโยนิโสมนสิการ จะอยากอาบน้ำ แต่ถ้ามีโยนิโสมนสิการจะทราบว่าอาบน้ำเพราะอะไร เพราะทุกข์เกิดขึ้นใช่ไหม จึงต้องอาบ คือต้องพิจารณาเสียก่อนว่าไม่ได้ทำตามความอยากหรอก แต่เพราะทุกข์เกิดขึ้น จึงจำเป็นต้องอาบเมื่อรู้ถูก รู้ผิดก็เลิกไปเอง การอาบน้ำเป็นภาระที่ผู้ปฏิบัติจะต้องใช้อยู่เสมอในชีวิตประจำวัน เมื่อท่านนั่งอยู่ตามปกติ..เกิดร้อน เหนียวตัวขึ้นมา จะบำบัดความทุกข์นี้ด้วยการอาบน้ำ เมื่อรู้ว่าจะอาบน้ำเพื่อแก้ทุกข์แล้ว ในขณะที่ลุกขึ้นเดินไปห้องน้ำ ระหว่างที่กำลังเดินไปห้องน้ำนั้น ถ้าไม่มีสติสำรวมไปในอาการที่กำลังลุกขึ้น เพราะเห็นว่ามีโยนิโสมนสิการแล้วใช้ได้แล้ว มักจะไปนึกถึงบ้าน นึกถึงคนนั้น ก็เดินไปอย่างนี้จะไม่มีเหลือหรอกว่าจะอาบน้ำเพื่อแก้ทุกข์.. ต้องมีสติสำรวมไป สติจะตกไปบ้างในการสำรวมอาการนั้นก็ไม่เป็นไร ก็ขอให้มีการสำเหนียกเอา พอรู้สึกตัวขึ้นมาว่าปล่อยใจเสียแล้วก็มาสำรวมอีก ก็เท่านั้น เมื่อปฏิบัติไปนานๆ สติเข้มแข็งขึ้น ก็สามารถสำรวมได้ตลอดรอดฝั่งไปเอง

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [15 ม.ค. 2556 , 06:34:45 น.] ( IP = 110.168.172.13 : : )

สลักธรรม 1 เป็นธรรมดาของผู้ปฏิบัติยังไม่ชำนาญ ก็จะต้องมีข้อบกพร่อง สติก็ยังไม่เข็มแข็ง สัมปชัญญะก็ยังไม่แข็งแรง ก็ต้องอาศัยเวลากันหน่อย แต่ต้องรู้ว่าที่ถูกเป็นอย่างไร แล้วก็พยายามทำอย่างนั้น แล้วก็จะถูกต้องไปเอง ผู้ปฏิบัติต้องมีความสังเกตไปด้วย การใส่ใจทุกข์ใหม่ๆ อาจมีบัญญัติบ้าง แต่ทำไปสังเกตไป ก็จะทิ้งบัญญัติไปเอง การใส่ใจทุกข์ การใส่ใจทุกข์จริงๆ เป็นอย่างไร ผู้ปฏิบัติต้องศึกษาให้เข้าใจอย่างแท้จริงเสียก่อน คือ ให้รู้ว่า - ทุกข์อะไร - ทุกข์เกิดที่ไหน นี่แหละถึงจะเป็นการใส่ใจทุกข์ ผู้ปฏิบัติอย่าเห็นว่าใส่ใจทุกข์แล้วทำถูกต้องแล้ว หลังจากนั้นจะปล่อยใจไปถึงเรื่องอะไรก็ได้ อย่างนี้ไม่ถูก ความรู้นั้นจะไม่เกิดว่าทำไปทำไม จะหายเสียในระหว่างทาง และการใส่ใจทุกข์เป็นเหตุให้อินทรีย์สังวรดีเหลือเกิน ช่วยให้อินทรีย์สังวรเป็นไปโดยบริบูรณ์ เช่น ในการรับประทานอาหารก็ใส่ใจทุกข์ รู้ว่าต้องรับประทานอาหารเพื่อแก้ทุกข์ เป็นต้น

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [15 ม.ค. 2556 , 06:36:11 น.] ( IP = 110.168.172.13 : : )

สลักธรรม 2 การโยนิโสมนสิการในการรับประทานอาหาร เมื่อความหิวเกิดขึ้น ก็ต้องรู้ว่าความหิวเป็นทุกข์ ต้องรับประทานอาหารเพื่อแก้ทุกข์ ขณะรับประทานอาหารต้องมีความสำรวมในการรับประทาน ให้ทำอะไรทีละอย่าง จะทำให้สำรวมได้ เช่น ตักอาหารเข้าปากก็ให้มีความรู้สึกตัว เวลาเคี้ยวก็ให้รู้สึกตัว คือให้สำรวมในอาการที่ใช้ คือ หยิบอะไรทีละอย่าง จะเคี้ยวก็เคี้ยวไปจนหมด แล้วจึงหยิบหรือตัก ไม่ใช่เคี้ยวไปแล้วตักเตรียมรอไว้ด้วย ในระหว่างรับประทานอาหารก็สำรวมในอาการทุกอย่างที่เกิดขึ้น ไม่ว่าจะยกมือเหยียดมือไปตักกับข้าว หรือตักข้าวในชามข้าว อาการที่คู้แขนเข้ามานำอาหารใส่ปาก อาการที่เคี้ยว อาการที่กลืน ให้สำรวมในอาการเหล่านี้ไปทุกอาการ ถ้าสำรวมในอาการเหล่านี้ ผู้ปฏิบัติจะไม่สนใจเลยว่าวันนี้กับข้าวอะไร จะเป็นแกงจืดหรืออะไรก็เท่ากับว่าผู้ปฏิบัติไม่ถือนิมิตอนุพยัญชนะในการกิน ความชอบใจไม่ชอบใจในอาหารจะเกิดขึ้นไม่ได้ แต่ถ้าผู้ปฏิบัติไม่สำรวมจะเป็นอย่างนี้คือ ถ้าไม่ชอบใจในอาหารก็จะรับประทานน้อย พอหายหิวก็หยุด ตกบ่ายๆ หน่อย ก็จะหิว แต่ถ้าเจออาหารที่ถูกใจก็จะรับประทานมากไปนั่นเป็นเพราะไปสนใจวัตถุ คือ อาหาร ก็จะเกิดความยินดียินร้ายขึ้นมาได้ แต่ถ้าไม่ไปสนใจอาหาร แต่ไปสนใจในอาการ สำรวมอยู่ในอาการที่ใช้ การรับประทานอาหารของผู้ปฏิบัติก็จะเป็นไปอย่างเหมาะสม อาหารนั้นจะเป็นอาหารที่ชอบใจหรือไม่ชอบใจก็จะเป็นไปตามปกติ สรุป การใส่ใจทุกข์ยังไม่พอ ต้องมีสติสำรวมในอาการที่ใช้เวลานั้นตั้งแต่ต้นจนจบ ระหว่างนี้สติจะตกหล่น ฟุ้งซ่านไปในเรื่องอะไรบ้างก็ช่าง เพราะสติของเรายังไม่เข็มแข็งพอ นี่เป็นโยนิโสมนสิการในการใช้อิริยาบถใหญ่และย่อย

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [15 ม.ค. 2556 , 06:37:31 น.] ( IP = 110.168.172.13 : : )

สลักธรรม 3 ๑๕. โยนิโสมนสิการในการกำหนดนามรูป การโยนิโสมนสิการในการกำหนดนามรูป เป็นการโยนิโสมนสิการหลังจากเปลี่ยนอิริยาบถแล้ว นั่งเปลี่ยนเป็นเดินแล้วระหว่างเดินมีการกำหนดรูปเดิน อย่างนี้จะต้องมีโยนิโสฯ อีกหรือไม่ โยนิโสมนสิการต้องมีตลอดเวลา ในเวลาเดิน รูปเดินนั่นเองเป็นอารมณ์ที่ควรใส่ใจ เพราะถ้าใส่ใจแล้วสามารถป้องกันทิฏฐิได้ ป้องกันทิฏฐิที่เห็นว่าเป็นอัตตาคือเราเดินได้ การใส่ใจจะป้องกันทิฏฐิอันนี้ได้ คือมีแต่รูปเดินเท่านั้น อย่างนี้แล้วการใส่ใจในรูปเดินนี้ก็เป็นโยนิโสมนสิการ แค่นี้ยังไม่พอ ยังต้องมีรายละเอียดอีก เพราะในขณะที่เดินอยู่และกำหนดรูปเดิน อยู่นั้นเกิดมีเสียงดังมากระทบหู หรือจะเป็นเสียงกระซิบก็ตาม ทำให้ผู้ปฏิบัติดูอิริยาบถไม่สะดวกโดยเฉพาะเสียงกระซิบ จิตใจเรามักจะคอยไปสนใจอยู่เรื่อย พอรู้ตัวกลับมามันก็ไปอีกเป็นอย่างนี้อยู่เรื่อยๆ ถ้าจะดูให้ได้ก็ต้องบังคับกัน พอตั้งใจเป็นพิเศษก็ต้องกำหนดแรง อาจจะเลยไปอยู่ที่ส่วนนั้นส่วนนี้ ของร่างกายไป หรือไม่ก็จงใจจะทำกรรมฐาน กล่าวคือ กำหนดเป็นพิเศษไป ก็จะเกิดเป็นสาระขึ้นมาก็ใช้ไม่ได้อีก เมื่ออยู่ในลักษณะเช่นนี้ ผู้ปฏิบัติต้องโยกย้ายอารมณ์ไปตามสมควร ถ้าขืนดึงดันกำหนดรูปเดินไปให้ได้ อย่างนี้อะไรจะเกิดขึ้น มันจะมองไม่ออกเอาทีเดียว จริงๆ แล้วจะมีทั้งตัณหา ทิฏฐิ และอัตตา คือจะให้เป็นไปตามอำนาจ แล้วมันก็จะไปอีก วาระนี้แหละสมควรจะกำหนดนามรูปอย่างอื่น

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [15 ม.ค. 2556 , 06:38:56 น.] ( IP = 110.168.172.13 : : )

สลักธรรม 4 เวลานั้นมีเสียงมารบกวนทางหู กำหนดนามได้ยินเสียอาจจะสะดวก หากกำหนดนามได้ยินถึงแม้จะยาก ก็กำหนดไปเถิด จะกำหนดได้หรือไม่ได้ ก็ต้องหัดดูบ้างไม่เช่นนั้นจะทำอย่างไร จะดูรูปเดินก็เป็นการบังคับ การกำหนดนามได้ยิน ผู้ปฏิบัติมักจะคิดว่ากำหนดไม่ได้ เรื่องดูไม่ได้น่ะไม่มีหรอก ดูได้นิดหนึ่งแล้วทิ้งไป มันจะเลยไปหาเสียง ก็ดูใหม่นิดหนึ่งผู้ปฏิบัติยังจับไม่ได้ว่าจะดูได้เหมือนกัน ก็เลยเข้าใจว่าดูไม่ได้เสียเลย ก็ท่านกำหนดรูปเดิน รูปนั่ง รูปนอน รูปยืน ก็ยังกำหนดได้เลย ดังนั้น การไปกำหนดรูปนามอย่างอื่นก็ต้องได้เหมือนกัน เพียงแต่ว่าจะดูได้นาน ชัดเจนเหมือนอิริยาบถ ยืนเดิน นั่ง นอน หรือไม่เท่านั้นเอง เพราะนามได้ยินเป็นของละเอียดอาจจะไม่ถนัดถนี่ แต่ถ้าสติสัมปชัญญะแข็งแรงดีแล้ว มันจะถนัดถนี่อยู่ได้นานเองแหละ อย่างนี้เป็นต้น แต่ถ้าขืนดึงดันจะดูรูปนั่งให้ได้ อย่างนี้เรียกว่า ไม่มีโยนิโสมนสิการ เพราะรูปนั่งไม่ใช่อารมณ์ที่ควรจะใส่ใจ เกี่ยวกับว่าไม่มีประโยชน์ในการถอนอัตตา เพราะการมนสิการรูปอะไรนามอะไรนั้นเกี่ยวกับการถอนอัตตา แต่ถ้าดึงดันจะดูให้ได้ ความดึงดันนั้นมันบ่งถึงอัตตาอยู่แล้ว ให้เป็นไปในอำนาจอยู่แล้ว เพราะฉะนั้นก็ต้องไปดูนามได้ยินเสียอย่างนี้ เป็นต้น

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [15 ม.ค. 2556 , 06:40:30 น.] ( IP = 110.168.172.13 : : )

สลักธรรม 5 ๑๖.การโยนิโสมนสิการในการเปิดพัดลม เมื่ออากาศร้อน ผู้ปฏิบัติก็ไปเปิดพัดลมเป่าตัว แล้วก็กำหนดรูปนั่งไป หรือกำหนดรูปนอนก็ตาม แล้วเกิดการปวดศีรษะ แต่พอปิดพัดลมแล้วก็หาย แต่พอเปิดพัดลมอีกก็เป็นอีกอย่างนี้ ถ้าสังเกตจะทราบว่า การเปิดพัดลมเป่าตัวนั้น ความรู้สึกมันไปเกิดที่โผฏฐัพพารมณ์ เพราะมันเด่นชัดไปที่นั่น จิตก็ไปอยู่ที่โผฏฐัพพารมณ์หมด แต่ผู้ปฏิบัติต้องการดูรูปนั่ง นอน ยืน เดินก็ไม่ยอมให้มันไป ก็คอยดึงกลับมาอยู่ที่รูปนั่ง เรื่อยๆ แล้วมันคอยไปอีก ทำอย่างนี้มันก็เกิดเครียด ทำให้เกิดอาการมึนงงได้ ทำอย่างนี้ก็เป็นการฝืน ไม่อนุโลมตามสะดวก วาระนั้นถ้าเปิดพัดลมอยู่ รูปอะไรที่ควรจะดู ก็คือ รูปกระทบ นั่นแหละ ถ้าเห็นว่าไม่สะดวกก็ปิดพัดลมเสียทนร้อนไป ถ้าฝืนจะดูให้ได้ อย่างนี้เรียกว่าไม่มีโยนิโสมนสิการเหมือนกัน การใส่ใจในรูป เย็น ร้อน อ่อน แข็งก็ตาม ที่เป็นอยู่ในขณะนั้น จึงเป็นโยนิโสมนสิการ ถ้าไม่มีอารมณ์อื่นจรเข้ามาทำให้ผิดแปลกแตกต่างไป อิริยาบถนั่นแหละเป็นประธานที่ควรใส่ใจ เพราะเราเจริญกายานุปัสสนาสติปัฏฐานหมวดพิจารณาอิริยาบถ จะไปใส่ใจอารมณ์อื่นบ้างเป็นครั้งเป็นคราว เกี่ยวกับอิริยาบถนั้นมันไม่สะดวก

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [15 ม.ค. 2556 , 06:42:24 น.] ( IP = 110.168.172.13 : : )

สลักธรรม 6 ๑๗. การกำหนดในขณะที่ทุกขเวทนาครอบงำ เกี่ยวกับโรคภัยไข้เจ็บ เช่น ปวดฟัน มันปวดร้าวไปหมดทั้งศีรษะ อารมณ์ที่ชัดเจนเวลานั้นก็คือทุกขเวทนา ก็ไปดูทุกขเวทนา แต่มีผู้ปฏิบัติบางคนบอกว่า ยิ่งดูทุกขเวทนาก็จะยิ่งปวดจนทนไม่ได้ ถ้าไม่ดูทุกขเวทนายังปวดน้อย แต่ถ้าไปดูอิริยาบถก็ดูไม่ได้อีก อย่างนี้ถึงหัดดูก็ดูไม่ได้แล้ว เพราะจิตใจกระสับกระส่ายเนื่องจากทุกขเวทนารบกวน ที่ดูทุกขเวทนาแล้วยิ่งปวดนั้น เรียกว่าไม่ดูทุกขเวทนาอย่างรู้สึกตัว มีแต่สติอย่างเดียว...แล้วก็อาจจะหมายไว้ในใจด้วยว่าดูไปเรื่อยๆ มันอาจจะหายปวดก็ได้ คือมีความคิดอย่างนี้แอบแฝงอยู่ก็ได้ อย่างไรก็ตามเอาความว่า ไม่มีความรู้สึกตัวกล่าวคือ มีแต่สติสำรวมที่ความปวดเท่านั้น อย่างนี้เรียกว่ามีแต่สติ สติเป็นปัจจัยแก่สมาธิเป็นพิเศษ สติเกิดขึ้นอะไรๆ มันจะชัดเจน อารมณ์นั้นแหละจะชัดเจน เหมือนการทำกสิณนั่นเอง นี่ก็เหมือนกัน มีแต่สติเพ่งเอาๆ ในอาการปวดนั้น ก็เหมือนกับสมาธิ อารมณ์ที่เพ่งนั้นแหละที่จะเป็นกสิณ กลับเป็นทุกขเวทนา คือเป็นไปในอาการเดียวมันจะชัดขึ้น ทุกขเวทนาชัดขึ้นคืออย่างไร คือปวดมากขึ้น ในที่สุดก็ทนไม่ไหวเพราะไปทำให้มันชัดขึ้นมาเองจนทนไม่ไหว เป็นการทำอุบายที่ไม่ถูกต้องคือไปจับอารมณ์นั้นแน่น มันก็เลยชัด

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [15 ม.ค. 2556 , 06:45:34 น.] ( IP = 110.168.172.13 : : )

สลักธรรม 7 ถ้าเช่นนั้นจะทำอย่างไร ก็ต้องสำเหนียกตัวผู้ดูว่าดูอารมณ์อะไรอยู่ มันก็ไม่จับอารมณ์นั้นแน่น เพราะมาทางผู้ดู แต่อารมณ์นั้นก็คอยรู้ ถ้าพุ่งไปที่อารมณ์ปวดเลยมันก็จะจับแน่น... เวลาดูทุกขเวทนาก็เช่นเดียวกัน ไม่ใช่พุ่งไปที่ทุกขเวทนาเสียหมด ต้องมาที่ผู้ดูว่ากำลังดูอะไร ดูนามปวดอาจจะดูได้ก็ได้ เวลานี้คือมันจะไม่ปวดมากขึ้นๆ ถ้ารู้ถูกต้อง หรือรู้อุบาย...ตรงนี้ละก็จะช่วยให้การปฏิบัติสะดวกขึ้น นี่แหละคือเรื่องโยนิโสมนสิการทั้งนั้น ขาดไม่ได้ ถ้าขาดปัญญาก็จะไม่เกิด จะไม่บริสุทธิ์ ถ้าไม่บริสุทธิ์จะไปละตัณหาได้อย่างไร ตัณหาก็ยังมีอยู่อย่างนั้น ก็ยังพ้นทุกข์ไม่ได้ เรื่องโยนิโสมนสิการนี้สำคัญมาก

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [15 ม.ค. 2556 , 06:46:52 น.] ( IP = 110.168.172.13 : : )

สลักธรรม 8 สาธุค่ะ

โดย น้องอุ๊ (anchalee) [16 ม.ค. 2556 , 21:04:17 น.] ( IP = 101.108.74.14 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด