พระอภิธรรมสังเขป (๑๔)

---

พระอภิธรรมสังเขป และธรรมบางประการที่น่าสนใจ โดย พระนิติเกษตรสุนทร ตอนที่ (๑๓) อ่านที่นี่ จุติจิต จุติจิต คือจิตดวงสุดท้ายในปัจจุบันชาติ เป็นการขาดดับลงของรูปนาม หรือการตายของสัตว์ที่เรียกว่ามรณะ การตายนี้แบ่งออกเป็น ๔ คือ (๑)อายุขยมรณะ คือตายโดยสิ้นอายุ หมายถึงตายเพราะแก่ชราความเสื่อมของร่างกาย สังขารจึงแตกดับไป (๒)กรรมมักขยมรณะ คือตายเพราะสิ้นกรรม หมายถึงตายที่ยังไม่สมควร เช่น ยังหนุ่มสาวอยู่ ตายลงเพราะกรรมที่อุปถัมภ์ค้ำจุนนั้นหมดลง (๓)อุภยักขยมรณะ คือตายเพราะสิ้นทั้งอายุและสิ้นทั้งกรรม หมายถึงกรรมที่อุปถัมภ์ให้ชีวิตดำรงอยู่ในภพหมดลงพร้อมกับอายุสังขารแก่ชราเสื่อมลงพอดีกัน (๔)อุปัจเฉทกมรณะ คือตายที่ยังไม่สิ้นทั้งอายุ และไม่สิ้นทั้งกรรม หมายถึงตายที่เกิดขึ้นจากอุบัติเหตุที่ไม่ใช่ตายธรรมดา เพราะถ้าไม่มีเหตุเช่นนั้นเกิดขึ้น สังขารก็ยังอาจไม่แตกไม่ทำลาย ทั้งนี้เป็นด้วยถูกอุปฆาตกรรมมาบั่นตัดรอนเสีย ที่ว่า จุติจิต เป็นการขาดดับของรูปนามนั้น หมายความว่า ในปัญจโวการภูมิ จิต (นาม) และกรรมชรูป (รูปที่เกิดจากกรรม) เป็นปัจจัยอาศัยเกิดพร้อมกันในปฏิสนธิกาล และสืบต่อเนื่องกันไปในภพชาตินั้น แต่เมื่อใดกรรมชรูปหยุดสร้างรูปให้ จิตก็ถึงความดับลง เรียกว่าจุติจิต เพราะไม่มีรูปที่จะอาศัย

โดย ศาลาธรรม [1 ต.ค. 2558 , 08:43:19 น.] ( IP = 113.53.89.242 : : )

สลักธรรม 1 ปฏิสนธิจิต ปฏิสนธิจิต คือจิตดวงแรกที่เกิดขึ้นในภพใหม่ของบุคคลและสัตว์ เป็นวิบากจิต (ผลของกรรม) ที่สืบเนื่องมาจากกรรมในอดีต เช่นเมื่อทำอกุศลกรรมไว้ก็เป็นเหตุต่อเนื่องให้ไปเกิดในอบายภูมิ อันเป็นผลหรือวิบากของอกุศลกรรม เมื่อจิตดวงสุดท้ายของบุคคลและสัตว์ ในชีวิตปัจจุบันชาติขาดหรือดับลง (ตาย) ปฏิสนธิจิตคือการเกิดก็บังเกิดขึ้นในทันทีต่อเนื่องสืบไปในชาติใหม่ จุติจิตกับปฏิสนธิจิตสองดวงนี้อยู่ติดกัน และเป็นปัจจัยแก่กันให้สืบต่อไป ไม่มีจิตดวงใดมาคั่นในระหว่างจุติจิตกับปฏิสนธิจิต ฉะนั้น เมื่อบุคคลและสัตว์ตายลง บุคคลและสัตว์นั้นก็เกิดใหม่ทันที ไม่มีวิญญาณล่องลอยไปหาที่เกิดใหม่ตามใจชอบ ดังที่โดยมากเข้าใจกันการที่ไปเกิดใหม่คือปฏิสนธินั้น จะไปเป็นเปรต อสุรกาย สัตว์เดรัจฉาน มนุษย์ เทวดา หรือพรหมประการใด ก็เนื่องมาแต่กรรมที่ได้กระทำไว้ อำนาจของกรรม จะส่งให้ไปเกิดในทันทีโดยไม่มีการรั้งรอ หรือให้โอกาสเลือกแต่อย่างใด ระหว่างจุติกับปฏิสนธินี้เป็นหัวเลี้ยวหัวต่อที่สำคัญ จะไปดีหรือไปชั่วก็อยู่ที่ตรงนี้ เพราะในมรณาสันนวิถีใกล้จุติจิตดับ กรรม กรรมนิมิต หรือคตินิมิต ย่อมปรากฏขึ้นเป็นอารมณ์แก่ผู้จะตาย นำไปปฏิสนธิในภพชาติใหม่ ถ้าเป็นอารมณ์ฝ่ายกุศลก็ย่อมนำไปสู่สุคติ ถ้าเป็นฝ่ายบาปอกุศลก็ย่อมไปสู่ทุคติกรรม กรรมนิมิต และคตินิมิตปรากฏขึ้นได้ก็โดยอาศัยกรรมดีหรือชั่วที่ได้กระทำมาแล้วแต่ก่อน ปฏิสนธิแบ่งออกเป็น ๔ คือ ๑.อปายปฏิสนธิ เกิดในอบายภูมิ (นรก เปรต อสุรกาย เดรัจฉาน) ๒.กามสุคติปฏิสนธิ เกิดในมนุษย์และเทวโลก (มนุษย์ และเทวดา) ๓.รูปาวจรปฏิสนธิ เกิดในรูปโลก (รูปพรหม) ๔.อรูปาวจรปฏิสนธิ เกิดในอรูปโลก (อรูปพรหม) ผู้ที่จะเกิดในรูปโลกหรืออรูปโลก เป็นรูปพรหม หรืออรูปพรหมได้นั้น จะต้องเป็นผู้ปฏิบัติสมถภาวนาเจริญสมาธิ จนได้ถึงขั้นรูปฌานหรืออรูปฌาน มนุษย์ในสมัยนี้มีน้อยท่านนัก ที่มีวิริยะอันแรงกล้าต่อการปฏิบัติในสมถภาวนา โอกาสที่จะไปปฏิสนธิเกิดในรูปพรหม หรืออรูปพรหม จึงน้อยมากคงมีอยู่แต่อบายภูมิและกามสุคติภูมิ ที่มนุษย์ส่วนมากต้องท่องเที่ยววนเวียนไปถือปฏิสนธิ ถึงแม้ในกามสุคติภูมิอันเป็นที่เกิดของมนุษย์และเทวดานั้นก็ดี ก็ดูไม่เป็นการง่ายนักที่ผู้ใดจะมุ่งหวังเอาไว้ นอกจากผู้นั้นจะประพฤติปฏิบัติบำเพ็ญบุญกุศลตั้งตนไว้ในทางที่ดีที่ชอบตามบุญกิริยาวัตถุ ๑๐ หาไม่แล้ว จิตก็จะถูกอกุศลกรรมเหนี่ยวรั้งให้ไปสู่อบายภูมิ เสวยผลอันเป็นวิบากแห่งบาปอกุศลที่ตนได้สร้างสมไว้. ขอนุโมทนากับคุณนวลพรรณ รามวณิช ผู้บันทึกข้อมูล

โดย ศาลาธรรม [1 ต.ค. 2558 , 08:43:49 น.] ( IP = 113.53.89.242 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด