อะไรชื่อว่า กาม

---

สิ่งเหล่านี้ชื่อว่า กาม ในอรรถกถาขุททกนิกาย สัทธัมมปัชโชติกา ได้กล่าวถึงศัพท์ที่มีความหมายหรือเนื้อความที่มุ่งหมายเป็นอย่างเดียวกันกับกาม ไว้ดังนี้ ๑. ราคะ ความกำหนัด ๒. อนุนยะ ความพอใจ ๓. นันทิ ความชอบใจ ๔. นันทิราคะ ความกำหนัดคือความเพลิดเพลิน ๕. อิจฉา ความปรารถนา ๖. มุจฉา ความหลง ๗. เคธะ ความยินดี ๘. ปลิเคธะ ความยินดีทั่วไป ๙. สังคะ ความข้อง ๑๐. ปังกะ ความติดพัน หรือความจมลง ๑๑. เอชา ความแสวงหา ๑๒. มายา ความหลอกลวง ๑๓. ชนิกา ความยังสัตว์ให้เกิดวัฏฏะ ๑๔. สัญชนนี การยังสัตว์ให้เกิดประกอบไว้ด้วยทุกข์ ๑๕. สิพพินี ความติดแน่นเหล่าสัตว์ไว้ในวัฏฏะ ๑๖. ชาลินี ความดักไว้ดุจข่าย ๑๗. สริตา ความฉุดคร่าดุจกระแสน้ำที่ไกลเร็ว ๑๘. สุตตะ เป็นดั่งเส้นด้าย ๑๙. วิสฏา แผ่ไปในรูปเป็นต้น ๒๐. อายุหนี เป็นธรรมชาติยังอายุของสัตว์ให้เสื่อมไป ๒๑. ทุติยา เป็นสหาย ๒๒. ปณิธิ ความตั้งมั่น ๒๓. ภาเตติ นำสัตว์ไปสู่ภพ ๒๔. วนะ ติด คือ คบ คือชุ่มอารมณ์นั้น ๆ ๒๕. สันถวะ ความเชยชิด

โดย เทพธรรม ..นำมาฝาก [24 ม.ค. 2556 , 18:56:15 น.] ( IP = 61.90.110.151 : : )

สลักธรรม 1 ๒๖. เสนหา ความรัก ๒๗. อเปกขา ความเพ่งเล็ง ๒๘. ปฏิพัทธา ผูกพันในอารมณ์ ๒๙. อาสา ความพอใจในการบริโภค ๓๐. อาสิงนา ความจำนง ๓๑. ชัปปา ความปรารถนา ๓๒. โลลุปปะ ความหวั่นไหว หรือ ฉุดค่าไว้ในอารมณ์บ่อย ๆ ๓๓. ปุจฉัญจิกาตา ตัณหาเป็นเครื่องยังสัตว์ให้หวั่นไหว คือหวั่นไหวเที่ยวไปในลาภดุจสุนัข ๓๔. สาธุกัมยตา ความใคร่ดี ๓๕. อธรรมราคะ ความกำหนัดในฐานะไม่ควร ๓๖. วิสมโลภ ความโลภที่เกิดขึ้นมีกำลังในฐานะที่ไม่สมควร ๓๗. นิกกันติ ความใคร่ ๓๘. อาวรณะ ความกั้นกุศลธรรมทั้งหลาย ๓๙. ฉทนะ ความปิด ๔๐. พันธนะ ความผูกสัตว์ไว้ในวัฏฏะ ๔๑. อุปกิเลส ความเศร้าหมอง ๔๒. อนุสยะ ความนองเนื่องในสันดาน ๔๓. ปริยุฏฐานะ ครอบงำจิต หรือ ความดักซุ่มอยู่ในจิต ๔๔. ลตา พัวพันดังเถาวัลย์ ๔๕. เววิจฉะ ปรารถนา วัตถุต่าง ๆ ๔๖. ทุกขมูล เป็นมูลแห่งทุกข์ในวัฏฏะ ๔๗. ทุกขนิทาน เป็นเหตุแห่งทุกข์ ๔๘. ทุกขปภวะ แดนเกิดแห่งทุกข์ ๔๙. ปาสะ เป็นดุจบ่วง ๕๐. พฬิสะ เป็นเหมือนเบ็ด

โดย เทพธรรม ..นำมาฝาก [24 ม.ค. 2556 , 18:57:21 น.] ( IP = 61.90.110.151 : : )

สลักธรรม 2 ๕๑. มารวิสัย เป็นวิสัยแห่งมาร ๕๒. ตัณหานที แม่น้ำคือตัณหา เพราะอรรถว่าไหลไป ๕๓. ตัณหาชาละ ข่ายคือตัณหา ๕๔. คัททละ เป็นเหมือนโซ่ผูกสุนัข ด้วยอรรถว่า ผูกไว้แน่น ๕๕. ตัณหาสมุทร ทะเลคือตัณหา เพราะอรรถว่า ให้เต็มได้ยาก ๕๖. อภิชฌา เพ่งเล็ง ๕๗. โลภะ ความโลภ ๕๘. มูละ เป็นที่ตั้งแห่งอกุศลทั้งหลายที่ประกอบกัน ๕๙. วิสาละ แผ่ไปในอารมณ์ มีรูปเป็นต้น ๖๐. วิสฏา แล่นไปด้วยสามารถซ่านไปทุกแห่งในภูมิ ๓ ๖๑. วิสักกติ ปกครอง อดทน ชักช้า และดิ้นรน ๖๒. วิสมูล มีมูลรากเป็นพิษ ๖๓. วิสผลา มีผลเป็นพิษ

โดย เทพธรรม ..นำมาฝาก [24 ม.ค. 2556 , 18:58:10 น.] ( IP = 61.90.110.151 : : )

สลักธรรม 3 นอกจากนี้แล้ว ศัพท์ว่า กาม นี้ยังมีอยู่ในหลักธรรมตามหัวข้อธรรมต่าง ๆ อีกหลายศัพท์ ซึ่งถ้าพิจารณาตามความหมายแล้วก็มีความหมายที่เป็นไปในแนวเดียวกัน แต่จะต่างกันบ้างก็เพียงแต่ศัพท์ที่เป็นหัวข้อธรรมเท่านั้น ศัพท์ที่ว่านั้นก็คือ ๑. กามคุณ สิ่งที่น่าใคร่ ส่วนที่ดีของกาม ๒. กามตัณหา ความอยากได้ในกามคุณทั้ง ๕ ความต้องการสิ่งสนองความต้องการทางประสาทสัมผัสทั้ง ๕ ๓. กามโยคะ สภาวะที่ประกอบหรือผูกสัตว์ไว้ในกามคุณทั้ง ๕ ๔. กามราคะ ความกำหนัดในกาม ๕. กามวิตก ความนึกคิดในการแสวงหาสิ่งสนองความต้องการ ๖. กามสังวร ความรู้จักควบคุมยับยั้งในทางกามารมณ์ ๗. กามสุขัลลิกานุโยค การประกอบตนให้หมกมุ่นอยู่ด้วยความสุขอันเกิดจากกาม ๘. กามาทีนวกถา กล่าวถึงโทษหรือข้อเสียของกาม ๙. กามาสวะ สิ่งที่หมักดองสันดาน คือ กาม หรือสิ่งที่ย้อมจิตด้วยสิ่งสนองความต้องการ ๑๐. กามุปาทาน ความยึดมั่นในสิ่งที่น่าใคร่ น่าพอใจ ๑๑. กาเมสุมิจฉาจาร ความประพฤติผิดในกาม ๑๒. กาโมฆะ กิเลสดุจห้วงน้ำหลากมาท่วมใจสัตว์ คือสิ่งที่น่าใคร่สิ่งสนองความต้องการ ศัพท์เหล่านี้ได้นำมาจาก ๑๒ หัวข้อธรรมด้วยกัน ซึ่งถ้าพิจารณาดี ๆ แล้วล้วนแต่มีความหมายที่เป็นไปในลักษณะเดียวกันเป็นส่วนใหญ่ บ้างก็มีความหมายที่เป็นไปในทางที่ทำให้สัตว์ลุ่มหลง ทำให้ประพฤติผิด บ้างก็มีความหมายที่เป็นไปในทางที่ให้รู้จักยับยั้งควบคุมตนเอง มิให้หลงไหลไปตามกระแสของสิ่งสนองความต้องการทางประสาทสัมผัสทั้งห้าหรือของกามได้ จะอย่างไรก็ตาม ความหมายของกามนั้น จึงพอจะสรุปได้ว่า กาม หมายถึง สิ่งที่น่าใคร่ สิ่งที่พอใจ สิ่งที่อยากได้ สิ่งที่สนองความต้องการทางประสาทสัมผัสทั้งห้า คือ ตา หู จมูก ลิ้น กาย นอกจากนั้นแล้วยังหมายถึงความใคร่ ความปรารถนา ความพอใจ ความชอบใจ มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, สทฺธมฺมปฺปชฺโชติกาย นาม ขุทฺทกนิกายฏฺฐกถาย มหานิทฺเทสวณฺณนา, (กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, ๒๕๒๔), หน้า ๓๖–๔๐.

โดย เทพธรรม ..นำมาฝาก [24 ม.ค. 2556 , 19:00:48 น.] ( IP = 61.90.110.151 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด