เวลาแห่งปัญญา “ กัมมปัจจัย”(13)

---

นะโม ตัสสะ ภะคะวะโต อะระหะโต สัมมา สัมพุทธัสสะ พบกันอีกครั้ง ปีใหม่นี้หลายท่านคงได้ทำกิจกรรมกันในหลายๆรูปแบบ คงทำให้มีพลังกาย และพลังใจที่จะกระทำความดีต่อไปนะคะ สิ่งที่ได้สั่งสมไปแล้ว จึงไม่มีอะไรเกินไปจาก บุญ และ บาป และทุกอย่างเก็บไว้เป็นเสบียงแก่ท่านเรียบร้อยแล้วล่ะค่ะ มาเริ่มต้นชีวิตในปีนี้ด้วยการกระทำดีต่อไปเถอะค่ะ เพราะ กรรม เป็นการกระทำฝ่ายเหตุ และ กระทำแล้วย่อมมีผลแน่นอน

โดย อัญชลี สมโสภณ [2 ม.ค. 2546 , 01:27:51 น.] ( IP = 127.0.0.1 : : 203.113.39.12 )

[ 1 ] [ 2 ] [ 3 ]

สลักธรรม 11 อนุโมทนาค่ะคุณหมออุ๊ที่น่ารัก สวัสดีปีใหม่ ขอให้สุขี สุขี สุขีๆๆๆๆนะคะ อ่านแล้วทำให้เข้าใจเรื่องกรรม ๑๖ อย่าง แยกได้ชัดเจนดีมากค่ะ แต่บอกตามตรงนะคะ ว่ายังแยก ปัจจัยที่ ๑๓ เลขดีนี้ยังไม่ค่อยออกเท่าไร มีแต่ตัวอย่างของนานักขณิกกัมมปัจจัย แล้วในตัวอย่างที่ให้มานั้น ...คุณจรวย...กุศลที่เกิดขึ้นในขณะที่จะตายนั้นเมื่อดับไป จึงเป็นนานักขณิกกัมมปัจจัย ช่วยอุดหนุนแก่กุศลชนกกรรม และทำให้นำเกิดในสุคติภูมิในภายหลัง ตรงไหนที่จะจัดเป็นสหชาตกัมมปัจจัย ช่วยด้วยค่ะ ขอบคุณมากค่ะ

โดย พี่ดา [2 ม.ค. 2546 , 07:20:04 น.] ( IP = 127.0.0.1 : : 158.108.12.73 )

สลักธรรม 12 อ่านยังไม่ทันจบ มีเหตุต้องออกไปก่อนจึงขอเข้ามาอนุโมทนากับคุณอัญชลีก่อน แล้วจะกลับมาอ่านใหม่นะคะ โดยเฉพาะ นานักขณิกกัมมปัจจัย เป็นคำที่เราได้ยินกันบ่อยๆ ขอบพระคุณในการสรรสร้างงานกุศล เพื่อยังประโยชน์ให้กับพวกเรามากนะคะ

โดย วยุรี [2 ม.ค. 2546 , 07:37:38 น.] ( IP = 127.0.0.1 : : 203.113.38.8 )

สลักธรรม 13 สวัสดีปีใหม่ครับหมออุ๊ ตื่นเต้นมากเลยครับบกับปัจจัยธรรมนี้ เพราะจะทำความระลึกตามไปด้วยครับ นึกถึงวิถีจิตแล้ว โอโห....กรรมนี้เด็ดขาดจริงๆนะครับผม. ก็ต้องขอขอบคุณพร้อมกับอนุโมทนาในกุศลบารมีที่หมออุ๊เพียรสร้างและรักษาไว้ด้วยความจริงใจครับผม.

โดย เทพธรรม [2 ม.ค. 2546 , 15:35:04 น.] ( IP = 127.0.0.1 : : 203.155.230.246 )

สลักธรรม 14 ขอบคุณมากครับ ที่นำความรู้ดีๆมาให้เป็นของขวัญปีใหม่ สาธุ ด้วยใจจริงครับ

โดย น้ำใส [2 ม.ค. 2546 , 15:47:44 น.] ( IP = 127.0.0.1 : : 202.133.131.157 )

สลักธรรม 15 ขอบพระคุณค่ะพี่อุ๊ เริ่มต้นปีใหม่ด้วยกรรมปัจจัยเลยนะคะ ....เรียกว่าไม่ยอมให้เสียเวลาสร้างสมความรู้กันเลยทีเดียว จะพยายามทำความเข้าใจให้แจ่มชัดยิ่งขึ้นไปค่ะ

โดย น้องกิ๊ฟ [2 ม.ค. 2546 , 15:58:21 น.] ( IP = 127.0.0.1 : : 203.170.154.94 )

สลักธรรม 16 สวัสดีค่ะเข้ามาร่วมหาปัญญาบารมีตามนัดค่ะ โดยเฉพาะเรื่องสำคัญนี้ กัมมปัจจัย ซึ่งเป็นปัจจัยที่ ๑๓ ในปัจจัย ๒๔ หรือ เป็นปัจจัยที่ ๒๑ ในปัจจัย ๕๒ ขออนุโมทนากับน้องอุ๊อย่างยิ่งค่ะและทุกท่านด้วยที่มาอ่านเพื่อเกิดความเห็นตรง ซึ่งเรียกได้ว่าเราท่านกำลังปลูกสร้างสัมมาทิฎฐิกันอยู่อย่างสม่ำเสมอค่ะ อุเทส กมฺมปจฺจโย เพราะมีเจตนาตั้งใจ เป็นปัจจัย ดีมากๆเลยนะค่ะถ้าเราเข้าใจจริงๆจะเป็นประโยชน์อย่างยิ่งค่ะเพราะ กัมมปัจจัย หมายถึง การกระทำของจิตใจ ที่เป็นเหตุให้เกิดผล หรือให้สำเร็จกิจในหน้าที่ของตนเรียกว่า กรรม ก็ได้แก่..เจตนาเจตสิกไงค่ะ จำได้ใช่ไหมค่ะ เจตนานี้สำคัญนะค่ะเพราะเป็นตัวกรรมค่ะ หรือจัดเป็นหัวหน้าของสังขารทั้งหลายนะค่ะ ก็เพราะเป็นตัวปรุงแต่ง กุศล อกุศล อัพยากต โดยทำหน้าที่กระตุ้นเตือนหรือจัดแจงสัมปยุตตธรรมทั้งหลายไงค่ะ ขยายอีกหน่อยถ้าจำไม่แม่นอยู่ก็คือ ..จิต เจตสิก กัมมชรูปที่เกิดร่วมกับตนให้ทำหน้าที่ของตนๆไงค่ะจำได้หรือยังค่ะ ยกตัวอย่างเช่น จัดผัสสะให้กระทบอารมณ์ จัดเวทนาให้เสวยอารมณ์ จัดสัญญาให้จำอารมณ์ และยังจัดแจงให้เกิดผล คือวิบากพร้อมทั้งกัมมชรูปให้เกิดขึ้น ในอนาคต อีกด้วยนะค่ะ ท่านจึงได้อุปมา เจตนาว่า เป็นเหมือนนายทหารผู้บังคับบัญชาที่มีอำนาจออกคำสั่ง ให้นายทหารทั้งหลายทำหน้าที่ไปตามคำสั่งของตนไงค่ะ หรือจะอุปมาว่าเหมือนกับหัวหน้าช่างไม้ที่สั่งลูกน้องให้ไปทำงานตามคำสั่งของตนได้ค่ะ. ผู้สั่ง...คือเจตนา ผู้กระทำตามคือ สหชาตธรรม ซึ่งได้แก่ จิต เจตสิก กัมมชรูป และจิตชรูปที่เกิดร่วมกับเจตนาค่ะ. แหมวันนี้จะเข้ามาตอบคำถามเสียหน่อยแต่น้องอุ๊ไม่ได้ตั้งคำถาม นั้นขอถามแทนหน่อยนะค่ะลองตอบกันหน่อยนะค่ะว่ากัมมปัจจัยนี้ทำเหตุได้กี่อย่าง คืออะไรบ้างค่ะ??? พี่ต้อยค่ะ

โดย พี่ต้อยค่ะ [2 ม.ค. 2546 , 16:38:59 น.] ( IP = 127.0.0.1 : : 203.155.230.246 )

สลักธรรม 17 น้องถ้วยไม่ได้เข้ามาอ่านหลายวัน มีกระทู้ที่น่าสนใจเยอะมากเลยค่ะ แต่อยากจะแจมเรื่องกัมมปัจจัยนี้หน่อยอ่ะค่ะ เจตนาขณะเจริญวิปัสสนาอาจจะไม่เป็นวิวัฏฏกรรมเสมอไป ที่จัดว่าเป็นวิวัฏฏกรรม คิดว่าน่าจะมาจากสัมมาทิฏฐิเป็นตัวนำก่อน การประจักษ์ถึงไตรลักษณ์ของนามและรูป จึงไม่ปรารถนามีนามรูป เจตนาที่ไม่ปรารถนาภพชาติ จึงจะเป็นวิวัฏฏกรรม ถ้าปรารถนาอยู่ดีมีสุขก็ยังห่างไกลจากวิวัฏฏกรรมไปมากเจ้าค่ะ ส่วนกุศล อกุศลชวนะในมรณาสันนกาลนั้น ว่าโดยขณะจิต หากยกเจตนาเจตสิกของชวนะแต่ละดวงเป็นประธาน เจตนาเจตสิกนั้นเป็นสหชาตกัมมปัจจัย ส่วนเจตสิกที่ประกอบ และกุศล อกุศลจิตตชรูปเป็นสหชาตกัมมปัจจยุบัน สำหรับนานักขณิกกัมมปัจจัยนั้น มีความกว้างขวางกว่ากันมาก ไม่เพียงขณะจิตเท่านั้น แต่ว่าโดยวิถี เจตนาเจตสิกในชวนะดวงที่ ๑ เป็นนานักขณิกกัมมปัจจัยแก่ ชวนะดวงที่ ๒ , ดวงที่ ๓ , ดวงที่ ๔ .......จนถึงจุติก็ได้ แม้ปฏิสนธิจิตในภพใหม่ แต่ละภพ ก็เป็นนานักขณิกกัมมปัจจยุบัน จากเจตนาในชวนะดวงที่ ๑ ได้ด้วยเช่นกัน และที่พี่ต้อยถามถึงกัมมปัจจัยทำเหตุได้กี่อย่างนั้น เท่าที่น้องถ้วยเคยได้ยินมา เข้าใจว่าแม้ตัวเจตนาไม่ใช่ตัวเหตุโดยตรง แต่เมื่อเกิดร่วมกับเหตุทั้ง ๖ จึงเปรียบเสมือนว่าทำเหตุได้ ๖ อย่างคือกุศลเหตุ ๓ อกุศลเหตุ ๓ (ไม่แน่ใจว่าจะรวมอัพยากตเหตุ ๓ ด้วยหรือเปล่า แต่ในการจำแนกบทนิทเทส มีบทหนึ่งกล่าวถึงเจตนาในอรหัตมัคคจิตเป็นมัคคนานักขณิกกัมมปัจจัยแก่อรหัตผลจิตด้วย) กุศลเจตนา ๒๑ อกุศลเจตนา ๑๒ นี้แบ่งเป็นกามาวจรเจตนา มหัคคตเจตนา และโลกุตตระเจตนา รอคำเฉลยอยู่เจ้าค่ะ

โดย น้องถ้วย [2 ม.ค. 2546 , 18:34:14 น.] ( IP = 127.0.0.1 : : 203.170.154.94 )

สลักธรรม 18 มาหาความรู้ครับผม อ่านแล้วขออนุโมทนากับคุณอัญชลีก่อนครับ และอ่านคำตอบของน้องถ้วยแล้วครับสงสัยน้องถ้วยอ่านคำถามผิดแน่ๆเลยครับผมพี่ต้อยถามว่า กัมมปัจจัยนี้ทำเหตุได้กี่อย่างไม่ใช่เป็นเหตุนิครับผม

โดย เณรชิต [2 ม.ค. 2546 , 18:44:59 น.] ( IP = 127.0.0.1 : : 203.155.224.90 )

สลักธรรม 19 ขอตอบคำถามพี่ดาก่อนนะคะ พี่ดาถามว่าตรงไหนเป็นสหชาตกัมมปัจจัย ให้พี่ดาดูลักษณะของสหชาตกัมมปัจจัยก่อนนะคะ คือทั้งปัจจัย และปัจจยุปบันเกิดในจิตดวงเดียวกัน ดังนั้น เจตนาในกุศลกรรมที่เกิดขึ้นในขณะนั้นแหละค่ะเป็นสหชาตกัมมปัจจัย และเมื่อดับไปแล้ว ก็เรียกเจตนานั้นว่าเป็นนานักขณิกกัมมปัจจัย ต่อมาค่ะ สำหรับการแยกปัจจัย หลักง่ายๆ 1.ทุกๆขณะจิต ที่เกิดขึ้น จะมีเจตนาเจตสิกประกอบ และเจตนาในจิตทุกดวงมีสิทธิเป็น สหชาตกัมมปัจจัย 2. ส่วนนานักขณิกกัมมปัจจัย ต้องแสดงว่า จิตที่เป็นอกุศล หรือ กุศล ได้ดับไปแล้ว จึงจะทำหน้าที่ส่งผลในภายหลังหรือในอนาคต ตรงนี้ สัมพันธ์กับวิถีจิตอย่างมาก เช่น เจตนากุศลที่เคยทำในอดีต ส่งผลให้ เกิดวิบากนามขันธ์ 4 และ กัมมชรูปทั้งขณะเกิดและภายหลังการเกิด

โดย หมออุ๊ [2 ม.ค. 2546 , 21:29:40 น.] ( IP = 127.0.0.1 : : 203.113.39.8 )

สลักธรรม 20 สวัสดีค่ะท่านเทพธรรม พี่ต้อย น้องถ้วย และทุกๆท่านค่ะ คราวนี้โชคดีค่ะ ที่มีอาจารย์มาช่วยตั้งคำถามแทน และยังมีการเสวนาธรรมร่วมกัน อนุโมทนากับทุกท่านด้วยความจริงใจเช่นเดียวกันค่ะ ขอเพิ่มเติมที่น้องถ้วยก่อนนะคะ เพราะ คิดว่า นานักขณิกกัมมปัจจัยที่น้องถ้วยบอกว่าเจตนาเจตสิกในชวนะดวงที่ ๑ เป็นนานักขณิกกัมมปัจจัยแก่ ชวนะดวงที่ ๒ , ดวงที่ ๓ , ...นั้น ไม่น่าจะใช่นะคะ เพราะเท่าที่ศึกษา ปัจจัยนั้นคือเจตนาที่ดับไปแล้วก็จริงอยู่ แต่ ปัจจยุปบัน จะต้องเป็นวิบากจิต และปฏิสนธิกัมมชรูป และปวัตติกัมมชรูป ส่วน ชวนะดวงที่ 2 3 นั้น มิใช่วิบาก แต่เป็น อกุศลหรือ กุศล ตรงนี้ถือเป็นปัจจนิก สภาพของชวนะที่ดับและเป็นปัจจัยได้ น่าจะเป็นลักษณะของ อนันตร สมนันตร นัตถิ หรือวิคตปัจจัย แบบนี้มากกว่านะคะ ขอลองตอบคำถามอาจารย์ต้อยค่ะ กัมมปัจจัยนี้ทำเหตุได้กี่อย่าง คืออะไรบ้าง กรรมในที่นี้ มีเจตนา เป็นหัวหน้า และมีเจตสิกฝ่ายเหตุได้แก่ โลภะ โทสะ โมหะ อโภะ อโทสะ อโมหะ เป็น สัมปยุตตธรรมร่วมด้วย ดังนั้น การกระทำจึงเกิดร่วมกับเหตุทั้ง 6 ได้ แต่ ตัวเจตนา หรือกรรมในที่นี้ ไม่ได้เป็นผู้ทำเหตุค่ะ ถ้าถามในสหชาตกัมมปัจจัย มีเหตุร่วมได้ ดังนี้ค่ะ อกุศลเหตุ 3- โลภะ โทสะ โมหะ กุศลเหตุ 3-อโภะ อโทสะ อโมหะ และ อัพพยากตเหตุ 3-อโภะ อโทสะ อโมหะ ส่วนในนานักขณิกกัมปัจจัย มีเหตุร่วมได้ ดังนี้ กุศลเหตุ 3-อโภะ อโทสะ อโมหะ และอกุศลเหตุ 3-โลภะ โทสะ โมหะ

โดย หมออุ๊ [2 ม.ค. 2546 , 22:15:09 น.] ( IP = 127.0.0.1 : : 203.113.39.8 )

[ 1 ] [ 2 ] [ 3 ]

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด