ตอบคำถามจากกระทู้ 02257 กัมมปัจจัยค่ะ

---

สวัสดีกันอีกครั้งค่ะ ก่อนที่พี่ต้อยจะตอบปัญหาที่พี่ตั้งคำถามนั้น จะขอเกริ่นกล่าวความในใจสักนิดนะค่ะ เพื่อมาปรับความเห็นให้ถูกต้องเสียก่อนค่ะ เพื่อประโยชน์ ที่เราจะได้ร่วมกันสร้างปัญญาวุธให้เกิดได้มากๆกับชีวิตไงค่ะ ทราบว่ามีการสนทนาธรรมกันในหัวข้อที่พี่ต้อยตั้งคำถาม ระหว่างท่านอาจารย์วิชิต และอาจารย์มาลี ว่า...การตั้งคำถามที่ว่า..กัมมปัจจัยนี้ทำเหตุได้กี่อย่าง คืออะไรบ้าง ต่างก็ได้แสดงทัศนะกันเพื่อมงคลชีวิตด้วยกันค่ะ จึงมีประเด็นที่ว่า.... อาจใช้ภาษาผิด...ที่ถามจึงมีการตอบกันในแง่ที่กล่าวถึงเหตุ ๖ น่าจะตั้งคำถามเป็น..กาลถ้าคำตอบออกมาแบบนั้นเป็นต้น พี่ต้อยอยากจะให้ท่านนึกย้อนไปถึงเรื่องราวที่เรากำลังศึกษาในหัวข้อ มาทำความรู้จักกับการสวดพระอภิธรรม กล่าวถึงปัจจัย ๒๔ กัน ใช่ไหมค่ะเรากำลังสนทนาศึกษากันเรื่องปัจจัย ๒๔ และขณะนี้ก็มาถึง กัมมปัจจัย แล้ว ซึ่งคุณอัญชลี สมโสภณ ได้มีเมตตาจิตต่อเพื่อนร่วมเกิด แก่ เจ็บ ตาย ให้ได้รับความรู้ถูกก่อนที่จะไปอยู่ในโลงศพที่จะต้องมีการสวดพระอภิธรรมกัน. คราวนี้ในกัมมปัจจัยยังมีอีก ๒ สาขา คือสหชาตกัมมปัจจัย และ นานักขณิกกัมมปัจจัย เพิ่มขึ้นมาใช่ไหมค่ะ? ประเด็นนี้ถ้าผู้ที่ไม่มีเหตุผลรับรองมาก่อน ก็คงไม่ต่างกับสมัยอดีตที่หลายๆท่านได้ถูกคำถามจาก ท่านพระครูศรีโชติญาณว่า ....อินทรีย์มีเท่าไหร่? และต่างก็ตอบเป็นเสียงเดียวกันว่า อินทรีย์มี ๕ ได้แก่ สัทธา วิริยะ สติ สมาธิ ปัญญา ซึ่งก็เป็นคำตอบที่ถูกค่ะเพราะคำถามไม่ได้เน้นถึงอินทรีย์ในไหนใช่ไหมค่ะ...แต่พอคำตอบว่าผิดเพราะอินทรีย์มี ๒๒ เท่านั้นทำให้ผู้ฟังงงเป็นไก่ตาแตก ซึ่งก็ไม่ได้ยากอะไรเพราะผู้ถาม กับ ผู้ตอบ มีข้อมูลในใจต่างกันนั่นเอง เช่นเดียวกันค่ะในตอนนี้เรากำลังมาเรียนปัจจัย ๒๔ นะค่ะ แต่ถ้าเราไม่มีการบอก ถึงเหตุที่เพิ่มขึ้นของ สหชาตกัมมปัจจัยและนานักขณิกกัมมปัจจัย ก็จะทำให้บางท่านงงเหมือนที่เคยรู้แค่อินทรีย์ ๕ แต่ท่านที่รู้กว้างกว่ารู้อินทรีย์ ๒๒ ไงค่ะ ด้วยเหตุนี้พี่ต้อยจึงมีเจตนาที่จะตั้งคำถาม – ตอบ เพื่อโน้มนำเข้าสู่ การอธิบายปัจจัยต่างๆอย่างละเอียดนั้นว่ามาจากไหน ไม่ใช่ฟังตามกันมา หรือเชื่อตามครูผู้สอนไว้เป็นต้นค่ะ....แต่ต้องการให้เข้าใจถึงเหตุของการมีปัจจัยเพิ่มขึ้นมาค่ะ.....และก็ยังตั้งอยู่ในการเรียนเรื่องปัจจัย ๒๔ นะคะ ไม่ได้ข้ามไปถามถึงเรื่อง เหตุ ๖ ในปริเฉทที่ต้นๆเลยนะค่ะ เพราะขณะนี้มาสูงมากแล้วนะค่ะ เอาละค่ะพี่ต้อยได้บอกถึงเจตนาที่มีให้รับทราบแล้วนะค่ะ มาฟังคำเฉลยกันดีกว่า ในคำถามที่ว่า..... กัมมปัจจัยนี้ทำเหตุได้กี่อย่าง คืออะไรบ้าง? พี่ต้อยไม่ได้ถามว่า มีเหตุนะค่ะ ตอบ. กัมมปัจจัยนี้ทำเหตุ ได้ ๒ อย่างค่ะ คือ เหตุอดีตอย่างหนึ่ง และ เหตุปัจจุบันอย่างหนึ่งค่ะ เมื่อทำเหตุได้ ๒ จึงมีผลได้ ๒ ตรงกันค่ะคือ เป็นผลปัจจุบัน และ ผลในอนาคตค่ะ ดังนั้น กัมมปัจจัยนี้ จึงสามารถแบ่งได้แบ่ง ๒ อย่างไงค่ะ ซึ่งมีชื่อเรียกว่า สหชาตกัมมปัจจัย อย่างหนึ่ง และ นานักขณิกกัมมปัจจัย อีกอย่างหนึ่งค่ะ นี่ไงค่ะท่านที่เคารพ การเพิ่มมาจาก ๒๔ ปัจจัยใหญ่ๆ ซึ่งเราท่านจะได้ทราบถึงเหตุ ที่เพิ่มขึ้นมาในชื่อปัจจัย ที่เสมือนเป็นสาขาของปัจจัยนั้นๆ มีกัมมปัจจัยเป็นต้นค่ะ ดังนั้นในที่นี้จึงไม่ใช่คำตอบที่พูดถึงเหตุ ๖ เลยนะค่ะ และไม่ใช่พูดถึงกาลด้วยค่ะ ด้วยความปรารถนาดีเสมอค่ะ พี่ต้อย .

โดย พี่ต้อยค่ะ [3 ม.ค. 2546 , 07:56:51 น.] ( IP = 127.0.0.1 : : 203.107.137.30 )

[ 1 ] [ 2 ]

สลักธรรม 1 กัมมปัจจัย ถ้ากล่าวอธิบายตามพระบาลีนิทเทสก็จำแนกได้ ๒ อย่าง คือ นานักขณิกกัมมปัจจัย และ สหชาตกัมมปัจจัยค่ะ แต่ถ้าไปดูในอรรถกถา ก็จำแนกได้ ถึง ๓ อย่างค่ะ มากขึ้นมาอีกหนึ่งคือเพิ่ม อนันตรกัมมปัจจัยมาค่ะ โดยแยกเอามาจากนานักขณิกกัมมปัจจัยนั่นเองค่ะ มาดูนะค่ะว่าแยกอย่างไร เอาโลกิยเจตนาในโลกิยกุศล ๑๗ อกุศล ๑๒ .โลกิยวิบาก ๓๒ เจตสิก ๓๕ กรรม ๒๐ และ.เจตนาในมัคจิต ๔ ที่ดับไปแล้ว --> ผลจิต ๔ เจตนา ๓๖ ที่ในผลสมาบัติวิถี เป็นนานักขณิกกัมมปัจจัยค่ะ ส่วนอนัตรกัมมปัจจัยนั้น เอาโลกุตตรเจตนาในมัคจิต ๔ ที่ดับไป แล้ว-->ผลจิต ๔ เจตสิก ๓๖ ที่ในมัควิถี ( โดยไม่มีระหว่างคั่น )ค่ะ เพราะฉะนั้น โลกุตตรเจตนาในมัคจิต ๔ จึงเป็นได้ทั้งนานักขณิกกัมมปัจจัย และอนันตรกัมมปัจจัยค่ะ ส่วนสหชาตกัมมปัจจัยนั้นก็คงเดิมไงคะ

โดย พี่ต้อย [3 ม.ค. 2546 , 11:00:42 น.] ( IP = 127.0.0.1 : : 203.155.230.127 )

สลักธรรม 2 มาติดตามครูค่ะ ครูไปไหนหนูก็ไปด้วย คราวนี้ได้ความรู้ใหม่อีกแล้วค่ะ อย่างนี้ถ้าจะกล่าวว่าที่ทำเหตุปัจจุบัน นี่ใช่ สหชาตกัมมปัจจัยใช่ไหมคะ และทำเหตุอดีต นี่ใช่นานักขณิกกัมมปัจจัยใช่ไหมคะคุณครู

โดย หมออุ๊ [3 ม.ค. 2546 , 12:21:22 น.] ( IP = 127.0.0.1 : : unknown, 202.28.179.1 )

สลักธรรม 3 สวัสดีปีใหม่ค่ะ มาอ่านคำเฉลยแล้วก็ถึงบางอ้อค่ะ มีความสว่างกระจ่างใจมลไปครึ่งนึง อีกครึ่งนึงไปติดอยู่ที่คำว่าทำเหตุอ่ะค่ะ ถ้าจะกรุณาขยายความแนวคิดของคำว่า ทำเหตุ อีกสักเล็กน้อย ได้ไหมเจ้าคะ หรือถ้าจะใช้ข้อความที่คล้ายคลึงกัน จะใช้อะไรดีคะ คำเฉลยนั้นไม่สงสัย สงสัยตรงคำถามอ่ะค่ะ ตอนแรกที่อ่านคำถามและคิดว่าจะลองตอบดูนั้น ยังนึกว่าทำไมถามง่ายจัง ก็เหตุ ๖ ไง แค่นี้ต้องถามด้วย แต่ขณะที่เขียนตอบรู้สึกว่าไม่น่าจะใช่เหตุ ๖ คงจะมีอะไรมากกว่านั้น แต่ก็ไม่รู้จะตอบอะไรดี เลยดำน้ำเอาอย่างว่าอ่ะค่ะ

โดย น้องถ้วย [3 ม.ค. 2546 , 13:19:46 น.] ( IP = 127.0.0.1 : : 203.155.230.90 )

สลักธรรม 4 ตามมาอ่านเงียบๆค่ะ ยังไม่อยากออกเสียงใดๆ .....เกรงว่าจะไปรบกวนบรรยากาศการพิชัยยุทธในสมรภูมิปัญญาเข้า.... ได้แต่ค่อยๆทำความเข้าใจและเก็บรายละเอียดที่แตกต่างกันในลำดับต่างๆให้มากที่สุดค่ะ เพื่อจะได้มีความรอบคอบในการคิด...การตอบ..การทวนความอีกครั้งหนึ่ง ขอบพระคุณมากค่ะพี่ต้อย

โดย น้องกิ๊ฟ [3 ม.ค. 2546 , 17:03:50 น.] ( IP = 127.0.0.1 : : 203.170.147.17 )

สลักธรรม 5 สวัสดียามดึกค่ะน้องๆทุกคน ดีใจมากนะคะที่ต่างสนใจพระธรรมอันลึกซึ้งสุขุมมากขนาดนี้โดยไม่ท้อกันค่ะ ทั้งน้องอุ๊และน้องถ้วยขอให้ใช้เวลาอีกสักนิดนะค่ะ พี่ต้อยจะแจกแจงกัมมปัจจัยให้กว้างอีกนิดก่อนนะค่ะเพื่อความเข้าใจจะได้ง่ายขึ้นค่ะ. มาทำความเข้าใจ....กัมมปัจจัยโดยประเภท นาม---นามรูป โดยกาล เป็นได้ 2 กาลนะคะ คือ อดีตกาลและปัจจุบันกาล @ นานักขณิกกัมปัจจัยเป็นอดีตกาล คือกัมมดับไปแล้ว เป็นปัจจัยให้เกิดวิบากและกัมมชรูปในอนาคตกาล @ ส่วนสหชาติกัมมปัจจัยเป็นปัจจุบันกาล เพราะเป็นปัจจัยในจิตดวงเดียวกัน โดยกิจเป็นได้ 2 กิจคือชนกกิจ กับอุปถัมภกิจ คือทำให้เกิดขึ้นด้วย.....และอุปถัมภ์ให้ดำรงอยู่ด้วย ถ้าโดยภูมิละคะ กัมมปัจจัยเกิดได้ 30 ภูมิ (เว้นอสัญญสัตตภูมิ)

โดย พี่ต้อยค่ะ [3 ม.ค. 2546 , 19:43:10 น.] ( IP = 127.0.0.1 : : 203.170.131.215 )

สลักธรรม 6 กัมมปัจจัยที่กล่าวว่า.... เป็นปัจจัยให้เกิดผล ก็เพราะทำหน้าที่เพราะพืชพันธุ์ให้เกิดผลในอนาคต เรียกว่า พีชนิธานกิจ คือทำกิจสั่งสมพืชเชื้อ เพื่อให้งอกต่อไป ในอนาคต.....เป็นนานักขณิกกัมมปัจจัยค่ะ ส่วนที่เป็นปัจจัยให้สำเร็จกิจ ในหน้าที่ของตน เพราะเป็นตัวจัดแจงให้สัมปยุติธรรมทั้งหลายทำตามหน้าที่ของตน ๆ เรียกว่า สังวิธานกิจ ดังนั้น เจตนา จึงได้ชื่อว่า ... เป็นหัวหน้าของสังขารทั้งหลาย คือเป็นหัวหน้าในการปรุงแต่งจิต เจตสิกรูป ให้ทำหน้าที่ตามคำสั่งของตน....เป็นสหชาตกัมมปัจจัยค่ะ คราวนี้คงจะชัดเจนแล้วนะค่ะ ระหว่างสหชาตกัมมปัจจัย และ นานักขณิกกัมมปัจจัยนะค่ะ

โดย พี่ต้อยค่ะ [3 ม.ค. 2546 , 19:53:51 น.] ( IP = 127.0.0.1 : : 203.170.131.215 )

สลักธรรม 7 ตามมาอ่านอีกแล้วค่ะ...และก็ได้ความแตกต่างอย่างชัดเจนขึ้นในเจตนาที่ต่างกาลกัน และการทำกิจที่ต่างกาลกันด้วย ...ขอบพระคุณค่ะพี่ต้อย

โดย น้องกิ๊ฟ [3 ม.ค. 2546 , 20:43:18 น.] ( IP = 127.0.0.1 : : 203.170.137.170 )

สลักธรรม 8 สวัสดียามดึกแท้ๆค่ะ ตามมาหาคำตอบค่ะ ขอบพระคุณค่ะ ทั้งในเรื่องของกาลและกิจค่ะ แต่ยามนี้เรียกยามวิกาลแล้วค่ะ สวัสดีค่ะ

โดย น้องอุ๊ [4 ม.ค. 2546 , 01:14:39 น.] ( IP = 127.0.0.1 : : 203.113.38.13 )

สลักธรรม 9 ติดตามเข้ามาอ่าน อ่านไปต้องทำความเข้าใจตามไปด้วย แล้วได้คำตอบให้ตัวเอง ๒ อย่าง คือ ๑ เรานี่อยู่ในประเภท ฟังตามกันมา และเชื่อครูผู้สอน ไม่เคยถามเลยว่า เพราะเหตุอะไร กัมมปัจจัยจึงแยกได้ ๒ ตำราว่าอย่างไร ก็อย่างนั้น ๒. คงต้องกลับมารื้อฟื้นความรู้กันใหม่ เพราะขนาดอ่านไปช้าๆ ยังตามไม่ค่อยจะทันเลย ก็ต้องกราบขอบพระคุณท่านอาจารย์นะคะ ที่ได้ให้ความรู้อย่างละเอียด

โดย วยุรี [4 ม.ค. 2546 , 05:53:06 น.] ( IP = 127.0.0.1 : : 203.113.38.8 )

สลักธรรม 10 อรุญสวัสดิ์ค่ะหมออุ๊ น้องถ้วย น้องกิ้ฟ และพี่วยุรี เรื่องของปัจจัยเป็นเรื่องใหญ่มากนะค่ะ เราจะเรียนแค่ผ่านและจำชื่อได้เท่านั้นไม่พอค่ะคือไม่พอที่จะรู้ถึงเหตุในการปฎิบัติธรรมที่จะนำออกจากทุกข์ไงค่ะ ก็ไม่ต้องไปดูไกลอื่นเอาที่ตัวเราทั้ง ๕ คนนี่แหละค่ะ ลองตอบคำถามตัวเองซิคะว่าเรากลัวบาปจริงไหม? ....ก็ได้คำตอบเหมือนกันนะค่ะว่าเรากลัวบาปด้วยกันทั้ง ๕ คนเลยแล้วบาปที่เรากลัว หรือบุญก็ดี มาจากไหน? ก็ได้มาจากปัจจัยทั้งสิ้น หมดปัจจัยทั้งบาปและบุญก็หมดใช่ไหม?แล้วผลบาป - ผลบุญที่เราท่านเสวยกันอยู่ทุกวันนี้ดีบ้างไม่ดีบ้างมาจากไหนกัน?ก็ได้มาจากปัจจัยต่างๆกัน ปัจจัยที่สามารถให้ได้ในปัจจุบันกาลบ้าง อนาคตกาลบ้างไงค่ะ ที่สำคัญก็คือความไม่รู้นั่นเองทำให้เราประมาทขาดสติ ความไม่รู้นั่นเองทำให้เราไม่ทันกับอารมณ์ที่มากระทบจนตัดสินอารมณ์ผิดๆคิดว่าเป็นสาระไงค่ะฯลฯ. แต่ถ้าเรามาทำความรู้ให้เกิด และรู้แจ้งนะค่ะ ไม่ใช่รู้แบบที่เรารู้กันทุกวันนี้ ( เป็นการรู้ที่พระพุทธองค์มิพึงประสงค์ให้รู้แบบนี้เลย) เมื่อสามารถสร้างสมปัญญาบารมีจนดีแล้ว ความรู้แจ้งที่พี่ต้อยกล่าวถึงนี้แหละค่ะ จะมาเป็นเสมือนอาวุธที่แหลมคม ในเวลาที่กำหนดสติปัฏฐานอยู่ อาวุธนี้จะทำหน้าที่แทงตลอดในอารมณ์นั้นๆไงค่ะ....สมกับภาษิติที่ว่าปัญญาเหมือนอาวุธ ดังนั้นพี่ต้อยจึงพยายามที่สุดที่จะหาทางให้ท่านนั้น เป็นผู้ศึกษาธรรมะกันไม่ได้เพียงฟังธรรมะ หรือท่องธรรมะค่ะ ด้วยความจริงใจเสมอค่ะ.....พี่ต้อย

โดย พี่ต้อยค่ะ [4 ม.ค. 2546 , 06:41:43 น.] ( IP = 127.0.0.1 : : 203.170.129.44 )

[ 1 ] [ 2 ]

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด