มโนสัญเจตนาหาร (อีกครั้งค่ะ)

---

ขอถามเกี่ยวกับบทเรียนในปริเฉทที่ ๗ ค่ะ ความจริงได้ post ไปแล้ว เป็นกระทู้ที่ 1748 แต่หมายเลขไปซ้ำกับกระทู้ข้างล่าง ปรากฏว่ามีแต่หัวข้อ แต่ข้อความเป็นกระทู้ที่ 1747 (งงค่ะ) มโนสัญเจตนาหาร หมายถึงเจตนาที่นำให้วิบากจิต มีปฏิสนธิวิญญาณ และปัญจวิญญาณ เป็นต้น เกิดขึ้น มี ๒ ชนิดคือ ๑ เจตนาที่ประกอบในอกุศลและโลกียกุศลนำให้วิบากวิญญาณเกิดขึ้นโดยตรง ๒ เจตนาที่ประกอบกับจิตอื่น ที่นอกจากอกุศลและโลกียกุศล เป็นผู้นำสัมปยุตขันธ์ด้วยกันให้เกิดขึ้น เจตนาที่ในข้อ ๑ นั้นก็พอจะเข้าใจค่ะ แต่เจตนาในข้อ ๒ ยังไม่เข้าใจ อยากจะขอให้ท่านอาจารย์อภิธรรมช่วยอธิบายเพิ่มเติม และขอเรียนถามว่า จิตอื่นในที่นี้ หมายถึงมหัคคตจิต ใช่หรือไม่ค่ะ สัมปยุตขันธ์หมายถึงอะไรบ้างค่ะ

โดย ธัญธร [13 ต.ค. 2545 , 18:30:51 น.] ( IP = 203.113.71.167 : : )

สลักธรรม 1 จะลองตอบดูนะคะ ข้อที่ 1.จิตอื่นในที่นี้ หมายถึงมหัคคตจิต ใช่หรือไม่ค่ะ ตอบว่า เข้าใจผิดค่ะ เพราะคำว่าโลกียกุศลนั้นหมายรวมถึง รูปาวจรกุศล และอรูปาวจรกุศลด้วยค่ะ ..และรูปาวจรกุศลและอรูปาวจรกุศลนั้นก็รวามเรียกว่ามหัคตจิตด้วย จิตอื่นในที่นี้ หมายถึงจิตที่เกิดขึ้นแล้วไม่ยังวิบาก(มีปฏิสนธิวิญญาณ และปัญจวิญญาณ)ให้เกิดขึ้น นั่นก็คือ มรรคจิต วิบากจิตทั้งหลาย และกิริยาจิต ข้อ 2.สัมปยุตขันธ์หมายถึงอะไรบ้างค่ะ ในที่นี้จะขอพูดเฉพาะเรื่องของจิตตุปบาทเท่านั้น ก็คือ วิญญาณ และเจตสิกที่เหลือ(นอกจากเจตนาเจตสิก) คงไม่รังเกียจนะคะที่นักศึกษาด้วยกันมาอธิบายให้ฟังเสียก่อน

โดย นักศึกษาเหมือนกันค่ะ [13 ต.ค. 2545 , 20:19:00 น.] ( IP = 202.183.228.67 : : 203.170.150.134 )

สลักธรรม 2 ขอบคุณมากค่ะ คุณนักศึกษาอภิธรรม ยินดีมากค่ะที่มาช่วยให้คำตอบ ได้ความเข้าใจมากขึ้นเลยค่ะ แต่ก็ยังนึกภาพไม่ค่อยออก อยากจะขอตัวอย่างประกอบให้เห็นชัดเจนขึ้นค่ะ

โดย ธัญธร [13 ต.ค. 2545 , 21:05:46 น.] ( IP = 203.113.71.170 : : )

สลักธรรม 3 จะนึกภาพอะไรล่ะคะ... ในการเกิดขึ้นของจิตหนึ่งดวง จะมีเจตสิกประกอบด้วยอย่างน้อย 7 ดวง ...(วิบากจิตที่อยู่ในกลุ่มของทวิปัญจวิญญาณ) ฉะนั้น ที่มีการกล่าวว่า สัมปยุตขันธ์ ก็คือสิ่งที่เกิดขึ้นร่วมด้วย เจตนาเจตสิก ก็จะมีเจตสิกที่เหลืออีก 6 ดวงเกิดขึ้นร่วมด้วย และมีจิตเกิดขึ้นพร้อมด้วย ....ตามเงื่อนไขที่เราเรียนกันมาแล้วว่า .....เจตสิกเกิด/ดับ/ที่มีอาศัยย/มีอารมณ์เดียวกันกับจิต .... เจตนาเจตสิก ก็คือ สังขารขันธ์ เจตสิกที่เหลือ คือ ผัสสะ เวทนา สัญญา เอกัคคตา ชีวิตินทรีย์ และมนสิการ ก็แบ่งเป็นขันธ์ได้ดังนี้ ผัสสะ เอกัคคตา ชีวิตินทรีย์ มนสิการ ก็คือ สังขารขันธ์.. เวทนาเจตสิก ก็คือ เวทนาขันธ์ สัญญาเจตสิก ก็คือ สัญญาขันธ์ จิต ก็คือ วิญญาณขันธ์ นี่ยังไม่พูดถึงเรื่องของรูปขันธ์ที่เกิดขึ้นร่วมด้วยนะคะ เพราะจะยิ่งงงไปใหญ่ คงจะพอมองเห็นภาพบ้างแล้วนะคะ ส่วนที่เป็นวิบากจิตนั้น เป็นจิตที่จัดว่าเป็นผลปห่งการกระทำ เกิดขึ้นมาตามเหตุปัจจัยในอดีตที่เคยได้ทำไว้ คือเหตุบุญ/บาป ด้วยอำนาจของ ..วิปากปัจจัย เป็นต้น คงจะยากที่จะอธิบายเรื่องปัจจัยให้ทราบในขณะนี้ แต่ขอให้เข้าใจว่า สิ่งที่เป็นวิบากนี้เกิดขึ้นจากเหตุที่ได้เคยทำไว้ ก็คือ กรรมต่างๆ แล้วส่งผล(ด้วยอำนาจของปัจจัยหลายๆประการ) มาให้เป็นสิ่งที่ต้องเกิดขึ้นกับเราทางทวารต่างๆ และเมื่อรับผลนั้นแล้วก็จะมีการกระทำกรรมเพิ่มเติมเข้าไป เช่น ได้เห็นผ้าสีสวย ลายสวยๆ ก็จะเกิดความรู้สึกชอบ..ซึ่งเป็นความโลภ ....เป็นการกระทำกรรม(เจตนา)ฝ่ายอกุศล อย่างนี้เป็นต้น แต่วิบากเหล่านี้ก็ไม่ได้หมายความว่า จะต้องตอบโต้ให้เกิดความต่อเนื่องแห่งวัฎฎะได้เพียงอย่างเดียว ผู้ที่มีปัญญา(พระอริยบุคคล) เมื่อได้รับวิบากที่ดี/ไม่ดี แต่จะมีการกระทำกรรมที่ดีกว่า คือ การมีโยนิโสมนสิการ ..รู้ถึงสภาพที่แท้จริงของสิ่งที่มากระทบ ว่าเป็นรูป/นาม ...กำลังเกิด/เสื่อม/ดับ อย่างนี้เป็นต้น ตรงนี้คือสิ่งที่มโนสัญญเจตนาหารถูกยกเว้นไว้ไม่อยู่ในข้อที่ 1 คุณธัญธรยกมาข้างต้น คือ ๑ เจตนาที่ประกอบในอกุศลและโลกียกุศลนำให้วิบากวิญญาณเกิดขึ้นโดยตรง เพราะเป็นการกำจัดกิเลสตัดเหตุแห่งการเกิดขึ้นโดยตรง ซึ่งก็คือมรรคจิต นั่นเอง ส่วนในกิริยาจิตก็เป็นเช่นเดียวกัน เพราะเป็นจิตที่ที่ทำตามหน้าที่โดยไม่มีกิเลสร่วมด้วย เช่น กิจของปัญจทวาราวัชชนะ มโนทวารราวัชชนะ หสิตุปปาท และโดยเฉพาะกิริยาจิตนั้น เป็นจิตที่ไม่มีกิเลสเข้าเจือปนเลย..อย่างที่ทราบๆกันจากการเรียน ตัวอย่างของเรื่องนี้ขอให้อ่านเพิ่มเติมที่กระทู้นี้นะคะ ช่วงที่พี่ดอกแก้วตอบคำถามคุณวีน่ะค่ะ http://www.thaimisc.com/freewebboard/php/vreply.php?user=dokgaew&topic=1737

โดย นักศึกษาฯ [15 ต.ค. 2545 , 10:04:39 น.] ( IP = 203.146.170.12 : : )

สลักธรรม 4 ขอบคุณ คุณนักศึกษามากค่ะ ที่กรุณาตอบให้ความกระจ่าง อ่านดูแล้ว ที่จริงก็ไม่ใช่เรื่องยากเลยนะคะ ถ้าเราแจกแจงออกมาได้ และอย่าไปคิดให้มากเกินไป ค่อยๆเรียนไป ความเข้าใจก็จะเพิ่มมากขึ้น สามารถปะติดปะต่อเรื่องราวเข้าด้วยกันได้ง่ายขึ้น แต่การศึกษาด้วยตัวเอง บางครั้งก็เกิดปัญหาที่หาคำตอบเองไม่ได้ เพราะความรู้ยังอ่อนด้อย ถ้ามีเพื่อนนักศึกษาหรืออาจารย์ชี้แนะ ก็ช่วยได้มากเลยค่ะ ขอบคุณมากค่ะ ที่แนะนำกระทู้ดีๆให้อ่านเพิ่มเติมค่ะ แต่..เอ นักศึกษาท่านนี้จะเปิดเผยนามได้ไหมคะ อยากจะชมน่ะค่ะ ว่าอธิบายได้เข้าใจดี ทายเอาไว้ในใจแล้ว... ใช่น้องกิ๊ฟหรือเปล่าคะ ถ้าทายผิดไป ก็ขออภัยด้วยค่ะ

โดย ธัญธร [16 ต.ค. 2545 , 19:52:08 น.] ( IP = 203.113.71.170 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด