เวลาแห่งปัญญา “ ปัจฉาปัจจัย”(11)

---

นะโม ตัสสะ ภะคะวะโต อะระหะโต สัมมา สัมพุทธัสสะ มาพบกันอีกแล้วนะคะ คราวนี้มาถึงปัจจัยที่ 11 แล้วนะคะ เรามาศึกษาความสัมพันธ์ของชีวิตที่แท้จริงกันเถอะค่ะ เพราะชีวิตจริงแล้ว ก็มีแต่ รูปธรรม และนามธรรม ที่เกิดขึ้น และเป็นปัจจัยซึ่งกันและกัน หาใช่เป็นบุคคล คน สัตว์ แต่ประการใดเลย

โดย อัญชลี สมโสภณ [21 ธ.ค. 2545 , 00:09:09 น.] ( IP = 202.57.178.227 : : )

[ 1 ] [ 2 ]

สลักธรรม 1 ทราบไหมคะว่าสภาพธรรมต่างๆก็มีอำนาจที่แตกต่างกัน ดังเช่น บางอย่างทำให้ผลเกิดขึ้น เรียก ชนกสัตติ เปรียบ ดั่งแม่ที่คลอดลูก และทิ้งลูกไป บางอย่างทำให้ผลเกิดขึ้น และ อุปถัมภ์ผลเหล่านั้นให้ดำรงอยู่ได้ด้วย เรียกว่าเป็นทั้ง ชนกสัตติ และ อุปถัมภกสัตติ เปรียบ ดั่งแม่ผู้ให้กำเนิด และยังดูแลทะนุถนอมลูกจนเติบใหญ่ หรือบางอย่างทำหน้าที่อุปถัมภ์ ผลเพียงอย่างเดียว เรียก อุปถัมภกสัตติ เปรียบ ดั่งแม่บุญธรรมที่ไม่ได้คลอดลูกเอง แต่คอยดูแลลูกบุญธรรมให้เติบโต และในปัจจัยที่จะกล่าวถึงจึงเปรียบเหมือนผู้อุปถัมภ์ให้ผลนั้นตั้งอยู่ได้

โดย อัญชลี สมโสภณ [21 ธ.ค. 2545 , 00:12:36 น.] ( IP = 202.57.178.227 : : )

สลักธรรม 2 ปัจฉาชาตปัจจัย ได้แก่ ธรรมที่ช่วยอุปการะโดยความเกิดทีหลัง หมายถึง นามธรรม คือ จิต และเจตสิก ที่เกิดทีหลังเป็นปัจจัยช่วยอุดหนุนแก่รูปธรรมที่เกิดก่อนให้ตั้งอยู่จนครบอายุ โดยไม่ให้ดับไปเสียก่อนที่จะถึงกำหนด จากคราวที่แล้วได้กล่าวว่า อายุรูป 1 ขณะ เท่ากับอายุจิต 17 ขณะ ดังนั้นการที่รูปธรรมจะสามารถตั้งอยู่ได้จนครบอายุ ก็เพราะนามธรรม คือ จิต เจตสิก ที่เกิดทีหลังช่วยอุปถัมภ์ให้รูปธรรมนั้นตั้งอยู่ได้ และยังช่วยอุปถัมภ์ให้รูปธรรมนั้นตั้งอยู่ได้ และยังช่วยอุดหนุนให้เจริญขึ้นได้ด้วย อุปมา เหมือน ต้นไม้ที่ปลูกไว้ ย่อมตั้งอยู่ได้ และเจริญได้ ต้องอาศัยน้ำฝนที่ตกลงมาภายหลัง

โดย อัญชลี สมโสภณ [21 ธ.ค. 2545 , 00:15:21 น.] ( IP = 202.57.178.227 : : )

สลักธรรม 3 คำว่า “ชาต” ในปัจจัย 24 อย่าง มีปัจจัยที่ใช้คำว่าชาต 3 ปัจจัยเท่านั้น 1. สหชาต 2. ปุเรชาต 3. ปัจฉาชาต

โดย อัญชลี สมโสภณ [21 ธ.ค. 2545 , 00:17:24 น.] ( IP = 202.57.178.227 : : )

สลักธรรม 4 ชาตะ ใน “สหชาต”ได้แก่ นาม(จิต เจตสิก) และรูป ที่เกิดขึ้นในขณะทั้ง 3 คือ ขณะเกิดขึ้น (อุปาทะ)ขณะตั้งอยู่ (ฐีติ)และขณะดับ(ภังคะ)ไปนั้น ช่วยอุปการะ แก่ปัจจยุปบัน (ผล) นาม รูป เป็นปัจจัยแก่ นามรูป ชาตะ ใน “ปุเรชาต”ได้แก่ รูปที่เกิดก่อน ช่วยอุปการะแก่นามธรรมที่เกิดทีหลัง ( แต่รูปนี้ต้องเป็นรูปที่อยู่ในระหว่างที่ตั้งอยู่ (ฐีติ)ไม่ใช่ขณะที่เกิดขึ้น หรือขณะที่ดับ) รูปเป็นปัจจัยแก่นาม ชาตะ ใน “ปัจฉาชาต” ได้แก่ จิต เจตสิก ที่เกิดอยู่ในขณะเกิด (อุปาทะ) และขณะตั้งอยู่(ฐีติ)ช่วยอุปถัมภ์แก่รูป นาม เป็นปัจจัยแก่ รูป

โดย อัญชลี สมโสภณ [21 ธ.ค. 2545 , 00:23:09 น.] ( IP = 202.57.178.227 : : )

สลักธรรม 5 ขอยกตัวอย่างเพื่อทำให้เกิดความเข้าใจยิ่งขึ้น หากเปรียบ รถยนต์ เป็น รูป และเปรียบ ผู้อาศัย(นางสาวกล้วย) เป็น จิต ในสหชาต – “เมื่อกี้ขณะที่รถแล่นไป ฉันเห็นรถคันนี้มีผู้อาศัยอยู่ในรถ” จะเห็นได้ว่า ทั้งรถ และผู้อาศัยต่างก็อุดหนุนซึ่งกันและกัน ในขณะเดียวกันนั้น ในปุเรชาต – “วันนี้นางสาวกล้วยได้ออกรถคันใหม่ เธอเริ่มเข้าไปนั่งสตาทรถ เมื่อเครื่องติดรถก็เริ่มขยับและแล่นได้ และพาไปถึงบ้านของเธอได้อีกด้วย” จะเห็นได้ว่ารถที่เพิ่งจะสตาทนี้ ยังไม่สามารถเป็นปัจจัยให้นางสาวกล้วยเดินทางได้ จนกว่ารถคันนี้ได้เริ่มขับเคลื่อนได้จึงทำให้เธอไปถึงเป้าหมายได้ แต่ขณะเดียวกันเมื่อรถจอดหรือรถดับเครื่องแล้ว ก็ย่อมไม่ประโยชน์ที่จะนั่งต่อไป ในปัจฉาชาต - “ ขณะที่นางสาวกล้วยเริ่มขับรถ เธอยังสามารถช่วยควบคุมให้รถคันนี้ไปพร้อมกับเธอ และหลังจากนั้นรถก็จอดอยู่ที่บ้านของเธอ” จะเห็นได้ว่า นางสาวกล้วยในขณะที่เริ่มขับรถ และในระหว่างที่ขับรถ จึงช่วยให้รถนั้นเดินทางได้ ไปจนถึงเป้าหมาย

โดย อัญชลี สมโสภณ [21 ธ.ค. 2545 , 00:26:37 น.] ( IP = 202.57.178.227 : : )

สลักธรรม 6 ตัวอย่างบางประการของปัจฉาชาตปัจจัย “ พบว่า หลังจากที่ ด.ช สมหมาย ได้ปฏิสนธิในครรภ์ของ นางสมปอง ทำให้ปรากฏรูปกายแก่ ด.ช. สมหมาย ในระยะต่อมา” ดังนั้น จิตที่เกิดหลังปฏิสนธิ ซึ่งได้แก่ ปฐมภวังค์เป็นต้นไป ย่อมอุปถัมภ์ แก่รูปกาย ที่เกิดขึ้นก่อน คือ รูปที่เกิดตั้งแต่ปฏิสนธิ เป็นต้นมา

โดย อัญชลี สมโสภณ [21 ธ.ค. 2545 , 00:28:50 น.] ( IP = 202.57.178.227 : : )

สลักธรรม 7 บุคคล 2 ประเภท ที่ไม่ได้รับอุปการะจากปัจฉาชาตปัจจัย ได้แก่ อสัญญสัตตพรหม เพราะว่า เป็นพรหมที่มีแต่ รูปขันธ์ อย่างเดียว จึงไม่มีนามขันธ์ ที่จะอุปการะได้ นิโรธสมาบัติบุคคล เพราะ ในขณะที่พระอนาคามีบุคคล และพระอรหันตตบุคคล กำลังเข้านิโรธสมาบัติอยู่นั้น นามธรรมก็เกิดไม่ได้ แล้วปัจจัยอะไรที่ทำให้เกิดรูปแก่บุคคลทั้ง 2 นี้ได้ รูป ของ อสัญญสัตตพรหม ที่ประกอบด้วย กัมมชรูป และ อุตุชรูป ที่เกิดได้ เพราะอาศัยอำนาจของ รูปาวจรปัญจมฌาณกุศลเจตนา ที่เกิดขึ้นจากอำนาจของ สัญญาวิราคภาวนา รูป ของ นิโรธสมาบัติบุคคล ที่ประกอบด้วย กัมมชรูป อุตุชรูป และอาหารชรูป ที่เกิดได้เพราะอาศัยอำนาจของ สมาบัติ 8 และ อนาคามิมรรค หรือ อรหันตมรรค นั่นเอง ดังนั้น รูปของ บุคคลทั้ง 2 จึงเป็นผลของปัจฉาชาตปัจจัยไม่ได้

โดย อัญชลี สมโสภณ [21 ธ.ค. 2545 , 00:32:41 น.] ( IP = 202.57.178.227 : : )

สลักธรรม 8 คำถามประจำวันนี้ 1. ถามว่า ในจิต ทั้งหมด จิตดวงใด ไม่สามารถเป็น ปัจฉาชาต ปัจจัย เพราะอะไร 2. ถามว่า จิต และเจตสิกขณะใดบ้างที่ ช่วยอุปการะแก่รูปได้ และ ไม่ได้ สวัสดีค่ะ พบกันคราวหน้า อาเสวนปัจจัย (12) จะได้ทราบว่า บาป บุญ เกิดตรงไหนกัน

โดย อัญชลี สมโสภณ [21 ธ.ค. 2545 , 00:34:23 น.] ( IP = 202.57.178.227 : : )

สลักธรรม 9 อุปการะ คุณะ วันทัง วันทามิ ข้าพเจ้าขอไหว้ผู้มีอุปการะคุณ มีพี่อัญชลี สมโสภณเป็นต้นค่ะ ,น้องแก้ว. ขอบพระคุณนะค่ะจากการเสียสละนี้เพื่อประโยชน์ส่วนรวม น้องแก้วดูจากเวลาที่โพสต์และการที่พยายามให้ธรรมเป็นธรรมทานแล้วทึ่งจริงๆค่ะ ขอความรู้คุณของน้องแก้วจงทำให้น้องแก้วพบเจอคนดีแท้เช่นนี้ทุกชาตินะค่ะ

โดย น้องแก้ว [21 ธ.ค. 2545 , 08:15:10 น.] ( IP = 203.170.128.6 : : )

สลักธรรม 10 ว้าววว..............เก่งชมัดเลย แฟนใครเนี่ยยยย..(น้องถ้วยขอร้องดัง ๆ นะคะ) คุณพี่อัญชลียกตัวอย่างได้เจ๋งจริง ๆ คิดได้ยังไงเจ้าคะ น้องถ้วยยังไม่เคยนึกถึงเลย อนุโมทนาในกุศลจิตและความเพียรนิคะ ตอนนี้น้องถ้วยอยากตอบคำถามบ้างอ่ะค่ะ จิตที่ไม่สามารถเป็นปัจฉาชาตปัจจัยได้ ได้แก่จุติจิตของพระอรหันต์ เพราะเป็นจิตดวงสุดท้ายของสังสารวัฏฏ ไม่มีภพชาติใหม่สำหรับท่านอีกแล้ว จิต เจตสิกที่เกิดอยู่ในขณะเกิด (อุปาทะขณะ) และขณะตั้งอยู่(ฐีติ)ช่วยอุปถัมภ์แก่รูปได้ (อุปถัมภกสัตติ) ส่วนภังคักขณะ ไม่สามารถทำให้เกิดรูป อย่างนี้ใช่ไหมเจ้าคะคุณพี่อัญชลี

โดย น้องถ้วย [21 ธ.ค. 2545 , 09:49:33 น.] ( IP = 203.107.136.219 : : )

[ 1 ] [ 2 ]

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด